Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00260 006764 14288713 na godz. na dobę w sumie
Prawo rzymskie w Anglii w XVIII wieku. Nauczanie, studia, nauka - ebook/pdf
Prawo rzymskie w Anglii w XVIII wieku. Nauczanie, studia, nauka - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 239
Wydawca: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-8142-324-3 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Obecność prawa rzymskiego w dziejach prawa angielskiego do niedawna nie cieszyła się szerszym zainteresowaniem nauki. W dotychczasowych badaniach odnoszono się do oderwanych od siebie zagadnień i okresów historycznych. Najbardziej wyrazistą luką badawczą pozostawało osiemnaste stulecie. Autor publikacji podjął wnikliwą analizę prawa rzymskiego. Przedstawił losy zarówno królewskich katedr prawa rzymskiego w Oksfordzie i Cambridge, jak i próby nauczania prawa starożytnych przez cywilistów - specjalistów zajmujących się prawem rzymskim, niezwiązanych z katedrami. Omówił zachowane do czasów współczesnych materiały wykładowe. Szczegółowo przeanalizował prawodawstwo uniwersyteckie związane z nadawaniem stopni bakałarza i doktora prawa w dwóch angielskich uczelniach, a także skupił się na społecznym oddziaływaniu cywilistów. Wiele miejsca poświęcił też romanistycznej literaturze angielskiej osiemnastego stulecia. Lektura książki pozwoli spojrzeć na cywilistów jak na ważny człon intelektualnej elity Anglii.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

I II III IVŁukasz Jan Korporowicz – Uniwersytet Łódzki, Wydział Prawa i Administracji Katedra Prawa Rzymskiego, 90-232 Łódź, ul. Kopcińskiego 8/12 RECENZENT Maciej Jońca REDAKTOR INICJUJĄCY Monika Borowczyk OPRACOWANIE REDAKCYJNE Joanna Pakuza SKŁAD I ŁAMANIE AGENT PR KOREKTA TECHNICZNA Leonora Gralka PROJEKT OKŁADKI Katarzyna Turkowska Zdjęcie wykorzystane na okładce: © Depositphotos.com/Morphart Brama do Merton College w Oxfordzie © Copyright by Łukasz Jan Korporowicz, Łódź 2019 © Copyright for this edition by Uniwersytet Łódzki, Łódź 2019 Wydane przez Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Wydanie I. W.08893.18.0.M Ark. wyd. 10,7; ark. druk. 14,875 ISBN 978-83-8142-323-6 e-ISBN 978-83-8142-324-3 Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego 90-131 Łódź, ul. Lindleya 8 www.wydawnictwo.uni.lodz.pl e-mail: ksiegarnia@uni.lodz.pl tel. (42) 665 58 63 SPIS TREŚCI SPIS TREŚCI I II III IV SPIS TREŚCI 1 2 3 4 5 Wykaz skrótów................................................................................ Wstęp ............................................................................................. Rozdział 1. Królewskie katedry i profesorowie prawa rzymskiego w Oxfordzie i Cambridge ............................................................. Rozdział 2. Prawo rzymskie jako przedmiot nauczania poza strukturą królewskich katedr ..................................................................... Rozdział 3. Studiowanie prawa rzymskiego. Nadawanie stopni baka- łarza i doktora prawa .................................................................. 7 9 17 47 79 Rozdział 4. Cywiliści a życie społeczno-polityczne osiemnastowiecznej Anglii .......................................................................................... 121 Rozdział 5. Literatura romanistyczna .............................................. 157 Zakończenie .................................................................................... 207 Wykaz źródeł archiwalnych ............................................................. 213 Bibliografia ..................................................................................... 215 Wykaz tabel i wykresów .................................................................. 231 Roman Law in Eighteenth-Century England. Teaching, Studying, Scholarship (Summary) ............................................................... 233 WYKAZ SKRÓTÓW AC AO – J. Venn, J.A. Venn (red.), Alumni Cantabrigienses. A Biographi- cal List of All Known Students, Graduates and Holders of Office at the University of Cambridge, from the Earliest Times to 1900, part 1, From the Earliest Times to 1751, vol. 1–4, Cambridge 1922–1927; J.A. Venn (red.), Alumni Cantabrigienses. A Biograp- hical List of All Known Students, Graduates and Holders of Office at the University of Cambridge, from the Earliest Times to 1900, part 2, From 1752 to 1900, vol. 1–6, Cambridge 1940–1954 – J. Foster (red.), Alumni Oxonienses: The Members of the Universi- ty of Oxford, Oxford 1888–1892 CSUO – Corpus Statutorum Universitatis Oxon., [w:] J. Griffiths (red.), Statutes of the University of Oxford Codified in the Year 1636 un- der the Authority of Archbishop Laud Chancellor of the University, Oxford 1888 DNB – Dictionary of National Biography, vol. 1–63, London 1885–1900 HUC – A History of the University of Cambridge, vol. 1–4, Cambridge 1988–2004 HUC – The History of the University of Oxford, vol. 1–8, Oxford 1984–2000 ODNB – Oxford Dictionary of National Biography, vol. 1–60, Oxford 2004 SRE – Statuta Reginae Elizabethae anno duodecimo regni sui edita, [w:] Documents Relating to the University and Colleges of Cambridge, vol. 1, London 1852, s. 454–495 WSTĘP Gdy słyszy się o angielskiej kulturze, nauce, a nawet humorze, mieszkańcom Europy kontynentalnej przychodzi zazwyczaj na myśl popularne niegdyś określenie splendid isolation. Posłużyć ono może także scharakteryzowaniu com- mon law – endemicznego tworu angielskiej myśli prawnej. Powszechnie pojęcie common law używane jest zamiennie z terminem prawo angielskie (English law). Pamiętać należy jednak, że zachodzi tu nieścisłość, gdyż z perspektywy histo- rycznej kategoria prawa angielskiego jest znaczeniowo szer- sza. Common law stanowiło zaledwie jeden z kilku porządków prawnych, które do roku 1875 składały się na prawo angiel- skie. Innymi porządkami były m.in. Equity, prawo admiralicji bądź też prawo handlowe1. Tym natomiast, co zasadniczo od- różniało common law od innych komponentów prawa angiel- skiego, było wykorzystanie tradycji prawa rzymskiego. Com- mon law kształtowało się w oparciu o specyficzny dla Anglii układ stosunków feudalnych i zarządzane było przez sądow- nictwo królewskie, które nie wytworzyło jednolitej procedury sądowej. Prawo admiralicji, prawo handlowe, prawo heral- dyczne, a wreszcie i to, stosowane w odniesieniu do członków społeczności akademickiej, poddane były licznym wpływom ius commune, co przede wszystkim można było zaobserwować na płaszczyźnie procesowej. Sądy nadzorujące wymienione powyżej porządki stosowały w praktyce procedurę rzymsko- -kanoniczną, średniowieczny ordo iudiciarius. Niemniej także 1 Por. Ł. Marzec, Czy prawo angielskie to tylko Common Law?, „Zeszyty Prawnicze UKSW” 5.2 (2005), s. 223–228. 10 Wstęp w obrębie prawa materialnego można było dostrzec zapoży- czenia pochodzące z prawa rzymskiego i kanonicznego. Taki stan rzeczy uzasadniał obecność nauki i nauczania ius civile w Anglii. Ich początków można poszukiwać jeszcze w okresie anglosaskim. Trzeba przyznać jednak, że nieliczne świadectwa zachowane do czasów współczesnych uniemożli- wiają jednoznaczne zrekonstruowanie stanu wiedzy Anglosa- sów o prawie rzymskim2. Wraz z pojawieniem się w Europie kontynentalnej uniwersytetów, w jedenastym i dwunastym stu- leciu, akademicka forma nauczania prawa dotarła również na Wyspy Brytyjskie. Chociaż moment utworzenia najstarszej an- gielskiej wszechnicy – Uniwersytetu w Oxfordzie – współcześnie nie jest znany, z pewnością jednak jej gwałtowny rozwój można datować na lata 60. XII wieku. Niewiele później, wedle tradycji w roku 1209, powstała druga uczelnia, tym razem w Cambrid- ge. Tak samo, jak w przypadku uczelni kontynentalnych, rów- nież w Oxfordzie i w Cambridge kluczową rolę odgrywały studia z zakresu prawa oraz teologii. Na gruncie studiów prawniczych doszło wkrótce do ukonstytuowania się dwóch wydziałów – fa- culties prawa rzymskiego i kanonicznego3. Pomimo że dwa angielskie uniwersytety (określane zbior- czą nazwą Oxbridge), przynajmniej geograficznie, znajdowały się na rubieżach intelektualnej Europy, należy przyznać, że nie można było tego dostrzec w sferze naukowej. Szybko zdobyły one renomę równą wielkim centrom studiów, wśród których można wymienić Bolonię czy Paryż. Duży wpływ miała na to z pewnością protekcja królów angielskich, jak i papiestwa. Zarówno uniwersyteckie curricula, jak i metody kształce- nia w czasach średniowiecza, specjalnie się od siebie nie róż- niły4. Programy nauczania prawa rzymskiego i kanonicznego 2 J.F. Winkler, Roman Law in Anglo-Saxon England, „Journal of Legal History” 13/2 (1992), s. 104–108. 3 Na temat początków nauczania prawa rzymskiego i kanonicznego w Anglii zob. Ł.J. Korporowicz, Prawo rzymskie w orzecznictwie Izby Lor- dów w latach 1876–2009, Łódź 2016, s. 23–26. Tam też dalsza literatura. 4 O metodzie nauczania prawa w średniowieczu zob. A. García y Gar- cía, The Faculties of Law, [w:] H. de Ridder-Symoens (red.), A History of Wstęp 11 przyjęte u początków uniwersytetów w Oxfordzie i w Camb- ridge przetrwały w zasadniczo niezmienionej postaci do cza- sów renesansu, gdy zaczęły ulegać zmianom w następstwie decyzji Henryka VIII o uwolnieniu się Kościoła Anglii spod władzy Rzymu. Wypowiadając posłuszeństwo papieżowi, angielski mo- narcha musiał jasno określić swoje stanowisko względem sze- roko rozumianej instytucji Kościoła. Obok kwestii teologicz- nych, ważne pozostawały również aspekty prawne. Monarcha zakazał w związku z tym nauczania prawa kanonicznego. Zdecydował jednak, że dotychczasowa struktura kościelne- go sądownictwa nie ulegnie zmianie. Z tego względu koniecz- ne było zapewnienie sądom wykwalifikowanych kadr. Próba wprowadzenia do sądów konsystorskich prawników common law zakończyła się niepowodzeniem. Król docenił w związku z tym studia nad prawem rzymskim. Na czele dotychczas ist- niejących wydziałów prawa rzymskiego postawił, około roku 1540, królewskich profesorów (Regius professors of civil law), po jednym na każdej uczelni. Utworzenie królewskich katedr początkowo nie wpłynęło istotnie na sposób nauczania prawa. Zgodnie z królewskim postanowieniem profesorowie wykładali materię zawartą w księgach od pierwszej do dwudziestej czwartej (do tytułu drugiego włącznie) Digestów justyniańskich (tzw. Digestum vetus). Kandydatom do uzyskania stopnia doktora powierza- no natomiast nauczanie pozostałych części Digestów (Infortia- tum i Novum), a także pozostałych komponentów justyniań- skiej kodyfikacji. W kolejnych dziesięcioleciach model ten zaczął być powoli odrzucany, by za rządów Elżbiety I udzielić profesorom pełnej swobody wyboru wykładanej materii. Wiek XVII przyniósł w Anglii wiele niepokojów społecz- nych. Młode protestanckie państwo musiało uporać się the University in Europe, vol. 1, Cambridge 1992, s. 398–400. Na temat prowadzonych wykładów i zajęć w Oxfordzie i w Cambridge w tym samym okresie zob. R.H. Helmholz, The Canon Law and Ecclesiastical Jurisdiction from 597 to the 1640s, Oxford 2004, s. 190–193. 12 Wstęp z dzielącymi jego mieszkańców różnicami religijnymi. Kato- licyzm pozostawał, przynajmniej na niektórych obszarach Anglii, stosunkowo silny. Prócz tego anglikanizm musiał zmierzyć się z innymi protestanckimi denominacjami, zde- cydowanie bardziej radykalnymi niż on sam. W oparciu o te różnice szybko doszło do zrodzenia się poważnego kryzysu, w następstwie którego siedemnaste stulecie było świadkiem m.in. politycznych zawirowań wywołanych decyzjami wład- ców z dynastii Stuartów, wojnami domowymi i ostatecznie odsunięciem Jakuba II od władzy w drodze tzw. chwalebnej rewolucji. To wszystko przyczyniło się do stopniowego roz- kładu życia intelektualnego Anglii, który najbardziej dał się dostrzec na uniwersytetach. Jego konsekwencje odczuwano jeszcze w wieku XVIII, a do pewnego stopnia nawet w XIX5. Skala kryzysu była tak duża, iż G.M. Trevelyan nie wahał się stwierdzić w swojej monumentalnej pracy o historii Anglii, iż angielskie uniwersytety w tym czasie popadły w „śpiączkę”6. W związku z powyższym, podstawowym celem niniejsze- go opracowania jest całościowe przedstawienie kondycji oraz społecznego oddziaływania środowiska cywilistów w osiem- nastowiecznej Anglii. Okres ten był dotychczas w literaturze niemal zupełnie pomijany. Należy zauważyć zresztą, że także w opracowaniach dotyczących historii prawa angielskiego in genere, osiemnaste stulecie nie cieszy się większym zaintere- sowaniem uczonych. Wspomniana luka badawcza jawi się szczególnie wyraź- nie, gdy zwróci się uwagę na fakt, że stulecia siedemnaste i dziewiętnaste doczekały się już podobnych opracowań. Brian P. Levack na początku lat 70. ubiegłego wieku szcze- gółowo przedstawił funkcjonowanie społeczności cywilistów 5 HUC, t. 3, s. 333. 6 G.M. Trevelyan, Historia Anglii, przeł. A. Dębnicki, Warszawa 1965, s. 623–625. Por. także A.D. Godley, Oxford in the Eighteenth Century, Ox- ford 1908, s. 36; M.A. Henry, The Making of Elite Culture, [w:] H.T. Dick- inson (red.), A Companion to Eighteenth-Century Britain, Malden–Oxford– Carlton 2002, s. 318. Wstęp 13 w pierwszej połowie XVII wieku7. Z kolei Michael H. Hoeflich uczynił to samo dla dziewiętnastego stulecia, i to zarówno w odniesieniu do Wielkiej Brytanii, jak i Stanów Zjednoczo- nych, nieco ponad trzydzieści lat temu8. Także pośród prac mniejszych trudno jest odnaleźć takie, w których prawo rzym- skie w Anglii osiemnastowiecznej zostałoby chociaż wstępnie zbadane. Nie oznacza to jednak, że problem badawczy nie ist- nieje bądź, że jest nieistotny. Wręcz przeciwnie, szczegółowe kwerendy biblioteczne i archiwalne wykazały, iż cywilistyka angielska XVIII wieku pozostawiła po sobie bogaty materiał źródłowy i literacki. Aby naświetlić trzy wskazane w podtytule książki ka- tegorie, praca podzielona została na pięć rozdziałów. Prob- lematyce nauczania prawa odpowiadają rozdział pierwszy (Królewskie katedry prawa rzymskiego w Oxfordzie i Camb- ridge) i drugi (Prawo rzymskie jako przedmiot nauczania poza strukturą królewskich katedr). Zagadnienie studiowania, tak pod względem formalnym, jak i podmiotowym, przedstawione zostało w rozdziałach trzecim (Studiowanie prawa rzymskie- go. Nadawanie stopni bakałarza i doktora prawa) i czwartym (Cywiliści a życie społeczno-polityczne osiemnastowiecznej Anglii). Wreszcie nauce poświęcony został rozdział piąty (Li- teratura romanistyczna). *** Oddawana w ręce czytelników książka nie mogłaby po- wstać bez zaangażowania i pomocy licznego grona osób, które w różnoraki sposób wspierały moje poszukiwania. Za wspar- cie, liczne uwagi i rozmowy, nie tylko o charakterze nauko- wym, pragnę podziękować wszystkim osobom związanym 7 B.P. Levack, The Civil Lawyers in England 1603–1641. A Political Study, Oxford 1973. 8 M.H. Hoeflich, Roman Civil Law and the Development of Anglo-Amer- ican Jurisprudence in the Nineteenth Century, Athens GA–London 1997. 14 Wstęp z Katedrą Prawa Rzymskiego UŁ, na czele z prof. dr hab. Anną Pikulską-Radomską. Za podjęcie się obowiązków recenzen- ta wydawniczego chciałbym podziękować prof. KUL dr. hab. Maciejowi Jońcy, dzięki uwagom którego praca zyskała ostat- nie szlify. Książka nie uzyskałaby również ostatecznego kształtu, gdyby nie otwartość na współpracę i chęć pomocy ze strony pracowników wielu goszczących mnie instytucji naukowych: Bodleian Library w Oxfordzie, University of Edinburgh Archi- ve and Manuscript Collections, brytyjskich National Archives, archiwum i biblioteki New College w Oxfordzie, sek- cji archiwalnej Old Library, należącej do Trinity Hall w Camb- ridge, archiwum Uniwersytetu w Cambridge oraz Biblioteki Głównej University College London. Nieocenioną pomoc wy- świadczyli mi również pracownicy archiwów, do których nie mogłem z różnych względów dotrzeć. Dzięki ich konsultacjom możliwe było zbadanie niektórych archiwaliów „na odległość”. Wymienić trzeba w tym miejscu: Beinecke Rare Book Ma- nuscript Library stanowiącą część Uniwersytetu Yale, sek- cję Historical Special Collection biblioteki Wydziału Prawa Uniwersytetu Harwarda, Northumberland Archives, oddział Suffolk Record Office w Bury St Edmunds oraz sekcję ar- chiwalną The Newberry – Chicago’s Independent Research Library. Za konsultacje i pomoc w rozwiązywaniu różnych na- potkanych wątpliwości i trudności badawczych chciałbym wyrazić podziękowania profesorom: Janowi Hallebeeko- wi (Vrije Universiteit Amsterdam), Hectorowi MacQueenowi (Edinburgh Law School), Tomaszowi Tulejskiemu (Uniwersy- tet Łódzki) oraz Thomasowi G. Watkinowi (Cardiff School of Law and Politics/Bangor Law School). Na ostateczną postać książki wpływ mieli również wszyscy, którzy zabierali głos w czasie dyskusji podczas spotkań naukowych, w trakcie których mogłem zaprezentować wyniki prowadzonych badań. Wymienić tu należy sześćdziesiątą dziewiątą i siedemdziesią- tą pierwszą sesję „Société Internationale Fernand de Visscher pour l’Histoire des Droits de l’Antiquité” (odbywające się Wstęp 15 odpowiednio w Stambule i Bolonii), jak również organizowane przez Katedrę Prawa Rzymskiego UKSW konferencje w Su- chej Beskidzkiej w 2017 i 2018 roku oraz ogólnopolskie spot- kanie romanistów na Uniwersytecie Warszawskim w styczniu 2017 roku. Wreszcie za obecność, zrozumienie i stworzenie warun- ków do pracy dziękuję mojej żonie Marcie oraz dzieciom – Ja- nowi i Judycie. Rozdział 1 KRÓLEWSKIE KATEDRY I PROFESOROWIE PRAWA RZYMSKIEGO W OXFORDZIE I CAMBRIDGE Chociaż osiemnaste stulecie było niezwykle trudnym okresem dla angielskich uniwersytetów, jednak kryzys ten nie dotknął nauczania ius romanum tak mocno jak innych dyscyplin akademickich9. W omawianym czasie królewskie katedry prawa rzymskiego nie wakowały przesadnie długo. Łącznie w wieku XVIII zajmowało je czternastu wykładow- ców10. W Oxfordzie byli to: Thomas Bouchier (1672–1712), jego syn James (1712–1736), Henry Brooke (1736–1752), Robert Jenner (1754–1767), Robert Vansittart (1767–1789), Thomas Francis Wenman (1789–1796) oraz French Lauren- ce (1796–1809). W Cambridge natomiast: George Oxenden (1684–1703), Thomas Ayloffe (1703–1714), Francis Dickins (1714–1755), Henry Monson (1755–1757), William Ridlington (1757–1770), Samuel Hallifax (1770–1781) oraz Joseph Jo- wett (1782–1813). Grono wykładowców powiększali ponadto zastępcy (deputy professors), którzy – jak się wydaje – przej- mowali niekiedy wszystkie obowiązki spoczywające na tytu- larnych profesorach. Zgodnie z postanowieniem Henryka VIII, ogłoszonym w roku 1540, królewscy profesorowie mieli nauczać prawa rzymskiego. 9 Por. D.A. Winstanley, Unreformed University, Cambridge 1935, s. 123. 10 Sylwetki poszczególnych profesorów zebrano w artykule: Ł.J. Korpo- rowicz, Wykładowcy prawa rzymskiego w Oxfordzie i w Cambridge w XVIII wieku, „Opolskie Studia Administracyjno-Prawne” 15/2 (2017), s. 87–104. 18 Pobierali z tego tytułu wynagrodzenie ze skarbu królewskiego w wysokości 40 funtów rocznie. Dopiero następcy Henryka określili bardziej wyczerpująco zakres obowiązków profesorów. W dniu 10 kwietnia 1549 roku Edward VI nadał Uniwersyteto- wi w Cambridge statut, zgodnie z którym wykładowcy (praele- ctores) teologii, prawa, medycyny oraz matematyki byli zobo- wiązani do prowadzenia wykładów cztery razy w tygodniu, od poniedziałku do czwartku, z wyjątkiem dni świątecznych wypa- dających w tych terminach. W statucie określono ponadto, że zajęcia z prawa rzymskiego – podobnie jak z języka hebrajskie- go, filozofii oraz języka greckiego – powinny odbywać się między godziną ósmą a dziewiątą rano. Natomiast przedmiotem zajęć prowadzonych przez biegłego prawnika (jurisconsultus) powin- ny być Pandekta, Kodeks oraz „prawo kościelne naszego króle- stwa, które zamierzamy ustanowić i żadne inne”11. Analogiczne postanowienia wydane zostały przez młodego monarchę rów- nież dla Uniwersytetu w Oxfordzie12. Dziesięć lat później, 22 czerwca 1559 roku, kolejny statut dla Uniwersytetu w Cambridge został wydany przez królową Elżbietę I. Na tym etapie działalności monarchini zasadniczy trzon postanowień statutu został powtórzony za rozwiązania- mi wprowadzonymi uprzednio przez jej przyrodniego brata. W zakresie prowadzenia kursu uznano jedynie, że wykłady, które nie będą mogły się odbyć ze względu na wypadające danego dnia święto, powinny zostać „odpracowane” w innym terminie, tak aby zachowano czterodniowy cykl wykładów w tygodniu13. W 1565 roku królowa wydała nowy statut dla Uniwersytetu w Oxfordzie, w którym przywrócony został śred- niowieczny model nauczania trivium i quadrivium. Dla prawa rzymskiego oznaczało to m.in. zmniejszenie ilości wykładów 11 Statutes of King Edward the Sixth, [w:] Collection of Statutes for the University and the Colleges of Cambridge, London 1840, s. 6–7. 12 M.L. Clarke, Classical Education in Britain 1500–1900, Cambridge 1959, s. 31. 13 Statutes of the University of Cambridge appointed by Queen Eliza- beth’s Visitors in the First Year of Her Reign, [w:] Collection of Statutes…, s. 289. PRAWO RZYMSKIE W ANGLII W XVIII WIEKU 19 do dwóch w ciągu tygodnia (we wtorki i czwartki)14. Następnie wydała kolejny statut dla Uniwersytetu w Cambridge (1570), który jednak pozostał bliski modelowi wyznaczonemu wcześ- niej przez Edwarda15. Ostatecznie w roku 1571 monarchini przeprowadziła w parlamencie ustawę nadającą uniwersyte- tom osobowość prawną oraz reformującą ich ustrój16. Dzia- łania królowej przyniosły nauczaniu prawa rzymskiego tylko jedną zmianę. Monarchini udzieliła profesorom pełnej swo- body doboru materiału wykładowego17. Zestawiając przed- stawione wymagania stawiane wykładowcom ze sposobem ich realizacji przez osiemnastowiecznych profesorów należy stwierdzić, że pozostawały one dalekie od siebie. Problemem, który wielokrotnie powtarzał się w związku z dokonywaniem wyboru nowych profesorów, był nepotyzm oraz uzależnienie nominacji od zewnętrznych wpływów ze strony dworu i rządu. Najbardziej jaskrawym przykładem pierwszej z wymienionych patologii było powierzenie w roku 1712 królewskiej katedry w Oxfordzie Jamesowi Bouchiero- wi. Jego kandydaturę wysunął poprzednik, a zarazem ojciec – Thomas18. Trzeba przyznać jednak, iż możliwe było to dzięki poparciu uzyskanemu od wicekanclerza uniwersytetu – Ber- narda Gardinera19. Nie dochowały się do czasów obecnych 14 Tit. IV, sect. 1, § 14, Corpus Statutorum Universitatis Oxon., [w:] J. Griffiths (red.), Statutes of the University of Oxford Codified in the Year 1636 under the Authority of Archbishop Laud Chancellor of the University, Oxford 1888, s. 38 [cytowany dalej jako CSUO]. 15 M.L. Clarke, Classical…, s. 31. 16 An Acte for The Incororation of bothe The Unyversities (13 Eliz. I, c. 29). Przed nadaniem osobowości prawnej uczelnie cieszyły się jedynie zwyczajowym uznaniem ich praw i przywilejów. Prawne umocowanie posia- dały poszczególne kolegia, jednak nie całe uniwersytety. Zmieniła to dopie- ro reforma Elżbiety I. Dzięki temu uczelnie mogły wytaczać powództwa, jak i same mogły być pozywane, co dotychczas nie było możliwe. 17 Por. HUO, vol. 3, s. 263. 18 Ibidem, s. 88–89. 19 J.R. Wigelsworth, All Souls College, Oxford in the Early Eighteenth Century. Piety, Political Imposition, and Legacy of the Glorious Revolution, Leiden–Boston 2018, s. 42–43. Królewskie katedry i profesorowie prawa rzymskiego w Oxfordzie… 20 świadectwa zawierające ocenę tego bezprecedensowego zda- rzenia, jednak opisujący je niedawno B. Levack nie zawahał się określić ich jako „poważną krzywdę” (serious harm) wy- rządzoną nauczaniu prawa w Oxfordzie20. Jako ciekawostkę można dodać, że starszy z Bouchierów zaaranżował nie tyl- ko nominację profesorską syna, lecz także powierzenie mu innych pełnionych przez siebie urzędów. W roku 1714 Ja- mes otrzymał po swoim ojcu kanonię w Sarum, by wreszcie – w roku 1723 – zastąpić ojca na stanowisku przełożonego St Alban Hall. Obie funkcje starszy z Buchierów pełnił nieprzer- wanie od roku 1679. Inny przejaw nepotyzmu, również związany z Oxfordem, ujawnił się pod koniec stulecia, w roku 1796. Na stanowisko królewskiego profesora powołany został French Laurence, podówczas znany adwokat i członek Doctor’s Commons, sę- dzia Sądu Admiralicji, członek parlamentu. Wiedząc o swoich licznych i zarazem kolidujących ze sobą obowiązkach, tuż po uzyskaniu nominacji dopilnował, aby na stanowisko zastęp- cy wyznaczony został jego brat – Richard21. Także Cambridge nie było wolne od podobnych zdarzeń. W roku 1714 tamtejszą katedrę objął Francis Dickins. No- minacja ta nie spotkała się z powszechnym uznaniem władz uniwersyteckich. Wicekanclerz uczelni, tuż po zawakowaniu katedry związanym ze złożeniem z urzędu Thomasa Ayloffe’a, wystosował petycję do królowej Anny z prośbą o powołanie na stanowisko królewskiego profesora Dr. Audleya (prawdo- podobnie Jamesa Audleya)22. Okazała się ona jednak bezsku- teczna, gdyż przyboczny lekarz królowej, Ambrose Dickins, zawczasu przekonał monarchinię, aby ta powierzyła katedrę jego bratu – Francisowi. Wybór z czasem okazał się być wy- jątkowo szczęśliwy23, sam F. Dickins pozostał na katedrze aż 20 B.P. Levack, Bouchier [Bourchier] Thomas, [w:] ODNB, t. 6, s. 781. 21 Ł.J. Korporowicz, Wykładowcy…, s. 93–94. 22 G.D. Squibb, Doctors’ Commons, Oxford 1977, s. 188. 23 Por. R. Masters, Memoirs of the Life and Writings of the Late Rev. Thomas Baker, Cambridge 1784, s. 109. PRAWO RZYMSKIE W ANGLII W XVIII WIEKU
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Prawo rzymskie w Anglii w XVIII wieku. Nauczanie, studia, nauka
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: