Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00258 005123 15196017 na godz. na dobę w sumie
Prawo upadłościowe i naprawcze. Komentarz - ebook/pdf
Prawo upadłościowe i naprawcze. Komentarz - ebook/pdf
Autor: , , Liczba stron: 1172
Wydawca: Lexis Nexis Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-7806-361-2 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki >> komentarze prawnicze
Porównaj ceny (książka, ebook (-8%), audiobook).
Prawo upadłościowe i naprawcze. Komentarz to publikacja przygotowana przez prawników praktyków, zajmujących się również pracą naukową. Autorzy Komentarza zarówno korzystają zatem z dorobku judykatury oraz ustaleń doktryny, jak i posiłkują się swoim doświadczeniem zawodowym jako sędziowie, syndycy, nadzorcy sądowi albo biegli rewidenci bądź prawnicy obsługujący uczestników postępowania upadłościowego. W większości uwag do poszczególnych artykułów podane są więc informacje o praktycznym znaczeniu dla każdego z uczestników postępowania upadłościowego lub naprawczego.
W czwartym wydaniu uwzględniono wszystkie dotychczasowe zmiany ustawodawcze, w tym ostatnie ważne nowelizacje: ustawę z 16 września 2011 r. o ochronie nabywcy lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego, która wchodzi w życie 29 kwietnia 2012 r. i wprowadza nowe odrębne postępowanie upadłościowe, tj. postępowanie upadłościowe wobec deweloperów; a także ustawę z 27 stycznia 2012 r. o zmianie ustawy o ostateczności rozrachunku w systemach płatności i systemach rozrachunku papierów wartościowych oraz zasadach nadzoru nad tymi systemami, ustawy o niektórych zabezpieczeniach finansowych oraz ustawy – Prawo upadłościowe i naprawcze, która weszła w życie 2 marca 2012 r.
Książka jest adresowana przede wszystkim do prawników praktyków: sędziów oraz ich asystentów, adwokatów, radców prawnych, referendarzy sądowych, a także aplikantów wszystkich zawodów prawniczych, w szczególności zaś – do praktyków postępowań upadłościowych i naprawczych (sędziów-komisarzy, syndyków, zarządców czy nadzorców sądowych).
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Prawo upadłościowe i naprawcze Komentarz Rafał Adamus • Halina Buk • Dariusz Chrapoński Piotr Dragon • Leszek Guza • Wojciech Klyta • Saturnin Ociessa Andrzej Pokora • Aleksander Jerzy Witosz Antoni Witosz • Lesław Zieliński pod redakcją Antoniego Witosza i Aleksandra Jerzego Witosza Wydanie 4 Stan prawny na 10 kwietnia 2012 roku Warszawa 2012 Rafał Adamus – art. 1–12 tezy 1–10; art. 13–17; art. 4911 tezy 3–5, 10–11; art. 4912 tezy 34–38; art. 4913 tezy 1, 16; art. 4914 tezy 3–6; art. 4915 teza 1; art. 4916 tezy 6–13; art. 4917 tezy 9, 17–22, 24–25; art. 4919 tezy 7–10; art. 49110 tezy 18–19; art. 49111 tezy 10–12; Komentarz do poszczególnych przepisów opracowali: Halina Buk – art. 12 tezy 11–17; art. 23 tezy 9–24; art. 69 tezy 4–14; art. 128 tezy 6–12; art. 180 tezy 5–8; art. 197 teza 8; art. 267 art. 492–493; art. 494 tezy 1–43; art. 495–521 teza 4–6; art. 307 tezy 8–9; art. 319 tezy 8–14; art. 477 teza 5; art. 494 tezy 44–49 Dariusz Chrapoński – art. 61–69 tezy 1–3; art. 70–128 tezy 1–5; art. 129–135 oraz art. 4251–4255 Piotr Dragon – art. 136–148; art. 236–266; art. 471–477 tezy 1–4; art. 4771–480 Leszek Guza – art. 306; art. 307 tezy 1–7; art. 308–318; art. 319 tezy 1–7; art. 320–377 Wojciech Klyta – art. 378–417; art. 451–470; art. 481–482 Saturnin Ociessa – art. 18–22; art. 23 tezy 1–8; art. 24–601; art. 214–229 Andrzej Pokora – art. 149–180 tezy 1–4; art. 181–184; art. 418–425; art. 426–450; art. 483–491; art. 522–523 Aleksander Jerzy Witosz – art. 267 teza 4; art. 270 tezy 14–17; art. 272 tezy 2–3; art. 273 tezy 2–3, 5, 8–9, 11; art. 275 teza 8; art. 276 tezy 2, 4; art. 278 tezy 2, 5; art. 279 tezy 7, 11, 16–17; art. 280 teza 6; art. 282 teza 4; art. 283 tezy 4, 8, 13; art. 284 tezy 3, 5–7; art. 285 tezy 2–3, 7, 11; art. 286 tezy 4–5; art. 287 tezy 3–4; art. 288 tezy 3–4; art. 290 teza 4; art. 291 teza 3; art. 292 teza 2; art. 294 teza 7; art. 298 teza 18; art. 299 teza 4; art. 301 teza 2; art. 302 teza 8; art. 304 teza 3; art. 305 tezy 2–5; art. 4911 tezy 6–9; art. 4912 tezy 5–10, 12–13, 16, 18–29; 31–33; art. 4913 tezy 5–11, 13, 15, 17–18; art. 4915 teza 4; art. 4916 teza 5; art. 4917 tezy 2–6, 10, 13, 15–16, 18–19, 23; art. 4918 teza 4; art. 4919 tezy 5, 11; art. 49110 tezy 3, 5, 7, 9 11–13, 15, 17; art. 49111 tezy 2–3, 5–6; art. 49112 tezy 2, 4–5, 7–9, 11–13 Antoni Witosz – art. 267 tezy 1–3; art. 268–270 tezy 1–13; art. 271–272 teza 1, 4; art. 273 tezy 1, 4, 6–7, 10; art. 274; art. 275 tezy 1–7; art. 276 tezy 1, 3; art. 277; art. 278 tezy 1, 3–4, 6; art. 279 tezy 1–6, 8–10, 12–15; art. 280 tezy 1–5, 7–8; art. 281; art. 282 tezy 1–3; art. 283 tezy 1–3, 5–7, 9–12; art. 284 tezy 1–2, 4; art. 285 tezy 1, 4–6, 8–10; art. 286 tezy 1–3; art. 287 tezy 1–2; art. 288 tezy 1–2, 4; art. 289; art. 290 tezy 1–3; art. 291 tezy 1–2, 4; art. 292 tezy 1, 3; art. 293; art. 294 tezy 1–6, 8–21; art. 295–297; art. 298 tezy 1–17; art. 299 tezy 1–3; art. 300; art. 301 teza 1; art. 302 tezy 1–7; art. 303; art. 304 tezy 1–2; art. 305 tezy 1, 6–7; art. 4911 tezy 1–2; art. 4912 tezy 1–4, 11, 14–15, 17, 30; art. 4913 tezy 2–4, 12, 14; art. 4914 tezy 1–2; art. 4915 tezy 2–3; art. 4916 tezy 1–4; art. 4917 tezy 1, 7–8, 11–12, 14; art. 4918 tezy 1–3; art. 4919 tezy 1–4, 6; art. 49110 tezy 1–2, 4, 6, 8, 10, 14, 16; art. 49111 tezy 1, 4, 7–9; art. 49112 tezy 1, 3, 6, 10 Lesław Zieliński – art. 185–197 tezy 1–7; art. 198–213; art. 230–235 Opracowanie redakcyjne: Katarzyna Bojarska, Joanna Ołówek Opracowanie techniczne: Małgorzata Duda Projekt okładki i stron tytułowych: Michał Piotrowski © Copyright by LexisNexis Polska Sp. z o.o. Warszawa 2012 Wszelkie prawa zastrzeżone. Żadna część tej książki nie może być powielana ani rozpowszechniana za pomocą urządzeń elektronicznych, mechanicznych, kopiujących, nagrywających i innych – bez pisemnej zgody Autorów i wydawcy. ISBN 978-83-7806-361-2 LexisNexis Polska Sp. z o.o. Ochota Office Park 1, Al. Jerozolimskie 181, 02-222 Warszawa tel. 22 572 95 00, faks 22 572 95 68 Infolinia: 22 572 99 99 Redakcja: tel. 22 572 83 26, 22 572 83 28, 22 572 83 11, faks 22 572 83 92 www.lexisnexis.pl, e-mail: biuro@lexisnexis.pl Księgarnia Internetowa: dostępna ze strony www.lexisnexis.pl Spis treści Wykaz skrótów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11 Wstęp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15 USTAWA z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (tekst jedn. Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1361 ze zm.) Przepisy ogólne o postępowaniu upadłościowym CZĘŚĆ PIERWSZA i jego skutkach TYTUŁ I. Przepisy ogólne (art. 1–17) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17 Dział I. Przepisy wstępne (art. 1–4) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17 Dział II. Podmiotowy zakres stosowania ustawy (art. 5–9) . . . . . . . . . . . . . . 44 . . . . . . . . . . . . . . . . . 72 Dział III. Podstawy ogłoszenia upadłości (art. 10–17) TYTUŁ II. Postępowanie w przedmiocie ogłoszenia upadłości (art. 18–56) . . . 114 Dział I. Sąd (art. 18–19) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 114 Dział II. Wniosek o ogłoszenie upadłości (art. 20–25) . . . . . . . . . . . . . . . . . 118 Dział III. Przepisy o postępowaniu (art. 26–35) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 145 Dział IV. Postępowanie zabezpieczające (art. 36–43) . . . . . . . . . . . . . . . . . . 161 Rozdział 1. Przepisy ogólne (art. 36–37) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 161 Rozdział 2. Zabezpieczenie majątku dłużnika (art. 38–43) . . . . . . . . . . . . . 163 170 Rozdział 1. Przepisy ogólne (art. 44–48) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 170 Rozdział 2. Uczestnicy (art. 49–50) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 178 . . . . . . . . . . . . . . . 180 Dział V. Wstępne zgromadzenie wierzycieli (art. 44–50) . . . . . . . . . . . . . . . . Dział VI. Orzeczenie o ogłoszeniu upadłości (art. 51–56) TYTUŁ III. Skutki ogłoszenia upadłości (art. 57–148) . . . . . . . . . . . . . . . . . 195 Dział I. Skutki ogłoszenia upadłości co do osoby upadłego (art. 57–601) . . . . . . 195 Dział II. Skutki ogłoszenia upadłości co do majątku upadłego (art. 61–126) . . . . 201 5 Rozdział 1. Masa upadłości (art. 61–82) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 201 201 Oddział 1. Przepisy ogólne (art. 61–67). . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Oddział 2. Ustalanie składu masy upadłości (art. 68–69) . . . . . . . . . . . . . 223 Oddział 3. Wyłączenia z masy upadłości (art. 70–74) . . . . . . . . . . . . . . . 230 Oddział 4. Czynności upadłego dotyczące mienia wchodzącego w skład masy upadłości (art. 75–80) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Oddział 5. Zakaz obciążania masy upadłości (art. 81–82) 247 . . . . . . . . . . . . 262 Rozdział 2. Skutki ogłoszenia upadłości co do zobowiązań upadłego (art. 83–118) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 264 Oddział 1. Przepisy ogólne (art. 83–86) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 264 Oddział 2. Skutki ogłoszenia upadłości co do zobowiązań upadłego w razie ogłoszenia upadłości z możliwością zawarcia układu (art. 87–90) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 279 Oddział 3. Skutki ogłoszenia upadłości co do zobowiązań upadłego w razie ogłoszenia upadłości obejmującej likwidację majątku upadłego (art. 91–118) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 286 Rozdział 3. Skutki ogłoszenia upadłości co do spadków nabytych przez upadłego (art. 119–123) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 337 Rozdział 4. Wpływ ogłoszenia upadłości na stosunki majątkowe małżeńskie upadłego (art. 124–126) Dział III. Bezskuteczność i zaskarżanie czynności upadłego (art. 127–135) . . . . . Dział IV. Wpływ ogłoszenia upadłości na zlecenia rozrachunku w systemach . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 343 351 płatności i systemach rozrachunku papierów wartościowych (art. 136–137) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 380 Dział V. Wpływ ogłoszenia upadłości na postępowania sądowe i administracyjne (art. 1371–148) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 381 Rozdział 1. Wpływ ogłoszenia upadłości na inne postępowania w razie ogłoszenia upadłości z możliwością zawarcia układu (art. 1371–143) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 381 Rozdział 2. Wpływ ogłoszenia upadłości na inne postępowania w razie ogłoszenia upadłości obejmującej likwidację majątku upadłego (art. 144–148) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 388 TYTUŁ IV. Przepisy ogólne o postępowaniu upadłościowym prowadzonym Dział I. Sąd i sędzia-komisarz (art. 149–155) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział 1. Przepisy ogólne (art. 156–172) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział 2. Syndyk (art. 173–179) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział 3. Nadzorca sądowy (art. 180–181) Rozdział 4. Zarządca (art. 182–184) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . po ogłoszeniu upadłości (art. 149–235) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 393 393 Rozdział 1. Sąd (art. 149–150) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 393 Rozdział 2. Sędzia-komisarz (art. 151–155) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 396 Dział II. Syndyk, nadzorca sądowy, zarządca i ich zastępcy (art. 156–184) . . . . . 403 403 426 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 431 434 438 438 Rozdział 1. Upadły (art. 185–188) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział 2. Wierzyciele (art. 189–213) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 453 453 Oddział 1. Przepisy ogólne (art. 189–190) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Oddział 2. Zgromadzenie wierzycieli (art. 191–200) . . . . . . . . . . . . . . . . 460 Oddział 3. Rada wierzycieli (art. 201–213) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 480 Dział III. Uczestnicy postępowania (art. 185–213) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6 Spis treści Dział IV. Przepisy ogólne dotyczące postępowania po ogłoszeniu upadłości (art. 214–229) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 506 Dział V. Koszty (art. 230–235) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 521 TYTUŁ V. Zgłoszenie i ustalenie wierzytelności (art. 236–266) . . . . . . . . . . . 539 Dział I. Zgłoszenie wierzytelności (art. 236–243) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 539 Rozdział 1. Wierzytelności podlegające zgłoszeniu (art. 236–238) . . . . . . . . . 539 Rozdział 2. Zgłoszenie wierzytelności (art. 239–240) . . . . . . . . . . . . . . . . 541 Rozdział 3. Sprawdzanie zgłoszonych wierzytelności (art. 241–243) . . . . . . . 543 Dział II. Lista wierzytelności (art. 244–266) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 544 Rozdział 1. Ustalenie listy wierzytelności (art. 244–254) . . . . . . . . . . . . . . 544 Rozdział 2. Zaskarżenie listy wierzytelności (art. 255–259) . . . . . . . . . . . . 551 Rozdział 3. Zatwierdzenie, prostowanie i uzupełnienie listy wierzytelności (art. 260–266) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 555 TYTUŁ VI. Układ (art. 267–305) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 561 Dział I. Przepisy ogólne (art. 267–280) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 561 Dział II. Zawarcie i zatwierdzenie układu (art. 281–289) . . . . . . . . . . . . . . . 604 Dział III. Skutki układu (art. 290–297) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 622 Dział IV. Zmiana układu (art. 298–301) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 637 Dział V. Uchylenie układu (art. 302–305) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 646 TYTUŁ VII. Likwidacja masy upadłości (art. 306–334) . . . . . . . . . . . . . . . . . 652 Dział I. Przepisy ogólne (art. 306–315) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 652 Dział II. Sprzedaż przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części oraz nieruchomości, prawa użytkowania wieczystego, spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu i statku morskiego wpisanego do rejestru okrętowego (art. 316–324) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 665 Dział III. Sprzedaż ruchomości oraz przejęcie przez zastawnika ruchomości obciążonej zastawem rejestrowym (art. 325–330) . . . . . . . . . . . . . . 681 Dział IV. Likwidacja wierzytelności i praw majątkowych (art. 331–334) . . . . . . 689 TYTUŁ VIII. Podział funduszów masy upadłości i sum uzyskanych ze zbycia rzeczy i praw obciążonych rzeczowo (art. 335–360) . . . . 696 Dział I. Przepisy ogólne (art. 335–341) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 696 Dział II. Kolejność zaspokajania wierzycieli (art. 342–346) . . . . . . . . . . . . . . 702 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 702 Rozdział 1. Przepisy ogólne (art. 342–344) Rozdział 2. Kolejność spłacania wierzytelności zabezpieczonych hipoteką, zastawem, zastawem rejestrowym, zastawem skarbowym i hipoteką morską (art. 345–346) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 710 Dział III. Postępowanie w sprawie podziału funduszów masy upadłości (art. 347–360) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 714 Rozdział 1. Ustalenie planu podziału (art. 347–351) . . . . . . . . . . . . . . . . . 714 Rozdział 2. Wykonanie planu podziału (art. 352–360) . . . . . . . . . . . . . . . . 720 TYTUŁ IX. Zakończenie i umorzenie postępowania upadłościowego oraz ich skutki (art. 361–372) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 729 TYTUŁ X. Postępowanie w sprawach orzekania zakazu prowadzenia działalności gospodarczej (art. 373–377) . . . . . . . . . . . . . . . . . . 750 7 Spis treści Przepisy z zakresu międzynarodowego postępowania CZĘŚĆ DRUGA upadłościowego TYTUŁ I. Przepisy ogólne (art. 378–381) TYTUŁ II. Jurysdykcja krajowa (art. 382–384) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 785 TYTUŁ III. Uznanie zagranicznych postępowań upadłościowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 765 (art. 385–404) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 791 TYTUŁ IV. Wtórne postępowanie upadłościowe (art. 405–412) . . . . . . . . . . . 824 TYTUŁ V. Współpraca z sądami zagranicznymi i zarządcami zagranicznymi (art. 413–417) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 832 CZĘŚĆ TRZECIA Odrębne postępowania upadłościowe TYTUŁ I. Postępowanie upadłościowe wszczęte po śmierci niewypłacalnego dłużnika (art. 418–425) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 841 TYTUŁ Ia. Postępowanie upadłościowe wobec deweloperów (art. 4251–4255) . . 848 TYTUŁ II. Postępowanie upadłościowe wobec banków (art. 426–470) . . . . . . . 864 Przepisy ogólne (art. 426–441) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 864 Dział I. Dział II. Postępowanie upadłościowe wobec banków hipotecznych Dział III. Postępowanie upadłościowe wobec instytucji kredytowych, banków (art. 442–450) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 874 zagranicznych oraz banków krajowych prowadzących działalność za granicą (art. 451–470) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 881 Rozdział 1. Przepisy ogólne (art. 451–455) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 881 Rozdział 2. Postępowanie (art. 456–4591) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 890 Rozdział 3. Prawo właściwe oraz skutki ogłoszenia upadłości (art. 460–470) . . 894 TYTUŁ III. Postępowanie upadłościowe wobec zakładów ubezpieczeń i zakładów reasekuracji (art. 471–482) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 915 915 Dział I. Przepisy ogólne (art. 471–480) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Dział II. Postępowanie upadłościowe wobec mających siedzibę w państwach członkowskich Unii Europejskiej lub państwach członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) – stronach umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym zakładów ubezpieczeń i ich oddziałów oraz zakładów reasekuracji i ich oddziałów (art. 481–482) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 923 TYTUŁ IV. Postępowanie upadłościowe wobec emitentów obligacji (art. 483–491) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 928 8 Spis treści TYTUŁ V. Postępowanie upadłościowe wobec osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej (art. 4911–49112) . . . . . . . . . . . . . . . . . 935 CZĘŚĆ CZWARTA Postępowanie naprawcze w razie zagrożenia niewypłacalnością (art. 492–521) . . . . . . . . . . . . 993 CZĘŚĆ PIąTA Przepisy karne (art. 522–523) . . . . . . . . . . . . 1131 Zmiany w przepisach obowiązujących, przepisy przejściowe CZĘŚĆ SZÓSTA i przepisy końcowe Zmiany w przepisach obowiązujących (art. 524–535 pominięte) . . . . 1135 Dział I. Dział II. Przepisy przejściowe (art. 536–544) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1135 Dział III. Przepisy końcowe (art. 545–546) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1137 Aneks 1. Ustawa z dnia 15 czerwca 2007 r. o licencji syndyka (Dz.U. Nr 123, poz. 850 ze zm.) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1139 2. Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 26 listopada 2008 r. w sprawie stażu adaptacyjnego i testu umiejętności w toku postępowania w sprawie uznania kwalifikacji do sprawowania funkcji syndyka (Dz.U. Nr 219, poz. 1405) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3. Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 8 października 2007 r. w sprawie obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej osoby powołanej do wykonywania czynności syndyka, nadzorcy sądowego albo zarządcy (Dz.U. Nr 185, poz. 1313) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1146 1153 Bibliografia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1155 Skorowidz . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1171 O Autorach . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1181 Spis treści Wykaz skrótów – – – – – – – – – – – – – – – – – – Biul. SN dyrektywa 2001/24/WE Dz.U. EPS EZIG (EUIG) GP GS ICQL Int. Insolv. Rev. IPRax JZ k.c. k.k. k.p. k.p.c. k.r.o. k.s.h. k.w. KPP KRS KSR Lex LexPolonica MLR Mon. Pr. MSR MSSF NBP NP o.i.f. Biuletyn Sądu Najwyższego dyrektywa z 4 kwietnia 2001 r. w sprawie reorganizacji i likwidacji instytucji kredytowych (Dz.Urz. WE 2001 L 125/15) Dziennik Ustaw (od 2012 r. tylko z podaniem pozycji) „Europejskie Prawo Spółek” Europejskie Zgrupowanie Interesów Gospodarczych „Gazeta Prawna” „Gazeta Sądowa” „The International and Comparative Law Quaterly” „International Insolvency Review” „Praxis des Internationalen Privat- und Verfahrensrechts” „Juristen Zeitung” ustawa z  23 kwietnia 1964  r. – Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93 ze zm.) ustawa z 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz.U. Nr 88, poz. 553 ze zm.) ustawa z  26 czerwca 1974  r. – Kodeks pracy (tekst jedn. Dz.U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.) ustawa z  17 listopada 1964  r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 ze zm.) ustawa z 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) ustawa z 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (Dz.U. Nr 94, poz. 1037 ze zm.) ustawa z  20 maja 1971  r. – Kodeks wykroczeń (tekst jedn. Dz.U. z 2010 r. Nr 46, poz. 275 ze zm.) „Kwartalnik Prawa Prywatnego” Krajowy Rejestr Sądowy Krajowy Standard Rachunkowości system informacji prawnej wydawnictwa Wolters Kluwer Serwis Prawniczy LexisNexis „Michigan Law Review” „Monitor Prawniczy” – – – – – – – – Międzynarodowe Standardy Rachunkowości – Międzynarodowe Standardy Sprawozdawczości Finansowej – Narodowy Bank Polski – – „Nowe Prawo” ustawa z  29 lipca 2005  r. o  obrocie instrumentami finansowymi (tekst jedn. Dz.U. z 2010 r. Nr 211, poz. 1384 ze zm.) 11 – – ustawa z  29 sierpnia 1997  r. – Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) ustawa z 16 września 2011 r. o ochronie praw nabywcy lokalu miesz- kalnego lub domu jednorodzinnego (Dz.U. Nr 232, poz. 1377) – Orzecznictwo Sądów Apelacyjnych – Orzecznictwo Sądów w Sprawach Gospodarczych – Orzecznictwo Sądu Najwyższego – Orzecznictwo Sądu Najwyższego – Zbiór Dodatkowy – Orzecznictwo Sądu Najwyższego – Izba Administracyjna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych – Orzecznictwo Sądu Najwyższego – Izba Cywilna – Orzecznictwo Sądu Najwyższego – Izba Pracy – Orzecznictwo Sądów Polskich – Orzecznictwo Sądu Najwyższego i Komisji Arbitrażowych – Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego – Orzecznictwo w Sprawach Samorządowych – – – – – – – – – – – – – – – – – ustawa z  4 lutego 2011  r. – Prawo prywatne międzynarodowe (Dz.U. Nr 80, poz. 432) „Palestra” „Państwo i Prawo” „Praca i Zabezpieczenie Społeczne” „Przegląd Orzecznictwa Podatkowego” „Przegląd Prawa Europejskiego” „Przegląd Prawa Handlowego” „Prawo Bankowe” ustawa z  29 sierpnia 1997  r. – Prawo bankowe (tekst jedn. Dz.U. z 2002 r. Nr 72, poz. 665 ze zm.) „Prawo Gospodarcze” prawo modelowe – ustawa modelowa o transgranicznej upadłości z 30 maja 1997 r. przyjęta na 30 sesji UNCITRAL „Prawo Spółek” ustawa z  16 września 1982  r. – Prawo spółdzielcze (tekst jedn. Dz.U. z 2003 r. Nr 188, poz. 1848 ze zm.) rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z  24 października 1934 r. – Prawo o postępowaniu układowem (Dz.U. Nr 93, poz. 836 ze zm.) – nieobowiązujące ustawa z  28 lutego 2003  r. – Prawo upadłościowe i  naprawcze (tekst jedn. Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1361 ze zm.) rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z  24 października 1934 r. – Prawo upadłościowe (tekst jedn. Dz.U. z 1991 r. Nr 118, poz. 512 ze zm.) – nieobowiązujące ustawa z  28 kwietnia 1936  r. – Prawo wekslowe (Dz.U. Nr 37, poz. 282 ze zm.) „Prokuratura i Prawo” „Przegląd Sądowy” „Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego” „Radca Prawny” „Rejent” „Recht der Internationalen Wirtschaft” rozporządzenie Rady (WE) nr 1346/2000 z 29 maja 2000 r. w spra- wie postępowania upadłościowego (Dz.Urz. WE 2000 L 160/1 ze zm.) „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Społeczny” o.p. o.p.n. OSA OSG OSN OSN-ZD OSNAPiUS OSNC OSNP OSP OSPiKA OTK OwSS p.p.m. Pal. PiP PiZS POP PPE PPH Pr.Bank. pr.bank. Pr.Gosp. pr.mod. Pr.Sp. pr.spółdz. pr.układ. z 1934 r. pr.up.n. pr.upadł. z 1934 r. pr.weksl. – Prok. i Pr. – PS – PUG – Rad.Pr. – Rej. RIW – rozporządzenie 1346/2000 – – RPEiS 12 Wykaz skrótów s.d.g. sp.mieszk. TFUE TPP u.g.k. u.k.s.c. u.k.w.h. u.p.p.p. u.o.k.k. u.r. u.r.o. u.s.g. u.s.p. u.s.w. ustawa o BFG ustawa o KRS Wok. WTO z.r.r.z. ZZP – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – ustawa z  2 lipca 2004  r. o  swobodzie działalności gospodarczej (tekst jedn. Dz.U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447 ze zm.) ustawa z  15 grudnia 2000  r. o  spółdzielniach mieszkaniowych (tekst jedn. Dz.U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1116 ze zm.) Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (wersja skonsolidowa- na Dz.Urz. UE 2010 C 83/1) „Transformacje Prawa Prywatnego” ustawa z 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej (tekst jedn. Dz.U. z 2011 r. Nr 45, poz. 236) ustawa z 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywil- nych (tekst jedn. Dz.U. z 2010 r. Nr 90, poz. 594 ze zm.) ustawa z  6 lipca 1982  r. o  księgach wieczystych i  hipotece (tekst jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 ze zm.) ustawa z 19 grudnia 2008 r. o partnerstwie publiczno-prywatnym (Dz.U. z 2009 r. Nr 19, poz. 100 ze zm.) ustawa z 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) ustawa z  29 września 1994  r. o  rachunkowości (tekst jedn. Dz.U. z 2009 r. Nr 152, poz. 1223 ze zm.) ustawa z 24 sierpnia 2001 r. o ostateczności rozrachunku w syste- mach płatności i systemach rozrachunku papierów wartościowych oraz zasad nadzoru nad tymi systemami (tekst jedn. Dz.U. z 2010 r. Nr 112, poz. 743 ze zm.) ustawa z  8 marca 1990  r. o  samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) ustawa z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (tekst jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1592 ze zm.) ustawa z  5 czerwca 1998  r. o  samorządzie województwa (tekst jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1590 ze zm.) ustawa z  14 grudnia 1994  r. o  Bankowym Funduszu Gwarancyj- nym (tekst jedn. Dz.U. z 2009 r. Nr 84, poz. 711 ze zm.) ustawa z 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (tekst jedn. Dz.U. z 2007 r. Nr 168, poz. 1186 ze zm.) „Wokanda” Światowa Organizacja Handlu ustawa z 6 grudnia 1996 r. o zastawie rejestrowym i rejestrze za- stawów (tekst jedn. Dz.U. z 2009 r. Nr 67, poz. 569 ze zm.) „Zeitschrift für Zivilprozeß” Uwaga: artykuły powołane bez bliższego określenia są artykułami ustawy z 28 lutego 2003 r. – Pra- wo upadłościowe i naprawcze (tekst jedn. Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1361 ze zm.). Wykaz skrótów Wstęp Oddane do rąk P.T. Czytelników czwarte wydanie Komentarza do Prawa upadło- ściowego i naprawczego nie jest prostym powtórzeniem wydania trzeciego. Prawo upadłościowe i naprawcze jest bowiem aktem prawnym dość często stosowanym w praktyce, co powoduje, że jego przepisy w znacznym zakresie stanowią przed- miot orzeczeń judykatury, na tyle istotnych, że ich wskazanie wydaje się zasadne. Ponadto problematyka zwłaszcza prawa upadłościowego, a w mniejszym zakresie prawa naprawczego jest przedmiotem licznych głosów doktryny. Wydaje się, że ich wskazanie jest ze wszech miar pożądane. Komentarz do Prawa upadłościowego i  naprawczego został napisany, co do za- sady, przez praktyków, choć część autorów to także teoretycy. W głównej mierze omówiono praktyczną stronę poruszanych zagadnień, a  konstrukcje teoretyczne są podnoszone jedynie w tych przypadkach, gdy mają istotne znaczenie dla roz- strzygnięć praktycznych. Z tej też przyczyny publikacja jest, co do zasady, skiero- wana do praktyków postępowań upadłościowych i naprawczych, bez względu na rolę, jaką odgrywają w tym procesie, ale także do wierzycieli i upadłych przedsię- biorców, którzy również są uczestnikami tego postępowania. Komentarz uwzględnia praktykę, która ukształtowała się od dnia wejścia w życie Prawa upadłościowego i naprawczego, najnowsze orzecznictwo oraz wiele pozycji bibliograficznych o tej tematyce. W  celu ułatwienia korzystania z  komentarza przez syndyków, nadzorców sądo- wych lub zarządców oprócz omówienia zagadnień dotyczących przepisów Prawa upadłościowego i  naprawczego zamieszczono również w  niezbędnym zakresie m.in. uwagi z  zakresu rachunkowości, które wbrew utartemu poglądowi nie są jednoznacznie rozumiane i  stosowane w  tym specyficznym okresie istnienia i funkcjonowania przedsiębiorców. Wydaje się, że takie ujęcie zagadnień podnosi wartość praktyczną niniejszego komentarza. W rozszerzonym, zaktualizowanym i uzupełnionym wydaniu czwartym uwzględ- niono najnowsze orzecznictwo, zarówno opublikowane, jak i  niepublikowane, 15 Wstęp a  także nowe doświadczenia autorów wynikające z  praktyki prowadzenia czyn- ności w ramach postępowań upadłościowych i naprawczych oraz najnowszą lite- raturę przedmiotu. Stan prawny komentarza to 1 marca 2012 r. Autorami komentarza są: prof. dr hab. Halina Buk, Katedra Rachunkowości Wy- działu Finansów i Ubezpieczeń Akademii Ekonomicznej w Katowicach, biegła re- wident; dr hab. Rafał Adamus, profesor Uniwersytetu Opolskiego, Zakład Sto- sunków Gospodarczych, radca prawny; dr Dariusz Chrapoński, sędzia Sądu Okręgowego w  Katowicach; Piotr Dragon, radca prawny; Leszek Guza, sędzia Sądu Okręgowego w  Gliwicach; dr hab. Wojciech Klyta, Katedra Prawa Cywil- nego i  Prawa Prywatnego Międzynarodowego Wydziału Prawa i  Administracji Uniwersytetu Śląskiego; Saturnin Ociessa, notariusz; dr Andrzej Pokora, Ka- tedra Prawa Postępowania Cywilnego Wydziału Prawa i Administracji Uniwersy- tetu Śląskiego, adwokat; dr Aleksander Jerzy Witosz, Zakład Prawa Gospodar- czego i  Handlowego Uniwersytetu Opolskiego, radca prawny; prof. dr hab. Antoni Witosz, Katedra Prawa Gospodarczego i  Handlowego Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, radca prawny; Lesław Zie- liński, sędzia Sądu Okręgowego w Gliwicach. USTAWA z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (tekst pierwotny Dz.U. z  9 kwietnia 2003  r. Nr 60, poz.  535; tekst jedn. Dz.U. z  2009  r. Nr 175, poz.  1361; zm.: Dz.U. z  2009  r. Nr 191, poz.  1484, z  2010  r. Nr 155, poz.  1037, Nr 230, poz.  1509, Nr 257, poz. 1724, z 2011 r. Nr 85, poz. 458, Nr 106, poz. 622, Nr 138, poz. 810, Nr 142, poz. 828, Nr 199, poz. 1175, Nr 205, poz. 1210, Nr 232, poz. 1377; Nr 234, poz. 1391; z 2012 r., poz. 173) CZĘŚĆ PIERWSZA Przepisy ogólne o postępowaniu upadłościowym i jego skutkach TyTUł I Przepisy ogólne DZIAł I Przepisy wstępne Art. 1. Zakres regulacji Art. 1. 1. Ustawa reguluje: 1) zasady wspólnego dochodzenia roszczeń wierzycieli od niewypłacalnych dłużników będących: a) przedsiębiorcami, 17 Art. 1 Część pierwsza. Przepisy ogólne o postępowaniu upadłościowym i jego skutkach b) osobami fizycznymi nie prowadzącymi działalności gospodarczej, których niewypłacalność powstała wskutek wyjątkowych i  niezależ- nych od nich okoliczności; 2) skutki ogłoszenia upadłości; 3) zasady postępowania naprawczego wobec przedsiębiorców zagrożonych niewypłacalnością. 2. Przepisy ustawy stosuje się również do innych podmiotów określonych w ustawie. pRAWO UpADŁOŚCIOWE I NApRAWCZE JAKO sAmODZIElNA GAŁĄŹ pRAWA I JEJ WEWNętRZNA systEmAtyZACJA 1. Wyodrębnienie gałęzi prawa jest długotrwałym procesem, na który ma wpływ wiele czynników, takich jak np. tradycje kultury prawnej, zmiany stosunków spo- łecznych, akty działania prawodawcy (szerzej na temat Prawa upadłościowego jako gałęzi prawa zob. R. Adamus, Miejsce Prawa upadłościowego i  naprawczego w systemie prawa, PUG 2011, nr 1, s. 16 i n.). Ukształtowana w taki sposób „syste- matyzacja ogólnego zbioru norm nie jest wskutek tego oparta na ostrych kryte- riach podziału” (Z. Radwański, Prawo cywilne – część ogólna, wyd. 10, Warszawa 2009, s.  5). Gałąź prawa reguluje stosunki społeczne, do których się odnosi w sposób pełny. W efekcie do stosunku społecznego podlegającego regulacji danej gałęzi prawa mają bezpośrednie zastosowanie normy prawne z owej gałęzi prawa. Z kolei normy prawne z innych gałęzi prawa można stosować jedynie analogicznie lub subsydiarnie (Z. Radwański, Prawo cywilne – część ogólna, wyd. 10, s. 5). 2. Od gałęzi prawa należy odróżnić tzw. „kompleksowe regulacje prawne” (ustawy). Kompleksowa regulacja prawna to zespół norm odnoszących się do jednego przed- miotu, które z  systemowego punktu widzenia należą do (różnych) gałęzi prawa (Z. Radwański, Prawo cywilne – część ogólna, wyd. 10, s. 5). 3. Według niektórych wypowiedzi prawo upadłościowe stanowi element większej ca- łości – dziedziny prawa gospodarczego prywatnego (M. Pannert, Wpływ upadłości likwidacyjnej na wykonywanie zobowiązań z  umów wzajemnych, Warszawa 2010, s. 22). Niemniej tzw. upadłość konsumencka, a zatem część prawa upadłościowego, odnosi się do obrotu pozagospodarczego. Według innego poglądu prawo upadłoś- ciowe jest częścią prawa handlowego (M. Koenner, Likwidacja upadłościowa, Kraków 2006, s.  21–22). Sąd Najwyższy w  wyroku z  8 stycznia 2010  r. (IV CSK 298/09, OSNC 2010, nr  C, poz.  88) wyraził pogląd, że „prawo upadłościowe jest częścią systemu prawa cywilnego, w  którym prawu podmiotowemu odpowiada roszczenie procesowe, realizowane w drodze powództwa o ustalenie, o zasądzenie albo o ukształtowanie stosunku prawnego”. Inny Autor zaliczył zagadnienia zwią- zane z upadłością transgraniczną do wspólnotowego prawa gospodarczego (A. Cie- śliński, Wspólnotowe prawo gospodarcze, Warszawa 2003, s. 268 i n.). 18 Rafał Adamus Tytuł I. Przepisy ogólne Art. 1 4. W starszej literaturze B. Stelmachowski, Prawo upadłościowe Ziem Zachodnich, Po- znań 1932, s.  3, podniósł, że „przepisy materialne i  postępowanie upadłościowe tworzą razem jedną zwartą całość wyodrębniającą się zarówno z dziedziny prawa materialnego, jak i procesowego. Wobec tego jest uzasadnione traktowanie upad- łości jako całości odrębnej od innych dziedzin prawa”. Prawo upadłościowe i na- prawcze zostało potraktowane we współczesnym piśmiennictwie jako jedna z ga- łęzi prawa, które reguluje „skutki prawne dotyczące niewypłacalności oraz zagrożenia niewypłacalnością tym prawem objętych” (F. Zedler, Prawo upadło­ ściowe w zarysie, Kraków 2004, s. 23; K. Flaga-Gieruszyńska, Prawo upadłościowe i naprawcze, wyd. 2, Warszawa 2005, s. 1). 5. Kryterium wyodrębnienia prawa upadłościowego jako gałęzi prawa wiąże się ze szczególnym rodzajem stosunków społecznych, do których owa gałąź prawa się odnosi, a  które się wiążą z  niewypłacalnością dłużnika, bez względu na źródło czy tytuł powstania długu (zob. art. 1 pr.up.n.). Innymi słowy, do wyodrębnienia prawa upadłościowego jako gałęzi prawa należałoby posłużyć się kryterium przedmiotowym. Szczególny rodzaj stosunków społecznych, jakie reguluje prawo upadłościowe, stanowi kryterium dla wyróżnienia prawa upad łościowego, a  za- razem jedną z  podstawowych racji przemawiających za wyodrębnieniem prawa upadłościowego jako osobnej gałęzi prawa (R. Adamus, Miejsce…, s. 17). 6. Za wyodrębnieniem prawa upadłościowego jako osobnej gałęzi prawa, oprócz wspomnianej racji o  charakterze przedmiotowym, przemawia racja o  charak- terze funkcjonalnym. Prawo upadłościowe i  naprawcze jako zbiór norm pełni charakterystyczne funkcje (zob. np. art. 2 pr.up.n.) definiowane w nauce prawa i szeroko w niej opisywane. Zob. np. A. Witosz, Prawo upadłościowe i naprawcze. Zwięzły komentarz, Bydgoszcz–Katowice 2003, s.  13 i  n.; S. Cieślak, Fundusze masy upadłości – postępowanie podziałowe. Komentarz, Warszawa 2004, s.  15 i  n.; J. Brol, Prawo upadłościowe w  świetle praktyki sądowej, Warszawa 1995, s.  16 i  n.; K. Kohutek, Sanacja banku w  bankowych procedurach naprawczych i w postępowaniu upadłościowym, Kraków 2005, s. 510 i n.; R. Adamus, Miejsce…, s. 18. 7. Dalej należy wskazać na racje o charakterze podmiotowym. Prawo upadłościowe reguluje bowiem relacje pomiędzy niewypłacalnym dłużnikami a  ich wierzycie- lami (zob. np. art. 5–9, art. 369 ust. 1, art. 4911, 492 pr.up.n.). Cechą prawa upad- łościowego jest stworzenie szczególnego rodzaju więzi pomiędzy niewypłacalnym dłużnikiem a jego wierzycielami. Wierzyciele mogą wchodzić w szczególne relacje pomiędzy sobą w ramach rady wierzycieli (art. 201 i n. pr.up.n.) czy zgromadzenia wierzycieli (art. 191 i  n. pr.up.n.). W  przypadku upadłości likwidacyjnej prawo upadłościowe wprowadza szczególne zasady zaspakajania wierzycieli (zob. np. art. 335 i n., 342, 343 pr.up.n.). Z kolei w przypadku upadłości układowej wierzy- ciele mogą być podzieleni na kategorie interesu (art. 278 pr.up.n.) i  w  pewnych 19 Art. 1 Część pierwsza. Przepisy ogólne o postępowaniu upadłościowym i jego skutkach granicach mogą być adresatami zróżnicowanych propozycji układowych (art. 279 pr.up.n.) (R. Adamus, Miejsce…, s. 18). 8. Nie bez znaczenia jest racja o  charakterze techniczno-legislacyjnym wyrażająca się w fakcie umieszczenia zagadnień upadłościowych w osobnym akcie prawnym. Regulacja upadłości w  innych aktach prawnych ma charakter szczątkowy i  jest podporządkowana zasadom ogólnym wynikającym z  ustawy – Prawo upadło- ściowe i naprawcze (R. Adamus, Miejsce…, s. 18). 9. Trzeba wreszcie wspomnieć o racji historycznej. Historyczny rozwój prawa upadło- ściowego na ziemiach polskich również wiązał się z istnieniem, co do zasady, wy- emancypowanych zbiorów norm prawnych dotyczących niewypłacalności. Zob. np. R. Adamus, Zarys historii źródeł prawa upadłościowego w Polsce, „Jurysta” 2009, nr 7, s. 25 i n. Reforma prawa upadłościowego z 1934 r. nawiązywała w pewnym zakresie do tych tradycyjnych rozwiązań pozaborowych (w szczególności austriac- kich i niemieckich). Z kolei współczesna kodyfikacja z 2003 r. uwzględnia w sto- sunkowo dużej części dorobek prawny z 1934 r. (R. Adamus, Miejsce…, s. 18). 10. Prawo upadłościowe jako osobna gałąź prawa podlega wewnętrznej systematy- zacji, a  innymi słowy grupowaniu norm prawnych według umownie przyjętych zasad. Można zatem wyróżnić materialne i formalne prawo upadłościowe (J. Brol, Prawo upadłościowe w świetle…, s. 15, M. Pannert, Wpływ…, s. 25). Por. J. Namit- kiewicz, Podręcznik prawa handlowego, wekslowego, czekowego i  upadłościowego, Warszawa 1927, s. 486, który odróżnia „upadłość” od jej „przewodu”. Obok mate- rialnego i  formalnego prawa upadłościowego można wyróżnić ustrojowe prawo upadłościowe i karne prawo upadłościowe. Dalej należy wskazać na międzynaro- dowe prawo upadłościowe, które można podzielić na międzynarodowe prawo ko- lizyjne i  międzynarodowe postępowanie upadłościowe. Z  uwagi na przymioty dłużnika można dokonać podziału na prawo upadłościowe przedsiębiorcy i  na konsumenckie prawo upadłościowe (R. Adamus, Miejsce…, s. 18). 11. Duże znaczenie ma odróżnienie pojęcia „upadłość” od określenia „postępowanie upadłościowe”. O ile „upadłość” można określić jako szczególny stan prawny zwią- zany z  niewypłacalnością dłużnika, o  tyle „postępowanie upadłościowe” można scharakteryzować jako zbiór norm regulujących sposób przeprowadzenia upa- dłości (R. Adamus, Miejsce…, s. 19). 12. W literaturze przedmiotu sformułowano pojęcia prawa upadłościowego „formal- nego” („proceduralnego”) i „materialnego” (O. Buber, Polskie prawo upadłościowe, Warszawa 1936, s.  11; B. Stelmachowski, Prawo upadłościowe Ziem Zachodnich, s.  3; J. Kruczalak-Jankowska, Ogłoszenie upadłości. Skutki dotyczące zobowiązań w  krajowym i  transgranicznym postępowaniu upadłościowym, Warszawa 2010, s.  18; D. Chrapoński, Wyłączenia z  masy upadłości, Warszawa 2010, s.  XIII; W. Klyta, Uznanie…, s. 22). 20 Rafał Adamus Tytuł I. Przepisy ogólne Art. 1 13. Kryterium rozgraniczające normy materialne i formalne determinuje skutek, jaki norma ma powodować. Jeżeli norma ma powodować skutek w  sferze postępo- wania, stanowi ona normę formalną, a  jeżeli wywołuje skutek bezpośrednio w  sferze stosunków społecznych, jest normą materialną (R. Adamus, Miejsce…, s. 19 i tam cyt. literatura). 14. Zarówno prawo upadłościowe materialne, jak i formalne mają charakter dziedzin względem siebie niesamodzielnych. W szczególności wskazać należy, że do reali- zacji stosunków upadłościowych materialnych niezbędne jest prawo upadło- ściowe formalne. Owa silna zależność pomiędzy prawem materialnym i  for- malnym jest argumentem za uregulowaniem obu norm prawnych w jednym akcie prawnym (R. Adamus, Miejsce…, s. 19). 15. Postępowanie upadłościowe, a  także postępowanie naprawcze należy zakwalifi- kować jako rodzaj postępowania cywilnego, sądowego (por. P. Janda, Ochrona osób trzecich w postępowaniu upadłościowym obejmującym likwidację majątku upa­ dłego przedsiębiorcy, Warszawa 2011, s. 16 i n.). Postępowanie upadłościowe po- wiązane z  likwidacją majątku upadłego określa się jako egzekucję generalną, w  odróżnieniu od egzekucji syngularnej (zob. np. S. Cieślak, Podział funduszów masy upadłości, Warszawa 2000, s. 11, 12–13). Niemniej klasyfikacja egzekucji na generalną i  syngularną wiąże się z  pewnym uproszczeniem. Postępowanie upa- dłościowe, m.in. z uwagi na swą wielowątkowość, nie jest bowiem prostym odpo- wiednikiem postępowania egzekucyjnego uregulowanego w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego (R. Adamus, Miejsce…, s. 19). 16. Postępowanie upadłościowe klasyfikowane jest jako postępowanie wykonawcze i właściwiej jako rozpoznawczo-wykonawcze, gdyż elementem tego postępowania jest ustalenie listy wierzytelności. Elementy charakterystyczne dla postępowania wykonawczego w  szczególności łączą się z  trybem tzw. upadłości likwidacyjnej. W  mniejszym stopniu występują w  przypadku upadłości układowej, w  sytuacji gdy zawierany układ ma charakter restrukturyzacyjny. Z uwagi na ową cechę po- stępowania rozpoznawczego postępowanie upadłościowe można zaliczyć do postępowania nieprocesowego. W ramach postępowania upadłościowego nie ma dwubiegunowości charakterystycznej dla procesu. Wierzyciele w różnym stopniu mogą być zainteresowani wynikiem postępowania upadłościowego, a  niekiedy wzajemnie sprzeczne interesy mogą ujawnić się wśród samych wierzycieli. Na wspomniany brak dwubiegunowości postępowania upadłościowego przede wszystkim wskazują same przepisy postępowania upadłościowego (zob. np. art. 256 i 234 pr.up.n.). Również postępowanie naprawcze jest rodzajem postępo- wania nieprocesowego. Prawo postępowania cywilnego, zgodnie z  tradycją, za- licza się do dziedziny prawa publicznego. Normy postępowania mają – co do za- sady – charakter imperatywny. Odnosi się to również do norm formalnego postępowania upadłościowego. Ustawa – Prawo upadłościowe i  naprawcze nie 21 Art. 1 Część pierwsza. Przepisy ogólne o postępowaniu upadłościowym i jego skutkach reguluje zagadnień związanych z  postępowaniem w  sposób zupełny. Ustawo- dawca posłużył się odesłaniem do Kodeksu postępowania cywilnego zarówno wśród przepisów o  postępowaniu w  przedmiocie ogłoszenia upadłości (art. 35 pr.up.n.), jak i  wśród przepisów o  właściwym postępowaniu upadłościowym (art. 229 pr.up.n.) (R. Adamus, Miejsce…, s. 19). 17. W sferze problematyki formalnego prawa upadłościowego pozostaje zagadnienie stadiów (etapów) postępowania upadłościowego. Przy pełnym przebiegu postępo- wanie upadłościowe dzieli się na postępowanie w przedmiocie ogłoszenia upad- łości i na właściwe postępowanie upadłościowe. W postępowaniu w przedmiocie ogłoszenia upadłości bada się zdolność upadłościową dłużnika, podstawy ogło- szenia upadłości, przesłanki wyboru danego trybu postępowania upadłościowego. Właściwe postępowanie upadłościowe realizuje zasadniczy cel prawa upadłościo- wego (R. Adamus, Miejsce…, s. 19). 18. Zdaniem J. Kruczalak-Jankowskiej (Ogłoszenie…, s.  18) w  skład materialnego prawa upadłościowego wchodzą normy określające „warunki, w  których ogła- szana jest upadłość w stosunku do podmiotów o określonych cechach, jak również wpływ tego zdarzenia na stanowisko prawne dłużnika, w  szczególności w  rela- cjach z  osobami trzecimi w  sferze prawa materialnego, a  także konsekwencje, jakie spowoduje w tej sferze ustanie upadłości”. Znacznie oszczędniej zakres norm materialnoprawnych ujmuje F. Zedler. W  ocenie tego Autora normy materialno- prawne regulują skutki ogłoszenia upadłości w  sferze prawa materialnego oraz materialnoprawne skutki wszczęcia postępowania naprawczego (F. Zedler, Prawo upadłościowe…, s. 29). Niemniej jednak, jak się wydaje, pojęcie niewypłacalności (przesłanki ogłoszenia upadłości) należy ujmować w kategorii norm prawa mate- rialnego (R. Adamus, Miejsce…, s. 19). 19. Z punktu widzenia niewypłacalności dłużnika nie ma znaczenia, jakiego rodzaju i  z  jakiego tytułu pochodzą niezaspokojone wierzytelności i  inne należności. W  konkretnym postępowaniu upadłościowym zazwyczaj istnieją długi ze sto- sunków o  charakterze prywatnoprawnym oraz długi ze stosunków publiczno- prawnych (np. podatki) (R. Adamus, Miejsce…, s. 19). 20. Istotną cechą prawa upadłościowego jest wprowadzenie szczególnych zasad doty- czących pokrycia długów z masy upadłości, które – co do zasady – zastępują pro- cedury wynikające z  właściwości danego długu. Niemniej jednak charakter prawny długów, a w tym okoliczność, że mogą one wynikać także ze stosunków publicznoprawnych, nie determinuje charakteru prawa upadłościowego w kontek- ście podziału na prawo publiczne i prawo prywatne (R. Adamus, Miejsce…, s. 19). 21. Co do zasady normy materialnego prawa upadłościowego mają charakter impera- tywny, co jest podyktowane potrzebą ścisłej ochrony interesów wierzycieli, czego mogłaby nie gwarantować metoda regulacji dyspozytywnej. Niemniej jednak owa 22 Rafał Adamus Tytuł I. Przepisy ogólne Art. 1 cecha norm materialnego prawa upadłościowego również nie ma przełożenia na zagadnienie autonomiczności stron we wzajemnych relacjach czy ich ewentual- nego hierarchicznego podporządkowania (R. Adamus, Miejsce…, s. 19). 22. Z  analizy przepisów materialnego prawa upadłościowego należałoby wyciągnąć wniosek, że podmioty materialnych stosunków upadłościowych nie pozostają w  stosunku do siebie w  relacjach hierarchicznego podporządkowania, ale mają równorzędną pozycję prawną. Przykładowo pozycja syndyka i kontrahenta upad- łego w przypadku niewykonania umowy wzajemnej nie jest – co prawda – syme- tryczna (art. 98 pr.up.n.), niemniej kontrahent upadłego nie jest hierarchicznie podporządkowany syndykowi (R. Adamus, Miejsce…, s. 19). 23. Upadłość w polskim systemie prawnym odnosi się zarówno do dłużników będą- cych przedsiębiorcami, jak i do dłużników będących osobami fizycznymi niepro- wadzącymi działalności gospodarczej. W tym ostatnim przypadku w piśmiennic- twie funkcjonuje pojęcie upadłości konsumenckiej. W  konsekwencji de lege lata upadłość jest dziedziną zarówno obrotu profesjonalnego (upadłość przedsię- biorcy), jak i obrotu konsumenckiego (upadłość konsumencka). Na marginesie na- leży wskazać, że według – wydaje się – dominujących wypowiedzi piśmiennictwa, w  obecnym stanie prawnym nie ma podstaw do wyodrębniania prawa handlo- wego z  prawa cywilnego z  uwagi na przyjętą zasadę jedności prawa cywilnego (zob. np. Z. Radwański, Prawo cywilne – część ogólna, Warszawa 2009, s. 11–13; M.  Safjan, w: System Prawa Prywatnego. Prawo cywilne – część ogólna, t.  I, red. M. Safjan, Warszawa 2007, s. 57 i n.; J. Namitkiewicz, Podręcznik prawa handlo­ wego, wekslowego, czekowego i upadłościowego, Warszawa 1927, s. 11 i n.). Z kolei zdaniem innego Autora, A. Kidyby, koncepcja jedności prawa cywilnego nie oznacza odejścia od „podziału na prawo handlowe i prawo cywilne powszechne” (zob. A. Kidyba, Prawo handlowe, Warszawa 2009, s. 2). INstytUCJE pRAWA pRyWAtNEGO W pRAWIE UpADŁOŚCIOWym I NApRAWCZym 24. Przepisy prawa upadłościowego, jak wspomniano, znajdują zastosowanie do ob- szaru zarówno stosunków o  charakterze cywilnoprawnym, jak i  do stosunków o charakterze publicznoprawnym (np. wierzytelności z tytułu podatków i innych danin publicznych). W  praktyce, w  postępowaniach upadłościowych występują zarówno wierzytelności prywatnoprawne, jak i wierzytelności o charakterze pu- blicznoprawnym. Z uwagi na istotę stosunków prywatnoprawnych nie jest w prak- tyce możliwe niewystępowanie w  postępowaniach upadłościowych stosunków o charakterze prywatnoprawnych. 25. Instytucje prawa prywatnego mają charakter homogeniczny w tym znaczeniu, że – co do zasady – stosuje się je do stosunków cywilnoprawnych. Rozszerzenie in- stytucji prawa cywilnego na relacje nieprywatnoprawne wymaga w  zasadzie 23 Art. 1 Część pierwsza. Przepisy ogólne o postępowaniu upadłościowym i jego skutkach szczególnej podstawy prawnej. W  braku wyraźnej podstawy do takiego rozsze- rzenia pojawiają się wątpliwości co do stosowania instytucji prawa prywatnego do stosunków nieprywatnoprawnych. Z kolei instytucje prawa publicznego (np. z za- kresu prawa podatkowego, prawa celnego), są – co do zasady – nieprzydatne dla stosunków prywatnoprawnych. W tym miejscu należy postawić wniosek, że prze- pisy Prawa upadłościowego i  naprawczego w  istocie rzeczy zastępują niektóre ogólne uregulowania zarówno prawa prywatnego, jak i  prawa publicznego, co wiąże się m.in. z zagadnieniem ustalania i zaspakajania należności w prawie upa- dłościowym. Można w pewnym uproszczeniu stwierdzić, że prawo upadłościowe sprowadza, mocą własnej regulacji, pewne obszary prywatnoprawne i publiczno- prawne do wspólnego mianownika. 26. Prawo upadłościowe i naprawcze posługuje się aparaturą językową podporządko- wanym własnym potrzebom jurydycznym. Np. zwroty „wierzyciel” czy „dłużnik” mają swoje własne znaczenia i  zakresy desygnatów tych słów na gruncie prawa upadłościowego i nie są tożsame z zakresami desygnatów tych zwrotów na gruncie Kodeksu cywilnego. Inny wymiar prawny ma bezskuteczność czynności upadłego, a  inny bezskuteczność czynności dłużnika. Nie można zatem terminów prawa upadłościowego uznawać za w  pełni bliźniacze z  pojęciami Kodeksu cywilnego. Niemniej niekiedy prawo upadłościowe wyraźnie odwołuje się pojęć Kodeksu cy- wilnego i posługuje się nimi w zasadzie dokładnie w takim znaczeniu jak w Ko- deksie cywilnym, np. w odniesieniu do pojęcia „firma”. Synkretyzm pierwiastków prywatnoprawnych i  publicznoprawnych wiąże się z  używaniem przez ustawo- dawcę niejednolitej terminologii. Przykładowo, ustawodawca posługuje się termi- nami „należność” i  „wierzytelności”. Niekiedy, na tym tle, prawo upadłościowe posługuje się pewnymi uogólnieniami legislacyjnymi. Tytułem przykładu należy wskazać, że zwrot „należności z czynności syndyka” (art. 342 ust. 1 pkt 1) odnosi się zarówno do wykreowania przez syndyka zobowiązań prywatnoprawnych, jak i  do powstania zobowiązań podatkowych w  okresie postępowania upadłościo- wego niewiążących się z  „czynnościami” syndyka (np. zobowiązań z  tytułu po- datku od nieruchomości, które powstają niezależnie od jakichkolwiek zachowań syndyka). Przyjąć zatem należy, że główne założenia postępowania upadłościowego, wyra- żone przede wszystkim w  art. 2 pr.up.n., stanowią siłę sprawczą dla kreowania, względnie modyfikacji instytucji prawa prywatnego w upadłości. 27. W odniesieniu do instytucji prawa prywatnego na tle prawa upadłościowego nie ma odpowiednika art. 2 k.s.h., który stanowi, że w sprawach nieuregulowanych w  Kodeksie spółek handlowych stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego, a  jeżeli wymaga tego (właściwość) natura stosunku prawnego spółki handlowej, przepisy Kodeksu cywilnego stosuje się odpowiednio. Ów „brak” jest rzecz jasna uzasad- niony tym, że prawo upadłościowe odnosi się do niewypłacalności powodowanej 24 Rafał Adamus Tytuł I. Przepisy ogólne Art. 1 nie tylko zobowiązaniami ze stosunków prywatnoprawnych, ale także stosunków publicznoprawnych. Pozycję instytucji prawa prywatnego w  prawie upadło- ściowym należy rekonstruować na podstawie zasad ogólnych prawa upadłościo- wego, jak również na podstawie treści konkretnych przepisów. 28. Prawo upadłościowe, po pierwsze, „przejmuje” pewne instytucje prawa cywilnego na swój obszar regulacji bez wprowadzania zasadniczych zmian. Po drugie, prawo upadłościowe wprowadza pewne modyfikacje do ogólnych przepisów prawa pry- watnego. Po trzecie, prawo upadłościowe wprowadza własne instytucje prawa prywatnego. 29. Istotnym problemem jest zagadnienie „czystości” czy „jednorodności” pewnych instytucji z obszaru prawa upadłościowego. Struktura prawna taka jak np. układ w  upadłości układowej czy kolejność zaspakajania wierzycieli jest nasycona za- równo elementami prywatnymi, jak i  publicznoprawnymi. W  przypadku układu na jego element prywatnoprawny składa się element woli upadłego (przy czym nie jest on obecny w  każdym przypadku, np. gdy upadły nie złożył propozycji układowych) i element woli większości wierzycieli. Natomiast procedura zatwier- dzenia układu przez sąd dla wywołania skutków prawnych podlega uregulowa- niom proceduralnym właściwym prawu publicznemu. Podobnie plan podziału w  upadłości likwidacyjnej określa pewne zasady regulowania zobowiązań (po- dział zobowiązań na grupy, zasada proporcjonalnego zaspokojenia zobowiązań w  ramach danej grupy). Niemniej powstanie planu podziału podlega przepisom postępowania. 30. Należy wskazać na istotne zagadnienie zastąpienia mechanizmu konsensu stron podporządkowania niektórych stosunków na obszarze upadłości zasadzie domi- nacji grupowego interesu wierzycieli. Szersza analiza tego zagadnienia musi na- stąpić przy omawianiu konkretnych instytucji. pODmIOtOWy I pRZEDmIOtOWy ZAKREs stOsOWANIA UstAWy 31. Przepis art.  1 określa przedmiotowy i  podmiotowy zakres stosowania ustawy (F.  Zedler, w: A. Jakubecki, F. Zedler, Prawo upadłościowe i  naprawcze, Kraków 2006, s.  24; J. Brol, Podstawowe kierunki zmian w postępowaniu upadłościowym, PPH 2003, nr 8, s. 4 i n.). Obecne brzmienie przepisu wynika z noweli Prawa upa- dłościowego i  naprawczego, która wprowadziła do polskiego systemu prawnego tzw. upadłość konsumencką (ustawa z 5 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy – Prawo upadłościowe i naprawcze oraz ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywil- nych, Dz.U. Nr 234, poz. 1572). Wprowadzenie tej instytucji prawnej rozszerzyło zakres podmiotowy ustawy. Upadłość konsumencka stanowi rodzaj odrębnego postępowania upadłościowego (tzw. postępowanie upadłościowe wobec osób fi- zycznych nieprowadzących działalności gospodarczej). Niemniej w Sejmie VI Ka- dencji, który uchwalił wspomnianą ustawę, złożono do laski marszałkowskiej 25 Art. 1 Część pierwsza. Przepisy ogólne o postępowaniu upadłościowym i jego skutkach nowy projekt regulacji prawa upadłości konsumenckiej w Polsce. Projekt ten nie został jednak ostatecznie sfinalizowany. 32. W  Prawie upadłościowym i  naprawczym ustawodawca zrezygnował z  dwutoro- wego uregulowania problematyki niewypłacalności, jak miało to miejsce pod rządem przepisów z  1934 r., które wprowadzały odrębne postępowanie upadło- ściowe i odrębne postępowanie układowe (F. Zedler, Prawo upadłościowe i ukła­ dowe, Toruń 1996, s. 43). Obecnie do wspólnego dochodzenia roszczeń od niewy- płacalnych przedsiębiorców istnieje jedno postępowanie upadłościowe, które może przybierać różne postaci. Po pierwsze, może to być postępowanie upadło- ściowe z możliwością zawarcia układu. W tym rodzaju postępowania zarząd mie- niem wchodzącym w skład masy upadłości sprawuje zarządca albo – na zasadzie wyjątku – sąd ustanawia zarząd sprawowany przez upadłego (tzw. zarząd własny). Po drugie, może to być postępowanie upadłościowe obejmujące likwidację ma- jątku dłużnika. Natomiast postępowanie naprawcze dotyczy przedsiębiorców za- grożonych niewypłacalnością. Założenie systemowe jednotorowego uregulowania upadłości skutkuje konsekwencjami techniki legislacyjnej, polegającymi na tym, że ustawodawca wprowadza przepisy wspólne dla obu rodzajów postępowania upadłościowego i dodatkowo przepisy właściwe tylko dla jednego rodzaju postę- powania upadłościowego. Owa zasada „jednego pnia” regulacji postępowania upadłościowego jest niestety źródłem wielu wątpliwości praktycznych. 33. Zakres przedmiotowy ustawy – Prawo upadłościowe i naprawcze obejmuje: 1) postępowanie upadłościowe dla przedsiębiorcy (wspólne dochodzenie rosz- czeń wierzycieli od niewypłacalnych dłużników będących przedsiębiorcami oraz skutki ogłoszenia upadłości), w  tym tzw. postępowanie oddłużeniowe (art. 369–370) i międzynarodowe postępowanie upadłościowe (art. 378–417). Zob. D. Zienkiewicz, w: Prawo upadłościowe i  naprawcze. Komentarz, War- szawa 2004, s.  19–20. Oprócz ogólnego postępowania upadłościowego usta- wodawca wprowadził cztery rodzaje odrębnych postępowań upadłościowych (postępowanie wszczęte po śmierci niewypłacalnego dłużnika, wobec banków, wobec zakładów ubezpieczeń, wobec emitentów obligacji), 2) postępowanie upadłościowe osoby fizycznej nie-przedsiębiorcy (nazwa użyta w pewnym uproszczeniu), które ma status postępowania odrębnego, 3) postępowanie w  przedmiocie pozbawienia prawa prowadzenia działalności gospodarczej. 34. Zakres podmiotowy ustawy obejmuje trzy kategorie podmiotów: 1) przedsiębiorców, 2) podmioty niebędące przedsiębiorcami, na mocy przepisów szczególnych ustawy, 3) osoby fizyczne, niebędące ani przedsiębiorcami, ani osobami, do których sto- suje się zasady upadłościowe dotyczące przedsiębiorców. 26 Rafał Adamus Tytuł I. Przepisy ogólne Art. 1 Obecnie ustawa reguluje również tzw. upadłość konsumencką, czyli upadłość nie- związaną z  prowadzeniem przez dłużnika działalności gospodarczej lub zawo- dowej. Określenie „upadłość konsumencka” nie zostało użyte przez ustawodawcę w  tekście ustawy. Nieużycie przez ustawodawcę wspomnianego terminu nie uchybia jednak poprawności jego używania zarówno w teorii, jak i praktyce prawa (na temat upadłości konsumenckiej zob. np. P. Tereszkiewicz, Postępowanie upad­ łościowe i oddłużeniowe dla konsumentów w Stanach Zjednoczonych i niektórych kra­ jach europejskich, TPP 2000, nr 1–3, cz. I i nr 3, cz. II; W. Szpringer, Kredyt konsu­ mencki i upadłość konsumencka na rynku usług finansowych UE, Warszawa 2005, s. 74–76; S. Gurgul, Postępowanie upadłościowe wobec osób fizycznych nieprowadzą­ cych działalności gospodarczej – cz. I, Mon. Pr. 2009, nr 10, s. 527 i n.; C. Zalewski, Nowelizacja prawa upadłościowego i  naprawczego, PPH 2009, nr  5, s.  4 i  n.; R. Adamus, A.J. Witosz, A. Witosz, Upadłość konsumencka. Komentarz praktyczny, Warszawa 2009; R. Adamus, Wierzytelności banku w upadłości konsumenckiej, „Ju- rysta” 2009, nr  3–4, s.  41 i  n.; R. Adamus, Bank wobec upadłości konsumenckiej swojego dłużnika, „Monitor Prawa Bankowego” 2011, nr 2, s. 53 i n.). Wprowadzenie do polskiego ob
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Prawo upadłościowe i naprawcze. Komentarz
Autor:
, ,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: