Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00167 005709 11251174 na godz. na dobę w sumie
Profesjonalne zarządzanie kadrami w podmiotach leczniczych - ebook/pdf
Profesjonalne zarządzanie kadrami w podmiotach leczniczych - ebook/pdf
Autor: , Liczba stron:
Wydawca: Wolters Kluwer Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-264-8602-9 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> biznes >> zarządzanie i marketing
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).
W publikacji przedstawiono specyfikę profesjonalnego zarządzania kadrami w podmiotach leczniczych oraz ich rolę i funkcje w organizacji. Opisano w niej zarówno od strony teoretycznej, jak i praktycznej między innymi takie kwestie jak:
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

PROFESJONALNE ZARZĄDZANIE KADRAMI W PODMIOTACH LECZNICZYCH redakcja naukowa Maria Danuta Głowacka Ewa Mojs 2. wydanie Warszawa 2015 Wydawca Izabella Małecka Redaktor prowadzący Małgorzata Jarecka Opracowanie redakcyjne Dagmara Wachna Łamanie Kamila Tomecka Projekt grafi czny okładki i stron tytułowych Maciej Sadowski Ta książka jest wspólnym dziełem twórcy i wydawcy. Prosimy, byś przestrzegał przysługujących im praw. Książkę możesz udostępnić osobom bliskim lub osobiście znanym, ale nie publikuj jej w internecie. Jeśli cytujesz fragmenty, nie zmieniaj ich treści i koniecznie zaznacz, czyje to dzieło. A jeśli musisz skopiować część, rób to jedynie na użytek osobisty. SZANUJMY PRAWO I WŁASNOŚĆ Więcej na www.legalnakultura.pl P(cid:202)(cid:189)(cid:221)(cid:187)(cid:131) I(cid:254)(cid:144)(cid:131) K(cid:221)(cid:174)(cid:141)(cid:257)(cid:187)(cid:174) © Copyright by Wolters Kluwer SA, 2015 ISBN: 978-83-264-3498-3 2. wydanie Wydane przez: Wolters Kluwer SA Dział Praw Autorskich 01-208 Warszawa, ul. Przyokopowa 33 tel. 22 535 82 00, fax 22 535 81 35 e-mail: ksiazki@wolterskluwer.pl www.wolterskluwer.pl księgarnia internetowa www.profinfo.pl SPIS TREŚCI Wykaz skrótów ......................................................................................................11 Wstęp .......................................................................................................................13 Rozdział 1 Organizacja doskonaląca się..............................................................................15 1.1..Wprowadzenie.............................................................................................15 1.2..Istota.organizacji.........................................................................................16 1.3..Przywództwo.w.organizacji.........................................................................22 1.4..Rozwój.organizacji......................................................................................23 1.5..Podsumowanie............................................................................................25 Piśmiennictwo.....................................................................................................27 Rozdział 2 Konteksty zarządzania zasobami ludzkimi w procesie pracy.....................28 2.1..Wprowadzenie.............................................................................................28 2.2..Opis.stanowiska.pracy................................................................................31 2.3..Intencyjny.charakter.komunikacji.w.procesie.zarządzania.. zasobami.ludzkimi......................................................................................39 2.4..Zakończenie................................................................................................42 Piśmiennictwo.....................................................................................................42 Rozdział 3 Kompetencje zawodowe a kompetencje osobiste...........................................43 3.1..Wprowadzenie.............................................................................................43 3.2..Kompetencje.pracownika...........................................................................43 3.3..Miękkie.kompetencje.................................................................................45 3.4..Zarządzanie.sobą........................................................................................47 3.5..Wykorzystanie.kompetencji.miękkich.......................................................49 6 3.6..Szkolenia......................................................................................................50 Piśmiennictwo.....................................................................................................51 Rozdział 4 Współczesne tendencje w motywowaniu do pracy.........................................52 Piśmiennictwo.....................................................................................................65 Rozdział 5 Jakość w systemie opieki zdrowotnej – rola kadry medycznej w procesie kształtowania jakości i zarządzania podmiotem leczniczym...............................................................................................................66 Piśmiennictwo.....................................................................................................77 Rozdział 6 Odpowiedzialność za jakość działań w podmiocie leczniczym...................78 6.1..Wprowadzenie.............................................................................................78 6.2..Kryteria.oceny.jakości.usług.medycznych.................................................78 6.3..Odpowiedzialność.cywilna.za.brak.należytej.jakości.świadczeń. zdrowotnych................................................................................................81 6.4..Odpowiedzialność.pracownicza.personelu.medycznego.. w.podmiocie.leczniczym.............................................................................86 6.5..Zakończenie................................................................................................88 Piśmiennictwo.....................................................................................................88 Rozdział 7 Budowanie projektów podnoszących jakość działań....................................90 7.1..Wprowadzenie.............................................................................................90 7.2..Próba.zdefiniowania.jakości.......................................................................91 7.3..Systemy.zewnętrznej.oceny.jakości.w.ochronie.zdrowia.........................95 7.4..Dualizm.jakości.w.ochronie.zdrowia.........................................................96 7.5..Wytyczne.w.zakresie.budowania.projektów.podnoszących.. jakość.działań..............................................................................................98 7.6..Zakończenie..............................................................................................102 Piśmiennictwo...................................................................................................103 SPIS TREŚCI 7 Rozdział 8 Podmiot leczniczy podstawowym ogniwem systemu. Aspekty organizacyjno-ekonomiczne..............................................................................104 8.1..Wprowadzenie...........................................................................................104 8.2..System.opieki.zdrowotnej,.cele.i.zasięg.działania..................................105 8.3..Podmiot.leczniczy..System.społeczno-techniczny.. i.ukierunkowanie.......................................................................................110 8.4..Wymóg.ekonomicznej.i.społecznej.racjonalizacji.działań.. podmiotów.leczniczych.............................................................................114 8.5..Zakończenie..............................................................................................118 Piśmiennictwo...................................................................................................119 Rozdział 9 Identyfikowanie misji i celów działań w podmiocie leczniczym...............121 9.1..Wprowadzenie...........................................................................................121 9.2..Czynniki.poszczególnych.segmentów.otoczenia.podmiotów.. leczniczych.................................................................................................124 9.3..Zakończenie..............................................................................................131 Piśmiennictwo...................................................................................................131 Rozdział 10 Czynniki obciążające w pracy w ochronie zdrowia – wybrane aspekty............133 10.1.. Wprowadzenie...........................................................................................133 10.2.. Stres.zawodowy.pracowników.medycznych............................................133 10.3.. Zasoby.osobiste.w.radzeniu.sobie.ze.stresem.w.środowisku.pracy......139 10.4.. Zakończenie..............................................................................................142 Piśmiennictwo.....................................................................................................142 Rozdział 11 Wymierne versus niewymierne źródła satysfakcji z pracy..........................144 11.1.. Wprowadzenie...........................................................................................144 11.2.. Motywy.podejmowania.aktywności.zawodowej.....................................144 11.3.. Satysfakcja.zawodowa...............................................................................145 11.4.. Zakończenie..............................................................................................152 Piśmiennictwo.....................................................................................................153 SPIS TREŚCI 8 Rozdział 12 Szpital jako miejsce pracy.................................................................................155 Piśmiennictwo.....................................................................................................162 Rozdział 13 Źródła i mierniki satysfakcji pacjenta...........................................................164 Piśmiennictwo.....................................................................................................174 Rozdział 14 Teoretyczne aspekty analizy zatrudnienia.....................................................177 Piśmiennictwo.....................................................................................................206 Rozdział 15 Formy zatrudnienia w podmiotach leczniczych...........................................208 15.1.. Wprowadzenie...........................................................................................208 15.2.. Przesłanki.wykonywania.zawodów.medycznych....................................209 15.3.. Zatrudnienie.pracownicze........................................................................211 15.4.. Umowa.cywilnoprawna............................................................................214 15.5.. Zamówienie.na.udzielanie.świadczeń.zdrowotnych..............................215 15.6.. Umowa.o.zarządzanie.podmiotem.leczniczym......................................218 15.7.. Zakończenie..............................................................................................219 Piśmiennictwo.....................................................................................................219 Rozdział 16 Rekrutacja i selekcja pracowników.................................................................221 16.1.. Wprowadzenie...........................................................................................221 16.2.. Ustalenie.źródeł.pozyskania.pracowników.............................................225 16.3.. Przeprowadzenie.naboru.do.pracy.i.selekcja.pracowników..................226 16.4.. Adaptacja.do.pracy...................................................................................229 16.5.. Zakończenie..............................................................................................231 Piśmiennictwo.....................................................................................................231 Rozdział 17 Planowanie ścieżki rozwoju zawodowego.......................................................233 17.1.. Wprowadzenie...........................................................................................233 17.2.. Drogi.rozwoju.zawodowego.....................................................................233 17.3.. Hierarchia.wartości.a.kariera.zawodowa................................................236 17.4.. Kotwice.kariery.zawodowej......................................................................238 SPIS TREŚCI 9 17.5.. Diagnoza.kompetencji.pracowniczych....................................................241 Piśmiennictwo.....................................................................................................243 Rozdział 18 Analiza błędów procesu zarządzania kadrami.............................................245 18.1.. Wprowadzenie...........................................................................................245 18.2.. Charakterystyka.procesu.zarządzania.kadrami......................................246 18.3.. Najczęściej.popełniane.błędy.w.procesie.zarządzania.kadrami............255 18.4.. Zakończenie..............................................................................................258 Piśmiennictwo.....................................................................................................259 Rozdział 19 Oceny pracownicze..............................................................................................260 19.1.. Wprowadzenie...........................................................................................260 19.2.. Pojęcie,.funkcje.i.cele.systemu.ocen.pracowniczych..............................260 19.3.. Metody.ocen..............................................................................................263 19.4.. Sposoby.prowadzenia.rozmów.oceniających..........................................267 19.5.. Wdrażanie.systemu.ocen..........................................................................268 19.6.. Prezentacja.wybranych.elementów.systemu.oceniania.pracowników.. podmiotu.leczniczego...............................................................................270 19.7.. Zakończenie..............................................................................................279 Piśmiennictwo.....................................................................................................279 Rozdział 20 Wypalenie zawodowe jako czynnik zmieniający efektywność pracownika............................................................................................................280 20.1.. Wprowadzenie...........................................................................................280 20.2.. Materiał.....................................................................................................283 20.3.. Metoda.......................................................................................................284 20.4.. Wyniki.i.ich.omówienie............................................................................286 20.5.. Wnioski......................................................................................................292 20.6.. Zakończenie..............................................................................................292 Piśmiennictwo.....................................................................................................293 Rozdział 21 Kompetencje farmaceutów w kontaktach z pacjentami.............................295 21.1.. Wprowadzenie...........................................................................................295 21.2.. Wiedza.o.zachowaniach.pacjentów.........................................................296 SPIS TREŚCI 10 21.3.. Kompetencje.zawodowe.farmaceutów...................................................297 21.4.. Kompetencje.w.sferze.komunikacyjnej...................................................300 21.5.. Kompetencje.związane.z.komunikacją.werbalną...................................301 21.6.. Kompetencje.w.zakresie.komunikacji.niewerbalnej..............................304 21.7.. Komunikacja.w.sytuacjach.szczególnych................................................306 21.8.. Sposoby.wywierania.wpływu....................................................................308 21.9.. Kompetencje.lidera.w.pracy.z.zespołem.................................................310 Piśmiennictwo.....................................................................................................311 Słowa kluczowe....................................................................................................313 Autorzy...................................................................................................................315 SPIS TREŚCI WYKAZ SKRÓTÓW k.c... –.. ustawa.z.dnia.23.kwietnia.1964.r..–.Kodeks.cywilny.(tekst. Konstytucja.RP.. –.. Konstytucja.Rzeczypospolitej.Polskiej.z.dnia.2.kwietnia. jedn.:.Dz..U..z.2014.r..poz..121.z.późn..zm.) k.p... –.. ustawa.z.dnia.26.czerwca.1974.r..–.Kodeks.pracy.(tekst. 1997.r..(Dz..U..Nr.78,.poz..483.z.późn..zm.) jedn.:.Dz..U..2014.r..poz..1502.z.późn..zm.) NFZ,.Fundusz.. OSN... OSNAP.. –.. Narodowy.Fundusz.Zdrowia –.. Orzecznictwo.Sądu.Najwyższego –.. Orzecznictwo.Sądu.Najwyższego..Izba.Administracyjna. OSNAPiUS... –.. Orzecznictwo.Sądu.Najwyższego..Izba.Administracyjna,. i.Pracy OSNC. OSNCP. OSPiKA.. u.d.l... u.z.l.... u.z.p.p... WHO.. Pracy.i.Ubezpieczeń.Społecznych –.. Orzecznictwo.Sądu.Najwyższego..Izba.Cywilna –.. Orzecznictwo.Sądu.Najwyższego.Izby.Cywilnej,.Pracy. i.Ubezpieczeń.Społecznych –.. Orzecznictwo.Sądów.Polskich.i.Komisji.Arbitrażowych –.. ustawa.z.dnia.15.kwietnia.2011.r..o.działalności.leczniczej. (tekst.jedn.:.Dz..U..z.2013.r..poz..217.z.późn..zm.) –.. ustawa. z. dnia. 5. grudnia. 1996. r.. o. zawodach. lekarza. i.lekarza.dentysty.(tekst.jedn.:.Dz..U..z.2011.r..Nr.277,. poz..1634.z.późn..zm.) –.. ustawa.z.dnia.5.lipca.1996.r..o.zawodach.pielęgniarki.i.po- łożnej.(tekst.jedn.:.Dz..U..z.2014.r..poz..1435.z.późn..zm.) –.. Światowa.Organizacja.Zdrowia WSTĘP W.obecnych.czasach.podmioty.lecznicze,.podobnie.jak.i.pozostałe. organizacje.działające.na.rynku,.dostrzegają.potrzebę.systematycznego. podnoszenia.standardów.swoich.działań.tak,.aby.odpowiadały.one.ocze- kiwaniom.ich.adresatów..W.systemie.ochrony.zdrowia.adresatami.dzia- łań.są.przede.wszystkim.pacjenci..Należy.więc.uwzględnić.ich.potrzeby. i.podejmować.takie.działania,.które.zagwarantują.im.satysfakcję.i.zado- wolenie..Jednocześnie.konieczne.jest.stałe.monitorowanie.oczekiwań. tych.adresatów.i.reagowanie.na.pojawiające.się.potrzeby.zmian..Należy. zbudować.system,.który.umożliwi.zabezpieczenie.właściwego.poziomu. świadczenia.usług.medycznych.z.zachowaniem.wysokiej.ich.jakości,.przy. jednoczesnym.ograniczeniu.środków.finansowych.przeznaczanych.na. działalność.służby.zdrowia..Aby.tak.zdefiniowany.cel.był.możliwy.do. osiągnięcia,.konieczne.jest.zaangażowanie.menedżera,.który.wykreuje. wizję.rozwoju.placówki.medycznej.w.dłuższej.perspektywie.czasowej,. potrafi.przekonać.pracowników.tej.placówki.o.słuszności.działań.podej- mowanych.w.celu.osiągnięcia.biznesowego.sukcesu.oraz.zmotywować.ich. dzięki.umiejętnemu.zastosowaniu.odpowiednich.technik. Niniejsza.publikacja.poświęcona.została.szeroko.rozumianej.tematyce. profesjonalnego.zarządzania.kadrami.w.podmiocie.leczniczym..Autorzy. kolejnych.rozdziałów.skupili.swoją.uwagę.na.zagadnieniach.zarządza- nia.zasobami.ludzkimi.w.procesach.pracy,.kompetencjach.zawodowych. i.osobistych.pracowników,.roli.kadry.medycznej.w.procesie.kształtowa- nia.jakości.w.podmiotach.leczniczych,.odpowiedzialności.za.jakość.oraz. budowaniu.projektów.podnoszących.jakość.działań..Omówiono.także. zagadnienia.dotyczące.źródeł.i.mierników.satysfakcji.pacjenta.oraz.mo- tywacji.personelu.medycznego.zarówno.w.aspekcie.organizacyjnym,.jak. i.psychologicznym..W.dalszej.części.książki.zwrócono.uwagę.na.czynniki. obciążające.w.pracy.oraz.problem.wypalenia.zawodowego.jako.elementu. zmieniającego.efektywność.pracownika..Wskazano.również.istotne.aspek- ty.pojawiające.się.podczas.rekrutacji.i.selekcji.pracowników. 14 WStęP Zamiarem.autorów.było.stworzenie.kompendium.aktualnej.wiedzy. związanej.z.zarządzaniem.kadrami.w.podmiocie.leczniczym.oraz.jej.prak- tycznym.zastosowaniem. Publikacja.jest.przeznaczona.dla.wszystkich.osób.zainteresowanych. tą.tematyką.–.zarówno.praktyków,.teoretyków,.jak.i.słuchaczy.studiów. podyplomowych.oraz.studentów.kierunków.takich.jak.zdrowie.publiczne,. zarządzanie.i.inne. Oddajemy.książkę.w.ręce.Czytelników,.życząc.im.owocnej.lektury. oraz.sukcesów.w.zarządzaniu.kadrami.w.placówkach.ochrony.zdrowia. Maria.Danuta.Głowacka Rozdział 1 ORGANIZACJA DOSKONALĄCA SIĘ 1.1. Wprowadzenie Pojęcie.„organizacja”.jest.różnie.definiowane.w.literaturze.przedmio- tu..Może.ono.być.rozpatrywane.z.wielu.płaszczyzn.odniesienia.i.wielo- znacznie.formułowane..Ma.to.związek.z.istnieniem.w.życiu.społecznym. wielu.sfer.działalności,.które.poddawane.ocenie.posługują.się.specyficz- ną.dla.siebie.treścią.pojęcia,.metodologią.i.nomenklaturą..W.otoczeniu. każdej.organizacji.pojawiają.się.zmiany,.które.tworząc.nowe.warunki. rozwoju.szans.i.zagrożeń,.stymulują.organizację.do.mobilnego.i.adekwat- nego.reagowania..Zgodność.reakcji.z.wymogami.dostosowywania.się.do. zaistniałej.zmiany.jest.weryfikowana.w.kontekście.używanych.zasobów. i.uzyskiwanych.rezultatów.przez.organizację,.która.(o.czym.zawsze.należy. pamiętać),.działa.także.w.interesie.otoczenia.i.w.konkretnych.warunkach. tworzonych.przez.to.otoczenie..Zasoby.organizacji.zawsze.należy.rozpa- trywać.w.kontekście.ich.użyteczności,.procesów.pozyskiwania.i.doskona- lenia..Ponieważ.powstające.w.otoczeniu.organizacji.zmiany.mają.często. charakter.nagły,.występując.jako.rezultat.przeobrażeń.kulturowych,.spo- łecznych,.prawnych.i.technologicznych,.proces.przystosowywania.się.or- ganizacji.do.nowych.warunków.często.skutkuje.koniecznością.tworzenia. nowej.jakości.usług.i.produktów..ten.proces.z.kolei.wywołuje.następstwa. finansowe,.przeobrażenia.w.organizacji,.która.w.nowych.warunkach.musi. być.kreatywna.i.sprostać.oczekiwaniom.rynku,.konkurencji.i.potrzebie. odnoszenia.sukcesu.w.swoich.działaniach..Organizacje,.które.pragną.sy- stematycznie.podnosić.standard.swoich.działań.zgodnie.z.oczekiwaniami. otoczenia,.muszą.jako.nadrzędny.cel.odniesienia.postawić.satysfakcję. i.zadowolenie.adresatów.swoich.wytworów..W.systemie.ochrony.zdro- wia.adresatami.działań.organizacji.są.pacjenci.i.środowiska,.w.których. 16 ROZDZIAł.1 realizują.oni.swoją.aktywność.życiową..to.dla.nich.organizacja,.działając. z.wykorzystaniem.swoich.zasobów.materialnych.i.niematerialnych,.stara. się.aktywnie.i.zarazem.skutecznie.reagować.na.pojawiające.się.sygnały. o.konieczności.wprowadzania.zmian.utrzymujących.efektywność.działań. organizacji.podnoszących.jej.kompetencje.w.zakresie.odczytywania,.diag- nozowania.i.zaspokajania.środowisk.w.których.i.dla.których.organizacja. działa. Sprawność.reagowania.na.pojawiające.się.w.otoczeniu.organizacji. szanse.i.zagrożenia.warunkuje.także.jej.zdolność.do.doskonalenia.się.. Organizacja.działająca.efektywnie.uczy.się.nie.tylko.tego,.jak.sprostać. zmianom,.ale.także.jak.rozwijać.swoją.zdolność.do.ich.kreowania. Weryfikuje.więc.swój.potencjał.pod.kątem: 1).jego.możliwości.na.przyszłość.w.kontekście.działań.wyprzedzających. (zdolność.finansowa,.rzeczowa,.zasoby.ludzkie), 2).konfrontacji.z.konkurencją, 3).wymaganych.kompetencji, 4).zdolności.uczenia.się. 1.2. Istota organizacji Mimo.wspomnianej.uprzednio.wieloznaczności.i.złożoności.pojęcia. „organizacja”,.można.wskazać.na.pewne.cechy.powtarzające.się.w.formu- łowanych.definicjach..Wskazują.one.na.istnienie: a).celu,.a.więc.przemyślanego.powodu,.dla.którego.organizacja.powstała. i.działa,.a.także b).struktury.i.funkcji.zasobów.warunkujących.osiąganie.celów.na.pozio- mie.założonej.jakości.oraz c).systemów.współdziałania.z.otoczeniem.i.monitorowania.posiadanego. potencjału.w.kontekście: –.formułowania, –.objaśniania, –.przydzielania, –.przekazywania, –.wdrażania.monitorowania, –.pomiaru.i.oceny.poziomów.realizacji.działań.(podejmowanych. i.projektowanych). .ORGANIZACJA.DOSKONALĄCA.SIę 17 W.literaturze.przedmiotu.(J..Zieleniewski,.1975,.s..42).można.wyróż- nić.kilka.ujęć.organizacji: –.czynnościowe.–.ukierunkowane.na.tworzenie.rzeczy.złożonej,.orga- nizowanie.ujmowane.jest.jako.proces; –.rzeczowe,.w.którym.rzecz.złożona,.powstała.jako.rezultat.procesu. organizowania,.tworzy.konstrukcję.wzajemnie.ze.sobą.powiąza- nych.elementów,.z.których.każdy.jest.odrębną.całością,.poprzez. swoje.działanie.przyczynia.się.do.sukcesu.całego.konstruktu; –.atrybutywne.–.definiuje.lub.wyraża.cechy.(stopień.zorganizowania). rzeczy.zorganizowanej.(J..Zieleniewski,.1978,.s..50),.określa.orga- nizację.jako.pewien.szczególny.rodzaj.stosunków.części.do.siebie. i.do.złożonej.z.nich.całości,.stosunek.ten.polega.na.tym,.że.części. współprzyczyniają.się.do.powodzenia.całości. W.prakseologicznym.ujęciu.pojęcia.„organizacja”.dominuje.ukie- runkowanie.na.celowość.podejmowanych.działań.i.ocenę.ich.sprawności.. Definicje.te.nie.uwzględniają.faktu,.że.również.organizacja,.traktowana. jako.całość,.ma.realny.wpływ.na.jakość.działań.tworzących.ją.elementów. Organizację.można.także.analizować.w.kontekście.trzech.naukowych. koncepcji.(M..Białasiewicz,.2008).sformułowanych.w.literaturze.przed- miotu.jako: 1..Podejście.strukturalne,.zwane.również.mechanistycznym,.w.któ- rym.człowiek.w.procesie.pracy.i.organizacji.traktowany.jest.na.równi. z.maszynami,.dopasowuje.się.go.do.organizacji.lub.traktuje.w.procesie. tworzenia.organizacji.jako.przedmiot.organizowania..W.literaturze.przed- miotu.(M..Białasiewicz,.2008;.J.A.F..Stoner,.C..Wankel,.2006,.s..193–195;. R..Rutka,.1996;.A..Stańda,.1997).podkreśla.się,.że.podejście.to.nie.było. jednolite..Można.tu.wyodrębnić.następujące.nurty: a).klasyczna.teoria.zarządzania,.koncentrująca.się.na: –.pracy.jako.formie.działania, –.stanowisku.pracy.w.aspekcie.wydajności, –.zasadach.zarządzania.pojmowanych.jako.swoista.kompozycja.two- rzenia.organizacji.w.oparciu.o.te.same.reguły,.które.są.stosowane. w.procesie.budowania.maszyny,.a.które.odnoszą.się.się.do.wy- mogów.stosowania:.jedności.poleceń,.podziału.pracy,.uprawnień,. ograniczeń.i.odpowiedzialności; b).zarządzanie.naukowe,.które.jest.skoncentrowane.na.problemie.pod- noszenia.wydajności.organizacji;.tej.wytycznej.podporządkowano.za- 18 ROZDZIAł.1 sady.oparte.na.podziale.funkcji:.pracownicy.wykonują.pracę,.a.mene- dżerowie.i.projektanci.zajmują.się.całym.obszarem.konceptualnym. W.zarządzaniu.systemowym.pojmowano.organizację.jako.całościowy. zbiór.zasobów.materialnych.i.niematerialnych.oraz.uporządkowanych. zasad.działania.w.kontekście.przyjętych.wartości,.takich.np..jak.prawo. moralne,.zasady.etyki,.poszanowanie.ładu,.porządku.prawnego,.władzy. 2..Podejście.podmiotowe.skoncentrowane.na: a).problematyce.potrzeb.organizacji, b).jakości.oraz.jej.relacji.z.otoczeniem,.a.także.sposobach.zarządzania. tymi.relacjami. W.tym.ujęciu.człowiekowi.przypisuje.się.najwyższą.wartość.wśród.za- sobów.organizacji,.wyróżniając.w.ten.sposób.jego.zdolność.do.twórczego,. kreatywnego.działania.w.sprzyjających.dla.niego.warunkach..Podkreśla. się.zarazem.konieczność.zaspokajania.potrzeb.i.oczekiwań.człowieka,. które.należy.uwzględniać.w.podobnym.stopniu,.co.potrzeby.organizacji. Można.w.tym.ujęciu.wyróżnić.także.nurt: –..socjologiczny.–.człowiek.jako.istota.społeczna.zawsze.działa.z.powodu. mniej.lub.bardziej.uświadamianych.sobie.potrzeb.(np..motywy.spo- łeczne,.psychologiczne,.ekonomiczne),.które.wyzwalają.i.kierunkują. jego.aktywność,.przejawiane.lub.powstrzymywane.zachowania.i.rela- cje.z.otoczeniem; –..psychologiczny.–.przypisujący.człowiekowi.autonomię.i.motywy.jego. działań,.wywodzące.się.z.uświadamianych.sobie.przez.człowieka.sta- nów.osobowości,.ego.i.ważnych.dla.niego.wartości;.człowiek.dąży.do. zaspokajania.ważnych.dla.siebie.celów.(których.hierarchia.podlega. zmianom),.kierując.się.ponadto.rozwojem.wiedzy,.nabywanym.do- świadczeniem,.wartościowaniem.celów.osobistych.i.oczekiwań.oto- czenia.oraz.(często).przeżywanymi.emocjami; –..sytuacyjny.–.skoncentrowany.na.procesie.efektywnego.identyfikowa- nia.i.reagowania.na.pojawiające.się.w.otoczeniu.szanse.i.zagrożenia. oraz.na.sprawności.kierownictwa.organizacji.w.nawiązywaniu.współ- pracy.z.otoczeniem.organizacji.w.podejmowaniu.działań.wyprzedza- jących,.innowacyjnych.kompensacyjnych.i.naprawczych. 3..Podejście.historyczne.–.wywodzi.się.z.socjologii.przemysłu;.analiza. historii.rozwoju.przemysłu.wskazuje.na.wyraźne.etapy: a).etap.wykorzystywania.maszyn.przed.etapem.fabrycznego.systemu. produkcji, .ORGANIZACJA.DOSKONALĄCA.SIę 19 b).równoległe.procesy.tworzenia.systemów:.produkcyjnych,.organizacji. społecznych, c).administracji.i.biurokracji.(rutyna,.kontrola,.specjalizacja), d).orientacja.na.kreatywne.posługiwanie.się.wiedzą,.informacją,.ozna- czanie.i.zaspokajanie.oczekiwań.klienta. Występująca.obecnie.w.przemyśle.faza.postindustrialna.pociąga.za. sobą.zmiany.w.organizacji.i.w.jej.otoczeniu..Wiąże.się.to.z.szerokim.do- stępem.do.informacji,.z.rozwojem.zaawansowanych.technologii,.wymia- ną.doświadczeń,.wyrównywaniem.szans,.wzrastającymi.możliwościami. kształcenia.i.doskonalenia.pożądanych.kompetencji..Organizacje.pod. wpływem.wymienionych.czynników.nie.mogą.trwać.nadal.w.starych.struk- turach.i.muszą.modyfikować.swoją.strukturę..Rzeczywistość.eliminu- je.większość.barier.odgradzających.organizacje.od.otoczenia..Obecnie. powszechnym.wymogiem.staje.się.kontakt,.możliwie.szybki.przepływ. informacji,.aktualizacja.wiedzy,.wirtualne.wspomaganie.procesów.decy- zji:.analizy,.weryfikacji,.porównywania,.monitorowania,.kontroli,.oceny. (P.F..Drucker,.1994,.s..93). W.literaturze.przedmiotu.wielu.naukowców.(m.in..H..Leavitt).do. zasobów.organizacji.zalicza:.strukturę,.zadania,.ludzi,.technologię..Wśród. nich.największe.znaczenie.przypisuje.się.człowiekowi..Stanowi.on.niezwy- kły.składnik.organizacji,.ucząc.się.pod.wpływem.tworzonych.przez.nią. warunków,.ale.także.przyczyniając.się.znacząco.do.jej.rozwoju.przez. zgłaszane:.oczekiwania,.postulaty.i.innowacje.(M..Przybyła,.2003,.s..32). Człowiek.w.organizacji.podlega.jej.wytycznym,.nakazom,.zaleceniom.. Modyfikuje.swoje.zachowania,.pragnąc.sprostać.stawianym.przez.orga- nizację.wymaganiom,.a.także.zapoczątkowuje.zmiany,.często.wdraża.je,. korzystając.z.przyznanych.przez.organizację.uprawnień..ten.proces.wzbu- dza.i.intensyfikuje.rozwój.jednostek,.grup,.zbiorowości,.społeczeństw.. Organizacja,.monitorując.swoje.wnętrze,.ma.wgląd.w.potencjał,.może. więc.realistycznie.oceniać.i.prognozować.pojawiające.się.w.otoczeniu. szanse.i.zagrożenia..Projektowane.lub.podejmowane.działania.mają.prze- widywalną.skuteczność..Mają.też.pozytywną.siłę.napędową.wobec.orga- nizacji,.jej.materialnych.i.niematerialnych.zasobów..Pod.wpływem.zmian. pojawiających.się.w.otoczeniu.organizacji.i.konieczności.podejmowania. działań.w.oparciu.o.dokonywaną.analizę.i.diagnozę.stanu.wyjściowego. organizacja.zmienia.się.wewnętrznie,.przede.wszystkim.w.warstwie.war- tości,.celów,.postaw.i.środków.ich.osiągania.lub.zaspokajania. 20 ROZDZIAł.1 Pojęcie.kultury.organizacyjnej.jest.złożone.i,.podobnie.jak.pojęcie. organizacji,.nie.da.się.jednoznacznie.zdefiniować..Składają.się.na.nie: –..hierarchia.systemu.wartości, –..system.norm.społecznych, –..profesjonalne.zachowania.w.organizacji, –..postawy.zawodowe, –..tolerancja, –..poszanowanie.wartości.drugiego.człowieka.itp. Organizacja.tworzy.swoją.kulturę.zgodnie.z.przyjętymi.wartościami,. w.sposób.przemyślany..Oczywiście.proces.jej.tworzenia,.modyfikowania,. umacniania.i.ochrony.jest.także.determinowany.zmianami,.które.pojawia- ją.się.w.otoczeniu.organizacji..Fakt,.że.współczesne.organizacje.działają. w.większości.w.systemach.otwartych,.zwiększa.dopływ.nowych.czynników,. które.mają.często.znaczący.i.bezpośredni.wpływ.na.kulturę.organizacji.lub. na.zachowania.jej.członków..Godny.podkreślenia.jest.także.aspekt.indy- widualnych.motywów.i.właściwości.sterujących.zachowaniami.jednostek. i.poszczególnych.zbiorowości.tworzących.daną.organizację..trzeba.bo- wiem.pamiętać,.że.zachowania.człowieka,.przyjęte.wartości.i.przejawiane. postawy.bywają.nierzadko.wyzwalane.lub.tłumione.pod.wpływem.nagłych. impulsów,.niekontrolowanych.emocji,.nieprzemyślanych.decyzji..Wiele. organizacji.na.rynku.ma.niedługi.staż,.często.młodą.kadrę,.szukającą.zmian,. dynamiki,.efektownych.sukcesów..te.organizacje.nie.miały.wystarczająco. dużo.czasu.i.warunków,.by.stworzyć.spójną,.utrwaloną.kulturę.organizacji,. nawet.jeśli.założymy,.że.wytyczne.zostały.bardzo.starannie.rozpracowane,. przyjęte.i.wdrażane.zgodnie.z.akceptowanymi.wzorcami..Czas.weryfikuje. bowiem,.uwypukla,.obnaża.lub.utrwala.zalety,.niedoskonałości.czy.wręcz. błędy.kultury.organizacji,.która.przecież.opiera.się.na.naturze.człowieka. (grup.społecznych,.zespołów.zadaniowych),.leżącej.u.podstaw.jego.uświa- damianych.i.nieuświadamianych.potrzeb,.realizowanych.podczas.działań,. w.kontaktach.i.w.relacjach.z.szeroko.pojętym.otoczeniem..Należy.również. uwzględnić.zróżnicowane.wykształcenie.i.kompetencje.człowieka,.które. znacząco.wpływają.na.jego.aspiracje.i.możliwość.przejawiania.zachowań. oczekiwanych.przez.organizację.i.środowiska.aktywności.życiowej.człowie- ka..Nie.bez.znaczenia.jest.wiek.uczestników.organizacji..Różnice.w.wieku. członków.organizacji.rodzą.szereg.problemów.i.uwarunkowań.mających. wpływ.na.identyfikowanie.potrzeb.uczestników.organizacji.i.poziom.oraz. jakość.ich.zaspokajania,.co.niewątpliwie.ma.wpływ.na.uzewnętrzniające.się. .ORGANIZACJA.DOSKONALĄCA.SIę 21 w.kontaktach.interpersonalnych.emocje..Jeśli.organizacja.gromadzi.ludzi. młodych,.to.można.oczekiwać,.że.będą.oni.bardziej.skłonni.do.podejmo- wania.nowych.wyzwań.niż.osoby.starsze,.które.z.reguły.wolą.pracować. w.warunkach.przewidywalnych..Jak.jednak.mierzyć.i.wartościować.te.po- stawy?.Na.jednej.szali.zapał,.skłonność.podejmowania.ryzyka,.na.drugiej. zachowawcze.zachowanie,.lecz.może.uwarunkowane.odpowiedzialnością. lub.doświadczeniem?.A.może.proces.zmian.był.źle.wdrażany.i.stąd.tak. różne.postawy.pracowników?.Należy.opierać.się.pokusie.wystawiania.po- chopnych.ocen..Czynników,.które.determinują.kulturę.organizacji,.jest. wiele.i.nie.są.one.stałe,.podlegają.zmianom.zgodnym.z.pojawianiem.się. czynników.modyfikujących.organizację.i.jej.uczestników. Są.to.sprzężenia.zwrotne,.dynamiczne.i.bardzo.wrażliwe.na: –..relacje.z.otoczeniem.i.ocenę.społeczną, –..warunki.polityczne,.społeczne,.ekonomiczne,.prawne,.technologicz- ne,.kulturowe, –..systemy.i.style.zarządzania.organizacją, –..klimat.organizacyjny, –..przyjęte.i.przejawiane.normy, –..zachowania.i.więzi.kulturowe, –..symbole, –..zwyczaje, –..tradycje, –..wartości, –..sytuację.życiową.i.uświadamiane.potrzeby.i.aspiracje. W.literaturze.przedmiotu.(C..Sikorski,.1995,.s..49–50).sformułowano. następujące.funkcje.kultury.organizacyjnej: 1...Funkcja integracyjna.–.scala.organizację.w.całość.poprzez.określe- nie.własnego.systemu.wartości,.norm.i.zasad,.a.także.sposobu.komu- nikowania.się,.znaczenia.stosowanych.symboli.i.środków.ukierunko- wanych.na.realizację.misji.i.celów.danej.organizacji..Funkcja.ta.sprzyja. wytwarzaniu.i.utrwalaniu.zaangażowania.uczestników.organizacji. w.sprawy.dla.niej.istotne,.jak.również.w.tworzenie.klimatu.akceptacji,. bliskości.i.wzajemnego.wsparcia,.co.w.konsekwencji.zaspokaja.potrze- by.bezpieczeństwa.i.przynależności,.tak.ważne.w.życiu.społecznym. każdej.zbiorowości.i.jednostki. 2...Funkcja percepcyjna.–.polega.na.wytwarzaniu.w.organizacji.wśród. jej.członków.wspólnej.perspektywy.wartościowania.i.odnoszenia.się. 22 ROZDZIAł.1 do.pojawiających.się.w.otoczeniu.zjawisk..Posiadane.poczucie.przyna- leżności.do.danej.zbiorowości,.kierującej.się.określonymi.i.przyjętymi,. więc.podzielanymi.wartościami.i.środkami.ich.realizacji,.kształtuje.nie. tylko.poczucie.powinności,.ale.i.światopogląd.człowieka,.wywierając. przez.to.wpływ.na.dokonywane.przez.niego.wybory.i.przejawiane. zachowania. 3...Funkcja adaptacyjna.–.przyczynia.się.do.zwiększania.poczucia.bez- pieczeństwa.poprzez.znoszenie.wątpliwości.przy.dokonywaniu.przez. członka.organizacji.wyboru.sposobu.zachowania.się.np..w.sytuacji. nowej,.uprzednio.niedoświadczanej,.poprzez.dostarczanie.mu.na.ba- zie.wspólnie.przyjętych.wartości.gotowych,.przydatnych.rozwiązań,. utrwalając.w.ten.sposób.związek.emocjonalny.z.organizacją. 1.3. Przywództwo w organizacji Każda.skuteczna.organizacja.powinna.mieć.swojego.mentalnego.lide- ra,.przywódcę,.który.będzie.stanowić.ucieleśnienie.wartości.organizacji,. zarazem.wzór.i.cel.dążeń.jej.członków..Przywódca.to.nie.kierownik..On. nadaje.emocjonalny.kierunek..Wzbudzając.silne.zaangażowanie,.pobu- dza.motywację.poprzez.posiadane.cechy.osobowości,.wspólnotę.celów,. akcentowaną.niezłomną.pewność.o.wyjątkowości.realizowanej.misji.i.de- terminację.w.podejmowaniu.koniecznych.działań..Przewodzenie.to.sztuka. wyzwalania.działań.innych.ludzi,.ze.względu.na.ich.wartość.dla.sprawy. i.organizacji,.poprzez: a).tworzenie.wspólnego.wizerunku.otaczającego.świata, b).podzielane.wartości, c).poczucie.tożsamości, d).uprawnienie.do.budowania.odrębności.kulturowej,.precyzyjnie.okre- ślającej.prawa.i.obowiązki.uczestników.organizacji,.oraz.do.podejmo- wania.odpowiednich.działań.i.przejawiania.oczekiwanych.zachowań.. Można.zatem.przyjąć,.że.przewodzenie.polega.na.zarządzaniu.aktyw- nością.ludzi.ze.względu.na.przyjęte.przez.nich.wartości,.cenne.dla.organi- zacji,.podczas.gdy.kierowanie.tą.aktywnością.porządkuje.działania.ludzkie. przede.wszystkim.ze.względu.na.ich.oczekiwane.rezultaty,.co.oczywiście.nie. ogranicza.prawa.człowieka.do.emocjonalnego.angażowania.się.w.działania,. ale.wartość.lub.znak.tych.emocji.nie.jest.wiodącym.celem.przy.projektowa- .ORGANIZACJA.DOSKONALĄCA.SIę 23 niu.lub.przydzielaniu.mu.obowiązków.w.organizacji..Kierowanie.jest.bo- wiem.tak.ukierunkowane.na.człowieka,.grupę.lub.zespół.ludzi,.by.zechcieli. oni.wykonywać.wolę.kierownika.w.czasie,.miejscu.i.w.sposób.przez.niego. przedstawiony.oraz.oczekiwany..W.omawianym.procesie.także.nie.ograni- cza.się.prawa.organizacji.do.realizowania.w.działaniach.kierowniczych.war- tości.cennych.dla.organizacji..Wskazuje.się.tylko.na.przyjęcie.określonego. porządku.priorytetów.dla.działań.przywódczych.i.kierowniczych. 1.4. Rozwój organizacji Mówiąc.o.rozwoju.organizacji,.zawsze.konfrontujemy.wystarczalność. posiadanego.przez.nią.potencjału.z.przewidywanymi,.projektowanymi. lub.pożądanymi.potrzebami.w.dającej.się.określić.przyszłości.politycznej,. prawnej,.ekonomicznej.i.technologicznej..Wystarczalność.diagnozowane- go.potencjału.organizacji.rozpatrywana.jest.w.aspekcie.możliwości.(po- ziomu.jakości).adaptowania.się.do.zmian.(szans.i.zagrożeń.w.otoczeniu),. które.są.przewidywane,.oczekiwane.lub.projektowane. Z.założenia.organizacje,.a.zatem.ich.uczestnicy,.reagując.na.zmiany. zachodzące.we.wnętrzu.organizacji.i.w.ich.otoczeniu,.muszą.także.przygo- towywać.siebie.i.organizacje.do.zmian.przyszłościowych,.czyli.tych,.które. powstają.w.warunkach.trudnych.do.przewidzenia..Organizacje.nie.mogą. jednak.tylko.czekać.na.nowe.uwarunkowania,.gdyż.wtedy.z.pewnością. zmiany.je.zaskoczą.i.organizacje.im.nie.sprostają..Na.konieczność.przygoto- wywania.się.do.przyszłych.zmian.wskazuje.P.F..Drucker.(1997),.dowodząc,. że.liderem.w.przyszłości.może.zostać.tylko.ten,.kto.się.do.zmiany.przygo- towuje..Przywołany.autor.i.wybitny.znawca.tematu.przewiduje.także,.że. osoby,.które.nie.podejmują.obecnie.takich.działań,.poniosą.w.przyszłości. straty.nie.do.powetowania..Organizacje.i.ich.uczestnicy.muszą.więc.dbać. o.własną.sprawność.mimo.braku.wszystkich.informacji.o.niedającej.się.do. końca.rozpoznać.przyszłości..Muszą.podejmować.wysiłki,.by.dostosowywać. dzisiejsze.struktury.organizacji.do.zadań.przyszłościowych,.analizując.włas- ne.dokonania.w.aspekcie.przeszłości,.teraźniejszości.i.przyszłości. Ważne.jest,.by.nie.zaniedbywać.systematycznej.analizy.i.weryfikacji: –..potencjału.posiadanych.zasobów.(w.aspekcie.wystarczalności,.mobil- ności.i.rozwoju); –..potencjału.konkurencji; 24 ROZDZIAł.1 –..czynników.prawnych,.politycznych,.ekonomicznych,.technologicznych. i.społecznych.wywołujących.zmiany.w.otoczeniu.organizacji.i.w.jej. wnętrzu; –..efektywnych.możliwości.doskonalenia.się.organizacji. Zadaniem.kluczowym.wydaje.się.kształtowanie.u.wszystkich.uczest- ników.w.organizacji.świadomej,.aktywnej.postawy,.ukierunkowanej.na. rozpoznawanie.własnych.możliwości.i.potrzeb.edukacyjnych.w.kontekście. ich.rozwoju,.dla.podnoszenia.sprawności.własnej,.ale.również.ze.wzglę- du.na.gotowość.podnoszenia.jakości.działań.w.organizacji..Proces.ten. jest.sprzężony.z.wiedzą,.którą.współcześnie.traktuje.się.jako.mierzalny. i.dynamicznie.zmieniający.się.zasób.organizacji..Wszyscy.uczestnicy.or- ganizacji.powinni.systematycznie.podnosić.poziom.swojej.wiedzy.poprzez. podejmowanie.świadomych.działań.(w.drodze.kierunkowego.kształcenia. się.lub.doskonalenia). Wiedza.może.się.także.zmieniać.podczas.uczestniczenia.w.zdarze- niach.nierzadko.nagłych.lub.przypadkowych,.gdy.osoby.uzyskują.informa- cje,.o.które.nie.zabiegały..Przyswajane.informacje.przybliżają.człowiekowi. nowe.zagadnienia,.pozwalając.na.ustalanie.związków.przyczynowo-skut- kowych,.utrwalają.lub.osłabiają.postawy.wobec.obserwowanych.zjawisk,. determinują.życiowe.wybory,.procesy.decyzyjne.itp..tworzenie.dogodnych. warunków.dla.obiegu.i.wymiany.informacji.to.jeden.z.najbardziej.pod- stawowych.czynników.efektywnego.doskonalenia.organizacji..Osobą,.od. której.oczekuje.się.sprawności.w.tworzeniu.warunków.dogodnych.dla. rozwoju.i.doskonalenia.się.uczestników.organizacji,.jest.jej.lider.lub.oso- ba.pełniąca.funkcje.kierownicze..Z.założenia.bowiem.realizacja.funkcji. menedżerskich.przebiega.z.uwzględnieniem.takich.działań,.jak: –..diagnoza.potrzeb.i.możliwości.ich.zaspokajania, –..dobór.metod.i.środków,.ukierunkowanych.na.najwyższą.dostępną. w.danych.warunkach.sprawność.i.skuteczność.działań. Od.menedżera.oczekuje.się,.że.wskaże.on.uczestnikom.organizacji: –..czego.się.od.nich.oczekuje.(co.jest.celem,.problemem); –.. dlaczego.się.tego.od.nich.oczekuje.(jakie.kwalifikacje,.kompetencje,.cechy. charakteru.determinują.ich.przydatność.do.wskazywanego.działania); –..jak.działanie.ma.być.realizowane.(wyjaśnienia.i.opis.zasad,.algoryt- mów,.mierników.pomiaru.i.oceny.osiąganych.rezultatów); –.. kto,.co,.z.kim,.gdzie,.w.jakim.czasie,.z.jakim.skutkiem.ma.wykonywać,. dokumentować,.monitorować,.raportować,.jak.kooperować,.konkurować; .ORGANIZACJA.DOSKONALĄCA.SIę 25 –..jak.należy.analizować.działania.jednostek.i.zespołów.zadaniowych. w.kontekście.poziomu.uzyskiwanych.i.projektowanych.rezultatów,. podnoszenia.wydajności,.spodziewanych,.projektowanych.lub.ocze- kiwanych.zmian.oraz.w.kontekście.sukcesów.konkurencji. Realizacja.wskazanych.wyżej.działań.nie.może.być.efektywna.bez. świadomego.i.aktywnego.udziału.wszystkich,.a.przynajmniej.większości. członków.organizacji..Dlatego.praca.lidera.musi.być.przede.wszystkim. ukierunkowana.na.rozwój.zasobów.ludzkich..Człowiek.w.organizacji.na- pędza.i.hamuje.wszystkie.procesy..Ocena.jakości.tych.działań.wiąże.się. z.jego.zaangażowaniem.w.sprawy.organizacji,.z.jego.wolą.uczenia.się.i.do- skonalenia,.z.gotowością.ponoszenia.konsekwencji.za.działania.własne. i.oceny.uzyskiwane.przez.zespół,.w.którym.działa. 1.5. Podsumowanie Organizacji.poświęca.się.dzisiaj.wiele.czasu.i.uwagi..Menedżerów. stawia.się.za.wzorce.osobowe,.ale.ich.obraz.często.jest.zniekształcony. w.świadomości.społecznej.przez.media.i.powszechny.w.odbiorze.społecz- nym.wizerunek.osoby.wszechmocnej,.silnej,.zamożnej,.posiadającej.intui- cję.lub.dar.osiągania.sukcesu..Mało.kto.się.zastanawia.nad.tym,.że.każdy. sukces.to.wynik.przemyślanej.i.mozolnie.realizowanej.strategii,.która.jest. tym.bardziej.skuteczna,.im.staranniej.została.przygotowana.i.wdrożona.. Organizacja.stanowi.pole.odniesień.i.uwarunkowań.dla.projektowanych. i.realizowanych.działań..Każdy.uczestnik.wzbogaca.organizację.poprzez. swoje.dokonania.lub.naukę.wyciąganą.ze.skutków.szkód,.które.poczynił.. Organizacja.jest.konstruktem.dynamicznym,.zmiennym.i.wrażliwym..Po- pełniane.i.nieuchronne.w.procesie.działania.błędy,.w.podobnym.stopniu. jak.odnoszone.sukcesy,.doskonalą.wiedzę.i.umiejętności.jej.członków,. pod.warunkiem.że.aktywnie.analizują.oni.wszystkie.swoje.działania.oraz. otoczenie,.w.którym.zachodzące.zmiany.przeobrażają.organizację..Przy- wódcy.i.kierownicy.w.organizacji.mają.ogromny.wpływ.na.proces.identy- fikowania.się.uczestników.organizacji.z.jej.misją.i.celami.określającymi. istotę.jej.istnienia..Jest.to.wpływ.wyzwalający.pożądane.postawy,.uwzględ- niający.działania.w.aspekcie.bieżącym.i.przyszłościowym.w.organizacji. Wypada.raz.jeszcze.podkreślić,.że.zmiany,.czyli.wprowadzane.modyfi- kacje,.przekształcenia,.wzbogacane.procedury,.odstępstwa,.uproszczenia. 26 ROZDZIAł.1 czy.wdrażane.nowości,.to.nic.innego.jak.realizowanie.zamierzeń.w.celu. osiągnięcia.oczekiwanego,.a.bywa,.że.upragnionego.rezultatu..Ponieważ. proces.zmian.winien.się.odbywać.za.wiedzą,.inspiracją.i.aprobatą.kie- rownika,.należy.go.uznać.za.proces.zarządczy,.wymagający.precyzyjnego. określenia.strategii.działania. Proces.ten.jest.ukierunkowany.na: –..opis, –..wyjaśnianie, –..kształtowanie.postaw, –..wzbudzanie.potrzeb, –..tworzenie.warunków.realizacji.działań, –..wspieranie, –..monitorowanie.przebiegu.działań, –..ocenę.uzyskiwanych.rezultatów, –..analizę.efektywności.procesu. te.działania.należą.do.osoby.podejmującej.decyzje.(o.wdrożeniu.dzia- łań,.sposobie.ich.realizacji.i.wykonawcach)..Nie.można.jednak.zapominać. o.pozostałych.uczestnikach.organizacji,.którzy.biorą.udział.w.różnorod- nych.ciągach.działań,.realizując.przydzielane.im.zadania,.ale.także.wzbo- gacając.je.zamierzonymi,.ukierunkowanymi.lub.impulsywnymi.zmianami.. Wypada.więc.w.tym.miejscu.postawić.pytanie.o.realne.możliwości.doko- nywania.oceny.tak.nieustrukturalizowanego.zasobu,.jakim.jest.wiedza.. W.jaki.sposób.można.efektywnie.gromadzić.wiedzę.w.organizacji,.by.jej. wykorzystywanie.w.potrzebie.było.w.porównywalnym.stopniu.dostępne. uczestnikom.organizacji? Prawidłowa.odpowiedź.(o.ile.jest.możliwa.do.sformułowania).na. postawione. pytanie. wydaje. się. być. zasadniczym. miernikiem. sukcesu. organizacji.w.wysiłkach.osiągania.doskonałości..Powszechna,.adekwat- na,.dostępna.i.operatywna.wiedza.uczestników.organizacji.to.warunek. projektowania.i.wdrażania.korzystnych.zmian.i.ochrona.przed.błędami. niszczącymi.organizację..Dlatego.umiejętne.tworzenie.warunków.dla. procesu.uczenia.się.i.doskonalenia.wiedzy.oraz.umiejętności.powinno.być. troską.wszystkich.uczestników.organizacji..Nabywana.wiedza.determinu- je.umiejętności,.postawy,.style.działania.i.właściwości.człowieka,.dzięki. którym.może.on.realizować.zadania.zawodowe.na.pożądanym.poziomie. efektywności,.przypisywanej.kompetentnym.działaniom.na.danym.sta- nowisku.pracy. .ORGANIZACJA.DOSKONALĄCA.SIę 27 Piśmiennictwo Drucker.P.F.,.Praktyka zarządzania. Czytelnik nowoczesności,.Wydawni- ctwo.AE,.Kraków.1994 Drucker.P.F.,.Zarządzanie w XXI wieku (w:) J..Dietl,.W..Gasparski.(red.),. Etyka biznesu,.Warszawa.2000 Marek.S.,.Białasiewicz.M.,.Podstawy nauki o organizacji,.Warszawa.2008 Przybyła.M.,.Organizacja i zarządzanie. Podstawy wiedzy menedżerskiej,. Wrocław.2003 Rutka.R.,.Organizacja przedsiębiorstw,.Gdańsk.1996 Sikorski.C.,.Profesjonalizm. Filozofia zarządzania nowoczesnym przedsię- biorstwem,.Warszawa.1995 Stańda.A.,.Zasady zarządzania w przedsiębiorstwie,.Poznań.1997 Stoner.J.A.F.,.Wankel.C.,.Kierowanie,.Warszawa.2006 Zieleniewski.J.,.Organizacja i zarządzanie,.Warszawa.1975 Zieleniewski.J.,.Organizacja zespołów ludzkich,.Warszawa.1978 Maria.Danuta.Głowacka. Alicja.Głowacka-Rębała Rozdział 2 KONTEKSTY ZARZĄDZANIA ZASOBAMI LUDZKIMI W PROCESIE PRACY 2.1. Wprowadzenie Organizacje.realizujące.swoje.cele.w.zakładzie.pracy.są.ustanowione. jako.świadome.swej.rangi.konstrukty.wzajemnie.powiązanych.elementów,. które.realizując.swoje.zróżnicowane,.partykularne.cele,.działają.także. zgodnie.z.celami.wszystkich.członków.organizacji,.respektując.ustano- wione.prawa,.normy.i.sankcje..Obowiązujące.w.organizacji.zasady.są. tworzone.na.podstawie.procesów,.które.mają.charakter.społeczny,.gdyż. powstają.podczas.współdziałania.uczestników.organizacji..tworzą.oni. w.procesie.pracy.grupę.społeczną.wyróżnianą.ze.względu.na: –..zróżnicowanie:.wieku,.płci,.kwalifikacji,.kompetencji,.uprawnień,.po- chodzenia.i.potrzeb, –..wzajemne.dopasowywanie.i.uzupełnianie.się.tych.zróżnicowanych.cech, –..powtarzalność.działań, –..względną.niezależność.tych.działań.od.wypełniania.ich.w.czasie.przez. konkretne.osoby, –..kontrolę.jakości.realizacji.działań, –..ustanowienie.sankcji.i.motywatorów.(J..Sikora,.2000,.s..1–2). Proces.pracy.jest.obszarem.różnorodnych.działań.prowadzonych.pod. dyktando.wspólnie.projektowanych.i.realizowanych.celów.przez.dwie. kategorie.zasobów.organizacji: 1...Zarządzających.–.czyli.osób.mających.uprawnienia.do: a).podejmowania.decyzji: –..strategicznych, –..organizacyjnych, –..kadrowych; .KONtEKStY.ZARZĄDZANIA.ZASOBAMI.LUDZKIMI.W.PROCESIE.PRACY 29 b).organizowania.zespołów; c).przydzielania.zadań; d).tworzenia.warunków.realizacji.działań; e).stosowania.wzmocnień; f). monitorowania.i.oceny.przebiegu.procesów.w.organizacji; g).współtworzenia.kultury.organizacji. 2...Zarządzanych.–.czyli.osób.realizujących.funkcje.wykonawcze.w.orga- nizacji,.posiadających.uprawnienia.do: a).realizowania. zadań. zawodowych,. zgodnie. z. kwalifikacjami. i.kompetencjami.swojego.stanowiska.pracy; b).informacji.o.uzyskiwanych.ocenach.realizowanych.działań; c).gratyfikacji.oraz.awansu.będącego.rezultatem.adekwatnej.oceny. dokonań.w.realizacji.celów.organizacji; d).partycypacji.w.tworzeniu.i.realizacji.misji,.celów.i.kultury.orga- nizacji; e).wsparcia.merytorycznego.ze.strony.zarządzających; f). optymalnych.dla.realizacji.działań.warunków; g).efektywnego.systemu.komunikowania.się.w.organizacji. J.D..Antoszkiewicz.(1996,.s..122–123).wskazuje.na.konieczność.umie- jętnego.harmonizowania.w.procesie.pracy.następujących.elementów: –..wiedzy.–.wiedzieć.to.pierwszy,.podstawowy.warunek.działania,.moty- wujący.do.zdobywania.informacji,.gromadzenia.doświadczeń,.kształ- cenia.i.doskonalenia.umiejętności; –..możliwości.–.móc.to.posiadać.sprzyjające.dla.realizacji.zadań.warun- ki,.motywujące.do.podejmowania.działań.i.przełamywania.oporów. wobec.zmian.i.uświadamianych.sobie.barier.psychicznych; –..woli.–.chcieć,.czyli.zespół.czynników.determinujących.gotowość.czło- wieka.do.podejmowania.działań;.jest.to.zdaniem.Antoszkiewicza. (1996,.s..122–123).„obszar.najczęściej.uznawany.za.właściwy.przed- miot.motywowania”. W.literaturze.przedmiotu.jest.wiele.teorii.na.temat.skuteczności.od- działywania.na.zachowanie.człowieka.w.procesie.pracy..Udowadniają. one,.że.gama.możliwości.i.uzyskiwanych.poziomów.skuteczności.jest.nie- skończona..Zawsze.bowiem.dobór.środków.i.metod.tego.oddziaływania. jest.warunkowany.zmieniającymi.się.determinantami. J.D..Antoszkiewicz.(1996,.s..122–123).rozpatruje.proces.motywacji. jako.stosowanie.metody. 30 ROZDZIAł.2 1...Ujęcie.tradycyjne: –..przymus.–.łatwy.do.zastosowania.środek.oddziaływania.na.pod- władnych,.niewymagający.od.zarządzającego.dodatkowych.lub. specjalnych.umiejętności,.środek.chętnie.nadużywany.przez.osoby. o.obniżonym.poczuciu.wartości;.stosowanie.przymusu.okazuje.się. często.nieskuteczne,.wywołując.opór.i.poczucie.krzywdy,.co.w.kon- sekwencji.znosi.efektywność.działania.przełożonego; –..perswazja.–.zakłada.partnerstwo.stron.procesu.pracy,.prawo.pod- władnych.do.szerokiej.informacji.i.wsparcia;.oddziałuje.na.sferę:. emocjonalną,.intelektualną.i.duchową;.bywa.nieskutecznym.środ- kiem.motywowania,.gdy.jest.stosowana.z.opóźnieniem,.nieumie- jętnie; –..przywództwo.–.„porywanie.innych.za.sobą”,.zakłada.oddziaływanie. wzorca.i.wartości.prezentowanych.przez.przywódcę.poprzez.przy- kład,.wzbudzanie.emocji.i.potrzeb,.wytwarzanie.poczucia.więzi. 2...Ujęcie.przedmiotowe: –..teorie.treści.–.co.jest.przedmiotem.motywacji; –..teorie.procesu.–.jak.należy.realizować.proces.motywacji; –..teoria.postaw.i.wartości.–.jakie.są.sposoby.uczenia.pożądanych. zachowań. 3...Ujęcie.systemowe.–.komplementarna.analiza.zachowań.człowieka. w.miejscu.pracy.w.aspekcie:.osobowości,.stanowiska.pracy,.sytuacji. zadaniowej. Ludzie.w.procesie.pracy.zaspokajają.swoje.potrzeby..W.im.większym. stopniu.chronią.swoje.potrzeby.egzystencjonalne,.z.tym.większą.determi- nacją.dążą.do.zaspokojenia.potrzeb.psychicznych.uwarunkowanych.przez. posiadany.system.wartości.i.uświadamianą.jakość.potrzeb..W.zależności. od.przeżywanego.etapu.życia.człowiek.zdaje.sobie.sprawę.z.potrzeby.zdo- bywania.uznania.i.szacunku.otoczenia,.potrzeby.doświadczania.sukcesu,. przynależności.do.akceptowanych.grup.społecznych,.elit.oraz.potrze- by.dążenia.do.samodoskonalenia.i.realizacji.celów.życiowych..K..Obłój. (1994,.s..198).i.D..McClelland.(1996,.s..143).wyróżniają.następujące.po- trzeby.będące.motywatorami.działań.menedżerów: 1).afiliacji.–.jako.silnie.uświadamianej.potrzeby.przynależności.do.okre- ślonych.grup.(elit).społecznych; 2).władzy.–.może.być.rozpatrywana.w.aspekcie: –.. pozytywnym,.jako.chęć.uzyskania.mocy.do.realizacji.celów.organizacji, .KONtEKStY.ZARZĄDZANIA.ZASOBAMI.LUDZKIMI.W.PROCESIE.PRACY 31 –..negatywnym,.gdy.jest.pożądana.w.celu.uzyskania.dominacji.nad. innymi.ludźmi; 3).osiągnięć.–.usilne.dążenie.do.sukcesu,.realizowane.poprzez: –..zgodę.na.ponoszenie.odpowiedzialności.za.działania.swoje.i.innych. osób, –..oczekiwanie.na.natychmiastową.ocenę.rezultatów.działań, –..podporządkowywanie.doboru.działań.dobrym.(pożądanym).wyni- kom.(M..Amstrong,.2000,.s..14). 2.2. Opis stanowiska pracy Standardowy.opis.stanowiska.pracy.precyzuje: 1..Strukturę.podziału.i.treść.procesów.pracy.w.organizacji.(por..tabele.1.i.2). Tabela 1. Przykład struktury procesów w podmiocie leczniczym Proces Jednostki w ramach procesu planowanie.przyjęć i.przygotowanie.pa- cjenta.do.leczenia leczenie.i.opieka.. nad.pacjentem.w.wa- runkach.szpitalnych. i.ambulatoryjnych sterylizacja.i.dezyn- fekcja diagnostyka zarządzanie.krwią zarządzanie.lekiem bezpieczeństwo.epide- miologiczne marketing.i.sprzedaż. usług oddziały poradnie.specjalistyczne izba.przyjęć dział.statystyki.i.rozliczeń oddziały poradnie.specjalistyczne centralna.sterylizatornia oddziałowe.bloków.operacyjnych laboratoria pracownie zakłady bank.krwi apteka dział.administracyjno-gospodarczy dział.aparatury.medycznej pielęgniarka.epidemiologiczna labolatorium.mikrobiologiczne apteka dział.statystyki.i.rozliczeń Szczebel naczelny.lekarz naczelny.lekarz naczelna.pielęgniarka naczelny.lekarz naczelny.lekarz naczelny.lekarz naczelna.pielęgniarka dyrektor.ds..ekono- micznych 32 ROZDZIAł.2 Proces Jednostki w ramach procesu Szczebel zarządzanie.zakupami. i.usługami gospodarka.magazy- nowa zarządzanie.infrastruk- turą zarządzanie.zasobami. ludzkimi zarządzanie.finansami apteka centralne.laboratoria bank.krwi dział.administracyjny.i.gospodarczy dział.aparatury.medycznej dział.informatyczny dział.techniczny dział.zamówień.publicznych dział.księgowości dział.aparatury.medycznej dział.informatyczny dział.techniczny dział.zamówień.publicznych dział.księgowości dyrektor.ds..ekonomicznych dyrektor.ds..administracyjno-tech- nicznych naczelny.lekarz naczelna.pielęgniarka dział.kadr dział.ekonomiczny zarządzanie.informacją dział.informatyki dział.statystyki.i.rozliczeń pełnomocnik.ds..jakości dział.ekonomiczny dział.prawny wszystkie.jednostki.organizacyjne zarządzanie.ryzykiem zarządzanie.jakości wszystkie.jednostki.organizacyjne zarządzanie.strate- giczne dyrektor.ds..ekono- micznych dyrektor.ds..admini- stracyjno-technicz- nych dyrektor dyrektor.ds..ekono- micznych dyrektor.ds..ekono- micznych dyrekcja pełnomocnik.ds.. jakości audytor.wewnętrzny dyrekcja pełnomocnik.ds.. jakości dyrekcja Źródło:.specjalista.ds..polityki.personalnej..Szpital.Kliniczny.im..Heliodora.Święcickiego.Uniwersytetu. Medycznego.im..Karola.Marcinkowskiego.w.Poznaniu.
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Profesjonalne zarządzanie kadrami w podmiotach leczniczych
Autor:
,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: