Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00386 007180 14485759 na godz. na dobę w sumie
Prawo wykroczeń (materialne i procesowe). Wydanie 8 - ebook/epub
Prawo wykroczeń (materialne i procesowe). Wydanie 8 - ebook/epub
Autor: , Liczba stron:
Wydawca: C. H. Beck Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-8158-526-2 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Podręcznik 'Prawo wykroczeń' w części dotyczącej materialnego prawa wykroczeń przedstawia m.in. zagadnienia:

Natomiast w części odnoszącej się do procesowego prawa wykroczeń omówiono m.in. kwestie związane z:

Niniejsze wydanie obejmuje liczne zmiany jakie wprowadził ustawodawca okresie od lutego 2012 r. do 1 września 2018 r. Sygnalizuje również planowane nowelizacje przepisów.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:



Czytaj dalej...
Czytaj dalej...
Czytaj dalej...
Czytaj dalej...
Czytaj dalej...
Czytaj dalej...Część I. Zagadnienia ogólne Rozdział I. Pojęcie prawa wykroczeń, jego funkcje i miejsce w systemie obowiązującego prawa Literatura: A. Gubiński, O właściwy zakres przedmiotowy prawa o wykroczeniach, ZW 3/1981; A� Marek, Wprowadzenie do: Prawo wykroczeń, Kraków 2004; tenże, Propono- wany model prawa wykroczeń i orzecznictwa w sprawach o wykroczenia, (w:) Rozwój pol- skiego prawa wykroczeń, Lublin 1996; tenże, System 1: Prawo wykroczeń; W� Radecki, Miej- sce prawa wykroczeń w systemie prawa, (w:) Bojarski, Radecki, Komentarz. § 1. Uwagi ogólne 1 2 Polskie prawo wykroczeń jest rezultatem głębokich przemian, podczas któ- rych ścierały się różnorodne koncepcje teoretyczne, a w których o ostatecznym kształcie regulacji prawnych przesądzały potrzeby praktyki społecznej i ustro- jowe warunki rozwoju prawa. W okresie międzywojennym prawo nasze ukształtowało się pod wpływem klasycznych systemów orzecznictwa w sprawach o wykroczenia. Przyjęto kon- cepcję przekazującą orzekanie kar za wykroczenia organom administracji, jed- nak pod kontrolą sądów. Po II wojnie światowej nastąpiła gruntowna zmiana regulacji prawnej, oparta na koncepcji kolegialnego rozstrzygania spraw o wy- kroczenia, wynikającej z ówczesnych założeń ustrojowych. Wreszcie, w ostat- nich latach (po 1989 r.), nastąpiły kolejne przemiany, których podstawową ce- chą jest dążenie do wzmocnienia gwarancji prawnych, a przede wszystkim realizacja zasady sądowego wymiaru sprawiedliwości we wszystkich spra- wach, także dotyczących wykroczeń (zob. art. 175 i 237 Konstytucji RP). Nb. 1–2 2 Część I. Rozdział I. Pojęcie prawa wykroczeń, jego funkcje i miejsce... Obecnie dużą popularność zyskuje forsowana w przestrzeni publicznej kon- cepcja przekazania orzecznictwa w sprawach o wykroczenia sądom pokoju, czy też innym organom, wyodrębnionym z sądownictwa powszechnego. Kom- petencje orzecznicze miałyby zyskać osoby niebędące sędziami zawodowymi. Orzekaniem w tej kategorii spraw miałyby się zajmować, podobnie jak w ko- legiach do spraw wykroczeń przed 1989 r., osoby bez egzaminu sędziowskie- go, co miałoby wprowadzić tzw. czynnik ludowy, czy też społeczny, do sze- roko pojętego wymiaru sprawiedliwości. Choć bez wątpienia odciążyłoby to sądy powszechne od konieczności rozpoznawania spraw o niższym ciężarze gatunkowym, nie wydaje się, aby koncepcja ta pozwoliła na zachowanie gwa- rancji rzetelnego procesu przed niezawisłym sądem. Doświadczenia związane z orzekaniem w sprawach o wykroczenia przez kolegia do spraw wykroczeń w minionym ustroju nie wskazują, by takie rozwiązania mogłybyć uważane za trafne. Nie uwzględniałyby ponadto konstytucyjnej zasady sądowego wymiaru sprawiedliwości (art. 175 i 177 Konstytucji RP) i Europejskiej Konwencji Praw Człowieka z 4.11.1950 r., ratyfikowanej w 1992 r. przez Polskę (Dz.U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.), która w art. 6 statuuje prawo do sądu we wszystkich sprawach karnych. Obowiązujące prawo wykroczeń jest gałęzią szeroko pojętego prawa karnego (prawo karne sensu largo) objętą odrębną kodyfikacją (bliżej zob. A� Marek, System 1: Prawo wykroczeń). Podstawową funkcją prawa wykro- czeń jest ochrona stosunków społecznych przed naruszeniami porządku praw- nego, które wprawdzie nie zawierają tego nasilenia społecznej szkodliwości, jak przestępstwa (zbrodnie i występki), ale które przez swoją częstotliwość sta- nowią istotne zagrożenie dla ładu i porządku prawnego. Tak określona funkcja ochronna prawa wykroczeń wiąże się z właściwą temu prawu funkcją prewen- cyjno-wychowawczą. Funkcja prewencyjno-wychowawcza wyraża się w oddziaływaniu na tych obywateli, którzy wprawdzie nie przejawiają postaw antyspołecznych, jednak wykazują brak poszanowania dla zasad porządku prawnego i niezbędnej spo- łecznej dyscypliny. Jest przy tym rzeczą oczywistą, że bez wpajania obywate- lom konieczności przestrzegania zasad współżycia i poszanowania prawa „na co dzień” trudno skutecznie przeciwdziałać poważniejszym przejawom łama- nia prawa. Karanie sprawców wykroczeń jest więc zarazem działaniem pre- wencyjnym, zapobiegającym przestępczości. Z uwagi na oparcie odpowiedzialności za wykroczenia na gwarancyjnych zasadach prawa karnego – ustawowej określoności czynu zabronionego i ka- ry (nullum crimen et nulla poena sine lege), zakazu wstecznego działania pra- wa (lex retro non agit) oraz uzależnienia odpowiedzialności od winy indywi- 3 4 5 Nb. 3–5 6 § 1. Uwagi ogólne 3 dualnej (nulla poena sine culpa) – zaakcentować należy funkcję gwarancyjną prawa wykroczeń. Jest ona warunkiem praworządności w stosowaniu represji za wykroczenia, zapewniając zarazem ochronę przed bezzasadnym ukaraniem (por. Nb. 50–60). Jak zaznaczono, prawo wykroczeń jest ściśle powiązane z prawem kar- nym dotyczącym przestępstw (tj. prawem karnym sensu stricto), w istocie jest ono jego przedłużeniem i dopełnieniem. Należy przy tym zauważyć, że sfera penalizacji często podlega zmianom: są czyny, których nasilenie powoduje ich przesunięcie z kategorii wykroczeń do kategorii przestępstw (np. wprowadzo- na ustawą nowelizacyjną z 14.4.2000 r. kryminalizacja prowadzenia pojazdu w stanie nietrzeźwości – zob. art. 178a KK); częściej jednak mamy do czynie- nia ze zjawiskiem odwrotnym (tzw. dekryminalizacją – por. Nb. 32–33). Powiązanie prawa wykroczeń z prawem karnym dotyczącym przestępstw wyraża się nie tylko w daleko idącym podobieństwie zasad odpowiedzialności za wykroczenia i przestępstwa, ale również w zbliżonym rodzajowo systemie kar i środków karnych (pozbawienie i ograniczenie wolności, grzywna, obo- wiązek naprawienia szkody, zakaz prowadzenia pojazdów itp.), aczkolwiek na- silenie dolegliwości kar przewidzianych za wykroczenia z zasady jest mniejsze od stosowanych wobec sprawców przestępstw. Powyższe względy spowodowały, że wkrótce po uchwaleniu kodyfikacji prawa wykroczeń z 20.5.1971 r. SN wyraził pogląd, iż pojęcie odpowiedzial- ności karnej „obejmuje nie tylko sferę stosowania norm Kodeksu karnego, ale także sferę stosowania Kodeksu wykroczeń” (uchw. SN (7) z 5.4.1973 r., VI KZP 80/72, OSNKW 1973, Nr 6, poz. 72). Pogląd ten wzbudził wątpliwo- ści w doktrynie, przy czym podnoszono tu głównie, że w odczuciu społecznym pojęcie odpowiedzialności karnej wiąże się z odpowiedzialnością za przestęp- stwo (L� Gardocki). Problem jest złożony, gdyż orzeczenie przez sąd kary za wykroczenie w oparciu o kryterium winy i analogiczne zasady odpowiedzial- ności jest w swej istocie odpowiedzialnością karną, aczkolwiek nie wiąże się z nią takiego potępienia społecznego, jak z odpowiedzialnością za przestęp- stwo. Stwierdzić zatem trzeba, że odpowiedzialność za wykroczenie jest odpo- wiedzialnością karną w znaczeniu szerszym (sensu largo). W odróżnieniu bo- wiem od skazań (także warunkowych umorzeń postępowania) za przestępstwa, orzeczenia o ukaraniu za wykroczenia nie podlegają odnotowaniu w Krajowym Rejestrze Karnym (z wyjątkiem orzeczenia kary aresztu, lub środka karnego postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych), nie są też podstawą do stwierdzenia recydywy, z którą prawo karne wiąże poważne konsekwencje (zob. art. 64 KK). Nb. 6 7 8 9 10 11 4 Część I. Rozdział I. Pojęcie prawa wykroczeń, jego funkcje i miejsce... Należy przypomnieć, że ustawa z 15.12.1951 r. o orzecznictwie karno-administracyjnym (tekst jedn. Dz.U. z 1966 r. Nr 39, poz. 233) określała kary stosowane za wykroczenia jako „kary administracyjne”, co wiązało się z koncepcją oddzielenia sfery wykroczeń od sfery pra- wa karnego. Koncepcja ta jednak z czasem upadła (por. Nb. 25–28), co oznacza, iż prawo wy- kroczeń należy do szeroko pojętej dziedziny prawa karnego. Obowiązujący Kodeks wykroczeń z 20.5.1971 r. był wielokrotnie noweli- zowany. Nadaje on tej dziedzinie prawa charakter właściwy prawu karnemu jako prawu, które ustala zakazy i nakazy oraz kary grożące za ich przekrocze- nie. Tej cechy prawa wykroczeń nie podważa fakt, iż normy tego prawa często są instrumentem sankcjonującym naruszenie przepisów o charakterze admini- stracyjnym i porządkowym. Ustawowe znamiona wykroczeń tylko częściowo zawarte są w Kodeksie wykroczeń (Część szczególna); liczne wykroczenia przewidują ustawy regulujące różnorodne sfery działalności państwa i obro- tu prawnego (ich obszerne zestawienie – zob. Bojarski, Radecki, Komentarz, s. 54–64). Równolegle z pracą nad nowym Kodeksem karnym, zakończoną uchwale- niem kodyfikacji z 6.6.1997 r., prowadzone były prace nad projektem nowego Kodeksu wykroczeń. Projektodawcy przyjęli ambitne zamierzenie opracowa- nia tzw. kodyfikacji całościowej, inkorporującej normy dotyczące wykroczeń zawarte w dziesiątkach ustaw szczególnych. Przedsięwzięcie to jednak zakoń- czyło się niepowodzeniem (zob. Nb. 43). Na całokształt prawa wykroczeń składa się materialne prawo wykroczeń i procesowe prawo wykroczeń, które normują postępowanie w sprawach o wy- kroczenia. Ten podział znajduje odzwierciedlenie w odrębnych kodyfikacjach obu dziedzin, a mianowicie w: Kodeksie wykroczeń z 20.5.1971 r. (z liczny- mi zmianami; aktualny tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 618 ze zm.) oraz w Ko- deksie postępowania w sprawach o wykroczenia, objętym nową kodyfikacją z 24.8.2001 r. (aktualny tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 475 ze zm.). Dawniej wyodrębniano także wykonawcze prawo wykroczeń, które normował Dział IX KPW z 1971 r. Od wejścia w życie kodyfikacji prawa karnego z 6.6.1997 r. wy- konywanie orzeczeń zarówno w sprawach o przestępstwa, jak i wykroczenia unormowane jest w Kodeksie karnym wykonawczym (zob. art. 1 § 1). Najogólniej mówiąc, przez materialne prawo wykroczeń rozumiemy ogół norm prawnych, które określają czyny będące naruszeniem porządku prawne- go, zwane wykroczeniami, normują zasady odpowiedzialności za te czyny oraz kary, środki karne i inne środki oddziaływania (środki wychowawcze) stosowa- ne wobec ich sprawców. Prawo procesowe natomiast jest to ogół norm prawnych regulujących po- stępowanie organów państwa (sądów, Policji i innych upoważnionych orga- Nb. 7–11 12 § 2. Kryteria rozgraniczenia obszarów przestępstw i wykroczeń 5 nów) w sprawach o wykroczenia, jego zasady i przesłanki dopuszczalności, obowiązki i uprawnienia stron oraz innych uczestników tego postępowania, tryb wydawania rozstrzygnięć i środki ich kontroli. § 2. Kryteria rozgraniczenia obszarów przestępstw i wykroczeń W oparciu o obowiązujący w Polsce system regulacji prawnych dziedzi- nę prawa wykroczeń rozgraniczają od dziedziny prawa karnego sensu stricto (tj. dotyczącego przestępstw) następujące kryteria: 1. Kryterium zagrożenia karnego. Jest to kryterium szczególnie wyraziste i jednoznaczne. Zgodnie z art. 7 § 1 KK, przestępstwo jest zbrodnią lub występ- kiem. Zbrodniami – czytamy w art. 7 § 2 i 3 KK – są przestępstwa zagrożone karą pozbawienia wolności na czas nie krótszy niż 3 lata; występkami są prze- stępstwa zagrożone grzywną powyżej 30 stawek dziennych, karą ograniczenia wolności w wymiarze od miesiąca do 12 miesięcy (w wypadku kary łącznej lub nadzwyczajnego obostrzenia – 2 lat; zob. art. 34 § 1 i art. 38 § 2 KK) lub karą pozbawienia wolności przekraczającą miesiąc (w ustawowym wymiarze od miesiąca do 15 lat – art. 37 KK). Natomiast – zgodnie z art. 1 § 1 KW – do wykroczeń należą czyny zagrożone karą aresztu (od 5 do 30 dni), ograniczenia wolności w wymiarze miesiąca, grzywną do 5000 zł lub naganą. Możemy zatem stwierdzić, że dolne granice kar przewidzianych za prze- stępstwa stanowią zarazem granicę górną kar za wykroczenia, co jednak nie dotyczy grzywny określonej w KK według stawek dziennych, zaś w KW kwo- towo, jak również nagany przewidzianej wyłącznie za wykroczenia. Nale- ży jednak podkreślić, że liczne ustawy szczególne przewidują nadal grzywny określone kwotowo. Wydawałoby się, że jeżeli ich wymiar przekracza 5000 zł, mamy do czynienia z występkiem, a nie wykroczeniem. Zasada ta jednak zo- stała złamana w wielu ustawach zawierających uregulowania dotyczące wykro- czeń tzw. pozakodeksowych [np. w ustawie z 20.4.2004 r. o promocji zatrud- nienia i instytucjach rynku pracy (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 1265 ze zm.), gdzie kara grzywny może wynieść nawet 100 000 zł (zob. art. 121 ust. 1 pkt 2 cytowanej ustawy), Sąd Najwyższy bowiem w post. z 24.2.2006 r. (I KZP 52/05, OSNKW 2006, Nr 3, poz. 23) przyjął, że jeżeli ustawa określa, że czyn jest wykroczeniem lub podlega postępowaniu w sprawach o wykroczenia, to jest on wykroczeniem niezależenie od wysokości grożącej grzywny. Formalnie jest to możliwe (zob. art. 48 KW), narusza jednak zasadę podziału przestępstw i wykroczeń według wysokości grożącej sankcji]. Nb. 12 13 14 6 Część I. Rozdział I. Pojęcie prawa wykroczeń, jego funkcje i miejsce... Kryterium zagrożenia karą ma charakter formalny (ustawowy). Nie wyja- śnia ono merytorycznych racji, z powodu których określony czyn zabroniony zagrożony jest taką, a nie inną karą i należy do kategorii wykroczeń albo prze- stępstw. Wyjaśnienie tych racji daje kryterium materialne – odwołujące się do społecznej szkodliwości czynu zabronionego jako przestępstwo albo jako wy- kroczenie. 2. Kryterium społecznej szkodliwości czynu. Obowiązujące prawo uzna- je, że zarówno wykroczenie, jak i przestępstwo są czynami społecznie szkodli- wymi (zob. art. 1 § 2 KK i art. 1 § 1 KW). Ważniejsze są jednak różnice. I tak art. 1 § 2 KK wyraźnie stwierdza, że nie stanowi przestępstwa czyn zabronio- ny, którego szkodliwość jest znikoma, podczas gdy art. 1 § 1 KW wymaga je- dynie społecznej szkodliwości czynu bez wskazania jej stopnia. Oznacza to, że w świetle rozwiązań ustawowych charakter wykroczenia traci jedynie czyn for- malnie wypełniający znamiona czynu zabronionego, w którym nie można do- patrzyć się żadnej społecznej szkodliwości. Przyjęte założenie, iż wykroczenia różnią się od przestępstw niższym stop- niem społecznej szkodliwości, bynajmniej nie oznacza, że w każdym wypadku musi to być stopień „znikomy”, a jedynie to, że znikomość społecznej szkodli- wości nie pozbawia czynu zabronionego materialnej cechy wykroczenia. Błęd- ne jest twierdzenie T� Grzegorczyka, że wykroczenia są czynami o szkodliwości społecznej „niższej niż znikoma” (zob. Wprowadzenie do: Kodeks wykroczeń, Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia, Warszawa 2006, s. IX). Wy- kroczenia bowiem są czynami o zróżnicowanym stopniu społecznej szkodliwo- ści – od znikomej do znacznie przekraczającej ten stopień (szerzej na ten temat zob. Nb. 63–65). 3. Kryterium odrębności procesowej. Do czasu wejścia w życie KPW z 24.8.2001 r. (tj. do 17.10.2001 r.) sprawy o wykroczenia rozpoznawały ko- legia do spraw wykroczeń orzekające na podstawie art. 2 KPW z 20.5.1971 r. Przepis ten czynił kolegia właściwymi we wszystkich sprawach o wykrocze- nia, z zastrzeżeniem, iż przepis szczególny powierzyć może orzekanie w ta- kich sprawach innemu organowi. Wyjątków takich nie wprowadzono, gdyż nie można za nie uznać kompetencji inspektorów pracy w sprawach o wykrocze- nia przeciwko prawom pracownika oraz Policji i innych organów administra- cji upoważnionych do wymierzania kar w trybie mandatowym. Tryb manda- towy bowiem ma charakter warunkowy, uzależniony jest od zgody ukaranego i w razie odmowy przyjęcia mandatu sprawa podlegała kompetencji kolegium do spraw wykroczeń w zwykłym trybie złożenia wniosku o ukaranie (art. 66 § 2 KPW z 1971 r.; obecnie art. 99 KPW). Nb. 13–14 15 § 2. Kryteria rozgraniczenia obszarów przestępstw i wykroczeń 7 Zgodnie z rozstrzygnięciem zawartym w art. 237 Konstytucji RP, kompe- tencja kolegiów w zakresie orzecznictwa w sprawach wykroczeń miała charak- ter czasowo ograniczony – do 4 lat od wejścia w życie Konstytucji RP – i by- ła realizowana pod kontrolą sądów. Jest bowiem zasadą konstytucyjną, że wymiar sprawiedliwości w Rzeczypospolitej Polskiej sprawują sądy (art. 175 ust. 1 Konstytucji RP), a to zakłada konieczność przekazywania sądownictwu wszystkich spraw należących merytorycznie do zakresu wymiaru sprawiedli- wości. Do takich należy również orzekanie o winie i karze w sprawach o wy- kroczenia, stąd rozstrzygnięcie zawarte w art. 237 Konstytucji RP, zakreślające jedynie czas niezbędny dla zrealizowania konstytucyjnej zasady. W okresie, gdy w sprawach o wykroczenia orzekały organy pozasądo- we (początkowo organy administracji, później kolegia do spraw wykroczeń) ukształtował się w doktrynie podział na prawo karne sądowe – dotyczące przestępstw, i prawo karne pozasądowe – dotyczące wykroczeń. Podstawą te- go podziału była odrębność organów orzekających w sprawach o przestępstwa (sądy) i w sprawach o wykroczenia (organ pozasądowy). Obecnie, gdy orzecz- nictwo w sprawach o wykroczenia przeszło do kompetencji sądów, podział ten stracił aktualność. Mimo że w świetle przyjętej obecnie regulacji orzekanie w sprawach zarów- no o przestępstwa, jak i o wykroczenia należy do kompetencji sądów, zachowa- na została odrębność proceduralna. Postępowanie w sprawach o wykroczenia uregulowano bowiem w odrębnym Kodeksie postępowania w sprawach o wy- kroczenia z 24.8.2001 r., podczas gdy postępowanie w sprawach o przestępstwa toczy się na podstawie Kodeksu postępowania karnego z 6.6.1997 r. Odręb- ność proceduralna (niezależnie od jej dyskusyjności – por. Nb. 296–297) sta- nowi więc nadal podstawę rozgraniczenia obszarów dotyczących przestępstw i wykroczeń. Zgodnie z art. 9 KPW, w sprawach o wykroczenia w I instancji orzeka- ją sądy rejonowe, a sądem odwoławczym od ich orzeczeń jest sąd okręgowy (w sprawach niektórych zażaleń – inny skład sądu rejonowego; zob. art. 14 § 1 KPW). Należy dodać, że w sprawach podlegających sądom wojskowym w I in- stancji właściwy jest sąd garnizonowy, natomiast w II instancji – wojskowy sąd okręgowy (art. 10 i 14 § 2 KPW). Nb. 15 Rozdział II. Rozwój prawa dotyczącego wykroczeń w Polsce Literatura: T� Bojarski, Ewolucja polskiego systemu prawa wykroczeń, (w:) Rozwój pol- skiego prawa wykroczeń (materiały z konferencji naukowej), Lublin 1996; W.T. Dąbrowski, Zagadnienia ogólne orzecznictwa karno-administracyjnego w PRL, Poznań 1970; A. Gubiń- ski, Prawo o wykroczeniach w 30-leciu kolegiów do spraw wykroczeń, ZW 2/1982; J� Maka- rewicz, Powrotna fala (projekt ustawy o wykroczeniach), RPiE 1930, t. IV; A� Marek, Kierun- ki postulowanych zmian prawa wykroczeń, PiP 2/1987; tenże, Regulacje prawne dotyczące drobnych przestępstw (wykroczeń) w państwach Europy Zachodniej i Stanach Zjednoczo- nych Ameryki, ZW 6/1988; tenże, System 1: Prawo wykroczeń; J� Pradel, Wykroczenia w prawie francuskim, (w:) Rozwój polskiego prawa wykroczeń, Lublin 1996; R� Rajkowski, Prawo karno-administracyjne Polski Ludowej, Warszawa 1955; E.S. Rappaport, Zagadnienie kodyfikacji prawa o wykroczeniach w ustawodawstwie polskim, Gazeta Sądowa Warszawska 9/1929; M� Siewierski, Model postępowania w sprawach o wykroczenia w projekcie nowe- go kodeksu, ZKA 2/1969; J. Skupiński, Model polskiego prawa o wykroczeniach, Wrocław 1974; M. Zimmerman, Zagadnienie kodyfikacji orzecznictwa karno-administracyjnego (wy- bór systemu), ZKA 2/1961 § 3. Ustawodawstwo okresu międzywojennego na tle klasycznych systemów prawa 16 Rozwój nowocześnie pojmowanego prawa wykroczeń w Polsce rozpoczy- na się w okresie, gdy po odzyskaniu niepodległości w 1918 r. przystąpiono do szeroko zakrojonych prac nad kodyfikacją węzłowych gałęzi prawa. Jed- nym z istotnych problemów, który wywołał wiele kontrowersji, była kwestia, czy wykroczenia traktować jako drobne przestępstwa i wymierzanie za nie kar powierzyć sądom, czy też uznać je za odrębną kategorię czynów karalnych i orzecznictwo co do nich powierzyć organom administracji. Ścierały się tu- taj wpływy różnorodnych rozwiązań, których przedstawienie jest niezbędne dla zrozumienia koncepcji, na której oparto polskie prawo wykroczeń w tym okre- sie. Generalnie rzecz biorąc, polskie prawo okresu międzywojennego – zarów- no cywilne, jak i karne – kształtowało się głównie pod wpływem prawa fran- Nb. 16 17 18 § 3. Ustawodawstwo okresu międzywojennego na tle klasycznych systemów prawa 9 cuskiego. W dziedzinie prawa wykroczeń istotny wpływ na koncepcje ustawo- dawcze wywarło także prawo niemieckie i austriackie. Francuski system prawa oparty został na założeniach, które sformułowano w okresie Wielkiej Rewolucji z 1789 r. Zmierzały one do wprowadzenia rów- ności wobec prawa i podporządkowania organów orzekających kary ustawie. Opierając się na sformułowanej przez Monteskiusza koncepcji podziału władz, przyjęto jako zasadę, iż prawo wymierzania kar należeć ma do wyłącznej kom- petencji sądów (zasada nulla poena sine iudicio). Kodeks Napoleona z 1810 r. wprowadził klasyczny trójpodział przestępstw na: zbrodnie (crimes), występki (delits) i wykroczenia (contraventions). Zgod- nie z art. 1 tego kodeksu: „przestępstwo, za które grozi kara policyjna, jest wy- kroczeniem”. Wymieniony trójpodział przestępstw utrzymuje nowy KK Francji z 1992 r. Należy dodać, że odpowiednio do podziału przestępstw przeprowa- dzono podział kompetencji sądów. I tak sprawy o zbrodnie rozpoznają sądy przysięgłych, występki – sądy poprawcze, natomiast sprawy o wykroczenia tzw. sądy policyjne. Nazwa tego sądu wiąże się z określeniem kar przewidzia- nych za wykroczenia jako „kary policyjne”. We współczesnym systemie francuskim rozpoznawanie spraw o wykroczenia odbywa się w sposób uproszczony, jednoosobowo przez sędziego zawodowego, jednakże w trybie kon- tradyktoryjnym, na publicznej rozprawie (zob. Pradel). Znaczne są tutaj odstępstwa od zasa- dy bezpośredniości w przeprowadzeniu dowodów, które zastępują dokumenty i oświadczenia organu składającego wniosek o ukaranie (zwykle Policji). Prawo francuskie zna ponadto tryb dobrowolnego poddania się karze (dotyczy to kary grzywny) orzeczonej przez sędziego naka- zem karnym; jednakże nieuiszczenie dobrowolne kary orzeczonej w tym trybie uważa się za sprzeciw, co powoduje skierowanie do rozpoznania na rozprawie. Istnieje ponadto tryb man- datowy, uprawniający niektórych funkcjonariuszy administracji do wymierzania grzywien, jednakże zapewnione jest sądowe rozpoznanie sprawy, w wypadku gdy ukarany odmawia uiszczenia mandatu. Istotną cechą systemu francuskiego jest to, iż wykroczenia uważa się w tym systemie za najniższą kategorię przestępstw, a w konsekwencji, że wymiar sprawiedliwości za te czyny należy do kompetencji sądów. Podobne rozwią- zania spotykamy zarówno w krajach, w których prawo zostało ukształtowane pod wpływem tradycji romańskich (np. Włochy), jak też w systemie prawa anglo-amerykańskiego. W tym ostatnim systemie wprawdzie nie wyodręb- nia się formalnie wykroczeń, jednak ich odpowiednik w postaci drobnych prze- stępstw (petty offences) należą do kompetencji sądów najniższych szczebli (petty session courts, magistrate courts), rozpoznających sprawy w uproszczo- nej procedurze. System anglo-amerykański opiera się bowiem na koncepcji po- działu władz, w której orzekanie kar należy do wyłącznej kompetencji sądów (bliżej zob. A� Marek, Regulacje prawne). Nb. 17–18 19 10 Część I. Rozdział II. Rozwój prawa dotyczącego wykroczeń w Polsce Odmienne założenia przyjęto w systemie austriackim. W systemie tym od- różnia się kategorie poważniejszych wykroczeń kryminalnych (Übertretungen), które należą do przestępstw ujętych w Kodeksie karnym i podlegają kompeten- cji sądów. Oprócz tego istnieje obszerna kategoria wykroczeń administracyj- nych (Verwaltungsübertretungen), które normowane są w rozlicznych ustawach administracyjnych. Wymierzanie kar za te wykroczenia należy do kompeten- cji organów administracji, a kary te uważa się za środek przymusu admini- stracyjnego sankcjonujący możliwość realizacji zadań przez administrację. Postępowanie w sprawach o wspomniane wykroczenia ma charakter admini- stracyjny, przy czym zaskarżenia decyzji o ukaraniu rozpoznawane są w admi- nistracyjnym toku instancji. Tak więc w systemie austriackim wykroczeń w przeważającej części nie uważa się za przestępstwa, lecz za naruszenia administracyjno-porządkowe, a wymierzanie kar za te czy- ny należy do kompetencji organów administracji. Wiąże się to z faktem, iż większość stanów faktycznych wykroczeń normują ustawy administracyjne, przyznanie zaś prawa wymierza- nia kar organom administracji uzasadnia się koniecznością zapewnienia skutecznego egze- kwowania prawa (sankcyjności). Omawiany system nie rozpowszechnił się wprawdzie poza obszar byłej monarchii austro-węgierskiej, jednakże wywarł istotny wpływ na rozwój prawa karno-administracyjnego i poglądy uzasadniające jego istotę. 20 Trzeci system – niemiecki, stanowił, w pewnym stopniu, rozwiązanie kom- promisowe w stosunku do omówionych systemów. W prawie niemieckim przy- jęto wprawdzie teoretyczne założenia sformułowane przez rewolucję francu- ską, według których karanie w zasadzie powinno należeć do sądów. Jednak z uwagi na mnogość wykroczeń i ich związek z zadaniami administracji dla od- ciążenia sądów przekazano rozpoznawanie tych spraw i wymierzanie kar orga- nom administracji. W przeciwieństwie do prawa austriackiego, w którym wymierzania kar przez orga- ny administracyjne nie uważa się za wymiar sprawiedliwości, lecz za stosowanie przymusu administracyjnego, w systemie niemieckim przyjęto, że wymierzanie kar przez organy admi- nistracji stanowi wymiar sprawiedliwości sprawowany w zastępstwie sądów (koncepcje „za- stępczego wymiaru sprawiedliwości”). Kompetencja organów administracji do wymierzania kar za wykroczenia ma więc w systemie niemieckim charakter warunkowy – uzależniona jest od zgody obwinionego. Jeżeli obwiniony złoży sprzeciw (żądanie skierowania sprawy na drogę sądową), to sprawa przechodzi do sądu, który rozpoznaje ją od nowa, a orzeczenie organu administracyjnego o ukaraniu traci moc prawną. Sprawę w zasadzie rozpoznaje sąd w trybie nakazowym, z tym że ukaranemu nakazem przysługuje odwołanie do sądu wyższej instancji (system taki, aczkol- wiek ograniczony do wykroczeń porządkowych – Ordnungswidrigkeiten, obo- Nb. 19–20 21 22 § 3. Ustawodawstwo okresu międzywojennego na tle klasycznych systemów prawa 11 wiązuje obecnie w Republice Federalnej Niemiec; zob. A� Marek, Regulacje prawne). System niemiecki wywarł istotny wpływ na wiele ustawodawstw europej- skich, a w szczególności na ukształtowanie orzecznictwa w sprawach wykro- czeń w Polsce okresu międzywojennego. Zasadnicze znaczenie miały tu postanowienia Konstytucji Marcowej z 1921 r., według których orzecznictwo w sprawach o wykroczenia w zasadzie należeć miało do sądów, z tym że ustawy mogły powierzać je organom admi- nistracji „w zastępstwie sądów”. Zgodnie z art. 72 tej Konstytucji, od orzeczeń karnych władz administracyjnych zapadłych w I instancji strony mogły odwo- ływać się do sądów. Realizację tej koncepcji wprowadziło rozporządzenie Prezydenta Rze- czypospolitej z 22.3.1928 r. o postępowaniu karno-administracyjnym (Dz.U. Nr 38, poz. 365 ze zm.). Zgodnie z art. 2 rozporządzenia: „Do dochodzenia i karania wykroczeń wymienionych w art. 1 (tzn. zagrożonych karą aresztu do 3 miesięcy lub grzywny do 3000 zł i przekazanych orzecznictwu władz admi- nistracyjnych) powołane są powiatowe władze administracji ogólnej”. W zasa- dzie orzecznictwo sprawować mieli starostowie, w praktyce jednak z reguły orzekali powołani do pełnienia tej funkcji referenci karno-administracyjni. Po- nadto, w wąskim zakresie, orzecznictwo sprawowały organy administracji nie- zespolonej. Istotne postanowienie zawierał art. 34 cyt. rozporządzenia. Zgodnie z tym przepisem: „Osoba, której wymierzono karę w trybie postępowania karno-ad- ministracyjnego, może zwrócić się w terminie zawitym siedmiodniowym od daty ogłoszenia jej orzeczenia władzy administracyjnej z żądaniem skierowania sprawy na drogę postępowania sądowego (...)”. Tryb rozpoznania sprawy przez sąd unormował wydany niemal równocześnie, w formie rozporządzenia Prezy- denta Rzeczypospolitej, Kodeks postępowania karnego z 19.3.1928 r. (Dz.U. Nr 33, poz. 313 ze zm., w art. 500–509). Wskutek żądania skierowania sprawy na drogę sądową sprawę rozpoznawał sąd „od nowa”, w trybie uproszczonym. Wydane poprzednio orzeczenie karne traciło moc prawną, a w postępowaniu sądowym spełniało funkcję tzw. zastęp- czego aktu oskarżenia. Organ administracji, który wydał orzeczenie, mógł po- pierać oskarżenie przed sądem. Po rozpoznaniu sprawy sąd wydawał wyrok, który od razu był rozstrzygnięciem ostatecznym, gdyż nie przysługiwała od niego apelacja (z wyjątkiem spraw karnych skarbowych). Powyższy system bez istotnych zmian obowiązywał do czasu wejścia w ży- cie ustawy z 15.12.1951 r. o orzecznictwie karno-administracyjnym (Dz.U. Nr 66, poz. 454 ze zm.), tj. do 1.1.1952 r., a w ograniczonym zakresie – miano- 23 Nb. 21–23 24 Część I. Rozdział II. Rozwój prawa dotyczącego wykroczeń w Polsce 12 wicie w sprawach niepodlegających orzecznictwu kolegiów karno-administra- cyjnych przy prezydiach rad narodowych (urzędy miar i wag, urzędy morskie, urzędy górnicze) – do 1.1.1972 r., tj. do czasu wejścia w życie kodyfikacji wy- kroczeń z 20.5.1971 r. (Dz.U. Nr 12, poz. 116 ze zm.). Jeżeli chodzi o materialne prawo wykroczeń, to zostało ono skodyfikowa- ne równolegle z Kodeksem karnym w formie rozporządzenia Prezydenta Rze- czypospolitej z 11.7.1932 r. – Prawo o wykroczeniach (Dz.U. Nr 60, poz. 572 ze zm.). Była to jednak kodyfikacja niepełna i w tym sensie niesamodzielna, że nie normowała zasad odpowiedzialności za wykroczenia, odsyłając w tej mierze do przepisów Kodeksu karnego (art. 2). W części ogólnej prawa o wy- kroczeniach zawarto jedynie przepisy dotyczące form winy (art. 4), nieletnich (art. 6), postaci zjawiskowych (nieodpowiedzialność za usiłowanie i pomocnic- two, wyjątkowa odpowiedzialność za podżeganie – art. 5), rodzajów i wyso- kości kar oraz zasad ich wymierzania (art. 7–10), przedawnienia (art. 11–14). Zwraca tu uwagę wyłącznie represyjne nastawienie tego prawa, gdyż jedynymi karami przewidzianymi za wykroczenia były areszt (do 3 miesięcy) i grzywna (do 3000 zł), co w owym czasie stanowiło surową sankcję. Typy wykroczeń określone w części szczególnej Prawa o wykroczeniach z 1932 r. były nieliczne (art. 17–63) i rychło okazało się, że nie odpowiadają potrzebom społecznym. Dlatego też część szczególną prawa materialnego sta- le uzupełniano w drodze ustaw szczególnych normujących odpowiedzialność za wykroczenia w różnych dziedzinach życia (administracji, gospodarce itp.). § 4. Ustawa o orzecznictwie karno-administracyjnym z 15.12.1951 r. 25 Równolegle ze zmianami w dziedzinie materialnego prawa wykroczeń, a przede wszystkim nowymi unormowaniami w licznych ustawach karno-ad- ministracyjnych, po II wojnie światowej gruntownie zreformowano postępowa- nia w sprawach o wykroczenia. Reformy tej dokonano ustawą z 15.12.1951 r. o orzecznictwie karno-administracyjnym (Dz.U. Nr 66, poz. 454 ze zm.). Wspomniana ustawa zasadniczo zmieniła model orzecznictwa w sprawach o wykroczenia. Zgodnie z ówczesnymi poglądami, na zadania administracji państwa socjalistycznego przyjęto, że orzecznictwo karno-administracyjne sta- nowić ma system środków wychowawczych, którymi posługuje się admini- stracja przy realizacji nowych zadań. Podkreślano (zob. Rajkowski), że orzecz- nictwo karno-administracyjne nie stanowi bynajmniej jakiegoś zastępczego Nb. 24–25 § 4. Ustawa o orzecznictwie karno-administracyjnym z 15.12.1951 r. 13 wymiaru sprawiedliwości, lecz system środków oddziaływania administracyj- nego o charakterze społeczno-wychowawczym. Istotną zmianą było zniesienie kary aresztu w postępowaniu karno-admi- nistracyjnym, gdyż jej „sądowy” charakter nie pasował do nowej koncepcji orzecznictwa. W związku z tym uchylono także przepisy o żądaniu skierowa- nia sprawy na drogę sądową (art. 500–509 KPK z 1928 r.), natomiast wpro- wadzono instytucję odwołania od orzeczeń kolegium do kolegium II instan- cji. W miejsce kary aresztu wprowadzono – wzorem prawa radzieckiego – karę pracy poprawczej. Wykonanie tej kary polegało na pracy w uspołecznionym za- kładzie z potrąceniem 20 zarobku i innymi ograniczeniami; jeśli ukarany nie był zatrudniony w uspołecznionym zakładzie pracy, kierowano go do takiego zakładu. Kara pracy poprawczej nie zdała egzaminu. Zakłady pracy nie chciały przyjmować pra- cowników skierowanych do pracy w celu odbywania kary, natomiast w stosunku do osób już zatrudnionych w uspołecznionych zakładach pracy kara ta stawała się w praktyce grzywną rozłożoną na raty i potrącaną z uposażenia ukaranego. Jeszcze bardziej zawiodła kara pracy poprawczej wymierzana jako kara zastępcza na wypadek nieuiszczenia grzywny przez ukara- nego. W wielu wypadkach nie była ona skuteczna, w konsekwencji prowadząc do faktycznej bezkarności sprawców wykroczeń. W związku z nieskutecznością kary pracy poprawczej reforma przyjęte- go w 1951 r. systemu orzecznictwa okazała się konieczna. Najpierw ustawa z 22.5.1958 r. o zaostrzeniu odpowiedzialności karnej za chuligaństwo (Dz.U. Nr 34, poz. 152 ze zm.) upoważniła kolegia karno-administracyjne do wymie- rzania kary aresztu za niektóre najpoważniejsze wykroczenia mające charak- ter chuligański, a następnie nowela z 2.12.1958 r. (Dz.U. Nr 77, poz. 396) do ustawy o orzecznictwie karno-administracyjnym przywróciła kompetencję ko- legiów do wymierzania kary aresztu za wykroczenia taksatywnie wyliczone w ustawie (art. 8 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy o orzecznictwie karno-administra- cyjnym). Upoważniono także kolegia do wymierzania zastępczej kary aresztu na wypadek nieuiszczenia przez ukaranego kary grzywny. Zniesiono natomiast karę pracy poprawczej. W związku z upoważnieniem kolegiów karno-admi- nistracyjnych do orzekania kary aresztu przywrócono instytucję żądania skie- rowania sprawy na drogę sądową (art. 500–509 KPK z 1928 r.), jednak tylko w razie wymierzenia przez kolegium tej kary. W wypadku wymierzenia innych kar obwiniony, podmiot, który złożył wniosek o ukaranie, pokrzywdzony oraz prokurator mogli składać odwołanie do kolegium II instancji. Ustawa z 17.6.1966 r. o przekazaniu niektórych drobnych przestępstw jako wykroczeń do orzecznictwa karno-administracyjnego (Dz.U. Nr 23, poz. 149) stanowiła realizację krystalizującej się już w toku prac ustawodawczych ten- 26 27 Nb. 26–27 28 29 Część I. Rozdział II. Rozwój prawa dotyczącego wykroczeń w Polsce 14 dencji do przekazywania drobniejszych naruszeń prawa z kategorii przestępstw do wykroczeń (tzw. tendencja dekryminalizacyjna), przy czym głównym kryte- rium rozróżniającym uczyniono wartość przedmiotu czynu, wysokość spowo- dowanej szkody lub sposób popełnienia czynu. Zaostrzając odpowiedzialność za czyny najpoważniejsze, popełnione w wa- runkach recydywy, chuligańskie itp., wprowadzono jednocześnie możliwość odstąpienia od wymierzenia kary i stosowania środków oddziaływania spo- łecznego (naprawienie szkody, przeproszenie pokrzywdzonego), a także prze- kazywania spraw zakładom pracy celem zastosowania środków oddziaływania przewidzianych w regulaminie pracy, dyscyplinarnych lub innych środków wy- chowawczych. W ten sposób zapoczątkowano proces rozwarstwienia wykro- czeń i różnicowania środków odpowiedzialności. Tendencja ta znalazła pełny wyraz w Kodeksie wykroczeń z 20.5.1971 r. Ustawa z 1966 r. dokonała także zmian natury ustrojowej i procesowej. Do najistotniej- szych należy zaliczyć: wprowadzenie przepisów dotyczących prowadzenia dochodzeń i wy- stępowania w charakterze oskarżyciela publicznego przez Milicję Obywatelską, Państwową Inspekcję Handlową, służby ochrony lasów (art. 19–21), którym odpowiadało przyznanie adwokatom prawa do występowania w charakterze obrońcy już w I instancji (art. 18), rozbu- dowanie przepisów dotyczących postępowania dowodowego przed kolegium oraz właściwe- go uzasadniania orzeczeń (art. 28 cyt. ustawy). Ogólnie rzecz biorąc – ustawa z 1966 r. zbli- żyła znacznie zasady postępowania w sprawach o wykroczenia do zasad procesu karnego. Również i ta tendencja znalazła wyraz w kodyfikacji z 20.5.1971 r. § 5. Kodyfikacja prawa wykroczeń z 20.5.1971 r. Kodyfikacja prawa wykroczeń z 20.5.1971 r. stanowiła podsumowanie roz- woju tego prawa w PRL. Z samej nazwy aktów prawnych wchodzących w skład tej kodyfikacji: Ko- deks wykroczeń, Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia i ustawa o ustroju kolegiów do spraw wykroczeń – widać, że ustawodawca zrezygnował z dotychczasowej nomenklatury „prawo karno-administracyjne” (kolegia kar- no-administracyjne, orzecznictwo karno-administracyjne itp.). Było to wyni- kiem oceny, że materialne prawo wykroczeń nie jest – mimo licznych powiązań z ustawodawstwem administracyjnym, jeżeli chodzi o poszczególne wykrocze- nia – działem prawa administracyjnego. Różnicę między przestępstwem a wy- kroczeniem ustawodawca upatrywał w mniejszym stopniu społecznej szkodli- wości czynu. Również kar za wykroczenie nie określał jako „administracyjne” Nb. 28–29 § 5. Kodyfikacja prawa wykroczeń z 20.5.1971 r. 15 (tak postanawiał projekt Prawa o wykroczeniach z 1961 r., od czego następnie odstąpiono). Jeżeli chodzi o postępowanie przed kolegiami do spraw wykroczeń, to – jak pisał jeden z twórców kodyfikacji M� Siewierski – „kolegia nie są organem sprawującym administrację, lecz spełniają swoistą funkcję małego wymia- ru sprawiedliwości w sprawach o wykroczenia” (zob. M� Siewierski, Model, s. 26). Tak więc kolegia tylko organizacyjnie usytuowane zostały przy organach administracji, natomiast w zakresie orzekania miały być organami niezależny- mi. Podkreślono to w art. 3 KPW z 1971 r., który stanowił, iż: „członkowie ko- legium są w zakresie orzekania niezawiśli i podlegają tylko ustawom”. Należy jednak zaznaczyć, że koncepcja uniezależnienia orzecznictwa kole- giów od administracji nie została właściwie przeprowadzona. Zaprzeczało jej pozostawienie nadzoru nad orzecznictwem w pionie Ministra Spraw Wewnętrz- nych i terenowych organów administracji, przy których kolegia działały, a tak- że skład i tryb postępowania komisji przy organach administracji wojewódz- kiej, uprawnionych do uchylania prawomocnych orzeczeń (art. 112–117 KPW z 1971 r. przed nowelizacjami z lat 1990–1998). W dziedzinie prawa materialnego przyjęto, iż Kodeks wykroczeń samo- dzielnie normować będzie zasady odpowiedzialności za wykroczenia – bez odesłania do Kodeksu karnego, jak to czyniło Prawo o wykroczeniach z 1932 r. (art. 2). W związku z tym rozbudowane zostały przepisy normujące: zasady odpowiedzialności, system kar i zasady ich wymiaru, stosowanie środków od- działywania wychowawczego, przedawnienie orzekania, wykonania kary, za- tarcie ukarania oraz wyjaśnienie wyrażeń ustawowych (tzw. słowniczek). Jeśli zaś chodzi o Część szczególną KW, to przyjęto zasadę kodyfikacji częściowej. Kodeks obejmuje znamiona najbardziej typowych wykroczeń; poza Kodeksem pozostały jedynie wykroczenia polegające na naruszeniu tych przepisów, które ulegają częstym zmianom. W ramach tzw. tendencji depenalizacyjnej, zapoczątkowanej przez ustawę z 17.6.1966 r., Kodeks wykroczeń z 1971 r. przejął szereg dotychczasowych występków jako wykroczenia. Należą do nich: 1) drobne kradzieże, przywłaszczenia, paserstwo i uszkodzenie mienia, jak również zby- wanie towaru w przedsiębiorstwie detalicznym w celu dalszej odsprzedaży z zyskiem, jeżeli wartość towaru nie przekracza 1/4 minimalnego wynagrodzenia za pracę (ustawa z 27.9.2013 r., Dz.U. z 2013 r. poz. 1247 ze zm.), przy czym wysokość minimalnego wy- nagrodzenia jest ustalana co roku w ramach Komisji trójstronnej i ogłaszana w drodze obwieszczenia Prezesa Rady Ministrów w Dzienniku Urzędowym „Monitor Polski”. Do czasu nowelizacji wartość ta była określana na kwotę 250 zł. Ustawodawca przewidu- je jednak powrót do kwotowego ustalenia tej wartości na kwotę 500 zł (Druk sejmowy Nr 2557, art. 1 ust. 7); 30 31 32 Nb. 30–32 Część I. Rozdział II. Rozwój prawa dotyczącego wykroczeń w Polsce 16 2) kradzież, wyrąb i paserstwo drzewa małej wartości – również w wysokości do 1/4 mini- malnego wynagrodzenia za pracę (do czasu nowelizacji z 27.9.2013 r. określana była na kwotę 75 zł); 3) oszukiwanie nabywcy co do ilości, miary, gatunku, rodzaju lub ceny towaru, jeżeli szko- da po stronie nabywcy nie przekracza wskazanej kwoty (obecnie 100 zł); 4) prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie po użyciu alkoholu (art. 87 § 1, 1a i 2 KW); 5) prowadzenie w ramach gospodarki uspołecznionej działalności wytwórczej, przetwórczej lub handlowej bez wymaganego zezwolenia (poprzednio był to występek z art. 11 ustawy z 1.7.1958 r.); 6) niszczenie lub usuwanie ogłoszeń organu państwowego (poprzednio był to występek z art. 139 z KK 1932 r.); 7) nieopuszczenie zbiegowiska publicznego pomimo wezwania właściwego organu (po- przednio czyn stanowił występek z art. 162 KK z 1932 r.). Jednym z założeń Kodeksu wykroczeń miało być rozwarstwienie wykro- czeń i różnicowanie środków odpowiedzialności. Oznaczać to miało surowsze karanie sprawców poważniejszych wykroczeń, zwłaszcza chuligańskich i po- pełnionych w warunkach recydywy (art. 37–38), a z drugiej strony – szero- kie możliwości nadzwyczajnego łagodzenia kary, odstępowania od jej wymie- rzania i poprzestania na środkach oddziaływania wychowawczego (art. 39–41 KW) w wypadkach drobniejszych naruszeń prawa. W praktyce założenia te nie zostały zrealizowane, a orzecznictwo kolegiów do spraw wykroczeń, po- czynając od 1976 r., ewoluowało coraz bardziej w kierunku schematycznej re- presji (zob. J. Szumski, Środki karne stosowane wobec sprawców wykroczeń, (w:) Problemy recydywy i drobnej przestępczości, Wrocław 1984). 33 Nb. 33
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Prawo wykroczeń (materialne i procesowe). Wydanie 8
Autor:
,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: