Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00543 007443 13583428 na godz. na dobę w sumie
Prawo sportowe - ebook/pdf
Prawo sportowe - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 482
Wydawca: C. H. Beck Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-812-8240-6 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Książka stanowi kompendium wiedzy z zakresu prawa sportowego, porządkujące rozważania co do głównych zagadnień prawnych w tym zakresie. Zawarty w niej wykład prowadzony jest wedle standardów przyjętych w literaturze zachodniej, stanowiąc obszerne i kompleksowe wprowadzenie do obszernej tematyki prawa sportowego. Opracowanie stanowić ma zarazem praktycznie użyteczną lekturą w zakresie szczegółowych jego problemów, niejednokrotnie nie będących dotąd przedmiotem pogłębionej refleksji naukowej w Polsce.

Prawo sportowe Skrypty Becka adresowane jest do studentów (nie tylko kierunków prawniczych), pracowników naukowych, podmiotów funkcjonujących na rynku usług prawniczych oraz innych osób zainteresowanych problemami prawnymi współczesnego sportu. Z uwagi na kontekst praktyczny szeregu omawianych zagadnień ma też szanse stanowić przydatne źródło wiedzy oraz materiał pomocniczy dla podmiotów funkcjonujących na rynku sportowym, w tym m.in. zawodników, trenerów, arbitrów, agentów sportowych, osób zarządzających organizacjami sportowymi, kibiców czy podmiotów zajmujących się marketingiem sportowym.

Skład autorski opracowania Prawo sportowe Skrypty Becka został stworzony tak, by pozwalał łączyć obszerną wiedzę teoretyczną z bogatym doświadczeniem praktycznym. Tworzą go wybitni specjaliści z zakresu wybranych problemów prawa sportowego: dr Michał Biliński (WPiA UJ), Katarzyna Grabska-Luberadzka (PKOl), dr Michał Leciak (WPiA UMK), Rafał Piechota (Ministerstwo Sportu i Turystyki), Hubert Radke (WPiA UMK), dr Beata Rischka-Słowik (WSB w Gdańsku) oraz dr Karolina Tetłak (WPiA UW).

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

ROZDZIAŁ I. SPORT I PRAWO Literatura: J. Anderson, Modern Sports Law, Oxford 2010; T. Bach, The European Union, Sport and Athletes – Quo Vadis, Bruksela 2013; J. Bale, Landscapes of Modern Sport, Leicester 1994; B. Banaszak, Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, Warszawa 2012; M. Be- loff, T. Kerr, M. Demetriou, R. Beloff, Sports Law, Oxford 2012; M. Beloff, Is There a Lex Sporti- va?, [w:] R. Siekmann, J. Soek (red.), Lex Sportiva: What is Sports Law?, Haga 2012; J. Biało- cerkiewicz, Prawo międzynarodowe publiczne – zarys wykładu, Olsztyn 2005; R. Bierzanek, J. Symonides, Prawo międzynarodowe publiczne, Warszawa 2004; M. Biliński, Zwyczaj i dobry obyczaj w sporcie. Część 1, PUG 2014, Nr 2; M. Biliński, Zwyczaj i dobry obyczaj w sporcie. Część 2, PUG 2014, Nr 3; I. Blackshaw, Concluding Remarks, [w:] S. Weatherill (red.), Europe- an Sports Law. Collected Papers, Haga 2007; L. Bosek, [w:] L. Bosek, M. Safjan (red.), Konstytu- cja RP. Tom I. Komentarz do art. 1–86, Warszawa 2016; P. Burzała, Globalizacja Sportu, [w:] A. Polus (red.), Sport w stosunkach międzynarodowych, Toruń 2009; L. Casini, The Making of a Lex Sportiva by the Court of Arbitration for Sport, [w:] R. Siekmann, J. Soek (red.), Lex Sporti- va: What is Sports Law?, Haga 2012; W. Cieśla, Prawo sportowe, rynek dla nielicznych, Na Wo- kandzie 2016, Nr 2; J.L. Chappelet, Autonomy of sport in Europe, Strasburg 2010; T. Chauvin, P. Stawecki, P. Winczorek, Wstęp do prawoznawstwa, Warszawa 2014; W. Czapliński, A. Wyro- zumska, Prawo międzynarodowe publiczne. Zagadnienia systemowe, Warszawa 2014; T. Davis, What is sports law?, [w:] R. Siekmann, J. Soek (red.), Lex Sportiva: What is Sports Law?, Haga 2012; A. Dąbrowski, E-sport – przydawka czy coś więcej?, [w:] M. Staniszewski (red.), Społecz- ne zmagania ze sportem, Poznań 2011; P. Dobrowolski, Ustawowy monopol w sporcie nie jest potrzebny, Forum Obywatelskiego Rozwoju, Komunikat Nr 16 z 6.7.2012; A. Duval, Lex Sporti- va: A Playground for Transnational Law, European Law Journal 2013, Vol. 19, Nr 6; A. Erbsen, The Substance and Illusion of Lex Sportiva, [w:] R. Siekmann, J. Soek (red.), Lex Sportiva: What is Sports Law?, Haga 2012; M. Filar, Herosi zinstytucjonalizowanej agresji. Problemy odpowie- dzialności karnej zawodowych sportowców za wypadki sportowe, Przegląd Prawa Karnego 1997, Nr 14; J. Foks, Prawo krajowe a prawo międzynarodowe w sporcie – casus Polska, SW 2006, Nr 1–2; G.S. Földesi, The Impact of the Global Economic Crisis on Sport, Physical Culture and Sport. Studies and Research 2014, vol. LXIII; S. Fundowicz, Prawo sportowe, War- szawa 2015; W. Gaworecki, Turystyka, Warszawa 2010; S. Gardiner, M. James, J. O’Leary, R. Welch, I. Blackshaw, S. Boyes, A. Caiger, Sports Law, Oxford 2006; A. Giersz, Cele i założe- nia ustawy o sporcie, [w:] A.J. Szwarc (red.), Ustawa o sporcie, Poznań 2011; P. Głowacka, D. Fajdek, Aspekty społeczne i prawne e-sportu w Polsce oraz wybranych krajach, [w:] T. Gar- docka, D. Jagiełło (red.), Problemy prawne na styku sportu i medycyny, Warszawa 2015; P. Go- www.testy-prawnicze.pl  2 Rozdział I. Sport i prawo dlewski, Sport europejski w procesie przemian cywilizacyjnych XIX stulecia, [w:] J. Gaj, B. Woltmann (red.), Zarys historii sportu w Polsce 1867–1996, Gorzów Wielkopolski 1999; P. Godlewski, E. Polak, Subjectivity of Sport and Globalization Processes, [w:] J. Kosiewicz, K. Obodyński (red.), Sports Involvement in Changing Europe, Rzeszów 2004; H. Goik, Opinia prawna na temat rządowego projektu ustawy o sporcie (druk Nr 2313), Biuro Analiz Sejmowych, Katowice 17.11.2009 r.; H. Goik, Specyfika porządku i prawa sportowego – wprowadzenie do problematyki umów o uprawianie sportu, [w:] M. Pazdan, W. Popiołek, E. Rott-Pietrzyk, M. Szpu- nar, Europeizacja prawa prywatnego. Tom II, Warszawa 2008; W. Góralczyk, S. Sawicki, Prawo międzynarodowe publiczne w zarysie, Warszawa 2015; E. Grayson, Sport and the Law, Londyn 1999; L. Halgreen, European Sports Law, Kopenhaga 2004; R. Hauser, Aspekty administracyj- noprawne w ustawie z dnia 25 czerwca 2010 r. o sporcie, [w:] A.J. Szwarc (red.), Ustawa o spo- rcie, Poznań 2011; K. Heinemann, Sport in post-modern society, [w:] Z. Krawczyk, J. Kosiewicz, K. Piłat (red.), Sport w procesie integracji europejskiej, Warszawa 1998; H. Izdebski, Doktryny polityczno-prawne. Fundamenty współczesnych państw, Warszawa 2012; H. Izdebski, Elementy teorii i filozofii prawa, Warszawa 2011; J. Jabłońska-Bonca, Istota spójności regulacji prawnych oraz niesprzeczności regulacji pozaprawnych z regulacjami prawnymi, [w:] A. Szwarc (red.), Kompatybilność pozaprawnych regulacji sportowych z regulacjami prawnymi, Poznań 2014; A. Jakuszewicz, Problematyka kultury fizycznej i sportu we współczesnych konstytucjach – mo- dele regulacji, [w:] M. Tomanek, Sz. Raniszewski (red.), Problemy kultury fizycznej – aspekty ekonomiczne, prawne, pedagogiczne, Bydgoszcz 2015; G. Jarvie, Sport, Culture and Society, Londyn 2006; Z. Jaworski, Sport z dystansu. Fakty i refleksje, Warszawa 2015; D. Jemielniak, Kultura: zawody i profesje, Prace i Materiały Instytutu Studiów Międzynarodowych SGH 2005, Nr 32; S. Jędruch, Odpowiedzialność za szkody wyrządzone w związku z uprawianiem sportu, Warszawa 1972; M. Józefczyk, Upolitycznienie nowożytnych igrzysk olimpijskich, [w:] A. Polus (red.), Sport w stosunkach międzynarodowych, Toruń 2009; P. Jóźwiak, Prawo sportowe w prak- tyce, Poznańskie Zeszyty Humanistyczne 2009, Nr XIII; G. Kaufmann-Kohler, Arbitral Prece- dent: Dream, Necessity or Excuse, Arbitration International 2007, Vol. 23, Nr 3; M. Kędzior, Au- tonomia organizacji sportowych w świetle prawa polskiego i Unii Europejskiej, SW 2007, Nr 1–3; A. Kijowski, Stosunki prawne sportowców z klubami sportowymi, [w:] A. Kijowski (red.), Status prawny sportowców, Poznań 2001; M.M. Kobierecki, Polityka sportowa i polityka sportu w świetle naukowego piśmiennictwa anglosaskiego, Athenaeum. Polskie Studia Politolo- giczne 2014, Nr 43; T. Koncewicz, B. Rischka, Autonomia związków sportowych: europejski ide- ał, polska karykatura, Rzeczpospolita z 4.10.2008 r.; R. Kopczyk, Zakaz dyskryminacji w sporcie w prawie Unii Europejskiej, Warszawa 2013; K. Kopecka-Piech, Sport – od medialnego zapo- średniczenia do mediatyzacji, Kultura i Edukacja 2012, Nr 3; R. Kubiak, [w:] L. Paprzycki (red.), System prawa karnego. Tom 4. Nauka o przestępstwie. Wyłączenie i ograniczenie odpowiedzial- ności karnej, Warszawa 2016; F. Latty, Lex Sportiva: Transnational Law in Action, [w:] R. Siek- mann, J. Soek (red.), Lex Sportiva: What is Sports Law?, Haga 2012; H. Lenk, G. Pilz, Das Prin- zip Fairness, Zurich 1989; J. Lipiec, Filozofia olimpizmu, Warszawa 1999; J. Kosowski, Pojęcie kultury fizycznej, sportu i rekreacji ruchowej. Analiza formalnoprawna, [w:] Z. Barabasz, K. Obodyński (red.), Akademicka kultura fizyczna na przełomie tysiącleci. Tom II, Warszawa 2009; W. Lipoński, Humanistyczna encyklopedia sportu, Warszawa 1987; Z. Kubot, Autonomicz- ne prawo sportowe, [w:] Z. Kubot, T. Kuczyński (red.), Z zagadnień prawa pracy i prawa socjalne- go. Księga jubileuszowa Profesora Herberta Szurgacza, Wrocław 2011; M. Leciak (red.), Leksy- kon prawa sportowego, Warszawa 2017; P. Łebek, Autonomia organizacji sportowych, Problemy Współczesnego Prawa Międzynarodowego, Europejskiego i Porównawczego 2011, Vol. IX; J. Maguire, Global Sport: Identities, Societies, Civilizations, Cambridge 1999; A.S. Markovits, S.L. Hellerman, Offside: soccer and American exceptionalism, Princeton 2001; A. Mestre, The Law of the Olympic Games, Haga 2009; G. Michniewicz, Turystyka i sport. Aspekty organizacyj- www.testy-prawnicze.pl  Rozdział I. Sport i prawo 3 no-prawne, Poznań 2012; S. Miller, Starożytni olimpijczycy, Warszawa 2006; M.J. Mitten, Fore- word to Symposium: Sports Law as a Reflection of Society’s Laws and Values, [w:] T. Davis, A.D. Mathewson, K.L. Shropshire (red.), Sports and the Law. A Modern Anthology, Durham 1999; M.J. Mitten, T. Davis, R.K. Smith, R.C. Berry, Sports Law and Regulation. Cases, Materials and Problems, Nowy Jork 2014; M Mitten, H. Opie, „Sports Law”: Implications for the Develop- ment of International, Comparative, and National Law and Global Dispute Resolution, [w:] R. Siekmann, J. Soek (red.), Lex Sportiva: What is Sports Law?, Haga 2012; L. Morawski, Głów- ne problemy współczesnej filozofii prawa. Prawo w toku przemian, Warszawa 2005; L. Moraw- ski, Podstawy filozofii prawa, Toruń 2014; L. Morawski, Wstęp do prawoznawstwa, Toruń 2008; L. Morawski, Zasady wykładni prawa, Toruń 2010; J. Mosz, Sport in the Era of Globalization, [w:] J. Kosiewicz, K. Obodyński (red.), Sports Involvement in Changing Europe, Rzeszów 2004; M. Kummer, Spielregl und rechtregel, Berno 1973; J.A.R. Nafziger, S.F. Ross, Handbook on In- ternational Sports Law, Edward Elgar Publishing 2011; J. Nafziger, International Sports Law, Nowy Jork 2004; J. Nafziger, The Priniciple of Fairness in the Lex Sportiva of CAS Awards and Beyond, [w:] R. Siekmann, J. Soek (red.), Lex Sportiva: What is Sports Law?, Haga 2012; J. Na- fziger, Lex Sportiva, [w:] R. Siekmann, J. Soek (red.), Lex Sportiva: What is Sports Law?, Haga 2012; M. Nesterowicz, Prawo turystyczne, Warszawa 2013; R. Parrish, S. Miettinen, The Spor- ting Exception in European Union Law, Haga 2008; R. Piechota, Prawo do transmisji widowisk sportowych – zarys problemu, SW 2006, Nr 5–6; R. Piechota, Reguły antydopingowe w Polsce, [w:] M. Rynkowski (red.), Antydoping w Polsce, Poznań 2014; R. Piechota, Reguły antydopingo- we w prawie międzynarodowym, Studia Iuridica Toruniensia 2010, t. VI; H. Radke, Prawo mię- dzynarodowych organizacji sportowych a prawo krajowe, [w:] D. Bunikowski, K. Dobrzeniecki (red.), Pluralizm prawny. Tradycja, transformacje, wyzwania, Toruń 2009; H. Radke, Sport i pra- wo – jakie regulacje, jaki zakres?, SW 2007, Nr 7–9; B. Rischka-Słowik, Konstytucja sportu w Unii Europejskiej, Warszawa 2014; K. Romaniec, Zjawisko niekompatybilności pozaprawnych regulacji sportowych z regulacjami prawnymi, [w:] A.J. Szwarc (red.), Kompatybilność poza- prawnych regulacji sportowych z regulacjami prawnymi, Poznań 2014; J.G. Ruggie, For the game for the world. FIFA Human Rights, Harvard 2016; P. Sarnecki, Prawo o stowarzysze- niach. Komentarz, Warszawa 2007; M. Safjan, [w:] M. Safjan (red.), System prawa prywatnego. Tom I. Prawo cywilne – część ogólna, Warszawa 2012; K. Shropshire, Introduction: Sports Law?, American Business Law Journal 1998, Nr 35; R. Siekmann, J. Soek (red.), Lex Sportiva: What is Sports Law?, Haga 2012; R. Siekmann, J. Soek (red.), The European Union and Sport – Legal and Policy Documents, Haga 2005; J. Soek, Sport in National Sports Acts and Constitutions: Defini- tion, Ratio Legis and Objectives, International Sports Law Journal 2006, Nr 3–4; T. Summerer, Internationales Sportrecht vor dem staatlichen Richter in der Bundesrepublik Deutschland, Schweiz, USA und England, Monachium 1990; P. Suski, Stowarzyszenia i fundacje, Warszawa 2011; A. Szwarc, Kompatybilność regulacji sportowych i prawnych w kontekście prawnej regla- mentacji sportu, [w:] A. Szwarc (red.), Kompatybilność pozaprawnych regulacji sportowych z re- gulacjami prawnymi, Poznań 2014; A. Szwarc, Karnoprawne funkcje reguł sportowych, Poznań 1977; A.J. Szwarc, Prawna reglamentacja sportu w ustawie o sporcie, [w:] A.J. Szwarc (red.), Ustawa o sporcie, Poznań 2011; S. Szymanski, Economists and Sport History, Journal of Sport History, Nr 1; S. Szymanski, A Theory of the Evolution of Modern Sport, Journal of Sport Histo- ry, Nr 1; T. Widłak, Wybrane uwagi na temat charakteru i statusu lex sportiva w przestrzeni praw- nomiędzynarodowej, RPEiS 2015, z. 4; A. Wax, Public International Sports Law: A „Forgotten” Discipline?, [w:] R. Siekman, J. Soek (red.), Lex Sportiva: What is Sports Law?, Haga 2012; A. Wach, Alternatywne formy rozstrzygania sporów sportowych, Warszawa 2005; R. Verow, C. Lawrence, P. McCormick, Sports Business. Law, Practice and Precedents, Bristol 2005; P. Wei- ler, G. R. Roberts, S. Abrams, S. F. Ross, Sports and the Law: Text, Cases, Problems, Nowy Jork 2015; K. Wróbel, Synergia prawa sportowego – rozważania na tle nowelizacji ustawy o sporcie, www.testy-prawnicze.pl  4 Rozdział I. Sport i prawo [w:] K. Wróbel (red.), Współczesne wyzwania prawa sportowego – pomiędzy kulturą, biznesem a potrzebą bezpieczeństwa, Warszawa 2015; K. Vieweg, Ch. Paul, The Definition of Doping and the Proof of a Doping Offence, The International Sports Law Journal 2002, Nr 1; K. Vieweg, Fa- scynacja prawem sportowym, http://www.irut.de; K. Vieweg, Lex Sportiva and the Fairness Prin- ciple, ISLR/Pandektis 2014, Vol. 10, Nr 3–4; K. Vieweg, Von Sport und Recht zu Faszination Sportrecht, Berlin 2016; J. Żyśko, Zmiany we współczesnych systemach zarządzania sportem wyczynowym w wybranych krajach europejskich, Warszawa 2008. § 1. Sport I. Pojęcie sportu 1. Sport w świetle prawa Czym jest sport? To fundamentalne pytanie zadają sobie prawnicy na całym świecie, aby w konsekwencji móc udzielić odpowiedzi na pytanie, czym jest pra- wo sportowe. Nie ulega wątpliwości, że sport stanowi pojęcie wieloznaczne. Wy- mieniany jest w tak różnych kontekstach, iż niejednokrotnie trudno jednoznacznie stwierdzić, jakiej aktywności człowieka dotyczy. Spotykamy się z wieloma określe- niami sportu – powszechny, wyczynowy, profesjonalny, amatorski, kwalifikowany, zorganizowany, zinstytucjonalizowany, szkolny, akademicki, indywidualny, zespo- łowy, e-sport itd. Historycznie pojęcie sportu używane było w odniesieniu do roz- maitych aktywności ludzkich, umiejscawiane w różnych miejscach kontinuum łą- czącego pracę i zabawę, rywalizację i rekreację. Współczesne próby zdefiniowania sportu nadal odkrywają jego dynamiczną i nieustannie zmieniającą się naturę1. Według klasycznego ujęcia, wypracowanego w dobie kształtowania się nowożytnego współ- zawodnictwa sportowego i nawiązującego do doświadczeń starożytnych zawodów sportowych (gr. agōn), sport to świadoma aktywność człowieka, której istotę stanowią: indywidualne lub zespołowe współzawodnictwo ludzi (niekiedy z udziałem zwierząt) w pokonywaniu czasu, przestrzeni, przeszkód naturalnych lub sztucznych oraz przeciwnika, przy czym elementy te występują łącznie lub rozdzielnie, w proporcjach zależnych od dyscypliny sportu; doskonalenie walorów fizycznych, jak siła, szybkość, skoczność, wytrzymałość, zręczność i precyzja działania, równolegle do doskonalenia sił psychicznych, w tym cech woli i charakteru, zasad moralnych i umiejętności taktyczno-koncepcyjnych; dobrowolność uczestnictwa; podporządkowanie się regułom sportowym – skodyfikowanym, uznawanym zwyczajowo lub doraźnie umownym, wy- nikającym z istoty danej dyscypliny sportu, a pod względem etycznym z zasady fair play; brak bezpośrednich celów pozasportowych2. Innymi słowy sport oznacza rozmaite formy aktywności fizycznej lub umysłowej, których celem jest podjęcie współzawodnictwa w formie indywidualnej lub zbiorowej. Istotą sportu pozostaje natomiast instytucjonalizacja przejawiająca się prowadzeniem 1 S. Gardiner, M. James, J. O’Leary, R. Welch, I. Blackshaw, S. Boyes, A. Caiger, Sports Law, Oxford 2006, s. 14. 2 W. Lipoński, Humanistyczna encyklopedia sportu, Warszawa 1987, s. 312. www.testy-prawnicze.pl  § 1. Sport 5 współzawodnictwa w ramach określonych struktur organizacyjnych i w oparciu o z góry przyjęte zasady i reguły1. Akcentuje się przy tym, iż sport bez reguł przestaje być sportem2. Nawiązując do jego etymologicznej genezy (łac. disport – przyjemność, odpoczynek, relaks, rozgrywka), sport  rozumieć można także w inny sposób, jako formę aktywności człowieka realizowaną ze względu na racje zdrowotne i przyjemność, poza jakimikolwiek strukturami organizacyjnymi, spontanicznie i w sposób niczym nieskrępowany3. Niejednokrotnie uznaje się także, że sport stanowi fenomen na tyle społecznie zrozumiały, iż niepotrzebujący definiowania. Wskazuje się przy tym, że trudno odnaleźć cechy wspólne dla wszystkich aktywności określanych mianem sportu. Niektórzy uważają więc, że być może sportem należałoby określać to, co jest podobne do aktywności, którą intuicyjnie określilibyśmy sportem. Wówczas pojęcie sportu miałoby dotyczyć takiej aktywność człowieka, która uznawana jest powszechnie w społeczeństwie za sport, odpowiadając przy tym wzorcowi jednej z dyscyplin sportowych4. W obszarze prawa zdefiniowanie sportu pozostaje o tyle istotne, iż pozwala na potraktowanie tej dziedziny życia w sposób szczególny. Niemniej jednak po- jęcie sportu nie posiada jednego, uniwersalnego i ogólnie przyjętego znacze- nia, akceptowanego we wszystkich dziedzinach prawa (por. opinia Rzecznika Ge- neralnego M. Szpunara przedstawiona w dniu 15.6.2017 r., TS Sprawa C-90/16, The English Bridge Union Limited v. Commissioners for Her Majesty’s Revenue Customs, pkt 35). Prawodawcy niejednokrotnie podejmują „ryzyko” definiowania sportu w różnych aktach prawnych. Legalne definicje sportu posiadają przy tym charakter autonomiczny, uwarunkowane są ratio legis danej regulacji, najczęściej determinowanego w kontekście celów sportu (rekreacja lub rywalizacja), jego funk- cji (społeczna lub gospodarcza) lub sposobu w jaki sport jest prowadzony (sponta- niczny lub zorganizowany)5. Niejednokrotnie pojęcie sportu uznawane jest jednak za trudne do zdefiniowania w taki sposób, by obszar, w którym normy prawne miały znaleźć zastosowanie, był precyzyjnie wyznaczony. Trudności te sprawiają, iż usta- lenie znaczenia pojęcia sport pozostawia się przedstawicielom jurysprudencji oraz praktykom w procesie stosowania prawa. Wskazuje się, że wobec braku definicji legalnej sprecyzowanie znaczenia i zakresu pojęcia sport winno być realizowane przede wszystkim zgodnie z jego powszechnym znaczeniem, przy jednoczesnym uwzględnieniu kontekstu, w którym został użyty i celów regulacji, która go dotyczy (Por. Wyrok TS z dnia 26.10.2017 r. w sprawie C-90/16, The English Bridge Union Limited v. Commissioners for Her Majesty’s Revenue Customs, pkt 18). Podkreślenia wymaga, że punktem odniesienia dla podmiotów stosujących prawo często pozostaje rozumienie pojęcia sport przez międzynarodowe organizacje sportowe (np. Global Association of International Sport Federations czy też MKOl), ze względu na prawne ich uznanie, tak na płaszczyźnie krajowej, jak i międzynaro- 1 Por. H. Basiński, [w:] M. Badura, H. Basiński, G. Kałużny, M. Wojcieszak, Ustawa o sporcie. Komen- tarz, Warszawa 2011, s. 28. 2 Z. Jaworski, Sport z dystansu. Fakty i refleksje, Warszawa 2015, s. 17. 3 Por. A. Szwarc, Karnoprawne funkcje reguł sportowych, Poznań 1977, s. 22–23; A. Wach, Alternatywne formy rozstrzygania sporów sportowych, Warszawa 2005, s. 21–22. 4 Zob. szerzej E. Krześniak, Kluby i organizacje sportowe w prawie polskim na tle rozwiązań zagranicz- nych, Warszawa 2016, s. 290–291; A. Szwarc, Karnoprawne, s. 21. 5 Zob. więcej J. Soek, Sport in National Sports Acts and Constitutions: Definition, Ratio Legis and Ob- jectives, International Sports Law Journal 2006, Nr 3–4, s. 28 i n. www.testy-prawnicze.pl  6 Rozdział I. Sport i prawo dowej, oraz powszechną akceptację ich działalności. W efekcie uznanie danej aktywności za sport przez międzynarodowe organizacje sportowe wywiera istotny wpływ na to, czy dana aktywność może być, co do zasady, uznana za sport. Niemniej jednak niektóre regionalne zorganizowane formy aktywności sportowej także niejednokrotnie są uwzględniane (por. Opinia, para. 39–43). Na płaszczyźnie europejskiej, w ramach Europejskiej Karty Sportu przyjętej przez Komitet Ministrów Rady Europy w dniu 24.9.1992 r. (Rekomendacja No. R[92] 13 Rev.), uformowana została kompleksowa definicja sportu. Przywoływa- na jest ona często na gruncie unormowań międzynarodowych i stanowi część ac- quis communatauire UE w ramach Białej Księgi na temat sportu, posiadając także wpływ na prawodawstwo sportowe poszczególnych państw. W Polsce nawiązuje do niej definicja legalna sportu zawarta w art. 2 ust. 1 SportU. W myśl tego przepi- su, sport oznacza wszelkie formy aktywności fizycznej, które poprzez uczestnictwo doraźne lub zorganizowane, wpływają na wypracowanie lub poprawienie kondycji fizycznej i psychicznej, rozwój stosunków społecznych lub osiągnięcie wyników sportowych na wszelkich poziomach1. Jednocześnie w świetle art. 2 ust. 1a SportU za sport uważa się także współzawodnictwo oparte na aktywności intelektualnej, którego celem jest osiągnięcie wyniku sportowego. Definicje legalne sportu zawarte były także we wcześniejszych ustawach dotyczących sportu w Polsce. W art. 1 ust. 2 pkt 3 KultFizU84 sport określany był jako proces polegający na doskonaleniu sprawności psychofizycznej, zaspokajający potrzeby rywalizacji i dążenia do osiągania wyników w ramach społecznie akceptowanych zasad współzawodnictwa. Z kolei na gruncie art. 3 pkt 3 KultFizU96 definiowano sport jako formę aktywności człowieka, mającą na celu doskonalenie jego sił psychofizycznych, indywidualnie lub zbiorowo, według reguł umownych. Ostatnia z definicji stanowiła podstawę dalszej typologii najczęściej występujących form aktywności sportowej, tak w ramach KultFizU96, jak i SportKwalU2. Zasadność szerokiego ujmowania sportu stanowi przedmiot dyskusji wśród prawników sportowych w Polsce. Z  jednej  strony, w nawiązaniu do założeń przedstawionych w uzasadnieniu do SportU, akcentowana jest elastyczność defi- nicji sportu (zob. Uzasadnienie do projektu ustawy o sporcie wraz z projektami ak- tów wykonawczych, Druk Nr 2313 z 28.8.2009 r., s. 5–6). W ślad za tym pozy- tywnie oceniana jest rezygnacja z dokonywania obecnego pod rządami KultFizU96 i SportKwalU podziału sportu na wyczynowy, amatorski, profesjonalny oraz kwa- lifikowany, uznawanych za nie zawsze prawidłowo opisujące rzeczywistość i spra- wiające trudności interpretacyjne. Za główną zaletę przyjętego rozwiązania uznaje się w szczególności możliwość wyeliminowania problemów związanych z finanso- waniem sportu ze środków publicznych. Jednocześnie wskazuje się, iż rozróżnie- nie mieszczących się w definicji sportu pojęć składowych powinno dokonywać się w nauce prawa i praktyce prawniczej3. Zaakcentować należy przy tym, iż szerokie 1 W Europejskiej Karcie Sportu zamiast słowa „wpływają” występuje zwrot „stawiają sobie za cel”. 2 Por. A. Wach, Alternatywne, s. 21. 3 J. Kosowski, Pojęcie kultury fizycznej, sportu i rekreacji ruchowej. Analiza formalnoprawna, [w:] Z. Barabasz, K. Obodyński (red.), Akademicka kultura fizyczna na przełomie tysiącleci. Tom II, Warszawa 2009, s. 350–351. www.testy-prawnicze.pl  § 1. Sport 7 ujęcie sportu odpowiada jego społecznemu rozumieniu, przez co regulacja SportU miałaby pozostawać z perspektywy obywatela bardziej czytelna i naturalna (zob. Uzasadnienie, s. 6). W rezultacie też każda osoba podejmująca aktywność w jednej z form tradycyjnie traktowanych jako sport może tytułować się mianem sportow- ca, aczkolwiek zawodnikami są jedynie te osoby, które rywalizują w zorganizowa- nych zawodach sportowych1. Z drugiej strony wspomnianej definicji zarzuca się, iż ujmując sport zbyt szeroko wykracza poza jego klasyczne ramy. Dotyczy bowiem każdej aktywności fizycznej, zarówno prowadzonej doraźnie, jak i w sposób zor- ganizowany. Obejmuje tym samym rekreację ruchową, do której nie jest potrzebna rywalizacja i, która nie jest prowadzona ani w jakiejkolwiek instytucjonalnej for- mie, ani też w ramach ściśle określonych reguł2. Jednocześnie próbę zunifikowania w ramach jednego pojęcia sportu różnych rodzajów aktywności fizycznej traktuje się także jako ,,zamazanie” różnorodnych form uczestniczenia w kulturze fizycznej (zob. Rozdz. I § 1 pkt II)3. Dla niektórych stanowi to przejaw ekspansji światowego imperium sportu i biznesu pod przewodnictwem MKOl, arbitralnie zawłaszczające- go obszary aktywności fizycznej, tradycyjnie określanej mianem innym niż sport4. Do czasu wprowadzenia art. 2 ust. 1a SportU wskazywanej definicji zarzucano także, że ak- centowanie fizycznego elementu aktywności stawia pod znakiem zapytania zaliczenie do sportu tych tradycyjnych jego dyscyplin, opartych na wysiłku intelektualnym, np. szachy, warcaby bądź brydż sportowy5. Dyskusyjne pozostawało w związku z tym ujmowanie w ramach sportu także zyskującego na społecznym znaczeniu tzw. e-sportu, mimo podejmowanych prób prawnego zali- czenia tej rywalizacji do współzawodnictwa sportowego6. Zmiana jaka nastąpiła na mocy ustawy z 20.7.2017 r. o zmianie ustawy o sporcie oraz ustawy o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944–1990 oraz treści tych dokumentów (Dz.U. z 2017 r. poz. 1600) doprecyzowując definicję sportu eliminuje powyższy problem. Zasadność takiego roz- wiązania wynika zaś z faktu, iż nie tylko aktywność fizyczna, ale także związana ze współzawod- nictwem aktywność intelektualna sprzyja umacnianiu więzi społecznych czy też budowaniu własnej wartości. Zaznaczyć należy, iż także na płaszczyźnie europejskiej toczy się dyskusja dotycząca eksponowania wysiłku fizycznego jako obowiązkowego elementu sportu. Z jednej strony wskazuje się, iż sytuacja taka prowadzi ipso facto do wykluczenia z pojęcia sportu szeregu aktywności, które powszechnie uznawane są za sport i, których klasyfikacja jako sport nie budzi żadnych wątpliwości, mimo że ich aspekt fizyczny jest całkowicie marginalny, jak np. strzelectwo czy łucznictwo (Por. Opinia, para. 40, 45). Z drugiej natomiast akcentuje się, iż powszechne rozumienie sportu zwykle dotyczy aktywności, która cechuje się niepozbawionym znaczenia elementem fizycznym (Por. Opinia, pkt 23; Wyrok TS, pkt 19, 22). Generalnie przywołana szeroka definicja sportu, mimo jej kontrowersyjno- ści, wydaje się oddawać złożoność i wielowymiarowość fenomenu współczesne- 1 Por. A. Szwarc, Karnoprawne, s. 47–49. 2 H. Basiński, [w:] M. Badura, H. Basiński, G. Kałużny, M. Wojcieszak, Ustawa, s. 29. 3 S. Drabik, W sprawie definicji pojęcia „sport”, SW 2011, Nr 1, s. 158. 4 Z . Jaworski, Sport, s. 61–79. 5 M. Kędzior, [w:] M. Gniatkowski (red.), Ustawa, s. 18–22. 6 Zob. więcej P. Głowacka, D. Fajdek, Aspekty społeczne i prawne e-sportu w Polsce oraz wybranych krajach, [w:] T. Gardocka, D. Jagiełło (red.), Problemy prawne na styku sportu i medycyny, Warszawa 2015, s. 197–198. www.testy-prawnicze.pl  8 Rozdział I. Sport i prawo go sportu1. Jednocześnie w procesie stosowania i interpretacji norm prawnych ko- nieczne wydaje się dokonanie autonomicznej oceny pojęcia sport na potrzeby danej dziedziny prawa, co niejednokrotnie pociąga za sobą potrzebę dokonania rozróżnie- nia różnorodnych form sportu. 2. Sport powszechny a sport wyczynowy W świetle szerokiej definicji sportu wyróżnić można dwie podstawowe formy aktywności sportowej, które podlegać mogą dalszej dywersyfikacji. Z jednej stro- ny należy mówić o sporcie powszechnym (ang. sport for all; sport dla wszystkich, sport masowy), oznaczającym aktywność człowieka nie ukierunkowaną na rywali- zację, zorientowaną na sam fakt uczestnictwa i realizację potrzeb o charakterze fi- zycznym, psychicznym, społecznym, kulturowym, zdrowotnym, edukacyjnym czy wreszcie ludycznym2. Tak rozumiany sport utożsamiać należy przede wszystkim z rekreacją ruchową, w prawie polskim dotychczas wyodrębnianą w ramach kon- cepcji kultury fizycznej3. Z drugiej strony natomiast chodzi o sport wyczynowy  dotyczący ludzkiej aktywności ukierunkowanej na rywalizację i osiąganie jak naj- lepszych rezultatów, związany przede wszystkim z intensywnym zaangażowaniem fizycznym, poniekąd także psychicznym. Rozróżniając sport powszechny i wyczynowy nie wystarczy wskazać na aspekty rekreacji i rywalizacji. Wszakże także sport powszechny może być prowadzony w drodze rywalizacji. Zaakcentować należy jednak cele służące tym różnym formom sportu. Chodzi przy tym o cele nadrzędne, gdyż także w sporcie powszechnym znaczenie dla uprawiających mogą mieć osiągane rezultaty, zaś motywacją aktywności uczestników sportu wyczynowego nie zawsze jest wyłącznie dążenie do jak najlepszych wyników, choć bez wątpienia właśnie na to kładziony jest nacisk. Sport wyczynowy wymaga przy tym przestrzegania ściśle określonych reguł służących zachowaniu równych szans we współzawodnictwie (ang. level playing field), umożliwiających obiektywne porównanie rywalizujących, a także systemu instytucjonalnego umożliwiającego jego organizację. Warto zaznaczyć, iż w imprezach masowych (np. biegi maratońskie) uczestniczą obok siebie za- równo sportowcy wyczynowi, jak i osoby na co dzień uprawiające sport powszechny, podlegając tym samym regułom4. Zwrócić należy także uwagę na sport szkolny organizowany w ramach Szkolnych Związków Sportowych oraz sport akademicki organizowany przez Akademickie Związki Sportowe, gdzie w drodze zinstytucjonalizowanej rywalizacji osiągane mają być cele edukacyjne i zdrowotne5. W efekcie granica pomiędzy sportem powszechnym i wyczynowym niejednokrotnie pozostaje płynna. Żadna z form sportu nie powinna być przy tym traktowana jako wszechobecna i uznawana za synonim sportu w ogóle. Rola  sportu  powszechnego akcentowana jest w polityce sportowej UE (zob. Rozdz. III § 7 pkt I), w ramach wyróżnienia społecznego i gospodarczego wy- 1 Tak. m.in. M. Kędzior, [w:] M. Gniatkowski (red.), Ustawa, s. 21; R. Kopczyk, Zakaz, s. 31; B. Rischka- -Słowik, Konstytucja sportu w Unii Europejskiej, Warszawa 2014, s. 27–28. 2 Por. R. Kopczyk, Zakaz, s. 34; B. Rischka-Słowik, Konstytucja, s. 27–28. 3 Tak m.in. H. Basiński, [w:] M. Badura, H. Basiński, G. Kałużny, M. Wojcieszak, Ustawa, s. 28; J. Ko- sowski, Pojęcie, s. 350. 4 A. Wach, Alternatywne, s. 22. 5 Zob. J. Kosowski, Pojęcie, s. 348–349. www.testy-prawnicze.pl  § 1. Sport 9 miaru sportu, charakterystycznych dla europejskiego modelu sportu (zob. Rozdz. II § 3 pkt I). Sport powszechny propaguje więc aktywność fizyczną służąca poprawie zdrowia, integrację społeczną, równość szans, zapobieganie rasizmowi i przemocy, wspólne wartości, wreszcie uwydatniona jest jego rola edukacyjna. Społeczne znaczenie sportu powszechnego odzwierciedlone zostało w SportU, której przepisy w tym względzie nawiązują do art. 68 ust. 5 Konstytucji RP: „Wła- dze publiczne popierają rozwój kultury fizycznej, zwłaszcza wśród dzieci i mło- dzieży”, umiejscowionego w części Konstytucji RP zatytułowanej „Wolności i pra- wa ekonomiczne, socjalne i kulturalne”. Zarówno treść, jak i położenie tejże normy – stanowiącej jedyną regulację konstytucyjną związaną z kulturą fizyczną, a więc pośrednio ze sportem – wskazują, iż sport nie jest domeną państwa, lecz przede  wszystkim  wyrazem  wolności  obywatelskiej. Możliwość uprawiania sportu nie wynika z istnienia jakichkolwiek instytucji publicznych, lecz z niezbywalnej osobi- stej wolności każdego człowieka. Aktywność fizyczna nie może więc być obciążo- na nadmierną regulacją prawną oraz interwencją organów władzy publicznej1. Sport powszechny, jako co do zasady uprawiany poza systemem zorganizowanego współ- zawodnictwa, powinien tym samym pozostawać obszarem wolnym od reglamenta- cji prawnej. Jednocześnie wskazywana norma zawiera zaadresowany do władz pu- blicznych nakaz wspierania sportu, jako stanowiącego dobro publiczne ze względu na jego walory społeczne (zdrowie, promocja kraju, spójność społeczna) oraz edu- kacyjne (wychowanie młodzieży przez sport). Wskazywany przepis konstytucyjny zobowiązuje więc ustawodawcę do określania form wspierania sportu, pozostawia- jąc mu przy tym praktycznie nieograniczoną swobodę ich kształtowania2. Nie inaczej, w świetle uwarunkowań konstytucyjnych, także sport wyczynowy  ujmować należy w kategoriach wolności osobistej każdego człowieka. W rezul- tacie aktywność organów władzy publicznej w tym obszarze zorientowana powin- na być na wspieranie, aniżeli bezpośrednią ingerencję. Tworzenie norm prawnych dla sportu wyczynowego uprawnione jest tylko i wyłącznie wtedy, gdy służyć ma ochronie praw i wolności obywatelskich realizowanych w tym obszarze, a także po- wszechnie uznanych ogólnospołecznych dóbr. Wskazać należy przede wszystkim na takie wartości, jak uczciwość i rzetelność, które stanowią nie tylko podstawę funkcjonowania stosunków społecznych, ale w przypadku sportu obecne są pod po- stacią zasady fair play. Wszystkim obywatelom zapewnić należy przy tym dostęp do zorganizowanej formy aktywności sportowej na tych samych i przejrzystych za- sadach. Zagwarantowanie tych dóbr uznać należy za podstawę wyznaczającą legi- tymację państwa do reglamentacji sportu wyczynowego (Zob. Założenia, s. 4). Do- datkowo powszechnym oczekiwaniem jest, aby państwo zajmowało się sportem, gdy ma on wyraźnie wymiar „państwowy”, co też związane jest przede wszystkim 1 Zob. Założenia do projektu ustawy o sporcie, Ministerstwo Sportu i Turystyki, 3.9.2008 r., (https://bip.- -msit.gov.pl/bip/projekty-aktow-prawnyc/zakonczony-proces-legi/ustawa-o sporcie/243,Zalozenia-do-projektu- -ustawy-o-sporcie.html – dostęp 30.11.2017 r.). 2 L. Bosek, [w:] L. Bosek, M. Safjan (red.), Konstytucja RP. Tom I. Komentarz do art. 1–86, Warszawa 2016. www.testy-prawnicze.pl  10 Rozdział I. Sport i prawo z występami reprezentantów Polski na arenie międzynarodowej, przede wszystkim na OI. Społeczna atrakcyjność współzawodnictwa sportowego na wyczynowym po- ziomie sprawia przy tym, iż także ta forma sportu traktowana jest jako dobro pu- bliczne, wymagające wsparcia finansowego ze strony władz państwowych. 3. Sport amatorski a sport profesjonalny W ramach sportu wyczynowego tradycyjnie wyodrębnia się sport amatorski  i profesjonalny1. U podstaw tego podziału legła kwestia otrzymywania wynagrodze- nia w zamian za uczestniczenie w aktywności sportowej i osiągane rezultaty. Zaak- centować należy, iż pieniądz obecny był już w starożytnych igrzyskach olimpijskich. Ich uczestnicy, określani mianem atleta (gr. osoba rywalizująca o nagrodę), prócz symbolicznych gałązek oliwnych otrzymywali w zamian za zwycięstwo różnorodne korzyści natury materialnej. Niemniej jednak o ich statusie decydowała specjalizacja, idące za tym zaangażowanie w regularny trening i oddanie współzawodnictwu2. Na dobre pieniądz zaczął determinować obraz rywalizacji sportowej na przestrzeni kilku- dziesięciu lat na przełomie XX i XXI w., zapoczątkowując w ten sposób najnowszy rozdział w historii sportu. Rozwój nowożytnego sportu szedł krok w krok z rozwojem dominującej w dzisiejszym świecie gospodarki wolnorynkowej, jego struktury ewolu- owały wraz z ewolucją instytucji kapitalizmu3. Z jednej więc strony sport stał się dzia- łalnością skomercjalizowaną, zjawiskiem podlegającym „niewidzialnej ręce rynku” – prawom popytu i podaży oraz zasadom rynkowej konkurencji, prowadzącym do maksymalizacji zysków i minimalizacji strat, z drugiej zaś aktywnością sprofesjonali- zowaną, wykonywaną przez wykwalifikowanych specjalistów, dla których obecność w obszarze współzawodnictwa sportowego stała się podstawowym źródłem utrzyma- nia4. Zwrot ten znalazł swoje odzwierciedlenie w unormowaniach prawnych. Pod rządami KultFizU96 sport wyczynowy zdefiniowany został jako forma rywalizacji czło- wieka, podejmowana dobrowolnie, w drodze rywalizacji dla uzyskania maksymalnych wyników sportowych (art. 3 pkt 4). Sport profesjonalny określony został natomiast jako rodzaj sportu wyczynowego uprawiany w celach zarobkowych (art. 3 pkt 5). Odróżnienie sportu amatorskiego i sportu profesjonalnego dokonane zostało także w regulacjach dotyczących podziału uczestniczą- cych we współzawodnictwie sportowym zawodników na posiadających status profesjonalnych – uprawiających sport na podstawie umowy o pracę lub umowy cywilnoprawnej i otrzymujący za to wynagrodzenie, oraz amatorów – mogących otrzymywać wyłącznie stypendium sportowe (art. 3 pkt 6 i art. 22). Współzawodnictwo sportowe zdefiniowane zostało jako indywidualna lub zbiorowa rywalizacja osób zmierzających, zwłaszcza w trakcie zawodów sportowych, do pokonania czasu, przestrzeni, przeszkód lub przeciwnika (art. 3 pkt 7). Przepisy KultFizU96, w odróżnieniu od SportU, wyłączały z zakresu pojęcia sportu rekreację ruchową (sport powszechny). Uwzględniając, iż sport wyczynowy co do zasady związany jest z  rywaliza- cją prowadzoną w obliczu ściśle określonych reguł oraz w ramach hierarchicz- 1 Zob. m.in. A. Wach, Alternatywne, s. 23–27. 2 Zob. A. Mestre, The Law, s. 72; S. Miller, Starożytni olimpijczycy, Warszawa 2006, s. 197–199. 3 S. Szymanski, Economists and Sport History, Journal of Sport History, Nr 1, s. 71–72. 4 Zob. H. Radke, [w:] M. Leciak (red.), Leksykon prawa sportowego, Warszawa 2017, s. 11–14. www.testy-prawnicze.pl  § 1. Sport 11 nej struktury organizacyjnej ruchu olimpijskiego (zob. Rozdz. II § 4 pkt I), wska- zać należy, iż jego podział na amatorski i profesjonalny w oparciu o kryterium  zarobkowe ulega zatarciu. W ramach jednego systemu instytucjonalnego i w opar- ciu o w zasadzie jednakowe reguły współzawodnictwa, rywalizują bowiem amato- rzy, dla których najważniejsza pozostaje satysfakcja z samej rywalizacji i osiąganych rezultatów oraz zawodowcy, dla których podstawową miarą uprawiania sportu po- zostają osiągane zarobki. Charakterystycznym jest, że sport amatorski, regulowany przepisami prawa stowarzyszeniowego, stanowi fundament piramidy organizacyjnej (ang. grassroots sport) i źródło sportu wyczynowego w ogóle. Sport profesjonalny na- tomiast, obwarowany licznymi wyspecjalizowanymi regulacjami prawnymi, znajdu- je się na szczycie tejże piramidy. Wyczynowe uprawianie sportu na poziomie umoż- liwiającym uzyskiwanie znaczących rezultatów w rywalizacji międzynarodowej lub przynajmniej krajowej jest zazwyczaj nie do pogodzenia z wykonywaniem żadnego innego zawodu. Wyodrębnienie zawodu sportowca nie musi jednak oznaczać, iż jedy- nym motywem i celem działania osób go wykonujących jest dążenie do maksymalnie wysokich zarobków, choć niewątpliwie postawa taka cechuje relatywnie dużą ich gru- pę, nawet tych nie zawsze prezentujących wysoki poziom sportowy. Dla wielu rywa- lizujących na najwyższym poziomie i osiągających sukcesy podstawowym źródłem utrzymania pozostaje wynagrodzenie pochodzące z realizacji innego zawodu. Akcen- towanie wyłącznie zarobkowego celu aktywności sportowej nie zawsze wystarcza więc by określić zawodnika profesjonalnego, zaś często właściwe jest podkreślanie jej wysoce kwalifikowanego charakteru, przejawiającego się podporządkowaniem trybu życia przygotowaniom i udziałowi w zawodach sportowych1. Odejście od podziału na sport amatorski i profesjonalny wiąże się ze zmianami, które stopniowo zachodziły w ramach ruchu olimpijskiego. Odróżnienie amatorów  i profesjonalistów od początku stanowiło fundamentalne kryterium kwalifikacji  do nowożytnych igrzysk olimpijskich. U jego podłoża legła idea amatorstwa ma- jąca genezę w sporcie angielskim (ang. sportsmanship), gdzie współzawodnictwo o motywach pozasportowych traktowane było jako sprzeczne z ideą doskonalenia fizycznego i moralnego2. Definicja amatorstwa zaadoptowana została przez MKOl podczas założycielskiego kongresu w Paryżu w 1894 r., zaś przyjęta wówczas for- muła uzależniała prawo do udziału w igrzyskach olimpijskich od braku otrzymywa- nia pieniędzy w zamian za udział we współzawodnictwie sportowym. W 1949 r. po- jęcie amatora pojawiło się w Fundamentalnych Zasadach Olimpizmu określonych w Karcie Olimpijskiej, zaś w 1967 r. stało się elementem słynnej formuły zawartej w Regule 26 Karty wskazującej, iż tylko amatorzy, a więc ci, którzy nie otrzymu- ją jakichkolwiek korzyści natury materialnej w związku ze współzawodnictwem, są uprawnieni do udziału w igrzyskach. Na przestrzeni lat kontrowersje, jakie po- wstawały w związku z rygorystycznym stosowaniem zasady amatorstwa oraz róż- nymi jej wypaczeniami, także nasilającymi się procesami komercjalizacji i profe- 1 Zob. więcej A. Wach, Alternatywne, s. 22–26. 2 Por. W. Lipoński, Humanistyczna, s. 14. www.testy-prawnicze.pl  12 Rozdział I. Sport i prawo sjonalizacji sportu, prowadziły do kolejnych zmian i liberalizacji zasad kwalifikacji do igrzysk olimpijskich. Ostatecznie w 1991 r. odstąpiono od zasady amatorstwa określonej wówczas w Regule 45 Karty, czego symbolem stał się udział amerykań- skich koszykarzy zawodowych z ligi NBA w igrzyskach olimpijskich w Barcelonie w 1992 r. Aktualnie reguły kwalifikacji (ang. eligibility rules) do igrzysk olimpij- skich związane są z przestrzeganiem Karty Olimpijskiej, reguł sportowych stano- wionych przez MFS, włączając w to specyficzne kryteria kwalifikacji do konkret- nych zawodów ustanowione przez krajowe związki sportowe i narodowe komitety olimpijskie, kodeksu WADA, a także uznawaniem jurysdykcji CAS1. W powyż- szym kontekście podział sportu na profesjonalny i amatorski stał się bezprzedmio- towy, zaś w świetle prawa znaczenia nabrało pojęcie sportu zinstytucjonalizowa- nego, inaczej sportu zorganizowanego (ang. organised sport) w ramach struktur Ruchu Olimpijskiego i powiązanych z nim instytucji. Zmiany w obrębie definiowania sportu nastąpiły wraz z wejściem w życie SportKwalU, która uchyliła unormowania KultFizU96 dotyczące podziału sportu na wyczynowy, amatorski i profesjo- nalny. W ich miejsce wprowadzono pojęcie sportu kwalifikowanego, oznaczającego formę aktyw- ności człowieka związaną z uczestnictwem we współzawodnictwie sportowym, organizowanym lub prowadzonym w określonej dyscyplinie sportu przez PZS lub podmioty działające z jego upoważ- nienia (art. 3 pkt 3). Natomiast współzawodnictwo sportowe zdefiniowano jako indywidualną lub zbiorową rywalizację osób zmierzającą do uzyskania właściwych rezultatów dla danej dyscypliny sportu (art. 3 pkt 4). Wreszcie za zawodnika uznano osobę uprawiającą określoną dyscyplinę sportu i posiadającą licencję uprawniającą do uczestnictwa we współzawodnictwie sportowym (art. 3 pkt 5). Regulacja SportKwalU dotyczyła więc sportu kwalifikowanego rozumianego jako współ- zawodnictwo sportowe organizowane przez PZS i prowadzone w oparciu o obowiązujące reguły. Podział sportu na amatorski i profesjonalny w dalszym ciągu pozostaje ade- kwatny w kontekście prawa UE, gdzie rozróżnienie to posiada charakter autono- miczny w stosunku do porządków prawnych państw oraz unormowań organizacji sportowych. Sport pozostaje przedmiotem prawa UE w zakresie, w jakim stano- wi działalność gospodarczą (ang. economic activity). W rezultacie istotny pozostaje podział sportu profesjonalnego i amatorskiego, dokonywany w oparciu o odróżnie- nie gospodarczego i niegospodarczego wymiaru sportu (zob. Rozdz. III § 7 pkt III)2. W Polsce określone różnice związane z dyskutowanym podziałem obecne są w re- gulacjach prawnych dotyczących ligi zawodowej (art. 15 SportU) (zob. Rozdz. II § 4 pkt XIII). Odnotować należy także różnice w statusie prawnym sportowców amatorów i profesjonalistów w regulacjach wewnętrznych niektórych PZS. Wresz- cie podkreślić należy, iż podział sportu na amatorski i profesjonalny pozostaje cha- rakterystyczny dla amerykańskiego modelu sportu (zob. Rozdz. II § 3 pkt I). 1 Zob. więcej w kwestii historii reguł kwalifikacji do igrzysk olimpijskich A. Mestre, Law of the Olympic Games, Haga 2009, s. 71–74. 2 Por. B. Rischka-Słowik, Konstytucja, s. 137–157; R. Kopczyk, Zakaz, s. 37–46. www.testy-prawnicze.pl  § 1. Sport 13 4. Sport zinstytucjonalizowany (zorganizowany) W SportU pojęcie sportu używane jest w znaczeniu szerokim i wąskim. Sport sensu largo odnosi się do definicji zawartej w art. 2 ust. 1 i 1a SportU. Sport sensu stricto utożsamiany jest natomiast z konkretną dyscypliną uprawianą i organizowa- ną w ramach PZS. Odpowiada to nomenklaturze pojęciowej stosowanej w ramach Ruchu Olimpijskiego, gdzie pojęcie sportu stosuje się w kontekście określonej ak- tywności organizowanej i prowadzonej przez właściwą MFS. Pojęcie sportu sensu stricto dotycząc zjawiska, w które wpisana jest rywalizacja, zinstytucjonalizowane- go w ramach organizacji sportowych oraz podlegającego regułom sportowym, od- powiada przy tym klasycznemu ujęciu sportu1. Niektórzy uważają, iż szerokie ujęcie sportu nie ma większego praktycznego znaczenia, gdyż zasadnicza część regulacji SportU dotyczy sportu zorganizowanego w ramach PZS. W rezultacie modyfikacja terminologiczna polegająca na odejściu od obecnego pod rządami SportKwalU określa- nia sportu mianem kwalifikowanego uznawana jest za pozbawioną doniosłości, gdyż reglamentacja ustawodawcy nadal dotyczy w zasadzie wyłącznie sportu dookreślanego we wcześniejszym stanie prawnym taką przydawką2. Niemniej jednak w praktyce pod rządami SportKwalU sport kwalifiko- wany utożsamiany był ze sportem profesjonalnym, co też rodziło problemy na tle regulacji doty- czących kwestii finansowania sportu ze środków publicznych oraz interpretacji nieobowiązującego już art. 296b KK dotyczącego przestępstwa korupcji w sporcie (zob. Uzasadnienie, s. 5–6 i 28). Regulacja SportU potwierdza, iż sport, określany jako wyczynowy, tak profe- sjonalny, jak i amatorski, może funkcjonować jedynie w zinstytucjonalizowanych ramach. Właśnie sport  zorganizowany stanowi  też właściwy  przedmiot  zain- teresowania ze strony prawa. W rezultacie pojęcie prawa sportowego pozosta- je adekwatne przede wszystkim w kontekście takiej formy sportu. Podkreślić na- leży przy tym, iż do tak rozumianego sportu zorganizowanego często nie zalicza się niektórych zinstytucjonalizowanych form aktywności tradycyjnie określanych mianem sportu (np. wyścigi konne) w związku z ich zorganizowaniem poza syste- mem Ruchu Olimpijskiego. Od sportu  zinstytucjonalizowanego,  co  do  zasady,  odgraniczony jest sport powszechny, chociaż granica ta niejednokrotnie pozostaje płynna. Również ta odmiana sportu, jakkolwiek niezwykle istotna w perspektywie społecznej, nie stanowi głównego przedmiotu zainteresowania prawa sportowego, aczkolwiek w niektórych kwestiach (np. finansowych i podatkowych) zaintereso- wania tego nie należy wykluczać. Sport powszechny nie wymaga jednak specjal- nych regulacji prawnych. Natomiast sport zinstytucjonalizowany, jako konstytu- ujący niezależny sektor społeczeństwa, bez specjalnych unormowań funkcjonować w zasadzie nie może3. Odpowiadając więc na pytanie dotyczące najbardziej rozpo- wszechnionego rozumienia pojęcia sportu w obszarze prawa, stwierdzić należy, iż chodzi o współzawodnictwo sportowe prowadzone w zorganizowanej formie, któ- 1 H. Basiński, [w:] M. Badura, H. Basiński, G. Kałużny, M. Wojcieszak, Ustawa, s. 29. 2 Ibidem. 3 Zob. tak o pojęciu sportu w świetle prawa R. Siekmann, What is Sports Law? A Reassessment of Content and Terminology, [w:] R. Siekmann, J. Soek (red.), Lex Sportiva: What is Sports Law?, Haga 2012, s. 374–375. www.testy-prawnicze.pl  14 Rozdział I. Sport i prawo re to niewątpliwie stało się dominującą, choć nie jedyną formą sportu we współcze- snym świecie. II. Sport a kultura fizyczna W obszarze prawa polskiego pojęcie  sportu  tradycyjnie  umiejscawiane  jest  w ramach pojęcia kultury fizycznej1. Jak wskazuje art. 2 ust. 2 SportU, sport wraz z wychowaniem fizycznym i rehabilitacją ruchową składają się na kulturę fizyczną. Ustawodawca nie zdecydował się przy tym na zdefiniowanie ani pojęcia kultury fi- zycznej, ani też wychowania fizycznego i rehabilitacji ruchowej, co też związane jest z przedmiotem regulacji SportU, która określa zasady uprawiania i organizowa- nia sportu (art. 1). Obecnie kwestie wychowania fizycznego uregulowane są przede wszystkim w ustawie z 14.12.2016 r. – Prawo oświatowe (Dz.U. z 2017 r. poz. 59 ze zm.). Natomiast w odniesieniu do rehabilitacji ruchowej wciąż obowiązuje prze- pis art. 43 KultFizU96, określający kwalifikacje osób, które uprawnione są do pro- wadzenia zajęć rehabilitacji ruchowej. Postuluje się jednak wprowadzenie odrębnej regulacji w tym zakresie, względnie ujęcie tych zagadnień w ramach innych ustaw2. Definiowanie sportu (art. 2 ust. 1 i 1a) w kontekście innych rodzajów aktywności ludzkiej składających się na kulturę fizyczną pośrednio służyć może więc doprecy- zowaniu jego nieostrych granic3. W obowiązujących wcześniej przepisach KultFizU84 i KultFizU96, dotyczących kultury fizycznej jako całości, ustawodawca wyjaśniał dyskutowane pojęcia. W KultFizU84 nie zdefiniowano wprost kultury fizycznej, jednocześnie wskazując we wstępie na jej doniosłą rolę jako służącej wszechstron- nemu rozwojowi człowieka oraz potrzebę pełniejszego jej upowszechniania. W art. 1 KultFizU96 stwierdzono, iż kultura fizyczna stanowi część kultury narodowej, chronionej przez prawo, zaś oby- watele bez względu na wiek, płeć, wyznanie, rasę oraz stopień i rodzaj niepełnosprawności korzystają z równego prawa do różnych form kultury fizycznej. Z kolei art. 2 wskazywał, iż podstawowymi celami kultury fizycznej jest dbałość o prawidłowy rozwój psychofizyczny i zdrowie wszystkich obywateli. Wreszcie w art. 3 pkt 1 zawarta została definicja legalna stanowiąca, iż kulturą fizyczną jest wiedza, wartości, zwyczaje, działania podejmowane dla zapewnienia rozwoju psychofizycznego, wychowania, doskonalenia uzdolnień i sprawności fizycznej człowieka, a także dla zachowania oraz przywracania jego zdrowia. Jeżeli chodzi o wychowanie fizyczne, w art. 1 ust. 2 pkt 1 KultFizU84 definiowane było ono jako proces pedagogiczny kształtujący aktywne uczestnictwo dzieci i młodzieży w kulturze fizycznej oraz sprzyjającym harmonijnemu ich rozwojowi i ochronie zdrowia. Natomiast w art. 3 pkt 2 KultFizU96 mianem wychowania fizycznego określano proces kształtujący harmonij- ny rozwój psychofizyczny dzieci i młodzieży. Rehabilitację ruchową określono w art. 2 ust. 1 pkt 4 KultFizU84 jako proces służący przywracaniu osobom czasowo lub trwale niepełnosprawnym ak- tywności życiowej oraz sprawności psychofizycznej przy wykorzystywaniu zajęć fizycznych i sportu oraz wiedzy medycznej. Podobnie w art. 3 pkt 9 KultFizU96 stwierdzono, iż rehabilitacja ruchowa stanowi proces mający na celu przywrócenie, poprawę lub utrzymanie psychofizycznej sprawności 1 J. Kosowski, Pojęcie, s. 337 i n. 2 M. Badura, [w:] M. Badura, H. Basiński, G. Kałużny, M. Wojcieszak, Ustawa, s. 532. 3 H. Basiński, [w:] M. Badura, H. Basiński, G. Kałużny, M. Wojcieszak, Ustawa, s. 30. www.testy-prawnicze.pl  § 1. Sport 15 osób czasowo lub trwale niepełnosprawnych za pomocą specjalnych zabiegów i ćwiczeń fizycznych w oparciu o wiedzę medyczną. Dodatkowo tak KultFizU84 w art. 1 ust. 1, jak i KultFizU96 w art. 2 ust. 2 wskazywały, iż na kulturę fizyczną prócz sportu, rehabilitacji ruchowej i wychowania fizycznego składa się także rekreacja ruchowa, która pod rządami SportU ujęta została w szerokiej definicji sportu. W myśl art. 2 pkt 2 KultFizU84 rekreacja ruchowa oznaczała proces służący utrzymaniu i przedłużaniu funkcji życiowych człowieka oraz kształtowaniu obyczajów kulturalnego wypoczynku. Natomiast KultFizU96 definiowała te pojęcie w art. 3 pkt 8 jako formę aktywności fizycznej podejmowaną dla wypoczynku i odnowy sił psychofizycznych. Ujmowanie sportu w ramach kultury fizycznej sprawia, że w jego obszarze za- stosowanie znajduje art. 68 ust. 5 Konstytucji RP. W jego świetle kulturę fizycz- ną, w tym sport, zaliczyć należy do sfery obywatelskich praw kulturalnych, które nie stanowią domeny państwa, lecz są wyrazem wolności obywatelskiej. Wskazy- wany przepis stanowi przy tym normę programową zawierającą zaadresowany do władz publicznych nakaz wspierania kultury fizycznej, w tym sportu. Na tej podsta- wie sformułowana została zasada pomocniczości (subsydiarności) państwa w wol- nej kulturze fizycznej społeczeństwa, która powinna być przestrzegana na poziomie stanowienia i stosowania prawa. Podkreślenia wymaga, iż umiejscawianie spor- tu w ramach kultury fizycznej pozostaje charakterystyczne dla państw o in- terwencjonistycznym  modelu  regulacji  aktywności sportowej. Sport ujmowany w ten sposób nie jest traktowany jako aktywność w pełni odrębna i niezależna od państwa, ale stanowiąc część szerszej koncepcji kultury fizycznej pozostaje sank- cjonowany, organizowany i finansowany przez państwo mające w ten sposób reali- zować swoje cele polityczne1. III. Sport a turystyka Pojęcie  sportu często pojawia się w  kontekście  turystyki. Definicja zapro- ponowana przez Światową Organizację Turystki przy ONZ wskazuje, iż turystyka obejmuje ogół czynności osób, które podróżują i przebywają w celach wypoczynko- wych, służbowych lub innych nie dłużej niż rok bez przerwy poza swoim codzien- nym otoczeniem. Jako jeden z rodzajów turystyki wymieniana jest tzw. turystyka kwalifikowana, rozumiana jako forma aktywności pozwalająca na zaspokajanie, poza miejscem stałego zamieszkania, potrzeb rozwoju oraz odnowy sił fizycznych i psychicznych, a także potrzeb informacyjno-poznawczych. Turystykę kwalifiko- waną uważa się za kwintesencję współczesnej turystyki, co też wynika z przemian cywilizacyjnych i potrzeby odreagowania w formie aktywności fizycznej2. Jedną z najbardziej popularnych form turystyki kwalifikowanej jest turystyka sportowa, której istotę, jako realizowanej z wykorzystaniem rekreacji ruchowej, stanowi sport powszechny3. Wśród różnych form turystyki sportowej wymienić należy w szcze- 1 Zob. S. Szymanski, A Theory of the Evolution of Modern Sport, Journal of Sport History, Nr 1, s. 5–6. 2 W. Gaworecki, Turystyka, Warszawa 2010, s. 32–37. 3 G. Michniewicz, Turystyka i sport. Aspekty organizacyjno-prawne, Poznań 2012, s. 12. www.testy-prawnicze.pl 
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Prawo sportowe
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: