Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00362 006563 11243460 na godz. na dobę w sumie
Prewspółczynnik odliczenia VAT naliczonego - ebook/pdf
Prewspółczynnik odliczenia VAT naliczonego - ebook/pdf
Autor: Liczba stron:
Wydawca: Wolters Kluwer Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-264-9074-3 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki >> podatkowe
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).
Joanna Pęczek-Czerwińska doradca podatkowy, wykładowca; specjalizuje się w podatkach pośrednich; pracowała w międzynarodowych koncernach z sektora logistycznego i produkcyjnego, gdzie zajmowała się m.in. systemami zarządzania jakością; prowadziła liczne szkolenia z zakresu podatku VAT oraz uczestniczyła jako
prelegent w poświęconych mu konferencjach podatkowych; autorka licznych publikacji dotyczących zagadnień podatkowych.

Publikacja szczegółowo przedstawia miejsce prewspółczynnika w systemie VAT. Autorka w przystępny sposób wyjaśnia zasady stosowania przepisów dotyczących odliczania podatku naliczonego od zakupów wykorzystywanych zarówno do celów działalności gospodarczej, jak i innych celów, które weszły w życie 1 stycznia 2016 r. oraz w kompleksowy sposób analizuje nie tylko samą instytucję prewspółczynnika, ale także
jej miejsce w systemie VAT.

W opracowaniu omówiono przepisy ustawy nowelizującej z dnia 9 kwietnia 2015 r., w tym m.in. następujące zagadnienia:
cel wprowadzenia przepisów o prewspółczynniku,
podmioty zobowiązane do stosowania preproporcji,
przedmiotowy zakres stosowania przepisów o prewspółczynniku,
kalkulację oraz sposoby określenia proporcji,
preproporcję u podatników rozpoczynających działalność,
system korekt.

Książka przeznaczona jest przede wszystkim dla doradców podatkowych, księgowych, pracowników działów podatkowych i finansowych, jednostek samorządu terytorialnego, państwowych jednostek budżetowych, spółek holdingowych oraz instytucji finansowych. Będzie przydatnym źródłem informacji dla pracowników stowarzyszeń, fundacji, uczelni, instytutów badawczych, a także instytucji kultury. Zainteresuje również teoretyków i praktyków prawa podatkowego.
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

wskazują ważne elementy książki i ułatwiają PIKTOGRAMY ich odnalezienie nie tylko tuż przed egzaminem Ważne Przykłady Podstawa prawna Kontekst prawny Pytania Zadania Rozwiązania Odpowiedzi Stanowisko stron Pogląd Orzecznictwo Literatura Historia Nowe przepisy prewspółczynnik odliczenia vat naliczonego Joanna Pęczek-Czerwińska PRAWO W PRAKTYCE WARSZAWA 2016 Stan prawny na 1 kwietnia 2016 r. Wydawca Grzegorz Jarecki Redaktor prowadzący Kinga Zając Opracowanie redakcyjne Agnieszka Bąk Łamanie Fotoedytor Ta książka jest wspólnym dziełem twórcy i wydawcy. Prosimy, byś przestrzegał przysługujących im praw. Książkę możesz udostępnić osobom bliskim lub osobiście znanym, ale nie publikuj jej w internecie. Jeśli cytujesz fragmenty, nie zmieniaj ich treści i koniecznie zaznacz, czyje to dzieło. A jeśli musisz skopiować część, rób to jedynie na użytek osobisty. SZANUJMY PRAWO I WŁASNOŚĆ Więcej na www.legalnakultura.pl POLSKA IZBA KSIĄŻKI © Copyright by Wolters Kluwer SA, 2016 ISBN: 978-83-8092-323-2 Dział Praw Autorskich 01-208 Warszawa, ul. Przyokopowa 33 tel. 22 535 82 19 e-mail: ksiazki@wolterskluwer.pl www.wolterskluwer.pl księgarnia internetowa www.profi nfo.pl SpiS treści Spis treści Spis treści Wykaz skrótów � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 11 Wstęp � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 15 Rozdział 1 Systematyka publikacji � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 19 Rozdział 2 Zasady ogólne dotyczące systemu podatku naliczonego � � � � � 21 2�1� Prawo podatnika do odliczenia podatku naliczonego � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 23 2�2� Ograniczenia w odliczeniu podatku naliczonego � � � � � 25 2�3� Współczynnik sprzedaży – towary i usługi wykorzystywane jednocześnie do czynności opodatkowanych i zwolnionych z VAT � � � � � � � � � � � � � � 27 2�4� Uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 października 2011 r�, I FPS 9/10 � � � � � � � � � � � � � � � � � 29 2�5� Odliczenie podatku naliczonego od wydatków mieszanych w okresie przedakcesyjnym � � � � � � � � � � � � � 33 Rozdział 3 Prewspółczynnik a regulacje unijne � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 42 3�1� Dyrektywa VAT � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 42 3�2� Związek wydatków z czynnościami opodatkowanymi VAT � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 46 6 Spis treści 3�3� Związek wydatków z czynnościami pozostającymi poza systemem VAT � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 52 Rozdział 4 Nowelizacja ustawy VAT obowiązująca od 1 stycznia 2016 r. � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 58 4�1� Cel wprowadzenia przepisów o prewspółczynniku � � � � 60 4�2� Miejsce przepisów dotyczących preproporcji w systemie podatku VAT � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 62 4�3� Podmioty zobowiązane do stosowania preproporcji � � � 64 4�4� Przedmiotowy zakres stosowania przepisów o prewspółczynniku � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 66 4�5� Działalność gospodarcza oraz cele inne niż działalność gospodarcza � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 68 4�6� Działalność gospodarcza � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 70 4�6�1� Działalność gospodarcza w rozumieniu ustawy VAT � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 70 4�6�2� Działalność gospodarcza w rozumieniu dyrektywy VAT � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 73 4�6�3� Niezgodność przepisów ustawy VAT z regulacjami unijnymi � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 76 4�6�4� Czynności składające się na działalność gospodarczą � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 77 4�6�5� Działalność gospodarcza zwyczajowa i okazjonalna � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 78 4�6�6� Czynności niestanowiące działalności gospodarczej � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 79 4�6�7� Nabycie, emisja lub sprzedaż akcji i udziałów � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 81 4�6�8� Posiadanie akcji lub udziałów, otrzymywanie dywidend lub udziałów w zysku � � � � � � � � � � � � � 83 4�6�9� Nabywanie i posiadanie obligacji � � � � � � � � � � � � 84 4�6�10� Udzielanie pożyczek � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 84 4�6�11� Zakładanie lokat bankowych, depozytów i tym podobnych instrumentów finansowych oraz otrzymywanie odsetek z tego tytułu � � � � � 85 4�6�12� Zwykłe wykonywanie prawa własności � � � � � � � 87 Spis treści 7 4�6�13� Sprzedaż nieruchomości � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 89 4�6�14� Wykorzystywanie majątku rzeczowego � � � � � � � 89 4�6�15� Wsparcie dla związków zawodowych � � � � � � � � � 90 4�6�16� Zakładowy fundusz świadczeń socjalnych � � � � 91 4�6�17� Działalność charytatywna � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 92 4�6�18� Rozróżnienie transakcji prywatnych i gospodarczych � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 93 4�7� Cele inne niż działalność gospodarcza � � � � � � � � � � � � � � 94 4�8� Preproporcja a świadczenia nieodpłatne opodatkowane VAT � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 100 4�9� Preproporcja a cele osobiste � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 107 4�10� Preproporcja a pojazdy samochodowe � � � � � � � � � � � � � � 112 4�11� Sposób określenia proporcji � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 122 4�12� Jedna metoda w ramach sposobu określenia proporcji czy kilka metod równocześnie? � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 127 4�13� Sposób określenia proporcji – dostępne dane � � � � � � � � 132 4�13�1� Średnioroczna liczba osób, liczba godzin, powierzchnia � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 134 4�13�2� Średnioroczna liczba osób i średnioroczna liczba godzin roboczych � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 137 4�13�3� Średnioroczna powierzchnia � � � � � � � � � � � � � � � � 143 4�13�4� Obrót roczny z działalności gospodarczej oraz otrzymane przychody z działalności innej niż działalność gospodarcza � � � � � � � � � � � � 148 4�13�5� Delegacja ustawowa dla Ministra Finansów do ustanowienia innych sposobów określenia proporcji oraz wskazania danych � � � � � � � � � � � � 155 4�13�6� Sposób określenia proporcji – inne dane � � � � � � 158 4�13�7� Czego nie uwzględniać przy kalkulacji prewspółczynnika? � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 161 4�14� Kalkulacja preproporcji – kwestie techniczne � � � � � � � � 170 4�15� Preproporcja u podatników rozpoczynających działalność � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 172 4�16� Brak adekwatności danych do sytuacji podatnika � � � � � 179 4�17� System korekt � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 180 4�17�1� Korekta wynikająca z urealnienia preproporcji za dany rok podatkowy � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 180 8 Spis treści 4�17�2� Korekta wynikająca ze sprzedaży środków trwałych i WNiP lub likwidacji działalności gospodarczej w okresie korekty � � � � � � � � � � � � � � 187 4�17�3� Zmiana przeznaczenia � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 190 4�17�3�1� Zmiana przeznaczenia – środki trwałe oraz WNiP o wartości początkowej przekraczającej 15�000 zł � � � � � � � � � � � � 191 4�17�3�2� Zmiana przeznaczenia – środki trwałe i WNiP o wartości początkowej nieprzekraczającej 15�000 zł oraz towary i usługi inne niż środki trwałe oraz WNiP � � � � � � � � 193 4�17�3�3� Zmiana przeznaczenia – towary handlowe i surowce � � � � � � � � � � � � � � � � 194 4�17�3�4� Zmiana przeznaczenia – towary i usługi nabyte do wytworzenia środków trwałych oraz WNiP � � � � � � � 196 4�17�4� Zbycie przedsiębiorstwa lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 197 4�17�5� Korekta dokonywana przez podatników, dla których sposób określenia proporcji wskazuje rozporządzenie wykonawcze � � � � � � � � 197 4�17�6� Zmiana sposobu określenia proporcji � � � � � � � � 199 4�17�7� System korekt a brak wykazania podatku naliczonego do odliczenia � � � � � � � � � � � � � � � � � � 200 4�17�8� Korekta a brak obowiązku składania deklaracji podatkowych przez podatników „zwolnionych” z podatku � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 201 4�18� Preproporcja a nieruchomości � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 202 4�18�1� Wydatki na wytworzenie lub nabycie nieruchomości (praw użytkowania wieczystego gruntów) � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 205 4�18�2� Wydatki inne niż poniesione w związku z wytworzeniem lub nabyciem nieruchomości (praw wieczystego użytkowania gruntów) � � � � � 211 4�19� Zwroty podatku od wartości dodanej dla polskich podatników � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 212 Spis treści 9 4�20� Wejście w życie przepisów o prewspółczynniku oraz regulacje przejściowe � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 213 4�21� Czy przepisy o preproporcji mogą działać wstecz? � � � � 214 Rozdział 5 Znaczenie prewspółczynnika dla wybranych podmiotów � � � � 228 5�1� Jednostki samorządu terytorialnego � � � � � � � � � � � � � � � � � 228 5�2� Samorządowe i państwowe instytucje kultury � � � � � � � � 233 5�3� Uczelnie publiczne � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 234 5�4� Instytuty badawcze � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 235 5�5� Fundacje � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 237 5�6� Stowarzyszenia � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 238 5�7� Związki zawodowe � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 238 5�8� Spółki holdingowe � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 239 5�9� Przedsiębiorcy posiadający akcje lub udziały w innych podmiotach � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 246 5�10� Przedsiębiorcy zaangażowani w działalność charytatywną � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 248 Zestawienie orzecznictwa TSUE � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 251 Bibliografia � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 257 Wykaz skrótów Wykaz skrótów Akty prawne dyrektywa VAT k.c. o.p. p.s.w. rozporządzenie wykonawcze szósta dyrektywa Wykaz SkrótóW – dyrektywa 2006/112/WE Rady z  dnia 28  listopada 2006  r� w  sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz� Urz� UE L  347 z  11�12�2006, s� 1, z późn� zm�) – ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r� – Kodeks cywilny (tekst jedn�: Dz� U� z 2016 r� poz� 380 z późn� zm�) – ustawa z  dnia 29  sierpnia 1997  r� – Ordynacja po- datkowa (tekst jedn�: Dz� U� z  2015  r� poz�  613 z późn� zm�) – ustawa z  dnia 27  lipca 2005  r� – Prawo o  szkolnic- twie wyższym (tekst jedn�: Dz� U� z  2012  r� poz�  572 z późn� zm�) – rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 17 grudnia 2015 r� w sprawie sposobu określania zakresu wyko- rzystywania nabywanych towarów i  usług do celów działalności gospodarczej w  przypadku niektórych podatników (Dz� U� poz� 2193) – szósta dyrektywa 77/388/EWG Rady z  dnia 17  maja 1977 r� w sprawie harmonizacji ustawodawstw Państw Członkowskich w  odniesieniu do podatków obroto- wych – wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku (Dz� Urz� WE L 145 z 13�06�1977, s� 1; Dz� Urz� UE Polskie wy- danie specjalne, rozdz� 9, t� 1, s� 23, z późn� zm�) 12 u.i.b. u.o.p.d.k. u.p.d.o.f. u.p.o.l. u.s.d.g. u.s.g. ustawa nowelizująca z dnia 9 kwietnia 2015 r. ustawa nowelizująca z dnia 7 lutego 2014 r. ustawa o ZFŚS ustawa VAT Wykaz skrótów – ustawa z  dnia 30  kwietnia 2010  r� o  instytutach ba- dawczych (tekst jedn�: Dz� U� z 2016 r� poz� 371) – ustawa z  dnia 25  października 1991  r� o  organizo- waniu i  prowadzeniu działalności kulturalnej (tekst jedn�: Dz� U� z 2012 r� poz� 406 z późn� zm�) – ustawa z  dnia 26  lipca 1991  r� o  podatku dochodo- wym od osób fizycznych (tekst jedn�: Dz� U� z 2012 r� poz� 361 z późn� zm�) – ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r� o podatkach i opła- tach lokalnych (tekst jedn�: Dz� U� z 2014 r� poz� 849 z późn� zm�) – ustawa z dnia 2 lipca 2004 r� o swobodzie działalno- ści gospodarczej (tekst jedn�: Dz� U� z 2015 r� poz� 584 z późn� zm�) – ustawa z dnia 8 marca 1990 r� o samorządzie gminnym (tekst jedn�: Dz� U� z 2015 r� poz� 1515 z późn� zm�) – ustawa z  dnia 9  kwietnia 2015  r� o  zmianie ustawy o  podatku od towarów i  usług oraz ustawy – Prawo zamówień publicznych (Dz� U� poz� 605) – ustawa z dnia 7 lutego 2014 r� o zmianie ustawy o po- datku od towarów i  usług oraz niektórych innych ustaw (Dz� U� poz� 312) – ustawa z dnia 4 marca 1994 r� o zakładowym fundu- szu świadczeń socjalnych (tekst jedn�: Dz� U� z 2015 r� poz� 111 z późn� zm�) – ustawa z dnia 11 marca 2004 r� o podatku od towarów i usług (tekst jedn�: Dz� U� z 2011 r� Nr 177, poz� 1054 z późn� zm�) ustawa VAT z 1993 r. – ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r� o podatku od towa- rów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz� U� Nr 11, poz� 50 z późn� zm�) u.z.z. – ustawa z dnia 23 maja 1991 r� o związkach zawodo- wych (tekst jedn�: Dz� U� z 2015 r� poz� 1881) Wykaz skrótów Inne Dz. U. JST NSA ONSAiWSA TSUE, Trybunał WNiP WSA ZFŚS 13 – Dziennik Ustaw – jednostka/jednostki samorządu terytorialnego – Naczelny Sąd Administracyjny – Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego i wojewódzkich sądów administracyjnych – Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej – wartości niematerialne i prawne – Wojewódzki Sąd Administracyjny – zakładowy fundusz świadczeń socjalnych WStęp Wstęp Wstęp Podatek VAT jest określany mianem podatku pośredniego czy też po- datku konsumpcyjnego, którego ciężar w  całości ponosi ostateczny konsument� To jednak podatnicy, którzy uczestniczą w procesie pro- dukcji oraz sprzedaży, są zobowiązani do odprowadzania do organów podatkowych kwot należnego podatku VAT – tj� podatku, który po- brali od swoich klientów z tytułu dostawy towarów lub świadczenia usług, po odliczeniu od niego kwot podatku VAT, który z kolei zapła- cili swoim dostawcom, czyli podatku naliczonego� Z powyższego wynika, że z perspektywy podatnika podatek VAT cha- rakteryzuje się neutralnością na wszystkich etapach obrotu – nieza- leżnie od tego, czy będzie to etap produkcji, czy też etap sprzedaży� Jest to efekt konstrukcji systemu VAT jako takiego, który zakłada, że jeśli nabyte towary i  usługi są wykorzystywane do wykonywania działalności gospodarczej opodatkowanej VAT, to podatek VAT po- niesiony z tytułu ich nabycia podlega odliczeniu� Stosownie bowiem do zasady neutralności ciężar podatku VAT może ponieść zasadniczo tylko taka osoba, która nabywa towary i usługi na cele indywidualnej i ostatecznej konsumpcji, a nie na cele działalności gospodarczej opo- datkowanej podatkiem VAT� Sprawa jest oczywista w przypadku osób fizycznych, które nie prowa- dzą działalności gospodarczej, a więc typowych konsumentów osta- tecznych� To takie osoby ponoszą przede wszystkim ciężar podatku VAT, nabywając towary i  usługi, które konsumują� Za ostatecznych 16 Wstęp konsumentów należy jednak uznać także inne podmioty (np� osoby prawne), które nie wykonują działalności gospodarczej w  rozumie- niu przepisów o podatku VAT albo wykonują taki rodzaj czynności, w stosunku do których prawo do odliczenia nie przysługuje� Również te podmioty ponoszą ekonomiczny ciężar podatku z uwagi na brak prawa do odliczenia podatku naliczonego od dokonywanych przez nich zakupów� Zagadnienie komplikuje się jednak w przypadku takich podmiotów, które w  ramach swojej działalności wykonują zarówno działalność gospodarczą, jak i działalność inną niż działalność gospodarcza, a na- bywane przez nie towary i usługi są wykorzystywane do celów mie- szanych, bez możliwości ich jednoznacznego przypisania wyłącznie do jednego typu działalności� Celem niniejszej publikacji jest przybliżenie Czytelnikom właśnie tego zagadnienia i próba wyjaśnienia kwestii wątpliwych w związku z  wejściem w  życie z  dniem 1  stycznia 2016  r� ustawy nowelizują- cej z  dnia 9  kwietnia 2015  r�, wprowadzającej przepisy o  „sposobie określenia zakresu wykorzystywania nabywanych towarów i usług do celów działalności gospodarczej”, zwanym w ustawie VAT „sposobem określenia proporcji”, a  potocznie preproporcją albo prewspółczyn- nikiem� Przepisy te dotyczą podatników, którzy nabyte towary i  usługi wy- korzystują do celów mieszanych, tj�  jednocześnie do wykonywanej przez nich działalności gospodarczej, jak i do celów innych niż dzia- łalność gospodarcza – i  nie jest możliwe przypisanie tych towarów i usług w całości do działalności gospodarczej� Podatnik, o ile zechce skorzystać z  przysługującego mu prawa do odliczenia naliczonego podatku VAT w  związku z  wykorzystywaniem nabytych towarów i usług do wykonywania czynności opodatkowanych, będzie najpierw zobowiązany do stosownego obliczenia kwoty podatku naliczonego z  uwzględnieniem prewspółczynnika� W  istocie okazuje się jednak, że przepisy o  prewspółczynniku nie są oparte na prostych i  jedno- znacznych zasadach� Są one także w  wielu miejscach nieprecyzyj- ne i  niejednoznaczne� W  rezultacie istnieje wiele zagadnień, które Wstęp 17 z całą pewnością będą obszarem sporów interpretacyjnych toczonych nie tylko pomiędzy przedstawicielami doktryny, lecz także, a  może przede wszystkim, pomiędzy podatnikami a organami podatkowymi� Z uwagi jednak na znaczny stopień skomplikowania i niejednoznacz- ności przepisów o preproporcji do rozstrzygnięcia wątpliwości inter- pretacyjnych będzie mogła znaleźć zastosowanie zasada in dubio pro tributario, a  więc nakaz rozstrzygania na korzyść podatnika� Warto pamiętać, że zasada ta w ograniczonym zakresie została wprowadzo- na do przepisów ordynacji podatkowej z  dniem 1  stycznia 2016  r� poprzez dodanie art� 2a1� Przepis ten nakazuje niedające się usunąć wątpliwości co do treści przepisów prawa podatkowego rozstrzygać na korzyść podatnika2� 1 Artykuł 2a został dodany do przepisów ordynacji podatkowej ustawą z  dnia 5 sierpnia 2015 r� o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (Dz� U� poz� 1197)� 2 Stosowanie zasady rozstrzygania wątpliwości co do treści przepisów prawa po- datkowego na korzyść podatnika w kontekście art� 2a o�p� zostało wyjaśnione przez Ministra Finansów w interpretacji ogólnej z dnia 29 grudnia 2015 r�, PK4�8022�44�2015, LEX nr 291496� Rozdział 1 SyStematyka publikacji Rozdział 1� Systematyka publikacji Rozdział 1� Systematyka publikacji  Niniejsza publikacja została pomyślana w  ten sposób, aby kwestie związane ze stosowaniem przepisów o prewspółczyn- niku zostały przedstawione Czytelnikom w kontekście systemu VAT, ze szczególnym uwzględnieniem innych mechanizmów przewidzia- nych dla towarów i usług, które są wykorzystywane przez podatników do celów mieszanych, tj� jednocześnie do celów wykonywanej przez nich działalności gospodarczej oraz celów niemających charakteru gospodarczego, a  także w  kontekście dorobku orzeczniczego TSUE� Preproporcja nie będzie bowiem miała uniwersalnego zastosowania we wszystkich sytuacjach, w  których nabyte towary i  usługi są wy- korzystywane jednocześnie do celów działalności gospodarczej oraz do celów innych niż działalność gospodarcza� Z  jednej strony, nie można zatem stosować tych przepisów w oderwaniu od innych me- chanizmów przewidzianych przez ustawę VAT dla towarów i  usług wykorzystywanych do celów mieszanych� Z drugiej strony, nie moż- na zapominać, że celem wprowadzenia przepisów o preproporcji jest określenie kwot naliczonego podatku VAT, co do których podatniko- wi przysługuje prawo do odliczenia� W efekcie stosowanie przepisów o  prewspółczynniku powinno następować z  poszanowaniem zasady neutralności podatku VAT� Dlatego też komentarz dotyczący stricte prewspółczynnika został po- przedzony przedstawieniem podstawowych zasad dotyczących prawa 20 Rozdział 1. Systematyka publikacji podatnika do odliczenia podatku naliczonego wynikających z przepi- sów ustawy VAT, dyrektywy VAT oraz orzecznictwa Trybunału w za- kresie m�in� nabywanych towarów i  usług z  przeznaczeniem ich do celów mieszanych� Z  perspektywy stosowania przepisów o  prewspółczynniku oraz sta- nowiska prezentowanego przez organy podatkowe w trakcie prac nad nowelizacją ustawy VAT ciekawym zagadnieniem wydaje się także rys historyczny dotyczący, w szczególności, odliczenia VAT od zaku- pów wykorzystywanych do celów mieszanych w stanie prawnym obo- wiązującym do końca kwietnia 2004 r� i stanowiska prezentowanego przez sądy administracyjne w tym względzie� Część publikacji dotycząca prewspółczynnika jako takiego została po- dzielona na dwa zasadnicze obszary tematyczne� W rozdziale 4� „No- welizacja ustawy VAT obowiązująca od 1  stycznia 2016  r�” został przedstawiony komentarz dotyczący nowych przepisów, z  praktycz- nymi przykładami i odniesieniami do sytuacji, w których prewspół- czynnik nie powinien być stosowany� Rozdział  5� „Znaczenie pre- współczynnika dla wybranych podmiotów” dotyczy zaś podmiotów, dla których przepisy o preproporcji mogą mieć największe znaczenie� W niniejszym komentarzu przedstawiono jednak tylko wybrane pod- mioty i należy pamiętać o tym, że nie jest to katalog zamknięty� Rozdział 2 zaSady ogólne dotyczące SyStemu podatku naliczonego Rozdział 2� Zasady ogólne dotyczące systemu podatku naliczonego Rozdział 2� Zasady ogólne dotyczące systemu podatku naliczonego Prawo do odliczenia podatku naliczonego stanowi integralną część systemu VAT i  zasadniczo nie podlega ograniczeniu� Jest ono wy- konywane w  sposób bezpośredni w  stosunku do całego podatku obciążającego czynności powodujące naliczenie podatku� Każde zaś ograniczenie prawa do odliczenia z uwagi na fakt, że ma ono wpływ na wysokość obciążenia podatkowego, powinno być stosowane jako odstępstwo od zasady ogólnej, jaką jest odliczenie podatku przez po- datnika, który wykonuje działalność gospodarczą uprawniającą do odliczenia – tj� co do zasady opodatkowaną podatkiem VAT� Prawo do odliczenia podatku wymaga jednak, aby transakcje powo- dujące naliczenie podatku pozostawały w  bezpośrednim i  ścisłym związku z  transakcjami uprawniającymi do odliczenia – zasadni- czo opodatkowanymi VAT� Oznacza to, że prawo do odliczenia po- datku VAT naliczonego przy nabyciu towarów lub usług wymaga, żeby wydatki poczynione celem ich zakupu stanowiły, co do zasady, element cenotwórczy transakcji obciążonych podatkiem należnym, rodzących prawo do odliczenia� W  tym względzie dla zaistnienia prawa do odliczenia powinien zatem wystąpić bezpośredni związek pomiędzy nabytymi towarami i  usługami a  transakcjami opodat- kowanymi VAT� Prawo do odliczenia jest jednak także przyznane 22 Rozdział 2. Zasady ogólne dotyczące systemu podatku naliczonego podatnikowi w przypadku braku bezpośredniego i ścisłego związku pomiędzy transakcją powodującą naliczenie podatku a  transakcją opodatkowaną VAT� Dla istnienia prawa do odliczenia wystarczają- cy jest bowiem bezpośredni związek nabytych towarów i usług z ca- łością działalności gospodarczej, w  ramach której podatnik doko- nuje czynności opodatkowanych podatkiem VAT� W takiej sytuacji nabyte towary i usługi należą do tzw� kosztów ogólnych podatnika i jako takie stanowią także element cenotwórczy dostarczanych to- warów lub świadczonych usług�  Wskazane wyżej kwestie dotyczące podatku naliczonego stano- wią wyraz dwóch podstawowych zasad systemu VAT – mia- nowicie zasady neutralności oraz zasady potrącalności podatku VAT� Zasady te mają zaś na celu całkowite uwolnienie podatnika prowa- dzącego działalność gospodarczą opodatkowaną VAT od obciążeń z  tytułu podatku VAT przypadającego do zapłaty lub zapłaconego w związku z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą� Na- leży także pamiętać o tym, że zasada neutralności podatkowej, która ma zapewnić całkowite uwolnienie podatnika dokonującego czynno- ści opodatkowanych VAT od ciężaru tego podatku, oznacza w rzeczy- wistości, iż opodatkowaniu VAT podlega ostateczna i  indywidualna konsumpcja� Nie można również zapominać o tym, iż zasada neutralności podat- kowej stanowi wyraz zasady równego traktowania, która zakłada, że różne kategorie podmiotów gospodarczych znajdujących się w  po- równywalnej sytuacji są traktowane w taki sam sposób, tak aby unik- nąć zakłóceń konkurencji na rynku wewnętrznym�  W polskim prawodawstwie wyrazem wskazanych wyżej funda- mentalnych zasad systemu VAT jest art� 86 ust� 1 ustawy VAT (stanowiący implementację art�  168 dyrektywy VAT)� Stosownie do tego przepisu: „W  zakresie, w  jakim towary i  usługi są wykorzysty- wane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art� 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty po- datku należnego o kwotę podatku naliczonego”� 2.1. Prawo podatnika do odliczenia podatku naliczonego 23 2.1. prawo podatnika do odliczenia podatku naliczonego 2�1� Prawo podatnika do odliczenia podatku naliczonego  Przepisy ustawy VAT, co do zasady, uzależniają prawo podat- nika do odliczenia podatku naliczonego od dwóch warunków: i� spełnienia przesłanki pozytywnej, o której mowa w art� 86 ust� 1 ustawy VAT, czyli związku nabywanych towarów i usług z czyn- nościami opodatkowanymi, oraz ii� braku spełnienia przesłanek negatywnych, wyłączających prawo do odliczenia po stronie podatnika, określonych w szczególności w art� 88 ustawy VAT� Jak wskazano powyżej, w zakresie pierwszego warunku prawo podatni- ka do odliczenia uzależnione jest od istnienia związku pomiędzy towa- rami i usługami nabytymi przez podatnika a czynnościami opodatkowa- nymi� Kwestia ta jest uregulowana w art� 86 ust� 1 ustawy VAT, zgodnie z  którym: „W  zakresie, w  jakim towary i  usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art� 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należ- nego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem art� 114, art� 119 ust� 4, art� 120 ust� 17 i 19 oraz art� 124”� Omawiany związek z czynno- ściami opodatkowanymi może mieć charakter bezpośredniego związku nabywanych towarów lub usług z konkretną transakcją (lub konkret- nymi transakcjami) albo związku pośredniego z takimi transakcjami, poprzez bezpośrednie powiązanie zakupów z całokształtem działalno- ści gospodarczej wykonywanej przez podatnika� Z art� 86 ust� 1 ustawy VAT wynika także a contrario, że brak związku dokonywanych zaku- pów z wykonywaniem czynności opodatkowanych oznacza zasadniczo brak prawa do odliczenia po stronie podatnika� Podatnik nie będzie zatem (z pewnymi wyjątkami) uprawniony do odliczenia VAT od za- kupów dotyczących transakcji zwolnionych z VAT lub takich, które po- zostają poza przedmiotowym zakresem podatku VAT� Jeśli chodzi o drugi warunek determinujący – a właściwie wyłącza- jący – prawo podatnika do odliczenia, to został on sprecyzowany w  art�  88 ustawy VAT� Artykuł 88 ustawy VAT wprowadza szereg wyłączeń w zakresie prawa do odliczenia, nawet jeśli istnieje wskaza- 24 Rozdział 2. Zasady ogólne dotyczące systemu podatku naliczonego ny wyżej bezpośredni lub pośredni związek dokonywanych zakupów z czynnościami opodatkowanymi� I  tak, nawet pomimo istnienia związku zakupów z  działalnością gospodarczą opodatkowaną VAT, stosownie do art� 88 ust� 1 pkt 4 ustawy VAT prawo do odliczenia nie przysługuje w odniesieniu do nabywanych przez podatnika usług noclegowych i  gastronomicz- nych (z wyjątkiem nabycia gotowych posiłków przeznaczonych dla pasażerów przez podatników świadczących usługi przewozu osób)� Prawo do odliczenia nie dotyczy także, na podstawie art� 88 ust� 1a ustawy VAT, wydatków, które podlegają rozliczeniu na zasadach właś- ciwych dla tzw� zwrotu kosztów poza VAT, o którym mowa w art� 29a ust� 7 pkt 3 ustawy VAT� Wreszcie w myśl art� 88 ust� 3a ustawy VAT nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwro- tu podatku naliczonego faktury i dokumenty celne w przypadku, gdy: − sprzedaż została udokumentowana fakturami lub fakturami korygującymi wystawionymi przez podmiot nieistniejący; − transakcja udokumentowana fakturą nie podlega opodatkowaniu albo jest zwolniona od podatku; − wystawione faktury, faktury korygujące lub dokumenty celne: a) stwierdzają czynności, które nie zostały dokonane – w części dotyczącej tych czynności, b) podają kwoty niezgodne z rzeczywistością – w części dotyczą- cej tych pozycji, dla których podane zostały kwoty niezgodne z rzeczywistością, c) potwierdzają czynności, do których mają zastosowanie prze- pisy art� 58 i 83 k�c�3 – w części dotyczącej tych czynności; − faktury, faktury korygujące wystawione przez nabywcę zgodnie z odrębnymi przepisami nie zostały zaakceptowane przez sprze- dającego; 3 Artykuł 58  k�c� – czynności dotknięte nieważnością bezwzględną: czynności prawne sprzeczne z  ustawą albo mające na celu obejście ustawy; czynności prawne sprzeczne z zasadami współżycia społecznego; art� 83 k�c� – czynności pozorne� 2.2. Ograniczenia w odliczeniu podatku naliczonego 25 − wystawiono faktury, w których została wykazana kwota podatku w stosunku do czynności opodatkowanych, dla których nie wy- kazuje się kwoty podatku na fakturze – w części dotyczącej tych czynności� Artykuł 88 ust� 6 ustawy VAT ustanawia zaś zakaz odliczenia podatku w przypadku wewnątrzwspólnotowych nabyć towarów opodatkowa- nych w Polsce na podstawie art� 25 ust� 2 ustawy VAT w efekcie po- dania dostawcy przez nabywcę numeru potwierdzającego zarejestro- wanie nabywcy dla celów transakcji wewnątrzwspólnotowych, jeśli towary w momencie zakończenia ich wysyłki lub transportu znajdu- ją się na terytorium państwa członkowskiego innym niż terytorium Polski� Przepisy art� 88 ust� 4 ustawy VAT wskazują dodatkowo, że obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku należnego nie stosuje się do po- datników, którzy nie są zarejestrowani jako podatnicy VAT czynni, zgodnie z art� 96 ustawy VAT, z wyłączeniem przypadków, o których mowa w art� 86 ust� 2 pkt 7 ustawy VAT�  Podsumowując powyższe, należy podkreślić, że podatnik, który prowadzi działalność gospodarczą, będzie uprawniony do odliczenia naliczonego podatku VAT, o  ile wykaże związek bez- pośredni lub pośredni pomiędzy nabywanymi towarami i  usługami a czynnościami opodatkowanymi oraz w braku spełnienia przesłanek negatywnych, o których mowa w art� 88 ustawy VAT� Brak związku z  czynnościami opodatkowanymi oznacza zaś, co do zasady, brak prawa do odliczenia� 2.2. ograniczenia w odliczeniu podatku naliczonego 2.2. Ograniczenia w odliczeniu podatku naliczonego Wyrazem wspominanych wyżej zasad neutralności i  potrącalności podatku VAT są pewne mechanizmy ograniczające prawo podatnika do odliczenia podatku naliczonego istniejące w ustawie VAT� Mecha- nizmy te dotyczą wydatków, których nie da się przypisać wyłącznie 26 Rozdział 2. Zasady ogólne dotyczące systemu podatku naliczonego do czynności opodatkowanych podatkiem VAT� Wśród mechani- zmów tych należy wymienić: – prewspółczynnik stosowany od dnia 1 stycznia 2016 r� na pod- stawie art� 86 ust� 2a–2h ustawy VAT w odniesieniu do nabycia towarów i  usług wykorzystywanych jednocześnie do celów wy- konywanej przez podatnika działalności gospodarczej i do celów innych niż działalność gospodarcza; – ograniczenia wynikające z art� 86a ustawy VAT, dotyczące odli- czenia naliczonego podatku VAT w  zakresie wydatków związa- nych z pojazdami samochodowymi, które weszły w życie z dniem 1 kwietnia 2014 r�; – proporcjonalne odliczenie podatku naliczonego w zakresie wy- tworzenia lub nabycia nieruchomości (ewentualnie praw wie- czystego użytkowania gruntów) przeznaczonych zarówno do celów wykonywanej działalności gospodarczej, jak i  do szero- ko rozumianych celów osobistych, stosownie do art� 86 ust� 7b ustawy VAT zmienionego z  dniem 1  stycznia 2016  r� (art�  86 ust� 7b ustawy VAT w stanie prawnym obowiązującym od dnia 1 stycznia 2011 r� do końca 2015 r� dotyczył nieruchomości oraz praw wieczystego użytkowania gruntów, wykorzystywanych zarówno do celów działalności gospodarczej, jak i  do innych celów); – współczynnik sprzedaży, o którym mowa w art� 90 ustawy VAT, w  odniesieniu do nabywanych towarów i  usług wykorzystywa- nych przez podatnika jednocześnie – przyjmując pewne uprosz- czenie – do wykonywania czynności opodatkowanych i  czyn- ności zwolnionych z VAT� Regulacje dotyczące preproporcji, wydatków związanych z  pojazda- mi samochodowymi oraz nieruchomościami i  prawami użytkowania wieczystego gruntów zostaną omówione w  dalszej części komentarza, w punkcie 4�10� „Preproporcja a pojazdy samochodowe” oraz 4�18� „Pre- proporcja a  nieruchomości”� W  tym miejscu warto jednak poświę- cić nieco uwagi współczynnikowi sprzedaży, co do którego istniały w  przeszłości wątpliwości, czy przepisy art�  90 ustawy VAT mogły mieć zastosowanie nie tylko do transakcji dotyczących czynności opodatkowanych i zwolnionych z VAT, ale także czynności pozosta-
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Prewspółczynnik odliczenia VAT naliczonego
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: