Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00331 005034 15193070 na godz. na dobę w sumie
Prawo urzędnicze - ebook/pdf
Prawo urzędnicze - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 328
Wydawca: Lexis Nexis Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-7620-774-2 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki >> administracyjne
Porównaj ceny (książka, ebook (-8%), audiobook).

Prawo urzędnicze to podręcznik, w którym zostały omówione zagadnienia odnoszące się do trzech podstawowych grup pracowników administracji: urzędników państwowych, korpusu służby cywilnej i pracowników samorządowych. Wskazano w nim na istotę prawa urzędniczego, zasady i zakres jego obowiązywania, uwzględniając w tym zakresie akty normatywne, literaturę przedmiotu oraz orzecznictwo sądowe.
W książce zostały przedstawione: zasady nawiązywania, zmiany i rozwiązywania stosunków pracy, obowiązki i uprawnienia poszczególnych grup, odpowiedzialność prawnazwiązana z wykonywaniem obowiązków oraz zasady rozstrzygania sporów na tle stosunków pracy. Zwrócono też uwagę na zasady etyczne kształtujące katalog obowiązków i powinności pracowników administracji oraz na wpływ rozwiązań prawa administracyjnego na kształtowanie się statusu prawnego prezentowanych grup pracowników administracji. Stąd też rozważania zostały ukierunkowane na aspekt administracyjnoprawny.
Podręcznik jest przeznaczony dla studentów studiów prawniczych i administracyjnych, a także dla pracowników wszystkich struktur administracji publicznej oraz dla kandydatów do pracy w administracji.
Prof. zw. dr hab. Elżbieta Ura jest kierownikiem Katedry Prawa Publicznego na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Rzeszowskiego i sędzią w Sądzie Okręgowym w Rzeszowie w Wydziale Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. Prowadzi też wykłady w Wyższej Szkole Prawa i Administracji w Przemyślu. Specjalistka z zakresu prawa administracyjnego. Opublikowała ponad 130 prac naukowych (książki, podręczniki, skrypty, artykuły).
Stan prawny na 1 marca 2011 roku.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Prawo urz´dnicze El˝bieta Ura Wydanie 3 ® LexisNexis ® Warszawa 2011 Opracowanie redakcyjne: Grażyna Polkowska-Nowak Opracowanie techniczne: Agnieszka Szeszko Projekt okładki i stron tytułowych: Agnieszka Tchórznicka © Copyright by LexisNexis Polska Sp. z o.o. Warszawa 2011 Wszelkie prawa zastrzeżone. Żadna część tej książki nie może być powielana ani rozpowszechniana za pomocą urządzeń elektronicznych, mechanicznych, kopiujących, nagrywających i innych – bez pisemnej zgody Autora i wydawcy. ISBN 978-83-7620-774-2 LexisNexis Polska Sp. z o.o. Ochota Office Park 1, Al. Jerozolimskie 181, 02–222 Warszawa tel. 22 572 95 00, faks 22 572 95 68 Infolinia: 022 572 99 99 Redakcja: tel. 22 572 83 26, 22 572 83 28, 22 572 83 11, faks 22 572 83 92 www.LexisNexis.pl, e-mail: biuro@LexisNexis.pl Księgarnia Internetowa: dostępna ze strony www.LexisNexis.pl Spis treści Wykaz skrótów ....................................................................................... 9 Wprowadzenie ....................................................................................... 11 Rozdział I. ISTOTA PRAWA URZĘDNICZEGO ....................................... 15 1. Służba publiczna, funkcjonariusz publiczny i pracownik administracji 15 2. Modele służby w administracji ............................................................. 24 3. Pojęcie prawa urzędniczego ................................................................. 28 4. Podsumowanie ..................................................................................... 40 Rozdział II. HISTORIA SŁUŻBY CYWILNEJ I PRACOWNIKÓW SAMORZĄDOWYCH ........................................................... 42 1. Uwagi ogólne ....................................................................................... 42 2. Okres międzywojenny .......................................................................... 50 3. Lata 1945–1982 ................................................................................... 62 4. Uchwalenie ustawy z 16 września 1982 roku ...................................... 70 5. Zmiany w statusie prawnym pracowników administracji w związku z utworzeniem samorządu terytorialnego ........................................... 73 5.1. Sytuacja prawna pracowników samorządowych w okresie międzywojennym ......................................................................... 73 5.2. Pracownicy samorządowi w świetle ustawy z 22 marca 1990 roku .. 80 6. Reaktywowanie służby cywilnej .......................................................... 94 6.1. Ustawa z 5 lipca 1996 roku .......................................................... 94 6.2. Zmiany w statusie służby cywilnej wskutek uchwalenia ustawy z 18 grudnia 1998 roku ............................................................... 100 6.3. Rozwiązania prawne wprowadzone w 2006 roku ........................ 113 7. Podsumowanie .................................................................................... 120 6 Spis treści Rozdział III. PRACOWNICY SAMORZĄDOWI W ŚWIETLE USTAWY Z 21 LISTOPADA 2008 ROKU ............................................ 122 1. Źródła prawa określające pozycję prawną pracowników samorządowych ... 122 2. Pojęcie pracownika samorządowego .................................................... 125 3. Zatrudnianie pracowników samorządowych ........................................ 135 4. Służba przygotowawcza pracowników samorządowych ...................... 147 5. Rozwiązanie stosunków pracy pracowników samorządowych ............. 149 6. Podsumowanie ..................................................................................... 160 Rozdział IV. NOWE ROZWIĄZANIA PRAWNE W ZAKRESIE SŁUŻBY CYWILNEJ ........................................................... 163 1. Cel utworzenia służby cywilnej ........................................................... 163 2. Organizacja służby cywilnej ................................................................. 177 3. Nawiązanie stosunku pracy i jego przekształcenia ............................... 191 3.1. Organizacja naboru ...................................................................... 191 3.2. Nawiązanie stosunku pracy .......................................................... 194 3.3. Mianowanie w służbie cywilnej .................................................... 196 3.4. Zmiany w stosunku pracy ............................................................. 202 4. Służba przygotowawcza ...................................................................... 207 5. Uprawnienia absolwentów KSAP ......................................................... 209 6. Ustanie stosunku pracy członka korpusu służby cywilnej .................... 210 6.1. Urzędnicy służby cywilnej ............................................................ 210 6.2. Pracownicy służby cywilnej .......................................................... 214 7. Wyższe stanowiska w służbie cywilnej ................................................. 217 8. Podsumowanie .................................................................................... 219 Rozdział V. OBOWIĄZKI I UPRAWNIENIA PRACOWNIKÓW ADMINISTRACJI RZĄDOWEJ I SAMORZĄDOWEJ ........... 221 1. Uwagi ogólne ....................................................................................... 221 2. Zakres obowiązków pracowników samorządowych ............................. 223 3. Obowiązki członków korpusu służby cywilnej ..................................... 243 4. Europejski Kodeks Dobrej Administracji .............................................. 266 5. Uprawnienia urzędników oraz pracowników administracji rządowej i samorządowej ................................................................................... 271 6. Podsumowanie .................................................................................... 277 Rozdział VI. ODPOWIEDZIALNOŚĆ PRAWNA CZŁONKÓW KORPUSU SŁUŻBY CYWILNEJ I PRACOWNIKÓW SAMORZĄDOWYCH 280 1. Istota odpowiedzialności ..................................................................... 280 2. Warunki odpowiedzialności prawnej ................................................... 283 Spis treści 7 3. Odpowiedzialność porządkowa pracowników samorządowych ........... 287 4. Odpowiedzialność dyscyplinarna członków korpusu służby cywilnej .. 289 5. Odpowiedzialność majątkowa wynikająca z Kodeksu pracy ................. 299 6. Odpowiedzialność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego ...................................................................................... 300 7. Odpowiedzialność majątkowa funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa ................................................................................ 301 8. Odpowiedzialność karna ..................................................................... 305 9. Podsumowanie .................................................................................... 307 Rozdział VII. ROZSTRZYGANIE SPORÓW NA TLE STOSUNKÓW PRACY PRACOWNIKÓW SAMORZĄDOWYCH I CZŁONKÓW KORPUSU SŁUŻBY CYWILNEJ ......................................... 310 Zakończenie ............................................................................................ 315 Bibliografia ............................................................................................. 319 Skorowidz rzeczowy .............................................................................. 327 Wykaz skrótów d. u.p.s. – ustawa z 22 marca 1990 r. o pracownikach samorządowych k.c. k.k. k.p. k.p.a. (tekst jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1593 ze zm.) – ustawa z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93 ze zm.) – ustawa z  6 czerwca 1997  r. – Kodeks karny (Dz.U.  Nr  88, poz. 553 ze zm.) – ustawa z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (tekst jedn. Dz.U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.) – ustawa z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania admi- nistracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z  2000  r. Nr  98, poz.  1071 ze zm.) k.p.c. – ustawa z 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywil- nego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 ze zm.) – Krajowa Szkoła Administracji Publicznej – „Krakowskie Zeszyty Sądowe” – system informacji prawnej Wydawnictwa Wolters Kluwer KSAP KZS LEX LexPolonica – Serwis Prawniczy LexisNexis NSA OSNAPiUS – Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Administracyjna, Pracy – Naczelny Sąd Administracyjny i Ubezpieczeń Społecznych – Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Karna i Wojskowa – „Orzecznictwo Sądów Polskich” OSNKW OSP Orz.S.Apel. – Orzecznictwo Sądu Apelacyjnego w Warszawie –W-wa OTK ZU OwSS PCPR PiP – „Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego. Zbiór Urzędowy” – „Orzecznictwo w Sprawach Samorządowych” – powiatowe centrum pomocy rodzinie – „Państwo i Prawo” 10 Pr. Pracy RIO RPEiS SKO SN ST Szef SC TFUE TK TUE TWE u.c. Wykaz skrótów – „Prawo Pracy” – regionalna izba obrachunkowa – „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny” – samorządowe kolegium odwoławcze – Sąd Najwyższy – „Samorząd Terytorialny” – Szef Służby Cywilnej – Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej – Trybunał Konstytucyjny – Traktat o Unii Europejskiej – Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską – ustawa z  13 czerwca 2003  r. o  cudzoziemcach (tekst jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 234, poz. 1694 ze zm.) u.f.p. – ustawa z  27 sierpnia 2009  r. o  finansach publicznych (Dz.U. Nr 157, poz. 1240 ze zm.) u.o.p. – ustawa z  15 lutego 1962  r. o  obywatelstwie polskim (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 28, poz. 353 ze zm.) u.p.a.s.p. – ustawa z 18 grudnia 1998 r. o pracownikach administracyj- nych sądów i prokuratur (Dz.U. Nr 162, poz. 1125 ze zm.) u.p.s. – ustawa z  21 listopada 2008  r. o  pracownikach samorządo- wych (Dz.U. Nr 223, poz. 1458 ze zm.) u.p.u.p. u.s.c. – ustawa z 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów pań- stwowych (tekst jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 86, poz. 953 ze zm.) – ustawa z 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej (Dz.U. Nr 227, poz. 1505 ze zm.) u.s.g. – ustawa z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) u.s.p. – ustawa z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (tekst jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1592 ze zm.) u.s.w. – ustawa z  5 czerwca 1998  r. o  samorządzie województwa (tekst jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1590 ze zm.) u.s.z. – ustawa z 27 lipca 2001 r. o służbie zagranicznej (Dz.U. Nr 128, poz. 1403 ze zm.) Zb.Orz. – Zbiór Orzeczeń Trybunału Sprawiedliwości i Sądu Pierwszej Instancji z.o.z. – zakład opieki zdrowotnej Wprowadzenie Nierozłącznym elementem prawidłowego funkcjonowania admini- stracji publicznej są zatrudnieni w  jej strukturach pracownicy. Nie pomogą zmiany systemowe ani nowoczesne urządzenia techniczne do urzędów, jeżeli nie będzie dobrej kadry administracyjnej. Ta zaś kształtuje ocenę administracji publicznej. Na ten element dobrej administracji zwracano niejednokrotnie uwagę przy okazji wielu konferencji i spotkań naukowych. Ocen administracji publicznej dokonuje się też na co dzień, przy okazji załatwiania spraw w urzędach. Podkreśla się, że duży wpływ na ocenę administracji ma kultura administrowania, a ta łączy się właśnie z oceną postaw jej pra- cowników. Pracownicy administracji – jak zauważa Jan Szreniawski – to część społeczeństwa: są kompetentni i niekompetentni, pracowici i leniwi, uczciwi i mniej uczciwi, kulturalni i aroganccy. Różnica polega na tym, że z urzędnikiem (pracownikiem administracji jako pojęciem szeroko rozumianym) jednostka spotyka się przymusowo, aby załatwić określone sprawy – z  uwagi na określoną przepisami prawa właści- wość rzeczową i miejscową organów administracji. Jeżeli spotka nie- uprzejmą ekspedientkę w sklepie, zakupy może zrobić w innym skle- pie, natomiast urzędu zmienić nie może. „Jakość działań administracji nie zależy wyłącznie od możliwości kontroli, przestrzegania prawa, ilości pieniędzy, lokali, liczby pracowników itd., ale przede wszystkim od urzędników, ich kultury, rozumienia swej roli i odpowiedzialności w  całokształcie poczynań państwa i  realizacji interesów jednostek. Kryteria kultury zachowania, życzliwości, stosunku do współpracow- ników i interesantów muszą być zawsze brane pod uwagę”1. Już Max 1 J. Szreniawski, Wybrane zagadnienia relacji między interesantem a urzędem, w: Pra- wo do dobrej administracji, red. Z. Niewiadomski, Z. Cieślak, Warszawa 2003, s. 214; 12 Wprowadzenie Weber podkreślał, że ideałów w praktyce nie ma, ale dążyć należy do najlepszych w tym zakresie wzorców. Nie da się jednak tworzyć wzorców bez dobrego prawa w tym zakresie, bez regulacji określających status prawny pracowników administracji. Historia tego prawa ukazywała nieraz słabości w tej dziedzinie, zwią- zane głównie z oddziaływaniem polityki na kształt jego rozwiązań. Każda zmiana ustrojowa i każda zmiana rządów wywiera wpływ na uregulowania odnoszące się do kadr administracji. Do tej pory nie można więc powiedzieć, że stworzony został dobry, stabilny system rozwiązań prawnych określających zasady zatrudniania, obowiązki i  uprawnienia oraz odpowiedzialność pracowników administracji. Wprost przeciwnie, ciągle można stawiać jedynie pytanie: potrzeba zmian czy efekt politycznych targów? Prawo urzędnicze może być rozpatrywane w  ujęciu szerokim jako prawo określające status wszystkich grup administracji publicznej, w tym funkcjonariuszy służb wyspecjalizowanych, albo w znaczeniu węższym jako zespół norm określających status podstawowych grup pracowników administracji, tj. korpusu służby cywilnej i  pracowni- ków samorządowych. Do tej grupy można dodać też pracowników urzędów państwowych. Wiele z  tych regulacji, zwłaszcza dotyczą- cych funkcjonariuszy służb mundurowych (Policji, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Służby Celnej), z uwagi na zakres realizowanych przez nie wyspecja- lizowanych zadań, jest w zasadzie tożsama – chociaż zamieszczane są w odrębnych pragmatykach służbowych odnoszących się do poszcze- gólnych grup. Książka ukazuje zagadnienia prawa urzędniczego w znaczeniu zawę- żonym i  zawarte w  niej rozważania będą dotyczyć głównie dwóch podstawowych grup: korpusu służby cywilnej i pracowników samo- rządowych – wobec nowych regulacji prawnych w tym zakresie. Uka- zując tę materię, należało też wskazać na istotę prawa urzędniczego, jego zasady i zakres obowiązywania. Dla zrozumienia wielu aktualnych rozwiązań niezbędne jest przedsta- wienie w zarysie historii prawa urzędniczego. Zasadnicze znaczenie tenże, Zagadnienia stosunku między urzędnikiem a interesantem, w: Prawne gwarancje ochrony praw jednostki wobec działań administracji publicznej, red. E.  Ura, Rzeszów 2002, s. 473 i n. Wprowadzenie 13 wywarła w  tym zakresie ustawa z  17 lutego 1922  r. o  państwowej służbie cywilnej, tworząca podwaliny polskiego prawa urzędniczego, a obowiązująca formalnie do 1974 r. Przedstawienie tych zagadnień uwidocznia zmiany publicznoprawnego charakteru służby cywilnej jako modelu okresu międzywojennego w model o charakterze miesza- nym publicznoprawnym i prywatnoprawnym. Ponieważ od reaktywo- wania służby cywilnej w 1996 r. obecnie obowiązująca ustawa o służ- bie cywilnej jest już czwartą, celowe stało się wskazanie na istotne rozwiązania zawarte w kolejnych ustawach. Pozwoli to na ocenę, czy rzeczywiście zachodziła konieczność uchwalania w tak szybkim tem- pie nowych ustaw i czemu to mogło służyć. W celu uzyskania pełnego obrazu ewolucji w zakresie regulacji praw- nych dotyczących pracowników administracji publicznej zostaną też ukazane w  zarysie przekształcenia w  odniesieniu do pracowników samorządowych. Kolejne rozdziały książki będą dotyczyły obowiązujących zasad na- wiązywania, zmiany i rozwiązywania stosunków pracy, obowiązków i  uprawnień prezentowanych grup pracowników administracji pu- blicznej, odpowiedzialności związanej z wykonywaniem obowiązków oraz rozstrzygania sporów na tle stosunków pracy. Zwrócona też zo- stanie uwaga na zasady etyczne i zasady deontologii, które kształtują katalog obowiązków i  powinności pracowników administracji oraz ich odpowiedzialność. Oprócz rozwiązań normatywnych zostaną wykorzystane poglądy doktryny, a  także orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, Sądu Najwyższego, Naczelnego Sądu Administracyjnego i  wojewódzkich sądów administracyjnych. Pozwala to na zobrazowanie trudności występujących niekiedy przy interpretacji przepisów prawnych oraz istoty materii odnoszącej się do pracowników administracji w  cało- kształcie funkcjonowania dobrej administracji. Zagadnienie będzie ukazane gównie z  punktu widzenia prawa ad- ministracyjnego, co pozwoli wykazać nierozerwalny związek statusu pracowników administracji publicznej z  funkcjonowaniem admini- stracji jako całości. Dla zrozumienia wielu treści niezbędne jest jednak ukazanie rozwiązań prawa pracy. Książka przeznaczona jest dla studentów, zwłaszcza na kierunkach administracyjnych, a  także dla pracowników wszystkich struktur 14 Wprowadzenie administracji, których to prawo bezpośrednio dotyczy. Zawiera bo- wiem interpretację wielu rozwiązań prawnych wzbogaconą o  aktu- alne orzecznictwo sądowe. Pozwala również na przybliżenie proble- matyki urzędniczej kandydatom do pracy w administracji publicznej, a także wszystkim tym, którzy z różnych przyczyn problematyką tą się interesują. Stan prawny na 1 marca 2011 roku. Rozdział I Istota Prawa Urzędniczego 1. Służba publiczna, funkcjonariusz publiczny i pracownik administracji 1 9 Nie ma definicji legalnej służby publicznej. Określenia tego można poszukiwać na gruncie doktryny, zwłaszcza prawa kon- stytucyjnego i administracyjnego. W znaczeniu funkcjonalnym okreś- lana jest jako podejmowanie wszystkich czynności w  celu realizacji zadań publicznych1. Według Wojciecha Sokolewicza służba publicz- na, rozumiana w znaczeniu szerokim, obejmuje trwałe wykonywanie wszelkich zajęć związanych z realizacją zadań władzy publicznej, wy- pełnianiem funkcji publicznych, zaspokajaniem potrzeb publicznych czy działaniem w interesie publicznym2. Piotr Winczorek pojęcie służ- by publicznej wiąże z ogółem stanowisk w organach władzy publicz- nej i instytucjach wykonujących funkcje publiczne3. Natomiast Marian Zdyb ukazuje służbę publiczną w bardzo szerokim zakresie i łączy ją z  wszelką aktywnością człowieka ukierunkowaną na dobro innych osób, bez względu na miejsce w hierarchii społecznej czy role (funk- cje) realizowane w strukturze państwa, powinnością w stosunku do 1 K.  Miaskowska-Daszkiewicz, Służba publiczna w  Republice Federalnej Niemiec na przykładzie urzędników administracji federalnej, w: Prawne i aksjologiczne aspekty służ- by publicznej, red. K.  Miaskowska-Daszkiewicz, M.  Mazuryk, Lublin–Warszawa 2010, s. 467. 2 W. Sokolewicz, Komentarz do art. 60, w: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Ko- mentarz, red. L. Garlicki, Warszawa 2005, s. 14–15. 3 P. Winczorek, Komentarz do Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r., Warszawa 2008, s. 144. 2 3 4 16 I. Istota Prawa Urzędniczego tych osób oraz wolą działania dla nich4. Autor uważa, że pojmowanie służby publicznej jako stosunku prawnego łączącego obywatela z pań- stwem i  wykonującego jego kompetencje jest zasadne tylko wtedy, gdy problem analizuje się wyłącznie z perspektywy funkcjonariuszy publicznych5. Analiza pojęcia dokonana przez Mariana Zdyba jest związana z ukie- runkowaniem działalności na realizację dobra innych. Stąd autor uznaje, że oprócz funkcjonariuszy publicznych i  osób pełniących funkcje publiczne należałoby wymienić też kategorię osób publicz- nych, które nie realizują żadnej władzy publicznej, ale ze  względu na swe osiąg nięcia mają bardzo dużą możliwość oddziaływania na wyobraźnię obywateli. W tej grupie wskazuje sportowców, uczonych i artystów6. Powyższe definicje różnią się w  zasadzie stroną podmiotową, która może być analizowana bądź tylko poprzez funkcjonariuszy publicz- nych (ujęcie wąskie), bądź poprzez zbiór wszystkich osób, których ak- tywność wiąże się z dobrem wspólnym (ujęcie bardzo szerokie). 9 Elementem zbieżnym, występującym we wszystkich definicjach, jest przedmiot działalności służby publicznej, którym jest re- alizacja zadań publicznych i dobra wspólnego. Można uznać, że za- prezentowane przez Mariana Zdyba spojrzenie na służbę publiczną stanowi najszerszy zbiór, w którym można umieścić dwa podzbiory: pierwszy – służbę publiczną oznaczającą osoby zatrudnione na pod- stawie różnych stosunków prawnych we wszystkich konstytucyjnie wyodrębnionych władzach: ustawodawczej, sądowniczej i wykonaw- czej oraz wykonujące zróżnicowane funkcje i zadania związane z re- alizacją ustawowych zadań publicznych poszczególnych władz, w któ- rym istotną część zajmuje służba publiczna w administracji publicznej, oraz drugi – pozostałą kategorię osób publicznych. 5 9 Służba publiczna w administracji publicznej może być z kolei analizowana w  kontekście działalności organów administracji publicznej, pracowników tej administracji, a także innych podmiotów 4 M. Zdyb, Służba publiczna, w: Prawość i godność. Księga pamiątkowa w 70. rocznicę urodzin Profesora Wojciecha Łączkowskiego, red. S. Fundowicz, F. Rymarz, A. Gomuło- wicz, Lublin 2003, s. 349–350. 5 M. Zdyb, Aksjologiczne dylematy służby publicznej, w: Prawne i aksjologiczne..., red. K. Miaskowska-Daszkiewicz, M. Mazuryk, s. 131. 6 Tamże, s. 132. 6 1. Służba publiczna, funkcjonariusz publiczny i pracownik administracji 17 administrujących, które wykonują zadania z  zakresu administracji publicznej. 4 Pojęcie służby publicznej, ale nie jej definicja, zawarte jest w  art.  60 Konstytucji RP stanowiącym, że wszyscy obywatele polscy korzystający z pełni praw publicznych mają prawo dostępu do służby publicznej na jednakowych zasadach. Jakkolwiek służba pu- bliczna została sformułowana na zasadzie równego do niej dostępu, to dostęp ten – w świetle Konstytucji – nie ma charakteru bezwzględ- nego. Wymienione są tu bowiem dwa warunki: obywatelstwo (oby- watele polscy) oraz korzystanie z pełni praw publicznych. Oznacza to jednocześnie, że żadne inne ograniczenia w prawie dostępu nie mogą być stosowane. Ponadto pojęcie „dostęp” oznacza możliwość ubiega- nia się o przyjęcie do służby publicznej, a nie obowiązek zatrudnienia w niej. Dostęp może być realizowany w określonych warunkach, przy czym czynnikami decydującymi powinny być: wiedza, kwalifikacje i doświadczenie7. Na przykład ustawa o służbie cywilnej jako warunki przydatności wskazuje między innymi kwalifikacje czy cechy osobo- we. Inne natomiast będą warunki do ubiegania się o pełnienie służby opartej na zasadzie wykonywania mandatu przedstawicielskiego. Wy- bór będzie w takiej sytuacji uzależniony od posiadania przez kandy- data biernego prawa wyborczego. Istotna jest tu, na co zwrócił uwagę TK: „[...] przejrzystość i jawność reguł stosowanych przy określaniu wymagań związanych z objęciem funkcji w służbie publicznej”8, gdyż „celem regulacji konstytucyjnej, a zarazem istotą prawa określonego w art. 60 jest zagwarantowanie każdemu, kto spełnia dwa wskaza- ne wyżej kryteria, że będzie traktowany na jednakowych zasadach, a więc np. z uwzględnieniem tej samej procedury czy ogólniej – tych samych reguł postępowania kwalifikacyjnego”9. W  świetle art.  60 Konstytucji wyrażenie: „jednakowe zasady dostępu do służby pu- blicznej” oznacza nakaz określenia takich samych zasad dostępu nie do służby publicznej w ogóle, ale do konkretnego rodzaju stanowisk dla wszystkich kandydatów spełniających wymogi wskazane w tym przepisie10. 7 W.  Skrzydło, Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, Warszawa 2007, s. 58. 8 Wyrok TK z 27 maja 2008 r., SK 57/06, OTK ZU 2008, nr 4A, poz. 63. 9 Wyrok TK z 10 maja 2000 r., K. 21/99, OTK ZU 2000, nr 4, poz. 109. 10 Wyrok TK z 8 kwietnia 2002 r., SK 18/01, OTK ZU 2002, nr 2A, poz. 16. 7 8 18 I. Istota Prawa Urzędniczego 9 Jednocześnie TK zwraca uwagę, że prawo dostępu do służby pu- blicznej określone w Konstytucji ma jedynie charakter gwaran- cji formalnej i nie może być podstawą dochodzenia przed sądem roszczenia o  dopuszczenie do pracy czy pełnienia konkretnej funkcji w służbie publicznej. Kształtowanie treści i charakteru wa- runków dostępu do służby publicznej pozostawione jest ustawodawcy, który jednakże musi uwzględniać zasady i wartości określone w innych przepisach konstytucyjnych, w  tym zasadę sprawiedliwości, zasadę równego traktowania i zakazu dyskryminacji z jakiejkolwiek przyczy- ny w  życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym11. W  swym orzecznictwie TK zwraca uwagę, że „władza publiczna uprawniona jest do ustalania szczególnych warunków dostępu do konkretnej służ- by, a więc selekcyjnego naboru do służby publicznej. Konieczne jest jednak stworzenie odpowiednich gwarancji praworządności decyzji dotyczących dostępu do służby publicznej, tak aby wykluczyć wszelką dowolność działania władzy publicznej”12. 9 W służbie publicznej w administracji wyodrębniane są: korpus polityczny i korpus wykonawczy administracji. Korpus poli- tyczny tworzą ludzie: „[...] którzy otrzymali swoje stanowiska dlate- go, że oprócz profesjonalnych dyspozycji prezentują określone poglą- dy polityczne, należą do określonych partii politycznych lub z  nimi sympatyzują”13. Korpus polityczny centralnej władzy wykonawczej tworzą członkowie Rady Ministrów, sekretarze i podsekretarze stanu, wojewodowie i wicewojewodowie, a także doradcy w gabinetach poli- tycznych. Osoby pełniące te funkcje odchodzą z tego korpusu wraz za zmianą rządu. Według Huberta Izdebskiego i Michała Kuleszy w prak- tyce władzy wykonawczej administracji wyodrębnia się natomiast dwa poziomy organizacyjne: pierwszy – właściwy dla władzy politycz- nej – poziom ministerstw (rządu), drugi – służący administracji wyko- nawczej – poziom władz i instytucji administracji centralnej. Poziomy powinny odpowiadać podziałowi na administrację, która działa na „rzecz rządzenia”, oraz na administrację wykonawczą (wykonywanie prawa)14. 11 Wyrok TK z 10 maja 2000 r., K. 21/99, OTK ZU 2000, nr 4, poz. 109. 12 Wyrok TK z 9 czerwca 1998 r., K. 28/97, OTK ZU 1998, nr 4, poz. 50. 13 A.  Jurczuk, Korpus polityczny Rzeczypospolitej Polskiej i  etyczne uwarunkowania jego prac, ST 2001, nr 12, s. 22. 14 H. Izdebski, M. Kulesza, Administracja publiczna. Zagadnienia ogólne, Warszawa 2000, s. 125–127.
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Prawo urzędnicze
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: