Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00264 011002 7495618 na godz. na dobę w sumie
Problemy współczesnego prawa karnego. Część pierwsza - ebook/pdf
Problemy współczesnego prawa karnego. Część pierwsza - ebook/pdf
Autor: , Liczba stron: 172
Wydawca: C. H. Beck Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-255-8543-3 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Niniejsze opracowanie to wieloautorska publikacja teoretyków i praktyków zajmujących się dyscypliną szeroko pojętego prawa karnego. Autorzy poruszają różnorodne zagadnienia prawa karnego materialnego i procesowego, polskiego i obcego, dokonując ich teoretycznej analizy w oparciu o poglądy doktryny, elementy prawno-porównawcze i orzecznictwo sądowe. W założeniu prezentowana publikacja ma przyczynić się do wzbogacenia dyskusji naukowej w zakresie prezentowanych zagadnień.

Znajdź podobne książki

Darmowy fragment publikacji:

MONOGRAFIE PRAWNICZE Problemy wsPółczesnego Prawa karnego czĘŚĆ PIerwsza Pod redakcją BeatY t. BieńkoWskieJ ZBignieWa JędrZeJeWskiego Wydawnictwo C.H.Beck MONOGRAFIE PRAWNICZE PROBLEMY WSPÓŁCZESNEGO PRAWA KARNEGO CZĘŚĆ PIERWSZA Pod redakcją Beaty T. Bieńkowskiej Zbigniewa Jędrzejewskiego Polecamy nasze publikacje w serii Monografie Prawnicze: M. Czerwińska, P. Czarnecki (red.) KATALOG DOWODÓW W POSTĘPOWANIU KARNYM J. Skorupka, A. Drozd (red.) NOWE SPOJRZENIE NA MODEL ZAKAZÓW DOWODOWYCH W PROCESIE KARNYM Ł. Cora Zatrzymanie osoby w polskim procesie karnym E. Hryniewicz-Lach KARA KRYMINALNA W ŚWIETLE KONSTYTUCJI RP J. Konikowska-Kuczyńska WYKONYWANIE KARY POZBAWIENIA WOLNOŚCI W SYSTEMIE TERAPEUTYCZNYM WOBEC SKAZANYCH UZALEŻNIONYCH OD ŚRODKÓW ODURZAJĄCYCH LUB SUBSTANCJI PSYCHOTROPOWYCH www.ksiegarnia.beck.pl PROBLEMY WSPÓŁCZESNEGO PRAWA KARNEGO CZĘŚĆ PIERWSZA Pod redakcją BEATY T. BIEŃKOWSKIEJ ZBIGNIEWA JĘDRZEJEWSKIEGO WYDAWNICTWO C.H.BECK WARSZAWA 2016 Wydawca: Aneta Flisek Publikacja została dofinansowana przez RGW Rocławski Graczyk i Wspólnicy Adwokacka Spółka Jawna. © Wydawnictwo C.H.Beck 2016 Wydawnictwo C.H.Beck Sp. z o.o. ul. Bonifraterska 17, 00-203 Warszawa Skład i łamanie: Wydawnictwo C.H.Beck Druk i oprawa: Elpil, Siedlce ISBN 978-83-255-8542-6 ISBN e-book 978-83-255-8543-3 Spis treści Wstęp ........................................................................................................................... Wykaz Autorów ........................................................................................................ Wykaz skrótów .......................................................................................................... Instytucja zatrzymania w rosyjskim procesie karnym – wybrane zagadnienia. Rozważania na tle polskiego Kodeksu postępowania karnego (Doc. dr Beata T. Bieńkowska) .......................................................... Odpowiedzialność podmiotów zbiorowych za czyny zabronione jako przestępstwa skarbowe (Dr Magdalena Błaszczyk) ...................................... I. Wstęp ........................................................................................................... II. Materialnoprawne aspekty odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary .............................. III. Procesowe aspekty odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary ................................................... IV. Zakończenie ................................................................................................ Artykuł 296 KK jako karnoprocesowy instrument ochrony podmiotów gospodarczych przed nadużyciami ze strony kadry menedżerskiej (Anna Aleksandra Cimarno) ............................................................................. I. Wstęp ........................................................................................................... II. Przedmiot ochrony art. 296 KK .............................................................. III. Klauzula „zajmowanie się sprawami majątkowymi lub działalnością gospodarczą” ...................................................................... IV. Ustawa, umowa, decyzja właściwego organu jako źródła zobowiązania menedżera do zajmowania się sprawami podmiotu gospodarczego ............................................................................................ V. Sprawcy przestępstwa z art. 296 KK ...................................................... VI. Pokrzywdzony będący przedsiębiorcą ................................................... VII. Znaczna szkoda majątkowa i szkoda wielkich rozmiarów ................. VIII. Sprowadzenie bezpośredniego niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody majątkowej jako skutek czynności sprawczej z art. 296 § 1a KK ...................................................................................... IX. Zakończenie ................................................................................................ IX XI XIII 1 19 19 20 27 34 37 37 39 42 45 46 51 53 54 55 V Spis treści Przestępstwo oszustwa sądowego w polskim prawie karnym (Adwokat Wioletta Gwizdała, Marcin Bierła) .................................................................. I. Rys historyczny .......................................................................................... II. Istota oszustwa sądowego ........................................................................ III. Przedmiot ochrony .................................................................................... IV. Znamię czynności wykonawczej ............................................................. V. Rozporządzenie mieniem ......................................................................... VI. Znamiona strony podmiotowej .............................................................. VII. Podsumowanie ........................................................................................... Typ czynu zabronionego a struktura normy (Dr hab., prof. Uniwersytetu Warszawskiego Zbigniew Jędrzejewski ) ........................................................... Kontratyp a struktura normy (Dr hab., prof. Uniwersytetu Warszawskiego Zbigniew Jędrzejewski) ........................................................................................ Przestępstwo „zmowy przetargowej” w polskim i niemieckim prawie karnym – analiza prawnoporównawcza (apl. adw. Anna Porębska, LL.M., Marcin Bierła) ......................................................................................... I. Wprowadzenie ........................................................................................... II. Uwagi wstępne i rys historyczny ............................................................ 1. Polska ................................................................................................. 2. Niemcy ............................................................................................... 3. Porównanie regulacji polskiej i niemieckiej ................................ III. Czynność sprawcza przestępstwa „zmowy przetargowej” .................. 1. Polska ................................................................................................. 2. Niemcy ............................................................................................... IV. Przedmiot ochrony a karalność tzw. porozumień wertykalnych ....... 1. Niemcy ............................................................................................... 2. Polska ................................................................................................. V. Rozumienie pojęcia „przetargu” ............................................................. 1. Polska ................................................................................................. 2. Niemcy ............................................................................................... VI. Możliwość uniknięcia odpowiedzialności karnej a program leniency ........................................................................................................ 1. Polska ................................................................................................. 2. Niemcy ............................................................................................... VII. Podsumowanie ........................................................................................... Subsydiarny akt oskarżenia – wybrane zagadnienia proceduralne (apl. adw. Anna Porębska, LL.M., adw. Piotr R. Graczyk) ..................................... I. Wstęp ........................................................................................................... II. Wymóg powtórnego wydania postanowienia tego samego rodzaju . VI 59 59 61 61 62 65 73 74 77 89 99 99 102 102 103 104 105 105 107 109 109 111 113 113 116 119 119 121 122 125 125 127 Spis treści III. Powtórne umorzenie postępowania po zwrocie sprawy prokuratorowi ............................................................................................ IV. Wznowienie lub podjęcie postępowania na nowo a subsydiarny akt oskarżenia ................................................................................................... V. Charakter terminu do wniesienia subsydiarnego aktu oskarżenia .... VI. Rola prokuratora w postępowaniu wszczętym na podstawie skargi subsydiarnej ................................................................................................ VII. Podsumowanie ........................................................................................... Świadczenie niegodziwe oszukanego oraz jego przepadek – refleksje na tle postanowienia Sądu Najwyższego z 29.1.2015 r., I KZP 24/04 (Dr Sławomir Żółtek) .......................................................................................... 131 132 134 137 144 145 VII Wstęp „Problemy współczesnego prawa karnego” to wieloautorska publikacja, która wy­ dana została dzięki naukowej współpracy teoretyków i praktyków zajmujących się dys­ cypliną szeroko pojętego prawa karnego, a także dzięki wsparciu finansowemu kance­ larii adwokackiej – RGW Rocławski Graczyk i Wspólnicy Adwokacka Spółka Jawna. Opracowania  zawarte  w  niniejszej  publikacji  dotyczą  różnorodnych  zagadnień prawa karnego materialnego i procesowego, polskiego i obcego. Ich Autorzy rzetel­ nie  i  niezwykle  interesująco  prezentują  wybrane  problemy  prawnokarne  przez  pry­ zmat poglądów przedstawicieli doktryny, orzecznictwa sądowego i standardów prawa międzynarodowego.  Warto  podkreślić,  że  posługując  się  metodą  krytycznej  analizy poszczególnych instytucji, niejednokrotnie Autorzy podejmują jednocześnie trud for­ mułowania postulatów de lege ferenda. Poglądy zawarte w niniejszej publikacji stanowią odzwierciedlenie opinii i stanowi­ ska poszczególnych Autorów, mających nadzieję na wzbogacenie i pogłębienie dyskusji naukowej w przedmiocie poruszanych zagadnień. Beata T. Bieńkowska Zbigniew Jędrzejewski IX Wykaz Autorów Dr Beata T. Bieńkowska – Instytut Prawa Karnego, Wydział Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego, Wyższa Szkoła Administracji Publicznej w Ostrołęce Marcin Bierła – prawnik, Adw. Sp. J. RGW Rocławski Graczyk i Wspólnicy (War­ szawa) Uniwersytetu Warszawskiego Dr Magdalena Błaszczyk – Instytut Prawa Karnego, Wydział Prawa i Administracji Anna Cimarno – aplikant adwokacki (Warszawa) Piotr R. Graczyk  –  adwokat,  Adw.  Sp.  J.  RGW  Rocławski  Graczyk  i  Wspólnicy Wioletta Gwizdała – adwokat, Adw. Sp. J. RGW Rocławski Graczyk i Wspólnicy (Warszawa) (Warszawa) Dr hab. prof. UW Zbigniew Jędrzejewski – Instytut Prawa Karnego, Wydział Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego, Wyższa Szkoła Administracji Publicznej w Ostrołęce Anna Porębska  –  aplikant  adwokacki,  Adw.  Sp.  J.  RGW  Rocławski  Graczyk i Wspólnicy (Warszawa) Dr Sławomir Żółtek – Instytut Prawa Karnego, Wydział Prawa i Administracji Uni­ wersytetu Warszawskiego, Członek Biura Studiów i Analiz Sądu Najwyższego XI Wykaz skrótów 1. Akty prawne EKPCz ............................................. Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podsta­ wowych Wolności z 4.11.1950 r. (Dz.U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.) KC .................................................... ustawa z  23.4.1964 r. – Kodeks cywilny (tekst jedn. KK .................................................... ustawa z 6.6.1997 r. – Kodeks karny (Dz.U. Nr 88, Dz.U. z 2016 r. poz. 380 ze zm.) poz. 553 ze zm.) KKS .................................................. ustawa  z  10.9.1999  r.  –  Kodeks  karny  skarbowy (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 186 ze zm.) Konstytucja FR .............................. Konstytucja Federacji Rosyjskiej Konstytucja RP .............................. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z 2.4.1997 r. KPK FR ........................................... rosyjski  karnego (Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze sprost. i ze zm.) kodeks  postępowania  z 18.12.2001 r. KPK ................................................. ustawa z 6.6.1997 r. – Kodeks postępowania kar­ nego (Dz.U. Nr 89, poz. 555 ze zm.) KSH ................................................. ustawa z 15.9.2000 r. – Kodeks spółek handlowych (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 1030 ze zm.) MPPOiP .......................................... Międzynarodowy  Pakt  Praw  Obywatelskich  i  Po­ litycznych z 19.12.1966 r. (Dz.U. z 1977 r. Nr 38, poz. 167). OdpZbiorU ..................................... ustawa z  28.10.2002 r. o odpowiedzialności pod­ miotów  zbiorowych  za  czyny  zabronione  pod groźbą kary (tekst jedn. Dz.U. z 2015 r. poz. 1212 ze zm.) PrBank ............................................ ustawa z 29.8.1997 r. – Prawo bankowe (tekst jedn. PrUp ................................................ ustawa z 28.2.2003 r. – Prawo upadłościowe (tekst Dz.U. z 2015 r. poz. 128 ze zm.) jedn. Dz.U. z 2015 r. poz. 233 ze zm.) ZmKK ............................................. ustawa  z  9.6.2011  r.  o  zmianie  ustawy  –  Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 133, poz. 767) XIII Wykaz skrótów 2. Czasopisma CzPKiNP ......................................... Czasopismo Prawa Karnego i Nauk Penalnych Dz.U. ............................................... Dziennik Ustaw KSP .................................................. Krakowskie Studia Prawnicze MoP ................................................. Monitor Prawniczy OSNKW .......................................... Orzecznictwo  Sądu  Najwyższego.  Izba  Karna i Wojskowa OTK­A ............................................ Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego. Seria A Pal. ................................................... Palestra Pr. Bankowe ................................... Prawo Bankowe Pr. Spółek ....................................... Prawo Spółek Prbl. Praw. ...................................... Problemy Praworządności Prok. i Pr. ....................................... Prokuratura i Prawo WPP ................................................ Wojskowy Przegląd Prawniczy 3. Organy orzekające SA .................................................... Sąd Apelacyjny SN .................................................... Sąd Najwyższy NSA ................................................. Naczelny Sąd Administracyjny TK .................................................... Trybunał Konstytucyjny 4. Inne skróty inne rok art. .................................................... artykuł in. ..................................................... n. ...................................................... następny (­a, ­e) Nr ..................................................... numer pkt .................................................... punkt post. ................................................. postanowienie poz. .................................................. pozycja r. ....................................................... red. ................................................... redakcja s. ....................................................... t. ....................................................... tekst jedn. ....................................... uchw. ............................................... uchwała w zw. ............................................... w związku wg .................................................... według wyr. .................................................. wyrok ze zm. .............................................. ze zmianami strona (­y) tom tekst jednolity XIV Instytucja zatrzymania w rosyjskim procesie karnym – wybrane zagadnienia. Rozważania na tle polskiego Kodeksu postępowania karnego Doc. dr Beata T. Bieńkowska W polskiej procedurze karnej zatrzymanie to jeden ze środków przymusu procesowego 1. W Kodeksie postępowania karnego z 1997 r. zatrzymanie po­ traktowane  zostało  jako  odrębny  i  samodzielny  środek  przymusu2.  Środki przymusu  –  jak  podkreśla  T.  Grzegorczyk  –  to  legalne  sposoby  wkraczania w sferę konstytucyjnych praw jednostki. Środki przymusu, zdaniem powoła­ nego Autora, to środki służące bądź to: „a) zabezpieczeniu prawidłowego toku postępowania, przez zabezpieczenie osoby oskarżonego dla procesu (zatrzy­ manie, środki zapobiegawcze, poszukiwanie oskarżonego oraz list gończy i list żelazny) i wymuszaniu od uczestników postępowania ich obowiązków proce­ sowych (kary porządkowe), bądź też: b) zabezpieczeniu realności wykonania grożących kar lub roszczeń cywilnych dochodzonych w procesie karnym (za­ bezpieczenie majątkowe i tymczasowe zajęcie)”3. Jak wskazano powyżej, środki przymusu zabezpieczają prawidłowy prze­ bieg  i  skuteczność  postępowania  karnego  a  ich  główne  zadanie  polega na  stworzeniu  odpowiednich  warunków  wykonywania  czynności  proceso­ wych. Forma i rodzaj środków przymusu uzależnione są od konkretnych za­ dań, których realizację mają zapewnić4. 1  W doktrynie zatrzymanie zaliczane jest do środków przymusu sensu stricto, które określone zostały w dziale VI KPK – tak: C. Kulesza, [w:] P. Kruszyński (red.), Wykład prawa karnego pro­ cesowego, Białystok 2012, s. 274–275. 2   Por. T. Grzegorczyk, J. Tylman, Polskie postępowanie karne, Warszawa 2014, s. 556. 3  Por. T. Grzegorczyk, Kodeks postępowania karnego. Komentarz wraz z komentarzem do ustawy o świadku koronnym, Kraków 2005, s. 604. 4  Tak: T. Grzegorczyk, J. Tylman, Polskie postępowanie, s. 554. 1 Instytucja zatrzymania w rosyjskim procesie... Zatrzymanie osoby jest czynnością faktyczną polegającą na krótkotrwałym pozbawieniu wolności5. Jako instytucja prawa karnego procesowego zatrzyma­ nie wkracza w dziedzinę praw i wolności obywatelskich chronionych w Pol­ sce nie tylko ustawowo, ale przede wszystkim konstytucyjnie6. Przepis art. 41 ust. 1 Konstytucji RP stanowi, że: „Każdemu zapewnia się nietykalność osobi­ stą i wolność osobistą. Pozbawienie lub ograniczenie wolności może nastąpić tylko na zasadach i w trybie określonych w ustawie”. Właśnie kodeks postępo­ wania karnego jest jedną z tych ustaw, która szczegółowo określa przesłanki, w oparciu o które można dokonać zatrzymania osoby, procedurę stosowania tego środka przymusu oraz prawa i gwarancje przysługujące osobie zatrzyma­ nej7. W tym miejscu należy także podkreślić, że nie sposób omawiać instytucji zatrzymania w prawie polskim bez odniesienia do podstawowego źródła prawa międzynarodowego regulującego wolności i prawa człowieka jakim jest EKPCz z 1950 r. W akcie tym, zagadnieniu gwarancji związanych z zatrzymaniem po­ święcony został rozbudowany przepis art. 5, zawarty w rozdziale I, pt. „Prawa i wolności”. Wskazany przepis w sposób enumeratywny wymienia przypadki, w których dozwolone jest pozbawienie wolności, w tym zatrzymanie (art. 5 EKPCz odnosi się także do innych rodzajów pozbawienia wolności, co pozo­ staje poza sferą niniejszych rozważań)8. Co istotne, EKPCz wymienia katalog 5  Por. A. Gaberle, Leksykon polskiej procedury karnej, Gdańsk 2004, s. 385; K. Marszał mówi, że zatrzymanie polega na „chwilowym” pozbawieniu wolności określonej osoby – tenże, Proces karny. Zagadnienia ogólne, Katowice 2013, s. 436. 6  Por. S. Pikulski, K. Szczechowicz, Zatrzymanie i tymczasowe aresztowanie w świetle praw i wolności obywatelskich, Olsztyn 2004, s. 13–15. 7  Regulacje dotyczące zatrzymania zawierają także inne ustawy prawno­karne. Przykładowo należą do nich: ustawa z 21.8.2001 r. – Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 395 ze zm.) – por. art. 45–47, art. 52, 91; ustawa z 6.4.1990 r. o Policji (tekst jedn. Dz.U. z 2015 r. poz. 355 ze zm.) – por. art.  15 ust. 1 pkt 1 i pkt 2a; ustawa z 26.10.1982 r. o wy­ chowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (tekst jedn. Dz.U. z 2015 r. poz. 1286 ze zm.) – por. art. 40 ust. 1; ustawa z 24.5.2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Agen­ cji Wywiadu (tekst jedn. Dz.U. z 2015 r. poz. 1929 ze zm.) – por. art. 23 ust. 1 pkt  oraz ust. 7. 8  Por. treść art. 5 EKPCz, [w:] Prawo konstytucyjne. Zbiór aktów prawnych. Testy jednolite wraz z wprowadzeniem prof. dr. hab. M. Granata i prof. dr. hab. M. Zubika oraz z indeksem rzeczowym, Warszawa 2013, s. 68–69. Polska ratyfikowała EKPCz 19.1.1993 r. Por. także treść art. 1 Protokołu Nr 4 do EKPCz – „Nikt nie będzie pozbawiony wolności jedynie z powodu nie­ możności wykonania zobowiązania umownego” – Protokół  Nr 4 do EKPCz sporządzony został w Strasburgu 16.9.1963 r. (Dz.U. z 1995 r. Nr 36, poz. 175/2 ze zm.).  Innym ważnym aktem prawa międzynarodowego, który Polska ratyfikowała 13.12.1977 r. (Dz.U. Nr 38, poz. 167) jest MPPOiP przyjęty rezolucją Zgromadzenia Ogólnego ONZ 16.12.1966 r. W akcie tym także znajdują się gwarancje dotyczące zatrzymanego (por. art. 9 ust. 2–5). 2 Instytucja zatrzymania w rosyjskim procesie... podstawowych praw zatrzymanego. Gwarancje tego podmiotu sprowadzają się do: prawa do niezwłocznej informacji, w języku zrozumiałym dla zatrzyma­ nego, o przyczynach zatrzymania i stawianych mu zarzutach (ust. 2); prawa do niezwłocznego postawienia przed sędzią lub innym urzędnikiem upraw­ nionym przez ustawę do wykonywania władzy sądowniczej (ust. 3); prawa do rozprawy w rozsądnym terminie albo zwolnienia na czas postępowania. Zwol­ nienie może zostać uzależnione od udzielenia gwarancji zapewniających sta­ wienie na rozprawę (ust. 3); prawa odwołania się do sądu w celu ustalenia bez­ zwłocznie przez sąd legalności pozbawienia wolności i zarządzenia zwolnie­ nia, jeżeli pozbawienie wolności jest niezgodne z prawem (ust. 4); prawa do odszkodowania za niezgodne z treścią art. 5 Konwencji zatrzymanie (ust. 5). W literaturze polskiej podkreśla się, że wolność osobista polega na możli­ wości dysponowania własną osobą, a w szczególności na możliwości swobod­ nego zmieniania miejsca pobytu9. Zatrzymanie godzi w tak rozumianą wol­ ność osobistą. Trzeba przy tym pamiętać, że zatrzymanie osoby nie zwalnia z poszanowania jej nietykalności osobistej, rozumianej jako nienaruszalność integralności cielesnej i duchowej człowieka, która może doznać uszczerbku przez bicie, ranienie, torturowanie fizyczne lub dręczenie psychiczne10. Trzeba także dodać, że ograniczenia jakie dotykają osobę zatrzymaną to nie tylko po­ zbawienie prawa swobodnego poruszania się, ale i prawa do porozumiewania się z innymi oraz przyjmowania i przekazywania bez zezwolenia uprawnio­ nego organu procesowego jakichkolwiek przedmiotów oraz podporządkowa­ nie poleceniom tego organu11. W  rosyjskiej  literaturze  procesu  karnego  środkami  przymusu  proceso­ wego określa się przewidziane przez Kodeks postępowania karnego decyzje i  czynności  organów  procesowych  (prowadzącego  dochodzenie,  prowadzą­ cego  śledztwo,  prokuratora,  sądu,  sędziego),  które  są  stosowane  wobec  po­ dejrzanego,  oskarżonego  (podsądnego),  świadka,  pokrzywdzonego  i  innych uczestników  stosunków  karno­procesowych  w  celu  zabezpieczenia  procesu dowodzenia w sprawie karnej i powództwie cywilnym. Środki te mają służyć realizacji funkcji ścigania karnego i sprawiedliwemu rozstrzygnięciu sprawy karnej. Wyrażają się one w pozbawieniu albo ograniczeniu wolności osobistej, 9  Tak: P. Winczorek, Komentarz do Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., Warszawa 2000, s. 60. 10  Tak: P. Winczorek, Komentarz, s. 60. 11  Por. S. Pikulski, K. Szczechowicz, Zatrzymanie, s. 12 i podana tam literatura. 3 Instytucja zatrzymania w rosyjskim procesie... czasowym pozbawieniu stanowiska, ograniczeniu prawa własności i innych ograniczeniach12. Kodeks postępowania karnego Federacji Rosyjskiej problematykę zatrzy­ mania  reguluje  w  przepisach  art.  91–96  –  w  rozdziale  IV  zatytułowanym „Środki przymusu procesowego”13. Część 12, która rozpoczyna ten rozdział nosi tytuł „Zatrzymanie podejrzanego”. Podobnie jak w Polsce, także Konsty­ tucja FR, zawiera zapisy, stanowiące podstawowe gwarancje dla osób zatrzy­ manych. Zasadniczy w tej materii przepis art. 22 Konstytucji FR stanowi, że: „1. Każdy ma prawo do wolności i nietykalności osobistej. 2. Aresztowanie, osadzenie i przetrzymywanie w areszcie dopuszczalne jest wyłącznie na pod­ stawie postanowienia sądowego. Do czasu wydania postanowienia sądowego nikt nie może być zatrzymany dłużej niż 48 godzin”. Dopełnieniem przytoczo­ nej normy jest art. 48 ust. 2 tejże Konstytucji, wprowadzający dla zatrzyma­ nego prawo do korzystania z pomocy adwokata – co istotne – od chwili zatrzy­ mania – vide: „Każdy zatrzymany, osadzony w areszcie, oskarżony o popeł­ nienie przestępstwa ma prawo do korzystania z pomocy adwokata (obrońcy) od chwili, odpowiednio, zatrzymania, osadzenia w areszcie lub przedstawienia mu aktu oskarżenia”14. Nawiązując do tytułu części 12 rozdziału IV rosyjskiego KPK – „Zatrzy­ manie podejrzanego” – należy stwierdzić, że rozważania o instytucji zatrzy­ mania  trzeba  rozpocząć  od  wyjaśnienia  treści  pojęcia  podejrzany.  Definicji podejrzanego poświęcony został art. 46 KPK FR. Przepis ten zawiera rozbu­ dowaną definicję tego podmiotu procesu. Podejrzany to osoba wobec, której wszczęto sprawę karną albo osoba, która z powodu podejrzenia popełnienia przestępstwa została zatrzymana zgodnie z przepisami KPK albo osoba wobec której zastosowano jakikolwiek środek przymusu procesowego, ale oskarżenie 12 B.T. Bezlepkin, Ugołownyj process Rosii, Moskwa 2004, s. 155. 13  Rosyjski Kodeks postępowania karnego z  18.12.2001 r. (Ugołowno­processualnyj kodeks Rossijskoj Fiederacji z 18 diekabria 2001 goda, № 174 – Ф 3, c izm.; tekst rosyjskiego kodeksu postępowania karnego zaczęrpnieto z publikacji: I. Ł. Pietruchin. I.B. Michajłowskaja (red.), Kom­ mientarij k Ugołowno­processualnomu kodeksu Rossijskoj Fiederacji, Moskwa 2013; Rosja, w peł­ nym brzmieniu – Federacja Rosyjska (obie nazwy są terminami oficjalnymi) – por. Konstytucja Rosji.  Tłumaczenie, A. Kubik, Wstęp, A. Bosiacki, Warszawa 2000, s. 3.  Skrót literowy nazwy państwa w języku polskim – FR. 14  Przepis ten znajduje się w rozdziale 22 Konstytucji FR zatytułowanym „Prawa i wolności człowieka i obywatela”. Konstytucja Federacji Rosyjskiej została przyjęta w ogólnonarodowym referendum 12.12.1993 r. Por. Rosyjskie prawo konstytucyjne. Ustrojowe akty prawne. Wybór i redakcja naukowa: W. Staśkiewicz, Warszawa 2005, s. 15–49. 4 Instytucja zatrzymania w rosyjskim procesie... nie zostało jeszcze wniesione15. W tym miejscu, z uwagi na temat opracowa­ nia, należy odnieść się jedynie do tej części definicji, która ma związek z pro­ blematyką zatrzymania. Podejrzany zatem to (m.in.) osoba, która została za­ trzymana stosownie do treści art. 91 i 92 KPK FR (por. art. 46 ust. 1 pkt 2). O przepisach art. 91 i 92, które dotyczą podstaw zatrzymania, będzie mowa w dalszej części. Przepis art. 46 ust. 2 KPK FR stanowi, że zatrzymany w try­ bie art. 91 KPK, powinien zostać przesłuchany nie później niż w ciągu 24 go­ dzin od momentu faktycznego zatrzymania. W wypadku zatrzymania, zgodnie z przepisami art. 91 i 92 KPK, prowadzący śledztwo i prowadzący dochodze­ nie są obowiązani zawiadomić o tym fakcie bliskich krewnych albo krewnych podejrzanego, stosowanie do treści art. 9616. Zawiadomienie to powinno na­ stąpić nie później niż 12 godzin od momentu zatrzymania. Jeżeli podejrzany jest obywatelem innego państwa (cudzoziemcem) – to wówczas zawiadamia się ambasadę albo konsulat tego państwa. Taki zatrzymany ma prawo odmó­ wić kontaktu z przedstawicielem ambasady czy konsulatu swego państwa, ale i w tym wypadku zawiadomienie powinno być dokonane w ciągu 12 godzin od momentu zatrzymania. W sytuacji, kiedy interes postępowania przygoto­ wawczego wymaga zachowania w tajemnicy faktu zatrzymania podejrzanego, zawiadomienie – za zgodą prokuratora – może nie zostać przeprowadzone, za wyjątkiem przypadku, kiedy podejrzany jest niepełnoletni. Analizowany przepis art. 46 KPK FR poza definicją podejrzanego, w ust. 4 pkt 1–11 zawiera katalog praw tego podmiotu, które przysługują mu w pro­ wadzonym postępowaniu. Stosownie do treści przytoczonego przepisu podej­ rzany ma prawo do: uzyskania informacji o co jest podejrzewany i do otrzyma­ nia kopii protokołu zatrzymania, a także kopii postanowienia o zastosowaniu wobec niego środka przymusu procesowego; ma prawo składać wyjaśnienia (ros. objasnienija) i zeznania w przedmiocie podejrzenia oraz odmówić zło­ żenia wyjaśnień i zeznań17. W razie zgody podejrzanego na składanie zeznań 15  Tak: B.T. Bezlepkin, Ugołownyj process w woprosach i otwietach, Moskwa 2006, s. 48–49. 16  Przepis art. 5 pkt 4 KPK FR objaśniający wyrażenia ustawowe stanowi, że „bliscy krewni to: mąż, żona, rodzice, dzieci, przysposabiający i przysposobiony, rodzeństwo, dziadkowie i wnuki”. Ten sam przepis w pkt 37 precyzuje pojęcie „krewni” stanowiąc, że „krewni to wszystkie inne osoby, z wyłączeniem bliskich krewnych, które należą do rodziny”. W literaturze rosyjskiej pod­ nosi  się,  że  w  sytuacji  braku  członków  rodziny  (bliskich  krewnych  i  krewnych)  podejrzanego można zawiadomić – na jego prośbę – inne bliskie mu osoby – tak: I.Ł. Pietruchin, Sz.N. Chaza­ jew, [w:] I.Ł. Pietruchin, I.B. Michajłowskaja (red.), Kommientarij k ugołowno­proccesualnomu kodeksu Rossijskoj Fiederacji, Moskwa 2013, s. 221. 17    W  procesie  rosyjskim  środkiem  dowodowym  są  zeznania  (ros.  pokazanija)  podejrza­ nego (oskarżonego), pokrzywdzonego, świadka, biegłego.  W polskim procesie podejrzany (oskar­ 5
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Problemy współczesnego prawa karnego. Część pierwsza
Autor:
,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: