Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00658 010927 7490158 na godz. na dobę w sumie
Prawo rzeczowe. Wydanie 10 - ebook/pdf
Prawo rzeczowe. Wydanie 10 - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 391
Wydawca: C. H. Beck Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-255-6499-5 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Seria 'Podręczniki Prawnicze' stanowi kanon wiedzy niezbędnej każdemu studentowi prawa do zdania egzaminu.

Znajdź podobne książki

Darmowy fragment publikacji:

Podręczniki Prawnicze Prawo rzeczowe Edward Gniewek 10. wydanie C.H.Beck PODRĘCZNIKI PRAWNICZE Edward Gniewek • Prawo rzeczowe W sprzedaży: E. Gniewek, P. Machnikowski (red.) KODEKS CYWILNY. KOMENTARZ, wyd. 6 Komentarze Kodeksowe E. Gniewek (red.) PRAWO RZECZOWE, Tom 4, wyd. 3 System Prawa Prywatnego A. Kawałko, H. Witczak PRAWO RZECZOWE, wyd. 3 Skrypty Becka E. Gniewek, P. Machnikowska (red.) ZARYS PRAWA CYWILNEGO Studia Prawnicze A. K. Bieliński, M. Pannert PRAWO CYWILNE – CZĘŚĆ OGÓLNA. PRAWO RZECZOWE, wyd. 2 Wykłady Becka K. Grzesik, M. Hałgas, P. Kostański PRAWO RZECZOWE. PYTANIA. KAZUSY. TABLICE, wyd. 4 Repetytoria C.H.Beck KODEKS CYWILNY z wprowadzeniem, wyd. 37 Twoje Prawo www.ksiegarnia.beck.pl Prawo rzeczowe Edward Gniewek profesor zw. dr hab. nauk prawnych Uniwersytet Wrocławski 10. wydanie zmienione i zaktualizowane WYDAWNICTWO C. H.BECK WARSZAWA 2014 Wydawca: Aneta Flisek © Wydawnictwo C.H.Beck 2014 Wydawnictwo C.H.Beck Sp. z o.o. ul. Bonifraterska 17, 00-203 Warszawa Skład i łamanie: Wydawnictwo C.H.Beck Druk i oprawa: P.W.P. INTERDRUK, Warszawa ISBN 978-83-255-6498-8 ISBN e-book 978-83-255-6499-5 Przedmowa do dziesiątego wydania Należy doceniać znaczenie stosunków prawnorzeczowych dla obrotu gospo- darczego. Wszelka dynamika obrotu, wymiany dóbr i usług potrzebuje statycznego podłoża. Obrót gospodarczy wyrasta bowiem ze stosunków własnościowych, praw- norzeczowych. Zatem naczelne znaczenie ma poznanie statycznych stosunków własnościowych, zwłaszcza treści i charakteru praw rzeczowych. Znajomość prawa rzeczowego jest więc nieodzownym elementem wykształce- nia prawniczego. Skromną próbę pomocy dydaktycznej dla studentów prawa stano- wi niniejszy podręcznik. Kierując się przeważającą funkcją dydaktyczną podręcznika, zastosowano uproszczoną metodę dokumentacji warsztatu badawczego. Celowo więc nie za- mieszczono tu przypisów odsyłających do literatury i orzecznictwa. Na początku każdego rozdziału wskazano natomiast podstawową, a uzupełniającą w stosunku do podręcznika, literaturę naukową. Przy opracowaniu niniejszego podręcznika można było korzystać z dobrych wzorów. Należy docenić zwłaszcza podręcznik autorstwa Profesora J. Ignatowicza oraz t. 2 Systemu Prawa Cywilnego, poświęcony „Prawu własności i innym pra- wom rzeczowym”. Obecnie pomocne jest opracowanie Systemu Prawa Prywatnego z jego dwoma tomami (t. 3 i 4) poświęconymi „Prawu rzeczowemu”. Podręcznik obejmuje pełny zakres materii prawa rzeczowego, ze wszystkimi jego instytucjami. Najwięcej miejsca zajmuje oczywiście problematyka prawa własności. Szczególnie dużo miejsca poświęcono nieruchomościom. W opracowa- niu zastosowano rozbudowaną systematykę rozważań. Sądzę bowiem, że Czytelnik powinien mieć pełną orientację i z łatwością poszukiwać poszczególnych wątków. W obecnym, dziesiątym wydaniu znacznie zmieniono strukturę podręcznika. Skoncentrowano się już mianowicie na prezentacji współczesnego modelu stosun- ków własnościowych, rezygnując z odniesień historycznych i analizy przemian do- konywanych w okresie przejściowym. Ponadto, poszerzono analizę obecnego stanu prawnego. Wrocław, czerwiec 2014 r. prof. dr hab. Edward Gniewek Spis treści Przedmowa do dziesiątego wydania .............................................................................. V Wykaz skrótów ............................................................................................................... XIX Wykaz literatury ............................................................................................................. XXIII Część I. Ogólne wiadomości o prawie rzeczowym .................................................. 1 Rozdział I. Wieloznaczność pojęcia „prawo rzeczowe” .......................................... 1 1 § 1. Prawo rzeczowe w znaczeniu przedmiotowym i podmiotowym ................ § 2. Instytucje prawa rzeczowego ........................................................................ 2 § 3. Źródła prawa rzeczowego (prawo rzeczowe w znaczeniu przedmiotowym) ............................................................................................ 3 Rozdział II. Podmiotowe prawa rzeczowe ................................................................ § 4. Pojęcie i ogólne cechy podmiotowych praw rzeczowych ........................... § 5. Bezwzględny charakter praw rzeczowych ................................................... § 6. Elementy zobowiązaniowe w strukturze stosunku prawnorzeczowego ...... § 7. Rozszerzona skuteczność praw względnych – ogólna konfrontacja z podmiotowymi prawami rzeczowymi ....................................................... § 8. Rodzaje praw rzeczowych ............................................................................ § 9. Numerus clausus praw rzeczowych ............................................................. § 10. Jawność praw rzeczowych ............................................................................ Rozdział III. Przedmioty praw rzeczowych .............................................................. § 11. Ogólne określenie przedmiotu stosunków cywilnoprawnych ..................... § 12. Rzeczy jako przedmioty stosunków prawnorzeczowych 6 6 7 10 12 14 17 18 24 24 25 25 25 26 26 27 29 30 30 32 33 34 36 i podmiotowych praw rzeczowych ............................................................. I. Uwagi wstępne ........................................................................................ II. Pojęcie rzeczy .......................................................................................... III. Rodzaje rzeczy ........................................................................................ 1. Rzeczy w obrocie, rzeczy wyłączone z obrotu i rzeczy ograniczone w obrocie ....................................................................... 2. Nieruchomości i rzeczy ruchome ...................................................... 3. Rzeczy oznaczone co do gatunku i co do tożsamości ..................... 4. Rzeczy podzielne i niepodzielne ....................................................... IV. Części składowe rzeczy .......................................................................... V. Przynależności rzeczy ............................................................................. VI. Pożytki ..................................................................................................... § 13. Przedmiotowy status prawny przedsiębiorstw ............................................. § 14. Przedmiotowy status prawny gospodarstw rolnych ..................................... VIII Spis treści § 15. Problematyka przedmiotów materialnych niebędących rzeczami ............... I. Uwagi wstępne ........................................................................................ II. Problematyka złóż kopalin ...................................................................... III. Problematyka wód ................................................................................... IV. Problematyka zwierząt ............................................................................ § 16. Dobra niematerialne – w kontekście stosunków prawnorzeczowych ......... § 17. Prawa majątkowe jako przedmiot stosunków prawnorzeczowych ............. § 18. Pieniądze i papiery wartościowe .................................................................. I. Pieniądze .................................................................................................. II. Papiery wartościowe ............................................................................... Część II. Prawo własności ........................................................................................... Rozdział IV. Pojęcie, funkcja ustrojowa i współczesna stratyfikacja własności .. § 19. Własność w ujęciu ekonomicznym .............................................................. § 20. Własność w ujęciu prawnym ........................................................................ I. Uwagi wstępne ........................................................................................ II. Konstytucyjne pojmowanie własności .................................................... III. Własność w ujęciu Kodeksu cywilnego ................................................. IV. Próby poszerzenia cywilistycznego pojęcia własności .......................... § 21. Pojęcie mienia w Kodeksie cywilnym ......................................................... § 22. Ustrojowa funkcja własności ........................................................................ § 23. Współczesna stratyfikacja własności ............................................................ I. Wiodące znaczenie własności prywatnej ............................................... II. Własność państwowa .............................................................................. 1. Uwagi wstępne ................................................................................... 2. Własność Skarbu Państwa .................................................................. 3. Własność innych państwowych osób prawnych ............................... III. Własność samorządowa .......................................................................... 1. Uwagi wstępne ................................................................................... 2. Własność komunalna .......................................................................... 3. Własność powiatowa .......................................................................... 4. Własność wojewódzka ....................................................................... IV. Własność spółdzielcza ............................................................................ V. Własność organizacji społecznych ......................................................... VI. Własność kościelna ................................................................................. VII. Własność osobista ................................................................................... Rozdział V. Treść i wykonywanie prawa własności ................................................. § 24. Ogólna charakterystyka prawa własności .................................................... § 25. Treść prawa własności w ujęciu pozytywnym ............................................ I. Uwagi wstępne ........................................................................................ II. Posiadanie rzeczy .................................................................................... III. Korzystanie z rzeczy ............................................................................... 1. Ogólne uwagi wstępne ....................................................................... 2. Uprawnienie do używania rzeczy ...................................................... 3. Uprawnienie do pobierania pożytków z rzeczy ................................ 4. Uprawnienie do pobierania innych dochodów z rzeczy ................... 5. Uprawnienie do zużycia i przetworzenia rzeczy .............................. 37 37 37 38 39 40 41 41 41 42 43 43 43 44 44 44 45 46 46 47 48 48 50 50 50 53 54 54 54 56 56 57 57 58 58 60 60 62 62 63 64 64 64 65 66 66 Spis treści IV. Rozporządzanie rzeczą ............................................................................ 1. Ogólne uwagi wstępne ....................................................................... 2. Przeniesienie własności ...................................................................... 3. Obciążenie własności ......................................................................... 4. Zniesienie prawa własności ................................................................ § 26. Bezwzględny charakter prawa własności (negatywne ujęcie własności) ... § 27. Granice prawa własności ............................................................................. I. Uwagi wstępne ........................................................................................ II. Granice określone ustawą ....................................................................... III. Klauzula zasad współżycia społecznego ................................................ IV. Klauzula społeczno-gospodarczego przeznaczenia prawa ..................... Rozdział VI. Własność nieruchomości – ustawowe granice treści i wykonywania własności .................................................................................... § 28. Przestrzenne granice własności nieruchomości ........................................... I. Uwagi wstępne ........................................................................................ II. Geodezyjne oznaczenie nieruchomości .................................................. III. Pionowy zasięg własności nieruchomości gruntowych ......................... 1. Ogólna regulacja kodeksowa ............................................................. 2. Regulacja prawa wodnego ................................................................. 3. Regulacja prawa geologicznego i górniczego ................................... 4. Zasięg własności w pionowej przestrzeni nad powierzchnią gruntu .................................................................................................. § 29. Regulacja prawa sąsiedzkiego ...................................................................... I. Uwagi wstępne ........................................................................................ II. Ograniczenie dopuszczalnych immisji pośrednich ................................ 1. Powszechna regulacja art. 144 KC .................................................... 2. Zakaz prowadzenia robót ziemnych grożących nieruchomościom sąsiednim utratą oparcia ....................................... III. Służebności w stosunkach sąsiedzkich ................................................... 1. Służebność drogi koniecznej .............................................................. 2. Służebności ustanowione w związku z przekroczeniem granic gruntu sąsiedniego przy wznoszeniu budynku .................................. IV. Problem granic gruntów sąsiednich ....................................................... V. Określenie sposobu korzystania z przygranicznych pasów gruntu ....... § 30. Pozakodeksowa regulacja treści i wykonywania własności nieruchomości ................................................................................................ I. Uwagi wstępne ........................................................................................ II. Regulacja planowania i zagospodarowania przestrzennego .................. III. Regulacja ochrony gruntów rolnych i leśnych ...................................... IV. Regulacja gospodarki nieruchomościami skarbowymi i samorządowymi .................................................................................... V. Regulacja gospodarowania nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa .................................................................................................... Rozdział VII. Nabycie i utrata własności .................................................................. § 31. Ogólna charakterystyka nabycia i utraty własności .................................... I. Ogólne uwagi wstępne ............................................................................ II. Pierwotne i pochodne nabycie własności ............................................... IX 67 67 67 68 69 70 70 70 72 73 74 76 76 76 77 78 78 79 80 81 81 81 83 83 84 85 85 86 87 88 89 89 90 91 92 93 95 95 95 97 X Spis treści III. Nabycie a utrata własności ..................................................................... § 32. Przeniesienie własności ................................................................................. I. Wprowadzenie ......................................................................................... II. Przeniesienie własności w trybie umowy zobowiązująco- 98 99 99 -rozporządzającej ..................................................................................... 101 1. Uwagi wstępne ................................................................................... 101 2. Rodzaje umów zobowiązująco-rozporządzających ........................... 102 3. Podwójne skutki umowy; wyjątki ..................................................... 103 4. Przeniesienie własności solo consensu; wyjątki ............................... 105 5. Przeniesienie własności rzeczy oznaczonych co do tożsamości ...... 106 6. Przeniesienie własności rzeczy oznaczonych co do gatunku i rzeczy przyszłych ............................................................................. 107 III. Przeniesienie własności dla wykonania uprzedniego zobowiązania ..... 108 1. Uwagi wstępne ................................................................................... 108 2. Kauzalność rozporządzenia ................................................................ 108 3. Źródła zobowiązania do przeniesienia własności ............................. 109 4. Realizacja zobowiązania .................................................................... 110 § 33. Przewłaszczenie na zabezpieczenie .............................................................. 110 I. Uwagi wstępne ........................................................................................ 110 II. Dopuszczalność przeniesienia własności dla zabezpieczenia wierzytelności .......................................................................................... 111 III. Treść umowy ........................................................................................... 112 IV. Miejsce przewłaszczenia na zabezpieczenie w systemie umów przeniesienia własności ........................................................................... 113 § 34. Rozporządzanie rzeczą przez osobę nieuprawnioną .................................... 113 I. Uwagi wstępne ........................................................................................ 113 II. Nabycie własności nieruchomości w warunkach rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych – odesłanie .............................................. 114 III. Nabycie własności rzeczy ruchomej od osoby nieuprawnionej ............ 115 1. Wprowadzenie .................................................................................... 115 2. Nabycie własności rzeczy powierzonych zbywcy przez właściciela ........................................................................................... 115 3. Nabycie własności rzeczy zgubionych, skradzionych lub w inny sposób utraconych przez właściciela ................................................. 116 4. Nabycie pieniędzy, dokumentów na okaziciela i rzeczy objętych urzędową licytacją publiczną lub postępowaniem egzekucyjnym ... 116 5. Charakter prawny nabycia własności ................................................ 117 § 35. Zasiedzenie jako sposób nabycia własności ................................................ 117 I. Uwagi wstępne ........................................................................................ 117 II. Przedmiot zasiedzenia ............................................................................. 118 III. Zasiedzenie nieruchomości – uwagi ogólne .......................................... 119 IV. Zasiedzenie rzeczy ruchomych – uwagi ogólne .................................... 119 V. Przesłanki zasiedzenia ........................................................................... 119 1. Posiadanie samoistne .......................................................................... 119 2. Ciągłość posiadania ............................................................................ 120 3. Znaczenie dobrej i złej wiary ............................................................ 120 4. Upływ terminu zasiedzenia ................................................................ 121 VI. Skutki zasiedzenia; stwierdzenie zasiedzenia ........................................ 122 § 36. Inne sposoby nabycia własności ................................................................... 123 I. Uwagi wstępne ........................................................................................ 123 Spis treści XI II. Nabycie własności niczyjej rzeczy ruchomej ........................................ 123 III. Znalezienie rzeczy i jego skutki ............................................................. 124 IV. Nabycie własności pożytków naturalnych rzeczy ................................. 125 V. Połączenie, pomieszanie i przetworzenie rzeczy ................................... 126 Rozdział VIII. Obrót nieruchomościami ................................................................... 127 § 37. Kodeksowe zasady przeniesienia własności nieruchomości ....................... 127 I. Uwagi wstępne ........................................................................................ 127 II. Zakaz zastrzegania warunku i terminu w obrocie nieruchomościami .. 128 III. Wymóg formy aktu notarialnego ............................................................ 130 IV. Materialna i formalna kauzalność przeniesienia własności nieruchomości .......................................................................................... 130 § 38. Znaczenie wpisu do księgi wieczystej ......................................................... 131 § 39. Podział nieruchomości w toku czynności obrotu ........................................ 132 § 40. Przeniesienie własności nieruchomości według ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego .............................................................................................. 133 § 41. Zbywanie nieruchomości skarbowych i samorządowych według ustawy o gospodarce nieruchomościami ................................................................... 135 § 42. Zbywanie nieruchomości według ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa ................................................ 138 Rozdział IX. Ochrona własności ................................................................................. 139 § 43. Ogólna charakterystyka ochrony własności ................................................. 139 I. Bezwzględny charakter prawa własności – przypomnienie .................. 139 II. Ochrona konstytucyjna ............................................................................ 140 III. Prawnorzeczowa ochrona własności ...................................................... 140 IV. Proceduralne instrumenty ustalenia prawa własności ............................ 141 V. Ochrona posesoryjna – odesłanie ........................................................... 142 § 44. Roszczenie windykacyjne ............................................................................. 142 I. Określenie roszczenia windykacyjnego .................................................. 142 II. Legitymacja czynna ................................................................................ 144 III. Dowód własności .................................................................................... 144 III. Legitymacja bierna .................................................................................. 145 IV. Obrona pozwanego .................................................................................. 145 § 45. Uzupełniające roszczenia właściciela ........................................................... 145 I. Ogólna charakterystyka roszczeń; rodzaje roszczeń uzupełniających .. 145 II. Sytuacja prawna posiadacza w dobrej wierze ....................................... 147 III. Odpowiedzialność posiadacza w dobrej wierze od czasu wytoczenia powództwa windykacyjnego ............................................... 147 IV. Sytuacja prawna posiadacza w złej wierze ............................................ 148 § 46. Przeciwstawne roszczenia posiadacza o zwrot nakładów .......................... 148 I. Ogólne uwagi wstępne ............................................................................ 148 II. Roszczenia posiadacza w dobrej wierze ................................................ 149 III. Roszczenia posiadacza w dobrej wierze od czasu wytoczenia powództwa windykacyjnego ................................................................... 150 IV. Roszczenia posiadacza w złej wierze ..................................................... 150 § 47. Roszczenie negatoryjne ................................................................................. 150 I. Ogólna charakterystyka roszczenia ........................................................ 150 II. Treść i odmiany roszczenia negatoryjnego ............................................ 151 XII Spis treści III. Legitymacja czynna i bierna ................................................................... 152 § 48. Roszczenia związane ze wzniesieniem budowli na cudzym gruncie ......... 152 I. Ogólne uwagi wstępne ............................................................................ 152 II. Roszczenie posiadacza gruntu ................................................................ 153 III. Roszczenie właściciela ............................................................................ 154 Rozdział X. Współwłasność ......................................................................................... 156 § 49. Określenie współwłasności ........................................................................... 156 I. Ogólne cechy współwłasności ................................................................ 156 II. Źródła współwłasności ............................................................................ 158 III. Współwłasność rzeczy a wspólność praw majątkowych ...................... 159 IV. Wspólność mienia ................................................................................... 159 V. Współwłasność w częściach ułamkowych a współwłasność łączna ..... 160 § 50. Istota współwłasności .................................................................................... 162 I. Wspólne prawo własności – jego obraz zewnętrzny i struktura wewnętrzna .............................................................................................. 162 II. Pojęcie i znaczenie prawne udziału we współwłasności ....................... 164 III. Metoda regulacji stosunków pomiędzy współwłaścicielami w wewnętrznym stosunku współwłasności ............................................ 167 § 51. Zarząd rzeczą wspólną .................................................................................. 168 I. Uwagi wstępne ........................................................................................ 168 II. Zarząd ustawowy .................................................................................... 168 III. Zarząd umowny ....................................................................................... 169 IV. Zarząd sądowy ........................................................................................ 170 § 52. Współposiadanie i korzystanie z rzeczy wspólnej ...................................... 171 I. Uwagi wstępne ........................................................................................ 171 II. Ustawowy model współposiadania i korzystania z rzeczy wspólnej ... 172 III. Regulacja umowna .................................................................................. 173 IV. Sądowe określenie sposobu korzystania z rzeczy wspólnej ................. 174 § 53. Pobieranie pożytków i ponoszenie ciężarów związanych z rzeczą wspólną .......................................................................................................... 175 § 54. Czynności zachowawcze współwłaścicieli ................................................... 176 § 55. Zniesienie współwłasności ............................................................................ 176 I. Roszczenie o zniesienie współwłasności ............................................... 176 II. Tryb zniesienia współwłasności ............................................................. 177 III. Sposoby zniesienia współwłasności ....................................................... 178 1. Podział rzeczy ..................................................................................... 178 2. Przyznanie rzeczy na własność jednemu ze współwłaścicieli .......... 179 3. Sprzedaż rzeczy wspólnej .................................................................. 179 § 56. Zniesienie współwłasności gospodarstw rolnych ....................................... 180 Rozdział XI. Odrębna własność lokali ....................................................................... 183 § 57. Konstrukcja prawna odrębnej własności lokalu ........................................... 183 I. Uwagi wstępne ........................................................................................ 183 II. Przedmiot własności ................................................................................ 184 III. Udział we współwłasności nieruchomości wspólnej – współwłasność „przymusowa” nieruchomości wspólnej ................................................ 185 IV. Istota odrębnej własności lokalu ............................................................ 186 Spis treści XIII § 58. Ustanowienie odrębnej własności lokalu ..................................................... 187 I. Uwagi wstępne ........................................................................................ 187 II. Umowne ustanowienie odrębnej własności lokalu ................................ 188 1. Regulacja ustawy o własności lokali ................................................. 188 2. Regulacja ustawy deweloperskiej ...................................................... 189 3. Regulacja ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych ........................ 189 III. Ustanowienie odrębnej własności lokalu w drodze jednostronnej czynności prawnej ................................................................................... 190 IV. Ustanowienie odrębnej własności lokalu na podstawie orzeczenia sądu .......................................................................................................... 191 § 59. Wspólnota mieszkaniowa właścicieli lokali ................................................. 191 § 60. Prawa i obowiązki właścicieli lokali ............................................................ 192 § 61. Zarząd nieruchomością wspólną ................................................................... 193 § 62. Odrębna własność lokali w stosunkach spółdzielczości mieszkaniowej .... 194 Część III. Użytkowanie wieczyste .............................................................................. 197 Rozdział XII. Geneza, funkcja i przyszłość prawa użytkowania wieczystego ..... 197 § 63. Zamieszczenie użytkowania wieczystego w katalogu praw rzeczowych – początki i rozwój regulacji prawnej .......................................................... 197 § 64. Funkcja użytkowania wieczystego ............................................................... 198 § 65. O przyszłości użytkowania wieczystego ...................................................... 199 Rozdział XIII. Przedmiot, treść i charakter prawa użytkowania wieczystego .... 201 § 66. Przedmiot prawa użytkowania wieczystego ................................................. 201 I. „Tereny państwowe” jako pierwotny przedmiot użytkowania wieczystego – ogólne przypomnienie historyczne ................................. 201 II. Grunty skarbowe i samorządowe jako współczesny przedmiot użytkowania wieczystego ........................................................................ 202 III. Grunty niezabudowane i zabudowane .................................................... 204 § 67. Charakter i treść prawa użytkowania wieczystego ...................................... 204 § 68. Związane z użytkowaniem wieczystym prawo odrębnej własności budynków ...................................................................................................... 205 § 69. Terminowy charakter użytkowania wieczystego .......................................... 206 § 70. Odpłatny charakter użytkowania wieczystego ............................................. 207 § 71. Ochrona prawa użytkowania wieczystego ................................................... 207 Rozdział XIV. Powstanie i wygaśnięcie użytkowania wieczystego ......................... 209 § 72. Powstanie użytkowania wieczystego ............................................................ 209 I. Ogólne uwagi wstępne ............................................................................ 209 II. Umowa o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste ............................ 209 1. Wybór użytkownika wieczystego ...................................................... 209 2. Zawarcie umowy; forma i treść umowy ........................................... 210 III. Wpis do księgi wieczystej ...................................................................... 212 § 73. Wygaśnięcie użytkowania wieczystego ........................................................ 212 I. Ogólne przyczyny wygaśnięcia użytkowania wieczystego ................... 212 II. Rozwiązanie użytkowania wieczystego w trybie przymusowym ......... 213 III. Skutki wygaśnięcia użytkowania wieczystego ....................................... 213 § 74. Nabycie prawa własności gruntu przez użytkownika wieczystego ............ 214 Spis treści XIV Część IV. Ograniczone prawa rzeczowe .................................................................... 217 Rozdział XV. Ograniczone prawa rzeczowe – przepisy ogólne ............................ 217 § 75. Ogólna charakterystyka ograniczonych praw rzeczowych .......................... 217 I. Pojęcie ograniczonych praw rzeczowych ............................................... 217 II. Zamknięty katalog ograniczonych praw rzeczowych ............................ 218 III. Przedmiot ograniczonych praw rzeczowych .......................................... 219 IV. Treść ograniczonych praw rzeczowych – spostrzeżenia ogólne ........... 220 V. Samoistne i akcesoryjne oraz związane prawa rzeczowe ograniczone 221 § 76. Powstanie ograniczonych praw rzeczowych ................................................ 221 I. Umowne ustanowienie ograniczonych praw rzeczowych ..................... 221 II. Powstanie ograniczonych praw rzeczowych z mocy samego prawa .... 223 III. Powstanie ograniczonych praw rzeczowych na podstawie orzeczenia sądowego ................................................................................................. 224 IV. Powstanie ograniczonych praw rzeczowych na podstawie decyzji administracyjnej ....................................................................................... 224 § 77. Zmiana treści ograniczonych praw rzeczowych .......................................... 224 § 78. Przeniesienie ograniczonych praw rzeczowych ........................................... 225 § 79. Pierwszeństwo ograniczonych praw rzeczowych ........................................ 226 I. Kolizja ograniczonych praw rzeczowych ............................................... 226 II. Pierwszeństwo praw wpisanych do księgi wieczystej ........................... 227 III. Pierwszeństwo innych ograniczonych praw rzeczowych ...................... 228 IV. Zmiana pierwszeństwa ograniczonych praw rzeczowych ..................... 228 § 80. Wygaśnięcie ograniczonych praw rzeczowych ............................................ 229 I. Zrzeczenie się prawa ............................................................................... 229 II. Konfuzja .................................................................................................. 229 III. Inne źródła wygaśnięcia ograniczonych praw rzeczowych ................... 230 § 81. Ochrona ograniczonych praw rzeczowych ................................................... 230 Rozdział XVI. Użytkowanie ........................................................................................ 232 § 82. Pojęcie i funkcja społeczno-gospodarcza użytkowania ............................... 232 § 83. Ogólny reżim prawny użytkowania ............................................................. 233 I. Uwagi wstępne ........................................................................................ 233 II. Ustanowienie użytkowania ..................................................................... 233 III. Przedmiot użytkowania ........................................................................... 234 IV. Treść prawa użytkowania ....................................................................... 236 V. Obowiązki stron w stosunku użytkowania ............................................. 237 VI. Wygaśnięcie prawa użytkowania ............................................................ 238 § 84. Użytkowanie przez osoby fizyczne .............................................................. 238 § 85. Użytkowanie przez rolnicze spółdzielnie produkcyjne ............................... 239 § 86. Inne wypadki użytkowania ........................................................................... 242 § 87. Użytkowanie w ramach timesharingu .......................................................... 243 Rozdział XVII. Służebności ......................................................................................... 244 § 88. Ogólne pojęcie i funkcja społeczno-gospodarcza służebności .................... 244 § 89. Służebności gruntowe ................................................................................... 246 I. Uwagi wstępne ........................................................................................ 246 II. Powstanie służebności gruntowych ........................................................ 247 1. Umowne ustanowienie służebności ................................................... 247 Spis treści XV 2. Zasiedzenie służebności ..................................................................... 248 3. Ustanowienie służebności drogi koniecznej ...................................... 249 4. Inne przypadki powstania służebności na podstawie orzeczenia sądowego ............................................................................................. 250 5. Powstanie służebności na podstawie decyzji administracyjnej ........ 251 III. Treść i wykonywanie służebności .......................................................... 251 1. Treść służebności czynnych ............................................................... 251 2. Treść służebności biernych ................................................................ 252 3. Wykonywanie służebności ................................................................. 253 IV. Utrzymanie urządzeń niezbędnych do wykonywania służebności ........ 254 V. Podział nieruchomości ............................................................................ 254 VI. Zmiana treści lub sposobu wykonywania służebności .......................... 255 VII. Wygaśnięcie służebności ......................................................................... 255 § 90. Służebności osobiste ..................................................................................... 256 § 91. Osobista służebność mieszkania ................................................................... 257 § 92. Służebność przesyłu ...................................................................................... 258 Rozdział XVIII. Spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu ................................ 261 § 93. Znaczenie spółdzielni mieszkaniowej w Polsce .......................................... 261 § 94. Treść i charakter spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu ........... 264 § 95. Wygaśnięcie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu .................. 266 § 96. Własnościowe a lokatorskie prawo do lokalu ............................................. 267 § 97. Własnościowe prawo do lokalu a odrębna własność lokalu ....................... 267 § 98. Współczesne przekształcenia praw do lokali ............................................... 268 Rozdział XIX. Zastaw .................................................................................................. 270 § 99. Zabezpieczenie wierzytelności – wiadomości ogólne ................................. 270 § 100. Funkcja zastawu ............................................................................................ 271 § 101. Powstanie zastawu ........................................................................................ 272 I. Umowny zastaw zwykły ......................................................................... 272 II. Zastaw rejestrowy ................................................................................... 273 III. Hipoteka morska ..................................................................................... 274 IV. Zastaw ustawowy .................................................................................... 275 V. Przymusowy zastaw skarbowy ............................................................... 276 § 102. Przedmiot zastawu ........................................................................................ 276 § 103. Zakres zabezpieczenia ................................................................................... 277 § 104. Akcesoryjny charakter prawa zastawu ......................................................... 278 § 105. Treść prawa zastawu ..................................................................................... 278 § 106. Zobowiązania stron w stosunku zastawu ..................................................... 279 § 107. Tryb zaspokojenia wierzyciela ..................................................................... 281 I. Zaspokojenie wierzyciela według zasad ogólnych ................................ 281 II. Zaspokojenie wierzyciela w przypadku zastawu rejestrowego ............. 282 III. Zaspokojenie wierzyciela w przypadku hipoteki morskiej ................... 283 § 108. Wygaśnięcie zastawu ..................................................................................... 283 § 109. Zastaw na prawach ........................................................................................ 284 Rozdział XX. Hipoteka ................................................................................................ 286 § 110. Istota i funkcja hipoteki ................................................................................ 286 XVI Spis treści § 111. Powstanie hipoteki ........................................................................................ 287 I. Hipoteka umowna ................................................................................... 287 II. Hipoteka przymusowa ............................................................................. 289 III. Ograniczone zastosowanie hipoteki ustawowej ..................................... 291 § 112. Przedmiot hipoteki ........................................................................................ 291 I. Uwagi wstępne ........................................................................................ 291 II. Hipoteka na nieruchomości .................................................................... 292 III. Hipoteka łączna ....................................................................................... 292 IV. Hipoteka na udziale we współwłasności ................................................ 293 V. Hipoteka na użytkowaniu wieczystym ................................................... 294 VI. Hipoteka na spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu ............. 294 VII. Hipoteka na wierzytelności zabezpieczonej hipoteką ............................ 295 § 113. Zakres obciążenia hipotecznego ................................................................... 295 § 114. Wierzytelność zabezpieczona hipoteką ........................................................ 297 I. Istniejące i przyszłe wierzytelności pieniężne ....................................... 297 II. Wielość wierzytelności ............................................................................ 297 III. Wielość wierzytelności różnych podmiotów .......................................... 298 IV. Podmiana wierzytelności ........................................................................ 299 § 115. Zakres zabezpieczenia hipotecznego ............................................................ 299 § 116. Akcesoryjny charakter hipoteki .................................................................... 300 § 117. Treść hipoteki ................................................................................................ 301 § 118. Tryb zaspokojenia wierzytelności hipotecznej ............................................. 302 § 119. Ochrona hipoteki ........................................................................................... 303 § 120. Wygaśnięcie hipoteki .................................................................................... 304 § 121. Rozporządzanie opróżnionym miejscem hipotecznym ................................ 305 § 122. Hipoteka na wierzytelności hipotecznej ....................................................... 306 Część V. Posiadanie ...................................................................................................... 309 Rozdział XXI. Pojęcie i rodzaje posiadania; nabycie posiadania .......................... 309 § 123. Pojęcie posiadania rzeczy ............................................................................. 309 I. Ogólne uwagi wstępne ............................................................................ 309 II. Element faktycznego władztwa nad rzeczą ........................................... 311 III. Czynnik woli posiadacza ........................................................................ 312 § 124. Współposiadanie rzeczy ................................................................................ 312 § 125. Dzierżenie rzeczy .......................................................................................... 313 § 126. Posiadanie służebności .................................................................................. 314 § 127. Istota posiadania ............................................................................................ 314 § 128. Rodzaje posiadania ........................................................................................ 315 I. Posiadanie samoistne i zależne ............................................................... 315 II. Posiadanie w dobrej i złej wierze .......................................................... 316 III. Dalsza stratyfikacja posiadania ............................................................... 317 § 129. Nabycie posiadania ....................................................................................... 318 I. Pierwotne nabycie posiadania ................................................................. 318 II. Przeniesienie posiadania ......................................................................... 318 III. Dziedziczenie posiadania ........................................................................ 319 Rozdział XXII. Funkcje i skutki posiadania; domniemania związane Spis treści XVII z posiadaniem ...................................................................................................... 320 § 130. Funkcje posiadania ........................................................................................ 320 § 131. Skutki posiadania .......................................................................................... 320 § 132. Domniemania związane z posiadaniem ....................................................... 321 I. Uwagi wstępne ........................................................................................ 321 II. Domniemanie posiadania samoistnego ................................................... 321 III. Domniemanie ciągłości posiadania ........................................................ 322 IV. Domniemanie dobrej wiary .................................................................... 322 V. Domniemanie zgodności posiadania ze stanem prawnym .................... 322 Rozdział XXIII. Ochrona posiadania ......................................................................... 324 § 133. Bezwzględna ochrona posiadania ................................................................. 324 § 134. Ochrona własna ............................................................................................. 325 I. Obrona konieczna .................................................................................... 325 II. Dozwolona samopomoc .......................................................................... 325 § 135. Roszczenie posesoryjne ................................................................................ 326 I. Przesłanki roszczenia .............................................................................. 326 II. Treść roszczenia ...................................................................................... 327 III. Termin zawity roszczenia posesoryjnego ............................................... 327 IV. Czynna legitymacja procesowa .............................................................. 327 V. Bierna legitymacja procesowa ................................................................ 327 VI. Wyrok sądu .............................................................................................. 328 § 136. Ochrona posiadania między współposiadaczami ......................................... 328 § 137. Roszczenie o wstrzymanie budowy ............................................................. 329 Część VI. Księgi wieczyste .......................................................................................... 331 Rozdział XXIV. Społeczno-gospodarcze i jurydyczne znaczenie ksiąg wieczystych ........................................................................................................... 331 § 138. Pojęcie i funkcje ksiąg wieczystych ............................................................. 331 § 139. Księgi wieczyste a ewidencja gruntów i budynków ................................... 332 § 140. Zbiór dokumentów ........................................................................................ 333 § 141. Instrumenty upowszechnienia ksiąg wieczystych i usprawnienia systemu prowadzenia ksiąg wieczystych ..................................................... 334 Rozdział XXV. Ustrój ksiąg wieczystych ................................................................... 335 § 142. Jurysdykcja sądów powszechnych ................................................................ 335 § 143. Prowadzenie ksiąg wieczystych w systemie informatycznym .................... 335 § 144. System realny ksiąg wieczystych ................................................................. 336 § 145. Funkcja ustalenia stanu prawnego nieruchomości; prawa podlegające ujawnieniu w księdze wieczystej ................................................................. 338 § 146. Wpis jako instrument ujawnienia stanu prawnego nieruchomości ............. 340 § 147. Struktura księgi wieczystej ........................................................................... 340 § 148. Jawność ksiąg wieczystych ........................................................................... 341 Rozdział XXVI. Prowadzenie ksiąg wieczystych; postępowanie sądowe .............. 343 § 149. Nieprocesowy tryb postępowania wieczystoksięgowego ............................ 343 XVIII Spis treści § 150. Zakładanie ksiąg wieczystych ...................................................................... 343 § 151. Dokonywanie wpisów ................................................................................... 344 I. Wniosek o wpis ....................................................................................... 344 II. Podstawa wpisu ....................................................................................... 345 III. Zakres kognicji sądu ............................................................................... 346 IV. Orzeczenie sądu ...................................................................................... 347 § 152. Procesowy tryb uzgodnienia treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym ........................................................................................... 347 Rozdział XXVII. Materialnoprawne zasady systemu prawnego ksiąg wieczystych ........................................................................................................... 348 § 153. Znaczenie prawne wpisu do księgi wieczystej ............................................ 348 I. Zasada wpisu – uwagi ogólne ................................................................ 348 II. Wpis o charakterze konstytutywnym ..................................................... 349 III. Wpis o charakterze deklaratoryjnym ...................................................... 349 IV. Moc wsteczna wpisu ............................................................................... 350 § 154. Domniemanie zgodności wpisu z rzeczywistym stanem prawnym ............ 351 § 155. Rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych ............................................ 352 I. Istota rękojmi – uwagi ogólne ................................................................ 352 II. Formalna wiarygodność treści ksiąg wieczystych jako podstawa rękojmi ..................................................................................................... 353 III. Przesłanka rozporządzenia prawem ujawnionym w księdze wieczystej ................................................................................................ 354 IV. Odpłatność rozporządzenia ..................................................................... 354 V. Przesłanka dobrej wiary nabywcy .......................................................... 355 VI. Skutki rękojmi ......................................................................................... 355 VII. Prawa objęte ochroną przed skutkami rękojmi ...................................... 356 VIII. Wzmianki i ostrzeżenia wyłączające rękojmię ...................................... 357 § 156. Pierwszeństwo ograniczonych praw rzeczowych ujawnionych w księdze wieczystej ..................................................................................... 357 § 157. Rozszerzona skuteczność praw osobistych i roszczeń ujawnionych w księdze wieczystej ..................................................................................... 358 Indeks rzeczowy ............................................................................................................ 359 Wykaz skrótów 1. Akty normatywne GospNierU .................... ustawa z 21.8.1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U. z 2014 r. poz. 518) GospNierRolU .............. ustawa z 19.10.1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolny- mi Skarbu Państwa (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 1187 ze zm.) KC ................................. Kodeks cywilny KM ................................ ustawa z 18.9.2001 r. – Kodeks morski (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 758 ze zm.) poz. 483 ze sprost. i ze zm.) Konstytucja RP ............. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z 2.4.1997 r. (Dz.U. Nr 78, KPC ............................... Kodeks postępowania cywilnego KRO .............................. Kodeks rodzinny i opiekuńczy KWU ............................. ustawa z 6.7.1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (tekst jedn. LasU .............................. ustawa z 28.9.1991 r. o lasach (tekst jedn. Dz.U. z 2011 r. Nr 12, Dz.U. z 2013 r. poz. 707 ze zm.) poz. 59 ze zm.) OchrGruntU .................. ustawa z 3.2.1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 647 ze zm.) OchrNabLokU ............... ustawa z 16.9.2011 r. o ochronie praw nabywcy lokalu mieszkalne- go lub domu jednorodzinnego (Dz.U. Nr 232, poz. 1377) OchrZwU ....................... ustawa z 21.8.1997 r. o ochronie zwierząt (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. OrdPU ........................... ustawa z 29.8.1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. poz. 856 ze zm.) z 2012 r. poz. 749 ze zm.) PostEgzAdmU ............... ustawa z 17.6.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w admini- stracji (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 1015 ze zm.) PrAut ............................. ustawa z 4.2.1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (tekst jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 90, poz. 631 ze zm.) PrBank ........................... ustawa z 29.8.1997 r. – Prawo bankowe (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 1376 ze zm.) PrGeod .......................... ustawa z 17.5.1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst PrGeol ........................... ustawa z 9.6.2011 r. – Prawo geologiczne i górnicze (tekst jedn. jedn. Dz.U. z 2010 r. Nr 193, poz. 1287 ze zm.) PrLot ............................. ustawa z 3.7.2002 r. – Prawo lotnicze (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. Dz.U. z 2014 r. poz. 613 ze zm.) PrŁow ............................ ustawa z 13.10.1995 r. – Prawo łowieckie (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 1393 ze zm.) poz. 1226 ze zm.)
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Prawo rzeczowe. Wydanie 10
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: