Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00409 010955 7497481 na godz. na dobę w sumie
Prawo właściwe dla autorskoprawnej umowy licencyjnej - ebook/pdf
Prawo właściwe dla autorskoprawnej umowy licencyjnej - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 224
Wydawca: Wolters Kluwer Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-264-3020-6 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).
Podstawowym instrumentem umożliwiającym eksploatację praw autorskich do utworów chronionych, również w obrocie międzynarodowym, są umowy licencyjne. W przypadku tych umów istnieją dwa obszary, które wzajemnie na siebie oddziałują i muszą ze sobą współpracować: obszar zagadnień autorskoprawnych i zobowiązaniowych. Jednakże na poziomie międzynarodowym brak jest takiej regulacji prawnej, która w sposób całościowy regulowałaby obydwie kwestie. Celem publikacji jest poszukiwanie prawa właściwego do oceny autorskoprawnej umowy licencyjnej. Z jednej strony bowiem istnieje wolność kontraktowa, która dzięki normom względnie obowiązującym może być szeroko wykorzystywana do odpowiedniego kreowania treści umowy i stosunków między stronami, z drugiej istnieje monopol autora, którego prawa są zabezpieczone przepisami bezwzględnie obowiązującymi. Stąd też swoboda kontraktowa w dziedzinie prawa autorskiego jest zależna od zakresu ochrony przyznanej prawom autorskim i od ograniczeń w ich wykonywaniu.
Znajdź podobne książki

Darmowy fragment publikacji:

Prawo właściwe dla autorskoprawnej umowy licencyjnej Katarzyna Grzybczyk Warszawa 2010 Stan prawny na 1 października 2009 r. Recenzent: Prof. dr hab. Ryszard Markiewicz Wydawca: Magdalena Przek Redakcja serii: Janusz Barta Ryszard Markiewicz Redaktor prowadzący: Joanna Cybulska Opracowanie redakcyjne: Studio Diament Sk³ad, ³amanie: Studio Diament © Copyright by Wolters Kluwer Polska Sp. z o.o., 2010 ISBN 978-83-7601-949-9 ISSN 1897-4392 Wydane przez: Wolters Kluwer Polska Sp. z o.o. Redakcja Książek 01-231 Warszawa, ul. Płocka 5a tel. (022) 535 80 00 31-156 Kraków, ul. Zacisze 7 tel. (012) 630 46 00 e-mail: ksiazki@wolterskluwer.pl www.wolterskluwer.pl Księgarnia internetowa www.profinfo.pl Moim Córkom Julce, Marcie, Weronice, Z miłością Mama Spis treści Wykaz skrótów .................................................................................................. 11 Wprowadzenie ................................................................................................... 13 Rozdział I Umowy z zakresu prawa autorskiego ........................................................... 15 1.. Umowa.licencyjna.na.tle.innych.umów.................................................... 15 2.. Analiza.umowy.licencyjnej.na.tle.prawnoporównawczym................... 19 3.. Umowy.dotyczące.eksploatacji.praw.autorskich.w.prawie.polskim........32 3.1..Umowy.licencyjne.................................................................................. 32 3.1.1.. Pojęcie.umowy.licencyjnej......................................................... 32 3.1.2.. Rodzaje.licencji............................................................................. 35 3.1.3.. Strony.umowy.licencyjnej.......................................................... 37 3.1.4.. Charakter.prawny.umowy.licencyjnej..................................... 37 4.. Umowy.o.przeniesienie.autorskich.praw.majątkowych......................... 40 4.1..Pojęcie.umowy.o.przeniesienie.autorskich.praw.majątkowych......40 4.2..Strony.umowy......................................................................................... 41 4.3..Treść.umowy.przenoszącej.autorskie.prawa.majątkowe................ 41 Rozdział II Prawo właściwe dla zagadnień autorskoprawnych.................................... 48 1.. Zasada.terytorializmu.praw.autorskich..................................................... 51 2.. Zasada.uniwersalizmu.................................................................................. 56 3.. Normy.kolizyjne.wybranych.państw.obcych........................................... 59 4.. Regulacje.konwencyjne................................................................................ 61 4.1..Konwencja.berneńska............................................................................ 61 4.2..TRIPS........................................................................................................ 64 4.3..Traktat.WIPO.o.prawie.autorskim....................................................... 68 5.. Prawo.unijne................................................................................................... 70 6.. Regulacja.polska............................................................................................. 73 7 Spis treści Rozdział III Statut autorskoprawny ..................................................................................... 75 1.. Zagadnienia.ogólne....................................................................................... 75 2.. Powstanie.i.wygaśnięcie.prawa.autorskiego............................................. 79 3.. Podmiot.prawa.autorskiego......................................................................... 79 4.. Treść.prawa.autorskiego............................................................................... 88 5.. Zbywalność.prawa.autorskiego................................................................... 91 Rozdział IV Prawo właściwe dla zobowiązań wynikających z umowy licencyjnej .......93 1.. Wybór.prawa.................................................................................................. 93 2.. Prawo.właściwe.w.braku.wyboru.prawa.................................................. 98 2.1..Wybrane.koncepcje.dotyczące.poszukiwania.prawa.. właściwego............................................................................................... 99 2.1.1.. Koncepcja.świadczenia.charakterystycznego......................... 99 2.1.2.. Doktryna.proper law of the contract........................................... 103 2.1.3.. Zasada.najściślejszego.związku.z.zobowiązaniem.............. 103 3.. Poglądy.doktryny.dotyczące.świadczenia.charakterystycznego. w.umowie.licencyjnej.................................................................................. 105 3.1..Stanowiska.przedstawicieli.doktryny.zagranicznej........................ 105 3.2..Poglądy.przedstawicieli.polskiej.doktryny.na.tle.ustawy.. –.Prawo.prywatne.międzynarodowe.z.1965.r................................. 116 4.. Normy.kolizyjne.wybranych.ustawodawstw......................................... 118 5.. Konwencja.rzymska.o.prawie.właściwym.dla.zobowiązań.. umownych.................................................................................................... 119 6.. Rozporządzenie.Rzym.I.............................................................................. 123 Rozdział V Statut obligacyjny ........................................................................................... 136 1.. Dojście.do.skutku.umowy.licencyjnej...................................................... 138 2.. Zdolność.do.zawarcia.umowy.licencyjnej............................................... 140 3.. Wymagania.dotyczące.formy.................................................................... 144 4.. Wady.oświadczenia.woli............................................................................ 147 5.. Treść.umowy.licencyjnej............................................................................ 148 6.. Wykładnia.umowy...................................................................................... 150 7.. Wykonanie.umowy.licencyjnej................................................................. 153 8.. Skutki.niewykonania.lub.nienależytego.wykonania.zobowiązania. z.umowy.licencyjnej.................................................................................... 156 9..Wygaśnięcie.stosunku.licencyjnego.......................................................... 158 8 Spis treści Rozdział VI Klauzula porządku publicznego i przepisy wymuszające swoje zastosowanie w prawie autorskim .............................................................. 161 1.. Klauzula.porządku.publicznego.–.uwagi.ogólne................................... 161 2.. Klauzula.porządku.publicznego.w.konwencji.rzymskiej. i.rozporządzeniu.Rzym.I............................................................................ 164 3.. Regulacja.polska........................................................................................... 165 4.. Działanie.klauzuli.porządku.publicznego.na.obszarze.praw.. autorskich...................................................................................................... 167 5.. Klauzula.porządku.publicznego.w.polskim.prawie.autorskim........... 173 6.. Przepisy.wymuszające.swoje.zastosowanie............................................ 175 Zakończenie...................................................................................................... 189 Bibliografia ....................................................................................................... 195 9 Wykaz skrótów Akty prawne –. .ustawa.z.dnia.23.kwietnia.1964.r..–.Kodeks.cywilny. (Dz..U..Nr.16,.poz..93.z.późn..zm.) –. .ustawa.z.dnia.12.listopada.1965.r..–.Prawo.prywatne. międzynarodowe.(Dz..U..Nr.46,.poz..290.z.późn..zm.) –. .ustawa.z.dnia.4.lutego.1994.r..o.prawie.autorskim.i.pra- wach.pokrewnych.(tekst.jedn.:.Dz..U..z.2006.r..Nr.90,. poz..631.z.późn..zm.) –.. .ustawa.z.dnia.30.czerwca.2000.r..–.Prawo.własności.prze- mysłowej.(tekst.jedn.:.Dz..U..z.2003.r..Nr.119,.poz..1117. z.późn..zm.) –. .Traktat.z.dnia.25.marca.1957.r..ustanawiający.Wspólnotę. Europejską.(Dz..U..z.2004.r..Nr.90,.poz..864/2.z.późn..zm.) Piśmiennictwo –. .Association.Internationale.pour.la.Protection.de.la.Pro- priété.Intellectuelle k.c.. p.p.m.. pr..aut.. p.w.p.. TWE.. AIPPI. –. Association.Littéraire.et.Artistique.International ALAI. Am..J..Comp..L.. –. American.Journal.of.Comparative.Law –. Brooklyn.Journal.of.International.Law BJIL. CMLR. –. Common.Market.Law.Review. –. European.Intellectual.Property.Review EIPR. –. Europejski.Przegląd.Sądowy EPS. –. Gewerblicher.Rechtsschutz.und.Urheberrecht GRUR. GRUR.Int.. –. .Gewerblicher.Rechtsschutz.und.Urheberrecht,.Interna- tionaler.Teil 11 –. .International.Review.of.Industrial.Property.and.Copy- right.Law –. .Studies.in.Industrial.Property.and.Copyright.Law –. .Praxis.des.Internationalen.Privat.und.Verfahrensrecht –. Journal.de.Droit.International –. Kwartalnik.Prawa.Prywatnego –. Monitor.Prawniczy –. Nowe.Prawo –. Państwo.i.Prawo –. .Prace.Instytutu.Prawa.Własności.Intelektualnej.Uni- wersytetu.Jagiellońskiego. –. Przegląd.Prawa.Gospodarczego –. Problemy.Prawne.Handlu.Zagranicznego. –. Przegląd.Ustawodawstwa.Gospodarczego –. .Rabels.Zeitschrift.für.ausländisches.und.internationales. Privatrecht –. Revue.Critique.de.Droit.International.Privé –. Revue.Internationale.du.Droit.d’Auteur. –. Ruch.Prawniczy,.Ekonomiczny.i.Socjologiczny –. Revue.trimestrielle.de.droit.commercial –. Studia.Iuridica –. Studia.Iuridica.Silesiana –. Studia.Prawnicze –. Studia.Cywilistyczne –. Archiv.für.Urheber-.und.Medienrecht –. Zeszyty.Naukowe.Uniwersytetu.Jagiellońskiego –. .Zeszyty.Naukowe.Uniwersytetu.Jagiellońskiego..Prace. Instytutu.Prawa.Własności.Intelektualnej Wykaz skrótów IIC. IIC.Studies. IPRax. JDI.. KPP. M..Praw.. NP. PiP. PIPWI.UJ. PPG. PPHZ. PUG. RabelsZ. RCDIP. RIDA. RPEiS. RTDcom. SI. SIS. St..Praw.. SC. UFITA. ZNUJ. ZNUJ.PIPWI. ZNUŚl. ZPW. ETS. TRIPS. 12 ZNUJ.PWiOWI.–. .Zeszyty.Naukowe.Uniwersytetu.Jagiellońskiego..Prace. z.Wynalazczości.i.Ochrony.Własności.Intelektualnej –. Zeszyty.Naukowe.Uniwersytetu.Śląskiego –. Zeszyty.Problemowe.Wynalazczości Inne –. Europejski.Trybunał.Sprawiedliwości –. .Agrement.on.Trade.–.Related.Aspects.of.Intellectual. Property.Rights. Wprowadzenie Problematyka.umów.licencyjnych.nie.jest.zagadnieniem.całkowi- cie.nowym.na.obszarze.praw.na.dobrach.niematerialnych,.do.niedawna. jednak.uwaga.doktryny.skierowana.była.głównie.na.licencje.patentowe,. licencje.na.korzystanie.z.chronionego.znaku.towarowego.lub.know-how.. Licencje.prawnoautorskie.pozostawały.w.cieniu.tych.rozważań,.zapewne. dlatego,.że.znajomość.prawa.autorskiego.była.dość.nikła,.a.obrót.prawami. autorskimi,.zwłaszcza.międzynarodowy,.niewielki.i.z.różnych.względów. utrudniony. Jednak.różne.zmiany,.których.jesteśmy.uczestnikami,.tak.politycz- ne,.społeczne,.ekonomiczne,.jak.i.technologiczne,.spowodowały.olbrzy- mie.zmiany.w.funkcjonowaniu.społeczeństwa..Zmiany,.które.znajdują. swoje.odbicie.także.w.regulacjach.prawnych,.w.tym.zwłaszcza.w.prawie. autorskim. Umowy.licencyjne.stały.się.podstawowym.instrumentem.umożliwia- jącym.eksploatację.praw.autorskich,.również.w.obrocie.międzynarodo- wym..Wraz.ze.wzrostem.ich.roli.pojawiają.się.także.pytania.i.wątpliwości. dotyczące.miejsca.autorskoprawnych.umów.licencyjnych.w.prawie.pry- watnym.międzynarodowym. Początkowym.zamierzeniem.autorki.było.całościowe.opracowanie. tematu. autorskoprawnych. umów. licencyjnych,. okazało. się. to. jednak. niemożliwe. ze. względu. na. dynamikę. prawa. autorskiego. oraz. zmiany. związane.z.rozwojem.techniki,.pociągające.za.sobą.nowe.sposoby.eksplo- atacji.utworów.i.nowe.postaci.umów.licencyjnych..Stąd.konieczne.było. zawężenie.opracowania.i.pominięcie.stosunków.prawnych.z.organizacja- mi.zbiorowego.zarządzania,.a.także.pewne.uproszczenie,.polegające.na. skonstruowaniu.ogólnego.modelu.umowy.licencyjnej,.z.pominięciem.jej. różnych.postaci..Szczególny.akcent.położony.został.na.pierwotne.umowy,. w.których.licencjodawcą.jest.twórca. 13 Wprowadzenie Prezentowana. książka. została. podzielona. na. sześć. rozdziałów.. W.pierwszym.omówiono.umowy.z.zakresu.prawa.autorskiego.–.licencję. i.umowę.o.przeniesienie.prawa.oraz.wskazano.różnice.między.ustawo- dawstwami.różnych.państw.w.uregulowaniu.tych.dwu.konstrukcji. Rozdział.drugi.dotyczy.poszukiwania.prawa.właściwego.dla.zagad- nień.autorskoprawnych..Zadanie.to.nie.jest.łatwe.ze.względu.na.dużą. liczbę.międzynarodowych.aktów.prawnych,.z.których.jednak.żaden.nie. reguluje.wszystkich.kwestii.związanych.z.prawem.autorskim,.a.zwłaszcza. z.umowami..Wielość.regulacji,.a.także.brak.jednomyślności.w.doktrynie,. raczej.utrudnia.niż.ułatwia.poszukiwanie.prawa.właściwego. Trzeci.rozdział.poświęcony.jest.najważniejszym,.ale.też.najdelikat- niejszym.kwestiom.objętym.statutem.autorskoprawnym,.takim.jak.prawo. właściwe.do.oceny.podmiotu.prawa.autorskiego. W.rozdziale.czwartym.poruszona.została.problematyka.prawa.wła- ściwego.dla.zobowiązań.wynikających.z.umowy.licencyjnej..Kilka.słów. poświęcono.wyborowi.prawa,.natomiast.większa.część.dotyczy.poszuki- wania.prawa.w.braku.wyboru.dokonanego.przez.strony..Jest.to.zagad- nienie.kluczowe,.i.sporne.zarazem,.dla.wskazania.prawa.właściwego.dla. stosunku.licencyjnego. W.rozdziale.piątym.omówiono.niektóre.zagadnienia,.o.których.roz- strzyga.statut.zobowiązaniowy. Ostatni.rozdział.dotyczy.instytucji.stosowanych.w.wyjątkowych,. uzasadnionych.sytuacjach,.czyli.klauzuli.porządku.publicznego.i.przepi- sów.wymuszających.swoje.zastosowanie..Dotychczas.ich.znaczenie.i.zasto- sowanie.były.stosunkowo.niewielkie,.jednak.ze.względu.na.coraz.częściej. pojawiające.się.postulaty.ochrony.twórcy.jako.słabszej.strony.umowy,.ich. rola.w.przyszłości.może.znacznie.wzrosnąć. 14 Rozdział I Umowy z zakresu prawa autorskiego 1. Umowa licencyjna na tle innych umów Specyfika.dóbr.intelektualnych.wynikająca.z.ich.niematerialnego. charakteru.znajduje.również.swoje.odbicie.w.konstrukcjach.prawnych. dotyczących.możliwości.korzystania.z.nich.i.cywilnoprawnego.obrotu. tymi.dobrami..W.obowiązujących.rozwiązaniach.prawnych.widoczna. jest.również.próba.zachowania.równowagi.między.słusznymi.interesami. twórcy.i.osób.uprawnionych.z.tytułu.praw.autorskich.a.interesem.ogółu. społeczeństwa,.polegającym.na.jak.najszerszym.dostępie.do.utworów. chronionych..Z.tych.względów.ustawodawstwa.autorskie.posługują.się. różnorakimi.konstrukcjami.prawnymi,.począwszy.od.określonych.czyn- ności.prawnych,.poprzez.dozwolony.użytek.prywatny.i.publiczny,.aż.po. droit de suite..Zgodnie.z.tytułem.niniejszej.książki.ograniczę.się.jedynie. do.zagadnień.związanych.z.umowami.autorskimi,.a.zwłaszcza.umową. licencyjną. Analizę.umowy.licencyjnej.należy.poprzedzić.uwagami.wstępnymi,. dotyczącymi.systematyki.stosunków.umownych.prawa.autorskiego1..Po- działu.tego.dokonano.opierając.się.na.kryterium.podmiotowym: –. pierwotne.stosunki.umowne.(twórca.–.korzystający); –. stosunki.umowne.w.zakresie.zbiorowego.zarządzania.(organizacja. zbiorowego.zarządzania.–.korzystający); 1. M..Kępiński,.Umowy prawa autorskiego.(w:).J..Barta.(red.),.System Prawa Prywatnego, t..13.. Prawo autorskie,.Warszawa.2003,.s..426..Por..także.A..Dietz,.Le droit primaire des contrats d’auteur dans les Etats membres de la Communauté européenne. Situation legislative et suggestions de reforme. Étude élaborée à la demande de la Commission des Communautés européennes. Publication de la Commision des Communautés européennes. Publication de la Commission. Études, Secteur culturel,.Munich.1981,.s..46. 15 Rozdział I. Umowy z zakresu prawa autorskiego –. stosunki.umowne.między.eksploatującymi.prawa.autorskie; –. stosunki.umowne.twórcy.z.organizacjami.zbiorowego.zarządzania. Właściwe.umowy.autorskoprawne.mieszczą.się.w.pierwszej.grupie. umów.–.między.twórcami.a.osobami.korzystającymi.z.autorskich.praw.ma- jątkowych..Mimo.wielu.cech.wspólnych,.łączących.te.stosunki.umowne,. pierwotne.umowy.z.twórcą.mają.charakter.szczególny,.wynikający.z.du- alizmu.prawa.autorskiego.i.istnienia.autorskich.praw.osobistych,.a.także.ze. względu.na.ochronę.twórcy.jako.słabszej.strony.umowy..Te.dwie.okolicz- ności.wpływają.na.wykładnię.konkretnych.umów.i.rodzą.określone.skutki. prawne,.niewystępujące.w.pozostałych.stosunkach.umownych. W.polskiej.ustawie.z.dnia.4.lutego.1994.r..o.prawie.autorskim.i.pra- wach.pokrewnych.(tekst.jedn.:.Dz..U..z.2006.r..Nr.90,.poz..631.z.późn..zm.). uregulowano.dwie.umowy.–.o.przeniesienie.autorskich.praw.majątko- wych.i.o.korzystanie.z.utworu.(czyli.licencję). Pojęcie.„licencja”.jest.wieloznaczne.i.ma.charakter.ogólny;.wywo- dzi.się.z.języka.łacińskiego,.w.którym.oznacza.swobodę.lub.zezwolenie2.. W.terminologii.prawniczej.licencja.zazwyczaj.oznacza.akt.zezwolenia.lub. upoważnienia.jakiegoś.podmiotu.do.dokonania.czynności,.której.wyko- nywanie.było.uprzednio.zakazane..Ustanowienie.licencji.jest.równoznacz- ne.z.uchyleniem.przez.licencjodawcę.zakazu.podejmowania.określonych. działań.prawnych.lub.psychofizycznych3..Zgodnie.z.inną.definicją.licencja. dotycząca.praw.na.dobrach.niematerialnych.oznacza.zezwolenie.podmiotu. uprawnionego.do.korzystania.z.określonego.dobra.udzielone.innej.osobie. 2. M..Staszków,.Prawo wynalazcze,.Warszawa.1989,.s..168.oraz.idem,.Istota i rodzaj licencji w pra- wie patentowym,.ZPW.1976,.nr.1–2,.s..3.i.n..W.dotychczasowych.wypowiedziach.zainteresowanie. doktryny.polskiej.skoncentrowane.było.głównie.na.licencjach.patentowych..Różnice.między.tymi. licencjami.a.licencjami.autorskimi.są.dość.istotne,.jednak.konstrukcja.pozostaje.taka.sama.–.por..na. ten.temat.np.:.M..Pazdan,.Umowy licencyjne w obrocie międzynarodowym,.Warszawa–Katowice.1976;. idem,.Ważniejsze klauzule umowy licencyjnej w obrocie międzynarodowym,.Warszawa.1976;.idem,.Prawo właściwe dla kontraktu licencyjnego w obrocie międzynarodowym,.Katowice.1976;.idem,.Umowy licencyjne w obrocie pomiędzy państwami RWPG,.PPHZ.1986,.t..10;.S..Sołtysiński,.Podstawowe pojęcia terminologiczne kontraktów licencyjnych,.Zeszyty.Problemowe.Wynalazczości.1972,.z..1;.por..także.C..Colombet,.Pro- priété litteraire et artistique,.Paris.1988;.H..Dubois,.Le droit d’ auteur en France,.Paris.1978;.B..Edelman,. Droits d’auteur, droits voisins, droit d’auteur et marché,.Paris.1993;.P.Y..Gautier,.Propriété litteraire et artistique,.Paris.1991;.A..Lucas,.H.J..Lucas,.Traité de propriété litteraire et artistique,.Litec.1994;.A..Strovel,. Droit d’auteur et copyright. Divergences et convergences, étude de droit comparé,.Bruxelles–Paris.1993. 3. S..Sołtysiński,.Umowy licencyjne,.Katowice.1970,.s..5;.B..Gawlik,.M..Pazdan,.Umowy licencyjne w obrocie międzynarodowym,.Biblioteka.Rzecznika.Patentowego,.t..VIII,.Katowice.1978,.s..69;.J..Błe- szyński,.M..Staszków,.Prawo autorskie i wynalazcze,.Warszawa.1983,.s..48. 16 1. Umowa licencyjna na tle innych umów –.licencjobiorcy.–.do.dokonywania.czynności.prawnych.lub.faktycznych,. które.zasadniczo.przysługują.licencjodawcy4. Umowy.licencyjne.znane.są.na.wszystkich.obszarach.dóbr.niemate- rialnych,.a.ich.przedmiotem.mogą.być.nie.tylko.prawa.autorskie.i.prawa. pokrewne,.ale.również.prawa.z.patentu.czy.prawa.do.znaków.towaro- wych.itp..Konstrukcja.umowy.licencyjnej.jest.we.wszystkich.tych.przy- padkach.taka.sama,.różnice.widoczne.są.przede.wszystkim.w.prawach. i.obowiązkach.stron5,.różne.mogą.być.także.skutki.prawne.licencji.autor- skoprawnej.i.licencji.dotyczącej.praw.własności.przemysłowej6. Ogólność.regulacji.prawnej.dotyczącej.umowy.licencyjnej,.w.tym. brak.elementów.przedmiotowo.istotnych,.a.równocześnie.możliwość.po- służenia.się.tą.konstrukcją.przy.tworzeniu.konkretnych.rodzajów.umów. powodują,.że.istnieje.wiele.sprzeczności.w.ocenie.prawnej.tej.umowy..Nie- którzy.autorzy.proponują.zatem.stosowanie.w.drodze.analogii.przepisów. regulujących.inne.typy.umów.–.najmu,.dzierżawy,.sprzedaży.i.spółki. Podobieństwo.między.umową.licencyjną.a.umową.najmu.i.dzierżawy. polega.na.umożliwieniu.korzystania.z.określonego.dobra.niematerialnego. (licencja).lub.rzeczy.(najem,.dzierżawa)..Wszystkie.umowy.mają.charakter. ciągły..Wydaje.się.jednak,.że.są.to.podobieństwa.pozorne,.ponieważ.niema- terialny.charakter.dóbr.intelektualnych.powoduje,.iż.„posiadanie”.takiego. dobra.nie.ma.charakteru.wyłącznego..Z.tego.samego.dobra.może.korzystać. równocześnie.i.niezależnie.od.siebie.wiele.osób,.bez.uszczerbku.dla.niego7. Porównanie.umowy.sprzedaży.z.umową.licencyjną.jest.również.nie- trafne.–.czasowy.charakter.tej.ostatniej.oraz.jedynie.upoważniający,.a.nie. rozporządzający.skutek.prawny,.uniemożliwiają.analogię.między.tymi. dwiema.umowami8. 4. J..Guyenot,.Licensing et franchising,.Gazette.du.Palais.1976,.nr.65–66,.s..4–6;.por..także.S..Soł- tysiński,.Licencje na korzystanie z cudzych rozwiązań technicznych,.Warszawa.1970,.s..182;.E..Traple,.Usta- wowe konstrukcje w zakresie majątkowych praw autorskich i obrotu nimi w dobie kryzysu prawa autorskiego,. Kraków.1990,.s..74;.P..Roubier,.Le droit de la propriété industrielle,.Paris.1954,.t..2,.s..260.i.n.;.A..Vida,. Les contrats de licence en droit international privé,.RIDA.1964,.nr.2,.s..15.i.n.. 5. J..Guyenot,.Licensing et franchising,.Gazette.du.Palais.1976,.nr.65–66,.s..4–7;.M..Josselin-Gall,. Les contrats d’exploitation du droit de propriété litteraire et artistique. Étude de droit comparé et de droit international privé,.Paris.1995,.s..256.i.n.;.F..Dessemontet,.Le droit d’auteur,.Lausanne.1999,.s..565.i.n.;. M..Pedrazzini,.Le contrat d’entreprise, le contrat d’édition, le contrat de licence (w:) Traité de droit privé Suisse,.t..VII,.Fribourg.1985,.s..96–148.. 6. Por..J..Barta,.R..Markiewicz,.Prawo autorskie,.Warszawa.2008,.s..143.. 7. P..Roubier,.Le droit...,.s..143.i.n.;.B..Gawlik,.M..Pazdan,.Umowy licencyjne...,.s..69;.M..Pedraz- zini,.Le contrat...,.s..361.. 1983,.s..809.. 8. B..Gawlik,.M..Pazdan,.Umowy licencyjne...,.s..71;.A..Troller,.Immaterialguterrecht,.wyd..3,.Bâle. 17 Rozdział I. Umowy z zakresu prawa autorskiego Umowa.spółki.może.natomiast.mieć.zastosowanie.tylko.w.niewielu. przypadkach.–.w.odniesieniu.do.licencji.wzajemnych.(dotychczas.niezbyt. powszechnie.występujących.w.obrocie),.w.których.każda.ze.stron.upo- ważnia.drugą.do.korzystania.z.autorskich.praw.majątkowych.do.określo- nego.utworu9..Taka.umowa.wymaga.szczególnego.współdziałania.stron,. potrzebnego.dla.osiągnięcia.wspólnego.celu. Wydaje.się.zatem,.że.umowa.licencyjna.powinna.być.traktowana. jako.samodzielny.typ.umowy,.której.głównym.elementem.jest.udzielenie. upoważnienia.do.korzystania.z.autorskich.praw.wyłącznych. Polska.ustawa.o.prawie.autorskim.nie.rozwiewa,.niestety,.wielu.wąt- pliwości.związanych.z.umowami.autorskoprawnymi..Ustawodawca.nie. powielił.wzoru.innych.państw.i.umieścił.w.ustawie.tylko.jeden.rozdział. dotyczący.ogólnych.zagadnień.związanych.z.umowami,.zatytułowany. „Przejście.autorskich.praw.majątkowych”..Przejście.to.może.przybrać.po- stać.umowy.o.przeniesienie.autorskich.praw.majątkowych.albo.umowy. o.korzystanie.z.tych.praw,.zwanej.licencją..Brak.natomiast.części.szczegó- łowej.i.jakiejkolwiek.umowy.nazwanej,.nawet.tak.istotnej.i.powszechnie. zawieranej,.jak.umowa.wydawnicza. Oznacza.to,.iż.konkretne.umowy.dotyczące.eksploatacji.praw.au- torskich.pozostają.umowami.nienazwanymi,.które.należy.zakwalifikować. w.drodze.wykładni.bądź.do.umów.przenoszących.prawa,.bądź.do.umów. licencyjnych. Zgodnie.z.przyjętą.w.polskiej.doktrynie.typologią.umów.można.za- tem.przyjąć,.że.umowy.autorskoprawne.znajdują.się.w.grupie.umów.o.ko- rzystanie.z.cudzych.praw.na.dobrach.niematerialnych10..Istnieją.dwa.typy. tych.umów.–.o.przeniesienie.prawa.i.o.korzystanie.z.utworu.(licencja).. Umowy.faktycznie.występujące.w.obrocie,.takie.jak.umowa.wydawnicza,. umowa.o.wystawienie.utworu.czy.o.rozpowszechnianie.utworu,.należy. zaliczyć.do.rodzajów.umów,.które.będą.podlegać.określonemu.typowi,. w.zależności.od.skutku.o.jaki.stronom.chodziło.(przeniesienie.prawa.czy. upoważnienie). 9. Przykładem.umowy.licencyjnej.wzajemnej.mogą.być.umowy.dotyczące.utworów.multi- 10. M..Sośniak,.Zagadnienia typologii i systematyki umów obligacyjnych,.Katowice.1990,.s..110. i.n.;.Z..Żabiński,.Systematyka umownych stosunków prawnych pod względem treści,.Studia.Cywilistycz- ne.1972,.nr.XIX,.s..97.i.n.;.idem,.Systematyka praw majątkowych – prawa rzeczowe a prawa zobowiązań, Zeszyty.Naukowe.Akademii.Ekonomicznej,.Kraków.1974,.nr.179,.s..221..Por..także.Z..Radwański,. Teoria umów,.Warszawa.1977.. medialnych. 18 2. Analiza umowy licencyjnej na tle prawnoporównawczym Na.zakończenie.tych.rozważań.należy.wspomnieć.o.zaproponowa- nej.niedawno.koncepcji,.zgodnie.z.którą.podstawą.uzyskania.uprawnień. do.korzystania.z.utworu.może.być.także.jednostronna.czynność.prawna,. czyli.oświadczenie.woli.złożone.przez.twórcę,.tzw..„jednostronna.licen- cja”11..Punktem.wyjściowym.tej.koncepcji.jest.założenie,.że.licencja.nie. ma.charakteru.rozporządzającego.i.jest.odwołalnym,.dorozumianym.lub. wyraźnym.(np..w.umowie.o.dzieło).jednostronnym.upoważnieniem.twór- cy.lub.innej.osoby.uprawnionej.z.tytułu.autorskich.praw.majątkowych.. Uprawnienia.uzyskane.na.podstawie.takiej.licencji.wygasałyby.z.chwilą. przeniesienia.prawa.autorskiego.przez.uprawnionego.na.osobę.trzecią.. Przyjęcie.tej.koncepcji.znacznie.ułatwiłoby.obrót.prawami.autorskimi,. zwłaszcza.wobec.wzrostu.znaczenia.ruchu.creative commons.(por..niżej),. jednakże.w.świetle.przepisów.prawa.polskiego.jest.ono.bardzo.kontrower- syjne..Wątpliwości.dotyczą.dopuszczalności.konstruowania.jednostron- nych,.„nienazwanych”.czynności.prawnych.w.świetle.przepisów.ustawy. z.dnia.23.kwietnia.1964.r..–.Kodeks.cywilny.(Dz..U..Nr.16,.poz..93.z.późn.. zm.)12,.a.także.kategorycznego.brzmienia.art..41.pr..aut.,.zgodnie.z.któ- rym.autorskie.prawa.majątkowe.mogą.przejść.na.inne.osoby.na.podstawie. umowy13..Omówienie.zaproponowanej.koncepcji.wymaga.pogłębionej. analizy,.znacznie.przekraczającej.tematykę.niniejszej.książki. 2. Analiza umowy licencyjnej na tle prawnoporównawczym Eksploatacja.utworów.chronionych.odbywa.się.najczęściej.na.posta- wie.umowy.zawieranej.między.zainteresowanymi.stronami..Podstawowe. rozwiązania.przyjęte.w.tej.mierze.w.większości.ustawodawstw.autorskich. są.bardzo.zbliżone..Istotne.różnice.wynikają.z.przyjętej.koncepcji.prawa.au- 11. J..Barta,.R..Markiewicz,.Obowiązek wymienienia pól eksploatacji w umowie licencyjnej.(w:).Prawo własności intelektualnej wczoraj, dziś i jutro,.PIPWI.UJ.2007,.z..100,.s..15–29. 12. Por..na.ten.temat.Z..Radwański.(w:).Z..Radwański.(red.),.System prawa prywatnego,.t..2.. Prawo cywilne. Część ogólna,.Warszawa.2002,.s..174..Inaczej:.L..Ogiegło,.Wstęp do rozważań nad problematyką jednostronnych czynności prawnych,.SIS.1991,.nr.16,.s..39;.S..Grzybowski,.System prawa cywilnego,.t..1..Część ogólna,.Warszawa.1985,.s..486;.E..Łętowska.(w:).System prawa cywilnego,.t..5.. Prawo zobowiązań – część ogólna,.Warszawa.2006,.s..14;.J..Barta,.R..Markiewicz,.Obowiązek wymie- nienia...,.s..24. 13. W..Machała,.Wybrane cywilnoprawne aspekty licencji creative commons,.M..Praw..2009,.nr.8,. s..422–425. 19 Rozdział I. Umowy z zakresu prawa autorskiego torskiego.(monistycznej.lub.dualistycznej),.a.także.z.charakteru.autorskich. praw.osobistych.w.konkretnym.systemie.prawnym..Różnice.te.dotyczą.jed- nak.zwykle.treści.umowy.i.wynikających.z.niej.praw.i.obowiązków.stron,. a.także.poszczególnych.typów.i.rodzajów.umów.autorskoprawnych. Należy.także.od.razu.zaznaczyć,.że.żadne.ustawodawstwo.nie.róż- nicuje.umów.ze.względu.na.podmioty.będące.stronami.umowy,.jednakże. doktryna.zauważa,.że.zarówno.treść.zawieranych.umów,.jak.i.jej.wykona- nie.i.skutki.będą.podlegały.innej.ocenie.w.przypadku,.gdy.stroną.umowy. jest.twórca.(tzw..contrats primaires)14,.a.inaczej.wówczas,.gdy.stroną.jest. jedynie.uprawniony.z.tytułu.autorskich.praw.majątkowych15. W.pierwszym.przypadku.w.szczególny.sposób.należy.się.liczyć.z.au- torskimi.prawami.osobistymi,.które.nie.będąc.objęte.zakresem.umowy,.jed- nak.na.nią.oddziaływają..Także.interesy.stron.kształtują.się.nieco.inaczej.. W.drugim.przypadku,.kiedy.twórca.nie.jest.stroną.umowy,.prawa.osobiste. przestają.być.tak.ważne,.a.punkt.ciężkości.zostaje.przeniesiony.bardziej.na. eksploatację.utworu..Osobną.kategorię.stanowią.licencje.udzielane.przez. organizacje.zbiorowego.zarządzania.prawami.autorskimi,.podobne.do. umów.adhezyjnych.i.różniące.się.od.„zwykłych”.umów.licencyjnych. Zasadniczo.przedmiotem.obrotu.są.autorskie,.nie.osobiste.prawa. majątkowe,.jednakże.widoczne.są.różnice.między.romańskim.systemem. prawa.autorskiego.i.systemem.copyright..Trzeba.także.wskazać.monistycz- ne.ujęcie.prawa.autorskiego.w.prawie.niemieckim,.które.wpływa.na.moż- liwość.zawarcia.umowy.i.jej.treść. W.większości.ustawodawstw.autorskich,.w.tym.w.polskim,.obrót.pra- wami.autorskimi.występuje.pod.postacią.umów.przenoszących.autorskie. prawa.majątkowe.lub.też.umów.upoważniających.do.korzystania.z.tych. praw. Ustawodawstwa.autorskie.można.podzielić.na.pięć.grup: –. w.pierwszej.znajdują.się.te,.które.zawierają.przepisy.ogólne.dotyczą- ce.transferu.(przejścia).praw..Zwykle.pojęcie.transferu.obejmuje.za- 14. Por..na.ten.temat.A..Dietz,.Le droit primaire des contrats d’auteur dans les États membres de la Communauté européenne. Situation legislative et suggéstions de la réforme,.opracowanie.dla.Komi- sji.Europejskiej,.Sektor.kulturalny,.S.G..culturel,.Munich.1981,.s..58.i.n..Autor.proponuje.zwrot. „umowy.podstawowe”.(les contrats primaires).dla.umów.dotyczących.eksploatacji.praw.autorskich,. zawieranych.przez.twórcę..Rozpoczynają.one.łańcuch.czynności.prawnych.dotyczących.utworu.. Umowy.wtórne.(les contrats secondaires).to.umowy.zawierane.między.następcą.prawnym.twórcy. i.innymi.podmiotami.. 15. Uwagi.te.nie.dotyczą.umów,.których.stroną.są.organizacje.zbiorowego.zarządzania.pra- wami.autorskimi. 20 2. Analiza umowy licencyjnej na tle prawnoporównawczym równo.licencję,.jak.i.przeniesienie.praw.autorskich,.nie.jest.to.jednak. uregulowane.i.należy.posiłkować.się.ogólnymi.przepisami.kodeksu. cywilnego.dotyczącymi.umów; –. w. drugiej. grupie. znajdują. się. ustawodawstwa. także. regulujące. w.sposób.ogólny.transfer.praw,.uzupełnione.jednak.o.część.szcze- gólną.obejmującą.autorskie.umowy.nazwane; –. kolejną.grupę.stanowią.ustawodawstwa,.które.regulują.w.sposób. mniej.lub.bardziej.ogólny.umowę.przenoszącą.prawa.i.umowę.li- cencyjną; –. osobną.grupę.stanowią.ustawodawstwa.oparte.na.monistycznej.kon- cepcji.prawa.autorskiego,.zgodnie.z.którą.jest.ono.nieprzenoszalne,. autor. może. zatem. jedynie. udzielić. upoważnienia. do. korzystania. z.utworu; –. reprezentatywne.dla.systemu.copyright.ustawodawstwo.amerykań- skie.umożliwia.transfer.praw.autorskich.na.podstawie.szeregu.róż- norakich.czynności.prawnych,.z.wyłączeniem.jednak.licencji.niewy- łącznej. Do.pierwszej.grupy.należy.ustawa.szwajcarska..Zgodnie.z.art..16. szwajcarskiego.prawa.autorskiego16.prawa.autorskie.są.zbywalne.i.prze- noszalne.w.drodze.sukcesji.(cessibles et transmissibles par succession)..Brak.tu. natomiast.regulacji.dotyczącej.umów.z.tego.zakresu. W. ustawie. estońskiej17. uregulowano. odrębnie. umowę. autorską. (author’s contract),.która.jest.zdefiniowana.jako.porozumienie.dotyczące. korzystania.z.utworu,.zawarte.między.autorem.lub.jego.następcą.praw- nym.a.osobą,.która.chciałaby.korzystać.z.utworu..Na.podstawie.tego.po- rozumienia.podmiot.uprawniony.przenosi.autorskie.prawa.majątkowe.na. drugą.stronę.albo.udziela.licencji.(upoważnienia).do.korzystania.z.utworu. w.zakresie.określonym.w.umowie.i.zgodnie.z.jej.postanowieniami. Do.drugiej.grupy.należy.zaliczyć.przede.wszystkim.ustawodawstwo. francuskie18.–.kodeks.własności.intelektualnej.w.części.ogólnej.dotyczącej. eksploatacji.praw.autorskich.odnosi.się.tylko.do.przejścia.praw.autorskich.. 16. Loi fédérale sur le droit d’auteur et les droits voisins du 9 octobre 1992;.F..Dessemontet,.Le droit...,. 17. Copyright Act adopted on 11 November 1992 as last amended on September 27, 2000;.http://www. s..565.i.n. wipo.int/clea/en/text_pdf.jsp?lang=EN id=1299. 18. Loi no 92-597 du 1 juillet 1992 relative au code de la propriété intellectuelle, modifiée en dernier lieu par loi no 97-283 du 27 mars 1997;.http://www.wipo.int/clea/en/text_html.jsp?lang=FR id=1610.. 21 Rozdział I. Umowy z zakresu prawa autorskiego Zbywalne.są.jedynie.autorskie.prawa.majątkowe..W.części.szczegółowej. uregulowano.natomiast.niektóre.autorskoprawne.umowy.nazwane,.takie. jak.umowa.wydawnicza,.umowa.dotycząca.stworzenia.utworu.audiowi- zualnego.czy.utworu.reklamowego.(tj..wykorzystywanego.dla.celów.re- klamowych)..W.innych.sytuacjach.nieuregulowanych.prawem.autorskim. zastosowanie.znajdą.przepisy.kodeksu.cywilnego..Stąd,.chociaż.regulacja. jest.dość.ogólna,.uznaje.się,.że.dopuszczalne.są.obydwie.konstrukcje.–.za- równo.umowa.licencyjna,.jak.i.przenosząca.prawa. Belgijska.ustawa.prawnoautorska19.jest.jeszcze.bardziej.lakoniczna. jeśli.chodzi.o.eksploatację.praw.autorskich..Zgodnie.z.jej.art..24.autor,. który.przenosi.swoje.prawo.autorskie.lub.udziela.go.w.celu.wykorzysta- nia.w.utworze.audiowizualnym.lub.audialnym,.ma.prawo.do.stosownego. wynagrodzenia..Prawa.tego.autor.nie.może.się.zrzec..Jest.to.jedyna,.ogólna. regulacja.dotycząca.eksploatacji.praw.autorskich..Kolejne.dwie.sekcje.re- gulują.kwestie.związane.z.umowami.wydawniczymi.i.umowami.o.wysta- wienie.utworu,.odwołując.się.zarówno.do.pojęcia.przeniesienia.praw,.jak. i.licencji..Brak.natomiast.bliższej.definicji.obydwu.konstrukcji. Ustawa.włoska20.reguluje.zagadnienia.związane.z.transferem.praw. autorskich.w.rozdziale.drugim.ustawy..Prawa.do.eksploatacji.utworu.wraz. z.innymi.o.charakterze.majątkowym.mogą.być.nabywane,.sprzedawane. lub.przenoszone.w.każdy.sposób.i.w.każdej.formie.dozwolonej.przez.pra- wo..W.ustawie.uregulowano.umowę.wydawniczą.i.umowę.o.wystawienie. utworu,.brak.natomiast.norm.ogólnych.dotyczących.licencji.czy.przenie- sienia.prawa. Interesująca.jest.hiszpańska.ustawa.prawnoautorska21,.która.reguluje. przeniesienie.majątkowych.praw.autorskich.do.utworu,.nie.odwołując.się. jednak.do.żadnej.konstrukcji..Jednakże.zgodnie.z.art..43.taka.czynność. prawna.powinna.dokładnie.określać.czas,.na.jaki.prawa.są.przenoszone,. terytorium,.przenoszone.prawo.lub.prawa,.a.także.cel.umowy.i.sposób. korzystania.z.praw..Wydaje.się.zatem,.że.pojęcie.transferu.praw.w.oma- wianej.ustawie,.podobnie.jak.we.wcześniejszych,.mieści.w.sobie.zarówno. 19. Loi relative du droit d’auteur et aux droits voisins du 30 juin 1994, modifiée par la loi du 3 avril 1995;.http://www.wipo.int/clea/en/text_html.jsp?lang=FR id=403.. 20. Loi no 633 du 22 avril 1941, modifiée en dernier lieu par le decret-loi no 154 du 26 mai 1997, sur la protection du droit d’auteur et des droits voisins;.http://www.wipo.int/clea/en/text_html.jsp?lan- g=FR id=2569.. 21. Loi no 22/1987 du 11 novembre 1987 sur la propriété intellectuelle;.text codifié de la loi sur la propri- été intellectuelle, qui énonce, précise et harmonise les dispositions légales en vigueur dans ce domaine,.http:// www.wipo.int/clea/en/text_html.jsp?lang=FR id=1373. 22 2. Analiza umowy licencyjnej na tle prawnoporównawczym właściwe.przeniesienie,.jak.i.licencję..Ponadto,.prócz.tych.przepisów.ogól- nych,.uregulowano.również.umowę.wydawniczą. Również.w.państwach.skandynawskich.spotykamy.podobne.roz- wiązania..Szwedzka.regulacja.autorskoprawna22.obejmuje.postanowienia. ogólne.dotyczące.przeniesienia.praw.autorskich.oraz.postanowienia.do- tyczące.konkretnych.umów.nazwanych,.takich.jak.umowa.wydawnicza,. umowa.dotycząca.publicznego.rozpowszechniania.utworów,.wykorzy- stania.chronionych.utworów.w.filmie.oraz.programów.komputerowych. stworzonych.w.ramach.stosunku.pracy..W.ustawie.posłużono.się.ogólnym. określeniem.transferu.(transfer) praw.autorskich,.nie.dokonując.jednak.roz- różnienia.między.umową.przenoszącą.prawa.i.licencją. W.podobny.sposób.omawiane.kwestie.uregulowane.zostały.w.usta- wie.norweskiej23,.fińskiej24.oraz.duńskiej25..Różnice.między.tymi.regulacja- mi.są.niewielkie,.dotyczą.przede.wszystkim.umów.nazwanych,.co.z.punk- tu.widzenia.niniejszej.pracy.nie.ma.znaczenia,.ponieważ,.jak.wskazano,. żadna.z.tych.ustaw.nie.reguluje.umowy.licencyjnej26. Rumuńska.ustawa.prawnoautorska27.reguluje.dosyć.szczegółowo. przekazanie.autorskich.praw.majątkowych,.przy.czym.wydaje.się,.iż.prze- kazanie.to.jest.rozumiane.bardzo.szeroko.i.obejmuje.również.upoważnie- nie.do.korzystania,.ponieważ.omawiana.regulacja.przewiduje.możliwość. tak.wyłącznego,.jak.i.niewyłącznego.„przekazania”,.ograniczonego.do. pewnych.praw,.terytorium.lub.czasu..Prócz.części.ogólnej.ustawa.rumuń- ska.zawiera.również.szczegółowe.uregulowanie.niektórych.umów,.takich. jak.np..umowa.wydawnicza. Węgierska. ustawa. o. prawie. autorskim. i. prawach. pokrewnych28. reguluje.kwestie.umów.o.korzystanie.bardzo.zwięźle..Prócz.przepisów. 22. Act on Copyright in Literary and Artistic works (No. 729, of December 30, 1969, as amended up to April 1st, 2000);.http://www.wipo.int/clea/en/text_pdf.jsp?lang=EN id=3656.. 23. Act No. 2 of 12 May 1961 relating to Copyright in Literary, Scientific and Artistic Works, etc., with subsequent Amendments, latest of April 1999, Act No. 19;.http://www.wipo.int/clea/en/text_pdf. jsp?lang=EN id=3284.. 24. Copyright Act (Law No. 404 of July 8, 1961, as last Amended by Law No. 365 of April 25, 1997);. http://www.wipo.int/clea/en/text_html.jsp lang+EN id=1512.. 25. Act No. 395 of June 14, 1995 on Copyright;.http://www.wipo.int/clea/en/text_pdf.jsp lan- g+EN id=1062.. Licensing,.Stockholm.1985.s..15–23. 26. G.W.G..Karnell,.Peculiar Features of Nordic Copyright Law.(w:).Introduction to International 27. Consolidated Law No. 8 of March 1996 on Copyright and Neighboring Rights,.http://www.wipo. int/clea/en/text_pdf.jsp?lang=EN id=5195.. 28. Copyright Act No. LXXVI of 1999 (Consolidated by Act No. XLVII of 2001 on Design and Act No. LXXVII of 2001;.http://www.wipo.int/clea/en/text_pdf jsp?lang=EN id=5186.. 23
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Prawo właściwe dla autorskoprawnej umowy licencyjnej
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: