Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00065 007745 18414979 na godz. na dobę w sumie
Preambuła Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 1997 r. Aksjologiczne podstawy prawa - ebook/pdf
Preambuła Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 1997 r. Aksjologiczne podstawy prawa - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 216
Wydawca: C. H. Beck Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-8128-760-9 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Prezentowana książka jest pierwszą monografią w sposób całościowy omawiającą Preambułę Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2.4.1997 r. Dużo miejsca poświęca genezie tekstu – czytelnik znajdzie zgłoszone projekty oraz szerokie omówienie prac Komisji Konstytucyjnej Zgromadzenia Narodowego. W centrum uwagi znalazły się aksjologiczne podstawy całego polskiego systemu prawa oraz refleksja nad wartościami fundującymi porządek prawny w ogóle.

Autor omawia poszczególne wartości, uwzględniając ich oddziaływanie na orzecznictwo, zwracając uwagę również na przyjęte przez ustrojodawcę rozstrzygnięcia dotyczące pozaprawnego ugruntowania wartości konstytucyjnych. Podejmuje także problem normatywnego charakteru Preambuły.

Książka adresowana jest w sposób szczególny do wszystkich zainteresowanych prawem konstytucyjnym, przede wszystkim w kontekście zagadnień filozoficznoprawnych. Pogłębione rozumienie Preambuły Konstytucji jest istotne także dla wszystkich obywateli, gdyż wskazuje ona na podstawowe wartości leżące u podstaw wspólnoty politycznej.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Wstęp Przedmiotem prezentowanego opracowania jest preambuła Konsty- tucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2.4.1997 r.1. Zasadniczym celem jest pogłębienie rozumienia aksjologicznych podstaw polskiego porządku prawnego. Cel ten jest realizowany przede wszystkim w perspektywie stosowania i stanowienia prawa. Niemniej jednak pogłębione rozumie- nie wstępu do Konstytucji RP jest istotne także dla wszystkich zaintere- sowanych wartościami leżącymi u podstaw wspólnoty politycznej. Z aksjologicznego punktu widzenia zasadniczy dylemat, którego roz- strzygnięcia poszukiwać trzeba w preambule, dotyczy pierwszego celu porządku prawnego – czy celem tym jest państwo, czy dobro jednostki. Wyostrzając perspektywę i sięgając do pewnych idealizacji, można po- wiedzieć, że to pierwsze rozwiązanie typowe jest dla koncepcji etatystycz- nych, koncepcji racji stanu, w które w polskim konstytucjonalizmie wpi- sywała się konstytucja kwietniowa z 1935 r.; to drugie – dla klasycznej refleksji nad państwem i prawem, reprezentowanej Konstytucją 3 Maja i konstytucją marcową z 1921 r. W tym pierwszym podejściu na planie pierwszym są obowiązki wobec państwa, a prawa człowieka schodzą na drugi plan, uznaje się kompetencję państwa do określania podstawowych wartości systemu prawnego. W tym drugim pierwszą wartością jest god- ność człowieka, na planie pierwszym są uprawnienia obywateli do kształ- towania ładu prawnego, państwo „dopasowywane” jest do realizacji praw człowieka, a nie prawa człowieka do realizacji polityki mającej na celu do- bro państwa; uznaje się szerszy porządek aksjologiczny, w który wpisany jest aksjologiczny porządek wspólnoty politycznej2. Może się wydawać, że Konstytucja z 1997 r. jednoznacznie opowie- działa się za tą drugą tradycją. W pięciolecie uchwalenia Konstytucji 1 Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze sprost. i ze zm. 2 Zob. M. Piechowiak, Dobro wspólne jako fundament polskiego porządku konstytu- cyjnego, Warszawa 2012, s. 161–173. 1 Wstęp z 1997 r. prof. L. Garlicki pisał: „Każda konstytucja przyjmuje pewne za- sady podstawowe, służące zarówno jako aksjologiczny zwornik posta- nowień szczegółowych, jak i narzędzie pozwalające bądź na odnajdy- wanie w konstytucji treści, których zapomniano w niej zapisać, bądź na usuwanie z niej treści, które nie powinny się w niej znaleźć. Konstytucja z 1997 r. za taką zasadę uznała godność człowieka”3. Pogląd ten dobrze wpisuje się w naturalną po 1989 r. tendencję od- chodzenia od – opartego o ideologię marksistowską – państwa totalitar- nego. Zadać jednak trzeba pytanie, czy tekst Konstytucji utrzyma aksjo- logiczny fundament, któremu miał służyć, także w czasach, kiedy odwrót od totalitaryzmu czy autorytaryzmu przestanie być uznawany za oczy- wisty. Sądzę, że tak. Niemniej jednak trzeba zdać sobie sprawę z tego, że gdy sięgnie się wprost do samego tekstu Konstytucji, odpowiedź nie jest od razu oczywista, zarówno gdy czyta się preambułę, jak i wtedy gdy się- ga się do części artykułowej ustawy zasadniczej – o godności mowa jest dopiero w art. 30 , art. 5 Konstytucji określający cele państwa najpierw wskazuje na wartości dotyczące bytu państwa a potem na prawa człowie- ka i kolejność taka została przyjęta przez ustrojodawcę z pełną świado- mością; podobną strukturę wartości znajdzie się w rotach ślubowań po- słów (art. 104 ust. 2 Konstytucji), senatorów (art. 104 i 108 Konstytucji), prezydenta (art. 130 Konstytucji) czy premiera (art. 151 Konstytucji)4. Argumentuje się tu, że zasadniczego uzasadnienia fundamentalnego miejsca godności w polskim porządku konstytucyjnym należy upatry- wać w art. 1 Konstytucji, który brzmi: „Rzeczpospolita Polska jest do- brem wspólnym wszystkich obywateli”. Jest to dobry przykład tego, że nie tylko preambuła wyznacza kierunki interpretacji części artykułowej, ale także część artykułowa pełni istotną rolę w interpretacji preambuły, i to tak dalece, że determinuje samą strukturę wskazywanych w niej war- tości konstytucyjnych. W opracowaniu niniejszym zwraca się szczególną uwagę na kwestie meta-aksjologiczne – okazuje się, że ustrojodawca nie tylko dokonał sze- 3 L. Garlicki, Wolności i prawa jednostki w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 1997 roku. Bilans pięciu lat, w: H. Jerzmański (red.), Pięć lat Konstytucji Rzeczypospo- litej Polskiej, Warszawa 2002, s. 62. 4 M. Piechowiak, Służebność państwa wobec człowieka i jego praw jako naczelna idea Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 roku – osiągnięcie czy zadanie? Prz.Sejm. 2007, Nr 4 (81), s. 66–76. 2 Wstęp regu rozstrzygnięć dotyczących katalogu wartości i relacji zachodzących między nimi, ale przyjął w sposób wyraźny także rozstrzygnięcia doty- czące sposobu istnienia wartości, ich obiektywnego charakteru – dotyczy to przede wszystkim uniwersalnych wartości konstytucyjnych i – uzna- nej za przyrodzoną – godności. Zaznaczyć trzeba, że prezentowana książka nie pretenduje do wyczer- pania tematu – postanowienia preambuły wyznaczające aksjologię Kon- stytucji są istotne, w zasadzie, dla każdego elementu systemu prawnego. W przedstawianej tu pracy akcent położono na prace przygotowawcze do Konstytucji. Orzecznictwo sięgające do preambuły okazuje się być bardzo bogate i pełne jego opracowanie wymagałoby bardzo obszernej monografii. Stąd powoływane judykaty służą przede wszystkim ilustracji możliwości zastosowań; z konieczności przyjęcia pewnych ograniczeń objętości – w zasadzie nie sięga się tu do prac Sądu Najwyższego, jedno- cześnie uwzględniając szerzej orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego i Naczelnego Sądu Administracyjnego. Przy prezentacji badań prac przygotowawczych do Konstytucji, sze- reg wypowiedzi zostało zacytowanych, aby czytelnik miał kontakt z sa- mym materiałem źródłowym, i w konsekwencji możliwość weryfikacji przedstawionej tu interpretacji, a także – co ważniejsze – możliwość sa- modzielnej refleksji nad tekstem źródłowym. Uważam, że interpretacja tekstu prawnego powinna iść z duchem czasu, i stąd za naturalną należy uznać wykładnię dynamiczną. Niemniej jednak poprawnie prowadzona wykładnia dynamiczna nie może abstra- hować od analizy prac przygotowawczych, w tym i ustaleń dotyczących kształtowania się poszczególnych przepisów i całości tekstu w  trakcie procesu legislacyjnego, ani od badania intencji projektodawców poszcze- gólnych formuł w opracowywanym projekcie. Odejście od woli histo- rycznego ustrojodawcy5 każdorazowo wymaga wskazania odpowiednich 5 Wola historycznego ustrojodawcy nie jest tu pojmowana psychologicznie, ale ustro- jodawca, również historyczny, jest tu traktowany jako pewien konstrukt teoretyczny. Wykładnia historyczna zmierza nie do uwyraźnienia przekonań posłów czy senatorów uchwalających Konstytucję, ale do ustalenia znaczenia prawnego poszczególnych prze- pisów w momencie jej uchwalania. Ustalanie przekonań poszczególnych ludzi, analiza prac przygotowawczych, podobnie jak wykładnia językowa, systemowa czy funkcjonalna, to zasadnicze środki służące ustaleniu tego znaczenia. 3 Wstęp racji. Jeśli takich racji nie ma, to wola historycznego ustrojodawcy jest wolą ustrojodawcy po prostu. Badany tu materiał dotyczący prac przygotowawczych obejmu- je najważniejsze teksty źródłowe, które kształtowały proces legislacyjny w Sejmie II kadencji i Senacie III kadencji; proces, który doprowadził w 1997 r. do uchwalenia Konstytucji RP. Stąd obok historycznych wzor- ców konstytucyjnych zostały przedstawione projekty konstytucji wprost związane z tym procesem, natomiast nie są już prezentowane projekty istotne dla prac nad konstytucją prowadzonych przez Sejm I kadencji i Senat II kadencji. Szeroko brane są pod uwagę prace Komisji Konstytu- cyjnej Zgromadzenia Narodowego, które w większym stopniu niż debaty na forum Zgromadzenia Narodowego kształtowały projekt. Opracowanie składa się z trzech rozdziałów. Pierwszy, obok uwag wstępnych, obejmuje problematykę szeroko pojętej genezy preambuły i samej Konstytucji z 1997 r., wprowadza w problematykę przygotowa- nia projektu i uchwalenia Konstytucji, przedstawia historyczne wzorce konstytucyjne oraz projekty konstytucji. Drugi rozdział poświęcony jest szczegółowej analizie poszczególnych akapitów preambuły. Trzeci, za- wiera ogólniejszą refleksję dotyczącą aksjologii i meta-aksjologii konsty- tucji oraz jej walorów normatywnych. Wprost preambule Konstytucji z 1997 r. poświęcona była dotąd jedna książka, pt. Preambuła Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Warsza- wa 2009), będąca pracą zbiorową wydaną przez Biuro Trybunału Kon- stytucyjnego, stanowiącą pokłosie cyklu wykładów w Trybunale Konsty- tucyjnym poświęconych właśnie preambule. Wykłady te nie dotyczyły jednak wszystkich postanowień preambuły, a ponadto autorzy poszcze- gólnych opracowań, reprezentujący nie tylko nauki prawne, nie przyjmo- wali jednolitej metodologii, i publikacja ta nie zmierzała do całościowej prezentacji prac przygotowawczych Konstytucji ani dorobku orzeczni- czego opartego na preambule. Najobszerniejsze opracowanie dotyczące preambuły znalazło się w rozprawie M.E. Stefaniuk pt. Preambuła aktu normatywnego w dok- trynie oraz w procesie stanowienia i stosowania polskiego prawa w latach 1989–2007 (Lublin 2009). Praca ta w bardzo szeroki sposób omawia pra- ce przygotowawcze, treść preambuły, orzecznictwo sądów, a także wy- stąpienia posłów, którzy już po wejściu w życie Konstytucji odwoływali 4 Wstęp się do postanowień preambuły6; jest nieocenioną kopalnią wiedzy o do- stępnym materiale źródłowym oraz literaturze przedmiotu. Niemniej jednak prezentowana tu interpretacja jest często odmienna, inaczej roz- kładane są akcenty, prezentowane są inne konteksty; uwzględnione jest nowsze orzecznictwo. Ponadto, sposób ułożenia materiału, a  pewnie i cele stawiane przez autorkę, nie sprzyjają sprawnemu odnalezieniu za- sadniczych wartości wysłowionych w poszczególnych postanowieniach. Niniejsze opracowanie zmierza do zwięzłego przedstawienia idei prze- wodnich, stojących za nimi tradycji i – gdzie to możliwe – normatyw- nych konsekwencji, tak całej preambuły, jak i poszczególny jej postano- wień. Inaczej niż w opracowaniu M.E. Stefaniuk, materiał (czerpany tak z prac przygotowawczy, orzecznictwa, jak i doktryny) organizowany jest wokół – omawianych po kolei – poszczególnych postanowień preambu- ły, co powinno ułatwić korzystanie z niniejszej książki. 6 M.E. Stefaniuk, Preambuła aktu normatywnego w doktrynie oraz w procesie stano- wienia i stosowania polskiego prawa w latach 1989–2007, Lublin 2009, s. 219–250 (prace przygotowawcze), s. 251–361 (omówienie tekstu), s. 457–487 (orzecznictwo), s. 425–433 (Preambuła w wystąpieniach posłów). 5
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Preambuła Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 1997 r. Aksjologiczne podstawy prawa
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: