Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00056 008307 10493681 na godz. na dobę w sumie
Programowanie obiektowe w PHP 5 - książka
Programowanie obiektowe w PHP 5 - książka
Autor: Liczba stron: 264
Wydawca: Helion Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-246-1821-7 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> komputery i informatyka >> webmasterstwo >> php - programowanie
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Programowanie obiektowe (OOP) wciąż zyskuje rzesze nowych zwolenników. Ponieważ opiera się ono na klasach i obiektach, jest znacznie bardziej intuicyjne niż programowanie strukturalne. Do jego podstawowych zalet zaliczyć należy także łatwość modyfikowania oraz możliwość wielokrotnego wykorzystania klas. PHP 5 udostępnia wiele różnorodnych mechanizmów (na przykład obsługę wyjątków czy zbiór interfejsów znacznie rozszerzających możliwości klas użytkownika) oraz pełny moduł obsługujący styl programowania OOP, dzięki czemu jest doskonałym narzędziem, pozwalającym tworzyć wydajne, bezpieczne i dynamiczne aplikacje z wykorzystaniem programowania obiektowego.

Książka 'Programowanie obiektowe w PHP 5' jest doskonałym źródłem informacji, które pomoże Ci zrozumieć najistotniejsze koncepcje programowania zorientowanego obiektowo w PHP 5. Podręcznik zawiera omówienie zagadnień podstawowych oraz bardziej zaawansowanych, takich jak architektura Model-View-Controller (MVC) oraz testy jednostkowe. Znajdziesz tu także praktyczne wskazówki i przykłady dotyczące m.in. użycia biblioteki Standard PHP Library. Dowiesz się, jak używać odpowiedniego wzorca, aby zwiększyć wydajność kodu, czym jest testowanie jednostkowe i dlaczego stanowi ono zasadniczą część tworzenia dobrego oraz stabilnego projektu programu. Nauczysz się tworzyć wydajne, bezpieczne i łatwe w zarządzaniu aplikacje.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Programowanie obiektowe w PHP 5 Autor: Hasin Hayder ISBN: 978-83-246-1821-7 Tytu³ orygina³u: Object-Oriented Programming with PHP5 Format: 170x230, stron: 264 • Naucz siê definiowaæ w³aœciwoœci obiektów • Stwórz kod, który bêdzie ³atwy w zarz¹dzaniu • Zbuduj wydajn¹ i bezpieczn¹ aplikacjê Programowanie obiektowe (OOP) wci¹¿ zyskuje rzesze nowych zwolenników. Poniewa¿ opiera siê ono na klasach i obiektach, jest znacznie bardziej intuicyjne ni¿ programowanie strukturalne. Do jego podstawowych zalet zaliczyæ nale¿y tak¿e ³atwoœæ modyfikowania oraz mo¿liwoœæ wielokrotnego wykorzystania klas. PHP 5 udostêpnia wiele ró¿norodnych mechanizmów (na przyk³ad obs³ugê wyj¹tków czy zbiór interfejsów znacznie rozszerzaj¹cych mo¿liwoœci klas u¿ytkownika) oraz pe³ny modu³ obs³uguj¹cy styl programowania OOP, dziêki czemu jest doskona³ym narzêdziem, pozwalaj¹cym tworzyæ wydajne, bezpieczne i dynamiczne aplikacje z wykorzystaniem programowania obiektowego. Ksi¹¿ka „Programowanie obiektowe w PHP 5” jest doskona³ym Ÿród³em informacji, które pomo¿e Ci zrozumieæ najistotniejsze koncepcje programowania zorientowanego obiektowo w PHP 5. Podrêcznik zawiera omówienie zagadnieñ podstawowych oraz bardziej zaawansowanych, takich jak architektura Model-View-Controller (MVC) oraz testy jednostkowe. Znajdziesz tu tak¿e praktyczne wskazówki i przyk³ady dotycz¹ce m.in. u¿ycia biblioteki Standard PHP Library. Dowiesz siê, jak u¿ywaæ odpowiedniego wzorca, aby zwiêkszyæ wydajnoœæ kodu, czym jest testowanie jednostkowe i dlaczego stanowi ono zasadnicz¹ czêœæ tworzenia dobrego oraz stabilnego projektu programu. Nauczysz siê tworzyæ wydajne, bezpieczne i ³atwe w zarz¹dzaniu aplikacje. • Praca z OOP — tworzenie obiektów • Funkcje dostarczaj¹ce informacje o klasie • Iteratory • Automatyczne wczytywanie klas • Serializacja • Wzorce projektowe • Refleksja i testy jednostkowe • Biblioteka Standard PHP Library • Obs³uga baz danych z u¿yciem stylu OOP • U¿ywanie architektury MVC Spis treści O autorze O recenzentach Wprowadzenie Co zawiera ta książka? Dla kogo jest przeznaczona książka? Konwencje zastosowane w książce Użycie przykładowych kodów Rozdział 1. Styl OOP kontra programowanie proceduralne Wprowadzenie do PHP Zaczynamy Krótka historia stylu programowania OOP w PHP Proceduralny styl kodowania kontra OOP Zalety używania stylu OOP Wnikliwa analiza obiektu Różnice między stylem OOP w PHP 4 i PHP 5 Niektóre podstawowe pojęcia z zakresu OOP Ogólne konwencje programowania Podsumowanie Rozdział 2. Rozpoczęcie pracy z OOP Tworzenie obiektów Dostęp do właściwości i metod z wewnątrz klasy Używanie obiektu Modyfikatory dostępu Konstruktory i destruktory Stałe klasy 9 11 13 13 15 15 16 17 18 18 19 19 20 22 23 25 26 27 29 29 31 31 32 34 36 Spis treści Rozszerzanie klasy (dziedziczenie) Nadpisywanie metod Uniemożliwianie nadpisywania Uniemożliwianie rozszerzania Polimorfizm Interfejs Klasa abstrakcyjna Metody i właściwości statyczne Metody akcesorów Używanie metod magicznych do pobierania i ustalania wartości właściwości klasy Metody magiczne służące do przeciążania metod klasy Wizualne przedstawienie klasy Podsumowanie Rozdział 3. Jeszcze więcej OOP Funkcje dostarczające informacje o klasie Sprawdzanie, czy dana klasa istnieje Określanie aktualnie wczytanej klasy Sprawdzanie, czy istnieją podane metody i właściwości Określanie rodzaju klasy Określanie nazwy klasy Obsługa wyjątków Zebranie wszystkich błędów PHP jako wyjątku Iteratory Obiekt ArrayObject Konwersja tablicy na obiekt Dostęp do obiektów z zastosowaniem stylu tablicy Serializacja Metody magiczne w serializacji Klonowanie obiektu Automatyczne wczytywanie klas, czyli klasy na żądanie Łańcuchowe wiązanie metod Cykl życia obiektu w PHP oraz buforowanie obiektu Podsumowanie Rozdział 4. Wzorce projektowe Jak to zostało zrobione wcześniej? Wzorzec Strategia Wzorzec Fabryka Wzorzec Fabryka abstrakcyjna Wzorzec Adapter Wzorzec Singleton Wzorzec Iterator Wzorzec Obserwator Wzorzec Proxy, czyli mechanizm Lazy Loading Wzorzec Dekorator 4 38 40 40 40 41 42 44 45 48 49 51 52 52 55 55 55 56 56 57 57 58 62 63 65 66 67 68 70 72 73 74 75 77 79 79 80 82 85 87 91 93 96 98 100 Spis treści Wzorzec Active Record Wzorzec Fasada Podsumowanie Rozdział 5. Refleksja i testy jednostkowe Refleksja ReflectionClass Klasa ReflectionMethod Klasa ReflectionParameter Klasa ReflectionProperty Testy jednostkowe Korzyści płynące z testów jednostkowych Krótkie wprowadzenie do niebezpiecznych błędów Przygotowanie do przeprowadzania testów jednostkowych Rozpoczęcie przeprowadzania testów jednostkowych Testowanie obiektu EmailValidator Testy jednostkowe dla zwykłych skryptów Podejście Test Driven Development (TDD) PHPUnit API Podsumowanie Rozdział 6. Biblioteka Standard PHP Library Obiekty dostępne w SPL Klasa ArrayObject Klasa ArrayIterator Klasa DirectoryIterator Klasa RecursiveDirectoryIterator Klasa RecursiveIteratorIterator Klasa AppendIterator Klasa FilterIterator Klasa LimitIterator Klasa NoRewindIterator Interfejs SeekableIterator Interfejs RecursiveIterator Obiekt SPLFileObject Obiekt SPLFileInfo Obiekt SPLObjectStorage Podsumowanie Rozdział 7. Obsługa baz danych z użyciem stylu OOP Wprowadzenie do MySQLi Nawiązywanie połączenia z MySQL w stylu zgodnym z OOP Pobieranie danych w stylu zgodnym z OOP Uaktualnianie danych w stylu zgodnym z OOP Zapytania preinterpretowane Używanie obiektu BLOB w zapytaniach preinterpretowanych Wykonanie procedury składowanej za pomocą MySQLi i PHP 103 103 106 109 109 110 115 117 119 121 121 122 123 124 127 130 134 139 147 149 149 150 155 157 161 162 162 164 165 166 167 168 169 170 172 174 175 175 176 177 177 178 180 182 5 Spis treści PDO Konfiguracja DSN dla różnych silników baz danych Używanie zapytań preinterpretowanych za pomocą PDO Wywoływanie procedur składowanych Inne ciekawe funkcje Wprowadzenie do Data Abstraction Layers ADOdb MDB2 Wprowadzenie do ActiveRecord Tworzenie nowego rekordu za pomocą ActiveRecord Wybór lub uaktualnienie danych Podsumowanie Rozdział 8. Używanie języka XML w stylu zgodnym z OOP Format dokumentu XML Wprowadzenie do SimpleXML Przetwarzanie dokumentów Uzyskiwanie dostępu do atrybutów Przetwarzanie źródeł Flickr za pomocą SimpleXML Zarządzanie sekcjami CDATA za pomocą SimpleXML XPath DOM API Modyfikacja istniejących dokumentów Inne użyteczne funkcje Podsumowanie Rozdział 9. Używanie architektury MVC Co to jest MVC? Rozplanowanie projektu Projekt pliku rozruchowego Dodanie obsługi bazy danych Sterowniki Tworzenie aplikacji na podstawie gotowej struktury Kontroler uwierzytelniania Podsumowanie Skorowidz 6 183 185 185 187 187 188 189 197 200 200 201 201 203 203 204 205 206 206 209 210 212 213 214 214 215 215 216 216 232 235 245 246 252 253 2 Rozpoczęcie pracy z OOP W tym rozdziale czytelnik dowie się, w jaki sposób tworzyć obiekty, definiować ich atrybuty (czyli właściwości) oraz metody. W języku PHP obiekty zawsze są tworzone za pomocą słowa kluczowego class. Po lekturze rozdziału czytelnik znacznie rozszerzy wiedzę z zakresu klas, właściwości i metod. Ponadto w rozdziale tym zostaną podjęte tematy związane z zasięgiem metod, modyfikatorami metod oraz zostaną przedstawione zalety płynące z używania interfej- sów. Niniejszy rozdział jest także wprowadzeniem do innych podstawowych funkcji programo- wania zorientowanego obiektowo w PHP. Biorąc to wszystko pod uwagę, można zaryzykować stwierdzenie, że ten rozdział jest jednym z lepszych zasobów pozwalających na rozpoczęcie pracy z OOP w języku PHP. Tworzenie obiektów Jak wcześniej wspomniano, obiekt w języku PHP jest tworzony za pomocą słowa kluczowe- go class. Wymieniona klasa składa się z właściwości i metod (publicznych bądź prywatnych). Przyjrzyjmy się klasie Emailer, która została już przedstawiona w rozdziale 1. Teraz przeanali- zujemy sposób działania klasy Emailer: ? // class.emailer.php class Emailer { private $sender; private $recipients; private $subject; private $body; function __construct($sender) { $this- sender = $sender; Programowanie obiektowe w PHP 5 $this- recipients = array(); } public function addRecipients($recipient) { array_push($this- recipients, $recipient); } public function setSubject($subject) { $this- subject = $subject; } public function setBody($body) { $this- body = $body; } public function sendEmail() { foreach ($this- recipients as $recipient) { $result = mail($recipient, $this- subject, $this- body, From: {$this- sender} ); if ($result) echo Wiadomość została wysła do {$recipient} br/ ; } } } ? Powyższy kod rozpoczyna się poleceniem class Emailer, które oznacza, że nazwa tworzonej kla- sy to Emailer. Podczas nadawania nazw klasom należy stosować tę samą konwencję nazw, któ- ra jest używana w stosunku do zmiennych, na przykład nazwy nie rozpoczynamy od cyfry, itd. Następnie wiersze kodu odpowiadają za deklarację właściwości klasy. Możemy więc wyodręb- nić cztery — $sender, $recipient, $subject oraz $body. Warto zwrócić uwagę, że każda z wy- mienionych właściwości została zadeklarowana z użyciem słowa kluczowego private (prywat- na). Właściwość prywatna to taka, która jest dostępna jedynie w danej klasie. Trzeba jeszcze dodać, że właściwości to po prostu zmienne wewnątrz klasy. Jak czytelnik zapewne pamięta, metoda jest po prostu funkcją zdefiniowaną wewnątrz klasy. W klasie przedstawionej na powyższym kodzie znajduje się pięć funkcji — __construct(), addRecipient(), setSubject(), setBody() oraz sendEmail(). Warto zwrócić uwagę, że ostatnie cztery metody zostały zadeklarowane z użyciem słowa kluczowego public (publiczne). Ozna- cza to, że każdy, kto utworzy egzemplarz tego obiektu, posiada również dostęp do jego metod publicznych. Metoda __construct() jest metodą specjalnego znaczenia w klasie i jest nazywana konstrukto- rem. W trakcie tworzenia nowego obiektu na podstawie klasy metoda konstruktora jest auto- matycznie wywoływana. Dlatego też, jeśli podczas tworzenia obiektu trzeba na nim wykonać 30 Rozdział 2. • Rozpoczęcie pracy z OOP określone zadania, to najlepszym rozwiązaniem jest zdefiniowanie ich w konstruktorze. Przykła- dowo, metoda konstruktora klasy Emailer powoduje zdefiniowanie pustej tablicy $recipients oraz danych nadawcy. Dostęp do właściwości i metod z wewnątrz klasy Czytelnik zapewne zastanawia się, w jaki sposób funkcje mogą uzyskać dostęp do właściwości klasy z poziomu danej klasy? Do tego celu służy następująca konstrukcja kodu: public function setBody($body) { $this- body = $body; } W klasie znajduje się właściwość prywatna o nazwie $body. Jeżeli zachodzi potrzeba uzyska- nia dostępu do niej z wewnątrz funkcji, wtedy należy użyć słowa kluczowego $this. Wymie- nione słowo kluczowe $this oznacza odniesienie do bieżącego egzemplarza obiektu. Dlatego też, aby uzyskać dostęp do właściwości body, trzeba zastosować polecenie $this- body. Warto zwrócić uwagę, że w celu uzyskania dostępu do właściwości (na przykład zmiennych) klasy trzeba użyć operatora „- ”, a następnie nazwy egzemplarza. Podobnie jak w przypadku właściwości, także dostęp do metod klasy z poziomu innej metody klasy odbywa się z pomocą przedstawionej powyżej konstrukcji. Przykładowo, wywołanie me- tody setSubject następuje w przedstawiony sposób: $this- setSubject(). Warto zwrócić uwagę, że słowo kluczowe $this jest poprawne tylko w zasięgu metody, która nie zo- stała zadeklarowana jako static (statyczna). Słowa kluczowego $this nie można użyć z zewnątrz kla- sy. Więcej informacji na temat modyfikatorów static, private i public zostanie przedstawionych w podrozdziale Modyfikatory znajdującym się w dalszej części rozdziału. Używanie obiektu Nadeszła pora na użycie nowo utworzonego obiektu Emailer w kodzie PHP. W tym miejscu trzeba dodać, że przed użyciem obiektu należy wykonać pewne przygotowania. Przede wszyst- kim, zanim obiekt będzie mógł zostać użyty, wcześniej musi być utworzony jego egzemplarz. Po utworzeniu egzemplarza obiektu programista zyskuje dostęp do jego wszystkich publicz- nych właściwości i metod poprzez użycie operatora „- ” po nazwie obiektu. W poniższym fragmencie kodu przedstawiono przykładowe użycie obiektu: ? $emailerobject = new Emailer( hasin@pageflakes.com ); $emailerobject- addRecipients( hasin@somewherein.net ); 31 Programowanie obiektowe w PHP 5 $emailerobject- setSubject( To tylko test ); $emailerobject- setBody( Cześć Hasin,Jak się miewasz? ); $emailerobject- sendEmail(); ? Na powyższym fragmencie kodu pierwszym krokiem jest utworzenie egzemplarza klasy Emailer i przypisania go zmiennej o nazwie $emailerobject. Warto w tym miejscu zapamiętać bardzo ważną regułę: podczas tworzenia nowego obiektu Emailer należy podać adres nadawcy. Cały wiersz jest więc następujący: $emailerobject = new Emailer( hasin@pageflakes.com ); Wynika to z faktu, że metoda konstruktora jest zdefiniowana w postaci __construct($sender). Jak wspomniano wcześniej, podczas tworzenia egzemplarza obiektu następuje automatyczne wywołanie konstruktora. Dlatego też w trakcie ustanawiania klasy Emailer trzeba podać pra- widłowe argumenty, zgodnie z definicją zawartą w metodzie konstruktora. Przykładowo, wy- konanie poniższego kodu spowoduje wygenerowanie komunikatu ostrzeżenia: ? $emailer = new emailer(); ? Po wykonaniu powyższego kodu na ekranie zostanie wyświetlony komunikat ostrzeżenia: Warning: Missing argument 1 for emailer::__construct(), called in C:OOP_PHP5Kody ozdzial1class.emailer.php on line 42 and defined in b C:OOP_PHP5Kody ozdzial1class.emailer.php /b on line b 9 /b br / Teraz różnica powinna być doskonale widoczna. Jeżeli klasa nie posiada metody konstruktora bądź konstruktor nie zawiera argumentów, wtedy egzemplarz obiektu można utworzyć za po- mocą powyższego kodu. Modyfikatory dostępu W omówionej wcześniej klasie zastosowano kilka słów kluczowych, między innymi private i public. Powstaje więc pytanie, co oznaczają te słowa kluczowe i dlaczego ich zastosowanie w klasie jest konieczne? Ogólnie rzecz biorąc, wymienione słowa kluczowe są nazywane mody- fikatorami dostępu i zostały wprowadzone w PHP 5. Modyfikatory dostępu nie występowały w PHP 4. Te słowa kluczowe pomagają programiście w definiowaniu ograniczeń w dostępno- ści do zmiennych i właściwości dla użytkowników danej klasy. Przekonajmy się, w jaki sposób można wykorzystać dostępne modyfikatory dostępu. Private. Właściwości lub metody zadeklarowane z użyciem słowa kluczowego private (pry- watne) nie mogą być wywołane z zewnątrz klasy. Jednocześnie dowolne metody wewnątrz tej 32 Rozdział 2. • Rozpoczęcie pracy z OOP samej klasy mogą bez problemu uzyskać dostęp do elementów prywatnych. W omawianej kla- sie Emailer wszystkie właściwości zostały zdefiniowane jako prywatne, dlatego też wykonanie poniższego kodu spowoduje wygenerowanie komunikatu błędu: ? include_once( class.emailer.php ); $emobject = new Emailer( hasin@somewherein.net ); $emobject- subject = Witaj świecie ; ? Po wykonaniu powyższego kodu zostanie wygenerowany błąd krytyczny: b Fatal error /b : Cannot access private property emailer::$subject in b C:OOP_PHP5Kody ozdzial1class.emailer.php /b on line b 43 / br / Oznacza to, że z zewnątrz klasy nie można uzyskać dostępu do jakiejkolwiek prywatnej właści- wości bądź metody. Public. Każda właściwość lub metoda, która nie została wyraźnie zdefiniowana z użyciem słów kluczowych private (prywatna) bądź protected (chroniona), jest metodą publiczną (public). Dostęp do metod publicznych jest możliwy również z zewnątrz klasy. Protected. To jest kolejny modyfikator dostępu, który ma znaczenie specjalne w programowa- niu zorientowanym obiektowo. Jeżeli jakakolwiek właściwość lub metoda zostanie zdefiniowa- na z użyciem słowa kluczowego protected, to dostęp do niej można uzyskać tylko z poziomu podklasy. Więcej informacji dotyczących podklas zostanie przedstawionych w dalszej części rozdziału. Aby zademonstrować, w jaki sposób działa chroniona metoda lub właściwość, po- służymy się kolejnym przykładem. Rozpoczynamy od otwarcia pliku class.emailer.php (czyli klasy Emailer) i zmieniamy deklara- cję zmiennej $sender. Po zmianie definicja zmiennej powinna być następująca: protected $sender Następnie tworzymy kolejny plik o nazwie class.extendedemailer.php, w którym powinien znaj- dować się poniższy fragment kodu: ? class ExtendedEmailer extends emailer { function __construct(){} public function setSender($sender) { $this- sender = $sender; } } ? 33 Programowanie obiektowe w PHP 5 Kolejny krok to użycie w następujący sposób nowo utworzonego obiektu: ? include_once( class.emailer.php ); include_once( class.extendedemailer.php ); $xemailer = new ExtendedEmailer(); $xemailer- setSender( hasin@pageflakes.com ); $xemailer- addRecipients( hasin@somewherein.net ); $xemailer- setSubject( To tylko test ); $xemailer- setBody( Cześć Hasin,Jak się miewasz? ); $xemailer- sendEmail(); ? Po dokładnym przyjrzeniu się kodowi klasy ExtendedEmailer czytelnik zauważy, że następuje próba uzyskania dostępu do właściwości $sender jej klasy nadrzędnej (którą w rzeczywistości jest klasa Emailer). Dostęp do wymienionej właściwości jest możliwy, ponieważ została zade- klarowana jako chroniona. Dodatkową zaletą jest fakt, że właściwość $sender nadal pozostaje bezpośrednio niedostępna poza zasięgiem obu wymienionych klas. Oznacza to, że próba wy- konania poniższego fragmentu kodu spowoduje wygenerowanie błędu krytycznego: ? include_once( class.emailer.php ); include_once( class.extendedemailer.php ); $xemailer = new ExtendedEmailer(); $xemailer- sender = hasin@pageflakes.com ; ? Po wykonaniu powyższego kodu zostanie wygenerowany błąd krytyczny: b Fatal error /b : Cannot access protected property extendedEmailer::$sender in b C:OOP_PHP5Kody ozdzial1 est.php /b on line b 5 /b br / Konstruktory i destruktory We wcześniejszej części rozdziału wspomniano o metodzie konstruktora. Wymieniony kon- struktor to metoda specjalna, która jest automatycznie wykonywana podczas tworzenia egzem- plarza klasy. W języku PHP 5 istnieją dwa sposoby napisana metody konstruktora wewnątrz klasy. Pierwszy z nich to po prostu zdefiniowanie w klasie metody o nazwie __construct(). Natomiast drugim sposobem jest utworzenie metody o nazwie identycznej jak nazwa klasy. Przykładowo, jeśli klasa nosi nazwę Emailer, to nazwą metody konstruktora będzie Emailer(). Przyjrzyjmy się poniższej klasie, której zadaniem jest obliczanie silni dowolnej liczby: ? // class.factorial.php class factorial 34 Rozdział 2. • Rozpoczęcie pracy z OOP { private $result = 1;// Inicjalizację można przeprowadzić bezpośrednio z zewnątrz. private $number; function __construct($number) { $this- number = $number; for($i=2; $i =$number; $i++) { $this- result *= $i; } } public function showResult() { echo Silnia liczby {$this- number} wynosi {$this- result}. ; } } ? Na powyższym fragmencie kodu do zdefiniowania konstruktora wykorzystano metodę __con- struct(). Działanie kodu pozostanie bez zmian, jeśli nazwa metody __construct() zostanie zmieniona na factorial(). W tym miejscu może zrodzić się pytanie, czy w klasie dopuszczalne jest użycie konstruktorów zdefiniowanych za pomocą obu omówionych stylów? Oznacza to istnienie w klasie funkcji o nazwie __construct() oraz funkcji o nazwie identycznej z nazwą klasy. Który z konstruktorów zostanie użyty w takim przypadku? A może zostaną wykonane obie te funkcje? To są bardzo trafne i ciekawe pytania. Warto zapamiętać, że w rzeczywistości jednak nie ma możliwości wykonania obu funkcji. Jeżeli w klasie będą zdefiniowane dwie metody konstruktora, to PHP 5 daje pierwszeństwo funkcji __construct(), natomiast druga metoda konstruktora będzie zi- gnorowana. Spójrzmy na poniższy fragment kodu: ? // class.factorial.php class Factorial { private $result = 1; private $number; function __construct($number) { $this- number = $number; for($i=2; $i =$number; $i++) { $this- result*=$i; } echo Wykonano metodę __construct(). ; } function factorial($number) { $this- number = $number; 35 Programowanie obiektowe w PHP 5 for($i=2; $i =$number; $i++) { $this- result*=$i; } echo Wykonano metodę factorial(). ; } public function showResult() { echo Silnia liczby {$this- number} wynosi {$this- result}. ; } } ? Jeżeli powyższa klasa zostanie użyta w następujący sposób: ? include_once( class.factorial.php ); $fact = new Factorial(5); $fact- showResult(); ? to na ekranie zostanie wyświetlony poniższy komunikat: Wykonano metodę __construct().Silnia liczby 5 wynosi 120. Podobnie do metody konstruktora w klasie występuje również metoda destruktora, która jest wykonywana w trakcie niszczenia obiektu. Programista może wyraźnie utworzyć destruktora poprzez zdefiniowanie metody o nazwie __destruct(). Wymieniona metoda zostanie automa- tycznie wywołana przez PHP na samym końcu wykonywania danego skryptu. Aby sprawdzić, w jaki sposób działa destruktor, można w omówionej powyżej klasie dodać metodę destruktora: function __destruct() { echo Obiekt został zniszczony. ; } Następnie, po ponownym wykonaniu skryptu obliczającego silnię, na ekranie zostanie wyświe- tlony następujący komunikat: Wykonano metodę __construct(). Silnia liczby 5 wynosi 120. Obiekt został zniszczony. Stałe klasy Czytelnik prawdopodobnie wie, że w skryptach PHP definiowanie stałej odbywa się za po- mocą słowa kluczowego define (definiowanie nazwy stałej oraz jej wartości). Jednak w celu zdefiniowania stałej w klasie używa się słowa kluczowego const. W rzeczywistości te stałe 36 Rozdział 2. • Rozpoczęcie pracy z OOP funkcjonują na zasadzie zmiennych statycznych, a jedyna różnica między nimi polega na tym, że są tylko do odczytu. Przykład tworzenia i używania stałych w klasie został przedstawiony na poniższym fragmencie kodu: ? class WordCounter { const ASC=1; // Przed stałą nie trzeba stosować znaku dolara ($). const DESC=2; private $words; function __construct($filename) { $file_content = file_get_contents($filename); $this- words = (array_count_values(str_word_count(strtolower ($file_content),1))); } public function count($order) { if ($order==self::ASC) asort($this- words); else if($order==self::DESC) arsort($this- words); foreach ($this- words as $key= $val) echo $key . = . $val. br/ ; } } ? Powyższa klasa WordCounter powoduje zliczanie częstotliwości występowania słów w podanym pliku. W kodzie zdefiniowano dwie stałe ASC i DESC o wartościach odpowiednio 1 i 2. Aby we- wnątrz klasy uzyskać dostęp do stałej, należy odnieść się do niej za pomocą słowa kluczowego self. Warto zwrócić uwagę, że dostęp do stałej następuje za pomocą operatora ::, a nie ope- ratora - . Wynika to z faktu, że stałe działają na zasadzie podobnej do elementów statycznych. W celu użycia powyższej klasy trzeba wykorzystać przedstawiony poniżej fragment kodu. Za- prezentowano w nim również sposób dostępu do stałej: ? include_once( class.wordcounter.php ); $wc = new WordCounter( words.txt ); $wc- count(WordCounter::DESC); ? Warto zwrócić uwagę, że dostęp do stałej klasy następuje z zewnątrz klasy za pomocą operato- ra :: umieszczonego tuż za nazwą klasy, a nie za nazwą egzemplarza klasy. Kolejnym krokiem, który trzeba wykonać w celu przetestowania omówionego skryptu, jest utworzenie pliku tek- stowego words.txt. Wymieniony plik musi znajdować się w tym samym katalogu, w którym umieszczono skrypt: 37 Programowanie obiektowe w PHP 5 Plik: words.txt Wordpress jest silnikiem bloga dostepnym na licencji open source. Czytelnikom nieznajacym blogów wyjasniamy, ze blog pozwala uzytkownikowi na prowadzenie dziennika w Internecie. Wordpress jest zupelnie bezplatny i zostal wydany na licencji GPL. Po wykonaniu skryptu z podanym powyżej plikiem zostaną wyświetlone następujące dane wyjściowe: na = 3 licencji = 2 wordpress = 2 blog = 2 w = 2 jest = 2 internecie = 1 dziennika = 1 prowadzenie = 1 zupelnie = 1 bezplatny = 1 gpl = 1 wydany = 1 zostal = 1 i = 1 uzytkownikowi = 1 pozwala = 1 source = 1 open = 1 bloga = 1 czytelnikom = 1 nieznajacym = 1 ze = 1 wyjasniamy = 1 silnikiem = 1 dostepnym = 1 Użyteczny skrypt, nieprawdaż? Rozszerzanie klasy (dziedziczenie) Jedną z najistotniejszych funkcji programowania zorientowanego obiektowo jest możliwość rozszerzenia klasy oraz utworzenie zupełnie nowego obiektu. Ten nowo utworzony obiekt będzie posiadał wszystkie funkcje obiektu nadrzędnego, które będą mogły zostać rozbudowa- ne bądź nadpisane. Nowy obiekt może także zawierać zupełnie nowe funkcje. Na poniższym fragmencie kodu rozszerzono przedstawioną wcześniej klasę Emailer oraz nadpisano funkcję sendEmail, która obecnie ma możliwość wysyłania wiadomości e-mail w formacie HTML. 38 Rozdział 2. • Rozpoczęcie pracy z OOP ? class HtmlEmailer extends emailer { public function sendHTMLEmail() { foreach ($this- recipients as $recipient) { $headers = MIME-Version: 1.0 . ; $headers .= Content-type: text/html; charset=iso-8859-2 . ; $headers .= From: {$this- sender} . ; $result = mail($recipient, $this- subject, $this- body, $headers); if ($result) echo Wiadomość w formacie HTML została wysłana do {$recipient} br/ ; } } } ? Ponieważ nowa klasa rozszerza klasę Emailer oraz wprowadza nową funkcję o nazwie send- HTMLEmail(), to programista nadal posiada dostęp do wszystkich metod obecnych w klasie nad- rzędnej. Oznacza to, że przedstawiony poniżej fragment kodu jest jak najbardziej prawidłowy: ? include_once( class.htmlemailer.php ); $hm = new HtmlEmailer(); // ...miejsce na inne zadania... $hm- sendEmail(); $hm- sendHTMLEmail(); ? Jeżeli zachodzi potrzeba uzyskania dostępu do dowolnej metody klasy nadrzędnej (inaczej nazywanej superklasą), to można użyć słowa kluczowego parent. Przykładowo, jeżeli progra- mista chce uzyskać dostęp do metody o nazwie sayHello, to należy wydać polecenie parent:: sayHello();. Warto zwrócić uwagę, że w klasie HtmlEmailer nie została zdefiniowana funkcja o nazwie send- Email(). Natomiast wymieniona metoda działa z klasy nadrzędnej, czyli Emailer. W omówionym powyżej przykładzie klasa HtmlEmailer jest podklasą klasy Emailer, natomiast klasa Emailer to superklasa dla klasy HtmlEmailer. Trzeba zapamiętać, że jeśli podklasa nie posiada kon- struktora, to zostanie użyta metoda konstruktora klasy nadrzędnej. W trakcie pisania niniejszej książki wielokrotne dziedziczenie na poziomie klasy nie było obsługiwane. Oznacza to, że nie można jednocze- śnie dziedziczyć z więcej niż tylko jednej klasy. Jednak wielokrotne dziedziczenie jest obsługiwane w in- terfejsach. Dlatego też interfejs może rozszerzać dowolną liczbę interfejsów. 39 Programowanie obiektowe w PHP 5 Nadpisywanie metod W rozszerzanym obiekcie można nadpisać dowolną metodę (zdefiniowaną jako chronioną lub publiczną) i dowolnie zmieniać sposób jej działania. W jaki więc sposób można nadpisać do- wolną metodę? Wystarczy po prostu utworzyć funkcję o takiej samej nazwie jak ta, która ma zostać nadpisana. Przykładowo, po utworzeniu w klasie HtmlEmailer funkcji o nazwie sendEmail spowoduje ona nadpisanie metody sendEmail() zdefiniowanej w klasie nadrzędnej Emailer. Jeżeli w podklasie zostanie zdefiniowana zmienna, która istnieje także w superklasie, to pod- czas dostępu do zmiennej zostanie użyta ta zdefiniowana w podklasie. Uniemożliwianie nadpisywania Jeżeli metoda zostanie zdefiniowana z użyciem słowa kluczowego final, to nie będzie mogła zostać nadpisana w żadnej podklasie. Dlatego też, jeżeli programista nie chce, aby dana meto- da była nadpisywana, to wystarczy zdefiniować ją jako final. Poniżej pokazano definicję me- tody z użyciem słowa kluczowego final: ? class SuperClass { public final function someMethod() { // ...miejsce na dowolny kod... } } class SubClass extends SuperClass { public function someMethod() { // ...miejsce na dowolny kod, ale i tak nie zostanie on wykonany... } } ? Jeżeli powyższy kod zostanie wykonany, to spowoduje wygenerowanie błędu krytycznego, po- nieważ klasa SubClass próbuje nadpisać metodę z klasy nadrzędnej SuperClass, która została zdefiniowana z użyciem słowa kluczowego final. Uniemożliwianie rozszerzania Podobnie jak w przypadku metody zdefiniowanej jako final, także klasę można zdefiniować z użyciem słowa kluczowego final, które uniemożliwi jej rozszerzanie. Dlatego też po zde- finiowaniu klasy w sposób przedstawiony na poniższym listingu nie będzie można jej dalej rozszerzać: 40 Rozdział 2. • Rozpoczęcie pracy z OOP ? final class aclass { } class bclass extends aclass { } ? Po wykonaniu powyższego kodu zostanie wygenerowany następujący błąd krytyczny: b Fatal error /b : Class bclass may not inherit from final class (aclass) in b C:OOP_PHP5Kody ozdzial1class.aclass.php /b on line b 8 /b br / Polimorfizm Jak już wspomniano we wcześniejszej części książki, polimorfizm jest procesem tworzenia kilku obiektów z określonych klas bazowych. Przykładowo, warto spojrzeć na poniższy przy- kład, w którym wykorzystano wszystkie trzy klasy omówione dotychczas w rozdziale Emailer, ExtendedEmailer oraz HtmlEmailer: ? include( class.emailer.php ); include( class.extendedemailer.php ); include( class.htmlemailer.php ); $emailer = new Emailer( hasin@somewherein.net ); $extendedemailer = new ExtendedEmailer(); $htmlemailer = new HtmlEmailer( hasin@somewherein.net ); if ($extendedemailer instanceof emailer) echo Klasa Extended Emailer wywodzi się z klasy Emailer. br/ ; if ($htmlemailer instanceof emailer) echo Klasa HTML Emailer również wywodzi się z klasy Emailer. br/ ; if ($emailer instanceof htmlEmailer) echo Klasa Emailer wywodzi się z klasy HTMLEmailer. br/ ; if ($htmlemailer instanceof extendedEmailer) echo Klasa HTML Emailer wywodzi się z klasy Emailer. br/ ; ? Po wykonaniu powyższego fragmentu kodu zostaną wyświetlone następujące dane wyjściowe: Klasa Extended Emailer wywodzi się z klasy Emailer. Klasa HTML Emailer również wywodzi się z klasy Emailer. To jest przykład polimorfizmu. 41 Programowanie obiektowe w PHP 5 Dzięki zastosowaniu operatora instanceof zawsze istnieje możliwość sprawdzenia, czy klasa wywodzi się z innej klasy. Interfejs Interfejs jest pustą klasą, która zawiera jedynie deklaracje metod. Dlatego też każda klasa im- plementująca dany interfejs musi zawierać deklaracje zawartych w nim funkcji. Interfejs jest więc jedynie zbiorem ściśle określonych reguł, które pomagają w rozszerzaniu dowolnej klasy oraz ścisłej implementacji wszystkich metod zadeklarowanych w interfejsie. Klasa może sto- sować dowolny interfejs, używając słowa kluczowego implements. Warto zwrócić uwagę, że w interfejsie można jedynie zadeklarować metody, ale nie można umieścić w nim definicji tychże metod. Oznacza to, że w interfejsie części główne wszystkich metod pozostają puste. Powstaje więc pytanie, do czego może służyć interfejs? Jednym z powodów jego stosowania jest możliwość implementacji ściśle określonych reguł podczas definicji klasy. Przykładowo, programista wie, że musi utworzyć klasy pewnego sterownika dla programu, które będą za- wierały operacje związane z bazą danych. Dla bazy danych MySQL będzie to jedna klasa, dla PostgreSQL będzie to kolejna klasa, dla SQLite kolejna, itd. W takim przypadku zespół pro- gramistów może liczyć trzy osoby, z których każda będzie oddzielnie tworzyła wskazaną klasę. Można teraz zadać sobie pytanie, jaki byłby wynik pracy tych programistów, gdyby każdy z nich implementował w klasie własny styl? Inni programiści, którzy chcieliby wykorzystać te klasy sterowników, musieliby poznać definicje użytych metod, a następnie stosować taki sam styl, aby móc je wykorzystać we własnym kodzie. Takie rozwiązanie staje się wyjątkowo trud- ne w obsłudze. Dlatego też można po prostu ustalić, że każda klasa sterownika musi posiadać dwie metody o nazwach connect() i execute(). W takim przypadku programiści nie muszą przejmować się wewnętrzną strukturą sterownika, ponieważ doskonale wiedzą, że wszystkie klasy posiadają takie same definicje metod. Interfejs stanowi więc duże ułatwienie podczas pracy nad tego rodzaju projektem. Poniżej przedstawiono kod przykładowego interfejsu: ? // interface.dbdriver.php interface DBDriver { public function connect(); public function execute($sql); } ? Czy czytelnik zwrócił uwagę na fakt, że w interfejsie definicje funkcji są puste? Kolejny krok to utworzenie klasy MySQLDriver, która będzie implementowała przedstawiony powyżej interfejs: 42 Rozdział 2. • Rozpoczęcie pracy z OOP ? // class.mysqldriver.php include( interface.dbdriver.php ); class MySQLDriver implements DBDriver { } ? Jeżeli powyższy kod zostanie uruchomiony, to spowoduje wygenerowanie poniższego ko- munikatu błędu. Wynika to z faktu, że w klasie MySQLDriver nie zostały zdefiniowane funkcje connect() i execute(), które są zadeklarowane w interfejsie. Warto więc uruchomić kod i od- czytać komunikat błędu: b Fatal error /b : Class MySQLDriver contains 2 abstract methods and must therefore be declared abstract or implement the remaining methods (DBDriver::connect, DBDriver::execute) in b C:OOP_PHP5Kody ozdzial1class.mysqldriver.php /b on line b 5 /b br / Kolejny krok to dodanie do klasy MySQLDriver dwóch metod. Po wprowadzeniu zmian kod przedstawia się następująco: ? include( interface.dbdriver.php ); class MySQLDriver implements DBDriver { public function connect() { // Nawiązanie połączenia z bazą danych. } public function execute() { // Wykonanie zapytania i wyświetlenie jego wyników. } } ? Po uruchomieniu powyższego kodu na ekranie ponownie zostanie wyświetlony komunikat błędu: b Fatal error /b : Declaration of MySQLDriver::execute() must be compatible with that of DBDriver::execute() in b C:OOP_PHP5Kody ozdzial1class.mysqldriver.php /b on line b 3 /b br / Ten komunikat informuje użytkownika, że metoda execute() nie jest zgodna ze strukturą me- tody execute(), która została zadeklarowana w interfejsie. Po dokładnym przyjrzeniu się inter- fejsowi czytelnik zauważy, że metoda execute() powinna posiadać jeden argument. Oznacza to, że w trakcie implementacji interfejsu w tworzonych klasach każda struktura metody musi być dokładnie taka sama jak zadeklarowana w interfejsie. Po przepisaniu klasy MySQLDriver jej kod przedstawia się następująco: 43 Programowanie obiektowe w PHP 5 ? include( interface.dbdriver.php ); class MySQLDriver implements DBDriver { public function connect() { // Nawiązanie połączenia z bazą danych. } public function execute($query) { // Wykonanie zapytania i wyświetlenie jego wyników. } } ? Klasa abstrakcyjna Klasa abstrakcyjna jest niemal taką samą konstrukcją jak interfejs, za wyjątkiem faktu, że de- klarowane w niej metody mogą posiadać definicje. Ponadto klasa abstrakcyjna musi być „roz- szerzana”, a nie „implementowana”. Dlatego też, jeżeli rozszerzane klasy posiadają metody o takich samych funkcjach, to te funkcje można zdefiniować w klasie abstrakcyjnej. Poniżej przedstawiono przykład klasy abstrakcyjnej: ? // abstract.reportgenerator.php abstract class ReportGenerator { public function generateReport($resultArray) { // Miejsce na kod przetwarzający wielowymiarową tablicę wynikową oraz // generujący raport w postaci kodu HTML. } } ? W powyższej klasie abstrakcyjnej znajduje się metoda o nazwie generateRaport, która jako ar- gument pobiera wielowymiarową tablicę, a następnie na jej podstawie generuje raport w po- staci kodu HTML. Powstaje zatem pytanie, dlaczego ta metoda została umieszczona w klasie abstrakcyjnej? Odpowiedź jest prosta — ponieważ generowanie raportu będzie wspólną funk- cją wszystkich sterowników baz danych. Sama funkcja nie wpływa również na kod sterowni- ka, ponieważ jako argument pobiera tablicę i nie ma nic wspólnego z bazą danych. Dlatego też w przedstawionym poniżej kodzie klasy MySQLDriver zastosowano klasę abstrakcyjną. Warto zwrócić uwagę, że cały kod odpowiedzialny za generowanie raportu został już wcześniej na- pisany. Nie trzeba więc umieszczać go ponownie w klasie sterownika, jak miałoby to miejsce w przypadku interfejsu. 44 Rozdział 2. • Rozpoczęcie pracy z OOP ? include( interface.dbdriver.php ); include( abstract.reportgenerator.php ); class MySQLDriver extends ReportGenerator implements DBDriver { public function connect() { // Nawiązanie połączenia z bazą danych. } public function execute($query) { // Wykonanie zapytania i wyświetlenie jego wyników. } // Nie trzeba w tym miejscu ponownie definiować lub umieszczać metody generateReport // ponieważ ta klasa bezpośrednio rozszerza klasę abstrakcyjną. } ? Warto zwrócić uwagę, że jednocześnie można zarówno używać klasy abstrakcyjnej, jak i im- plementować interfejs. Zostało to przedstawione na powyższym fragmencie kodu. Klasę abstrakcyjną (abstract) nie można zdefiniować za pomocą słowa kluczowego final, ponieważ klasa abstrakcyjna musi być rozszerzana. Natomiast słowo kluczowe final uniemożliwia rozszerzenie tak zdefiniowanej klasy. Dlatego też jednoczesne użycie tych dwóch wymienionych słów kluczowych jest bezsensowne i język PHP na to nie pozwala. Oprócz zdefiniowania klasy jako abstrakcyjnej także i metodę można zdefiniować z użyciem słowa kluczowego abstract. Zdefiniowanie metody abstrakcyjnej oznacza, że podklasy muszą nadpisywać tę metodę. W deklaracji metody abstrakcyjnej nie powinna znajdować się jej de- finicja. Przykład deklaracji metody abstrakcyjnej został przedstawiony poniżej: abstract public function connectDB(); Metody i właściwości statyczne Słowo kluczowe static jest istotne w programowaniu zorientowanym obiektowo. Metody i wła- ściwości statyczne pełnią bardzo ważną rolę zarówno w projekcie programu, jak i wzorcach projektowych. Czym więc są metody i właściwości statyczne? Jak wcześniej przedstawiono, w celu uzyskania dostępu do dowolnej metody bądź atrybutu klasy wcześniej trzeba utworzyć jej egzemplarz (na przykład za pomocą słowa kluczowego new, czyli $object = new emailer()). W przeciwnym razie nie będzie można uzyskać dostępu do metod i właściwości danej klasy. Istnieje jednak odstępstwo od tej reguły i dotyczy metod i właściwości statycznych. Do metody lub właściwości statycznej programista może uzyskać 45 Programowanie obiektowe w PHP 5 dostęp bezpośrednio bez potrzeby tworzenia egzemplarza danej klasy. Element statyczny jest więc podobny do elementu globalnego danej klasy i wszystkich jej egzemplarzy. Ponadto wła- ściwości statyczne zachowują stan z ostatniego przypisania, co w niektórych sytuacjach jest bardzo użyteczne. Czytelnik może zadać pytanie, dlaczego ktokolwiek chciałby używać metod statycznych? Cóż, są one bardzo podobne do metod pomocniczych. Wykonują więc ściśle określone zadanie lub zwracają ściśle określony obiekt. (Właściwości i metody statyczne są intensywnie używane we wzorcach projektowych, co zostanie przedstawione w dalszej części rozdziału). Z tego powodu deklarowanie nowego obiektu za każdym razem do wykonania takiego zadania może być uzna- ne za niepotrzebne zużywanie zasobów. Spójrzmy więc na przykład użycia metod statycznych. Wróćmy do omawianego wcześniej programu, który zajmuje się obsługą trzech baz danych — MySQL, PostgreSQL i SQLite. Zakładamy, że w danej chwili zachodzi potrzeba używania tylko jednego sterownika. W tym celu tworzymy klasę DBManager, której zadaniem jest utwo- rzenie egzemplarza dowolnego sterownika oraz jego zwrócenie programiście. ? // class.dbmanager.php class DBManager { public static function getMySQLDriver() { // Utworzenie nowego egzemplarza obiektu sterownika bazy danych MySQL i jego // zwrócenie. } public static function getPostgreSQLDriver() { // Utworzenie nowego egzemplarza obiektu sterownika bazy danych PostgreSQL i jego // zwrócenie. } public static function getSQLiteDriver() { // Utworzenie nowego egzemplarza obiektu sterownika bazy danych SQLite i jego // zwrócenie. } } ? W jaki sposób można użyć powyższą klasę? Dostęp do dowolnej właściwości statycznej odby- wa się poprzez operator :: zamiast operatora - . Przykład użycia klasy DBManager został przed- stawiony poniżej: ? // test.dbmanager.php include_once( class.dbmanager.php ); $dbdriver = DBManager::getMySQLDriver(); // Miejsce na kod przetwarzający operacje bazy danych za pomocą obiektu $dbdriver. ? 46 Rozdział 2. • Rozpoczęcie pracy z OOP Warto zwrócić uwagę, że w kodzie nie następuje tworzenie nowego egzemplarza obiektu DBManager, na przykład za pomocą polecenia $dbmanager = new DBManager(). Zamiast tego, używając operatora :: programista uzyskuje bezpośredni dostęp do jednej z metod wymienio- nego obiektu. Co zyskuje programista, stosując tego typu rozwiązanie? Ogólnie rzecz biorąc, skoro po pro- stu potrzebny jest obiekt sterownika, to nie ma potrzeby tworzenia nowego obiektu DBManager i zużywania przez niego pamięci aż do chwili zakończenia działania skryptu. Metoda statycz- na zwykle wykonuje swoje zadanie, a następnie kończy działanie. Trzeba zapamiętać jedną bardzo ważną kwestię. Wewnątrz metody statycznej nie można uży- wać pseudoobiektu $this. Ponieważ nie jest tworzony egzemplarz klasy, to słowo kluczowe $this nie istnieje wewnątrz metody statycznej. Zamiast niego należy stosować słowo kluczo- we self. Spójrzmy na poniższy fragment kodu, w którym zademonstrowano rzeczywisty sposób działa- nia właściwości statycznej: ? // class.statictester.php class StaticTester { private static $id=0; function __construct() { self::$id +=1; } public static function checkIdFromStaticMehod() { echo Bieżące Id z metody statycznej wynosi .self::$id. ; } public function checkIdFromNonStaticMethod() { echo Bieżące Id z metody niestatycznej wynosi .self::$id. ; } } $st1 = new StaticTester(); StaticTester::checkIdFromStaticMehod(); $st2 = new StaticTester(); $st1- checkIdFromNonStaticMethod(); // Zwrot wartości $id jako 2. $st1- checkIdFromStaticMehod(); $st2- checkIdFromNonStaticMethod(); $st3 = new StaticTester(); StaticTester::checkIdFromStaticMehod(); ? Po uruchomieniu powyższego kodu zostaną wyświetlone następujące dane wyjściowe: 47 Programowanie obiektowe w PHP 5 Bieżące Id z metody statycznej wynosi 1 Bieżące Id z metody niestatycznej wynosi 2 Bieżące Id z metody statycznej wynosi 2 Bieżące Id z metody niestatycznej wynosi 2 Bieżące Id z metody statycznej wynosi 3 Kiedy tylko zostanie utworzony nowy egzemplarz obiektu, będzie on wpływał na pozostałe egzemplarze, ponieważ zmienna została zdefiniowana jako statyczna. Używanie tej możliwości, czyli specjalnego wzorca projektowego o nazwie „Singleton”, doskonale sprawdza się w PHP. Ostrzeżenie dotyczące używania elementów statycznych Elementy statyczne powodują, że obiekty zachowują się w sposób podobny do proceduralnego stylu działania. Bez tworzenia egzemplarzy programista może bezpośrednio wywołać dowolną funkcję, po- dobnie jak w programowaniu proceduralnym. Z tego powodu metody statyczne powinny być używane z zachowaniem ostrożności. Nadmierne korzystanie z metod statycznych jest nieużyteczne. O ile nie za- chodzi taka konieczność, to należy unikać używania elementów statycznych. Metody akcesorów Metody akcesorów to po prostu metody, których zadaniem jest pobieranie i ustalanie wartości dowolnej właściwości klasy. Dobrym nawykiem jest uzyskiwanie dostępu do właściwości kla- sy za pomocą metod akcesorów zamiast bezpośredniego ustalania lub pobierania ich wartości. Chociaż metody akcesorów są takie same jak inne metody, to jednak istnieją pewne konwen- cje ich tworzenia. Dostępne są dwa rodzaje metod akcesorów. Pierwszy z nich nosi nazwę getter, a celem tej metody jest pobranie wartości dowolnej właściwości klasy. Drugi rodzaj metody nosi nazwę setter i służy do ustalania wartości dowolnej właściwości klasy. Poniżej zaprezentowano przy- kładowe metody getter i setter używane do operacji na właściwościach klasy: ? class Student { private $name; private $roll; public function setName($name) { $this- name= $name; } public function setRoll($roll) { $this- roll =$roll; } 48 Rozdział 2. • Rozpoczęcie pracy z OOP public function getName() { return $this- name; } public function getRoll() { return $this- roll; } } ? W powyższym fragmencie kodu zastosowano po dwie metody typu getter oraz setter. To jest konwencja pisania metod akcesorów. Metoda typu setter powinna rozpoczynać się słowem kluczowym set, a następnie zawierać nazwę właściwości, której pierwsza litera jest duża. Po- dobnie, metoda typu getter powinna rozpoczynać się słowem kluczowym get, a następnie zawierać nazwę zmiennej, w której pierwsza litera jest duża. Oznacza to, że jeśli nazwą wła- ściwości jest email, to metoda typu getter powinna być nazwana getEmail, natomiast metoda typu setter powinna mieć nazwę setEmail. I to tyle! Czytelnik może w tym miejscu zapytać, dlaczego ktokolwiek mógłby chcieć wykonywać do- datkową pracę, definiując te metody, skoro zmienne można zdefiniować jako publiczne, a resztę pozostawić bez zmian? Czy to nie będzie miało takiego samego efektu? Ogólnie rzecz ujmując, nie. Używając metod akcesorów, programista otrzymuje dodatkowe korzyści. Przede wszyst- kim zachowuje pełną kontrolę nad ustalaniem i pobieraniem wartości dowolnej właściwości. „I co z tego?” — mógłby zapytać czytelnik. Załóżmy, że zachodzi potrzeba zastosowania filtrów danych wejściowych użytkownika przed ustawieniem wartości właściwości. W takim przypad- ku metoda typu setter pozwala na filtrowanie danych wejściowych przed ich ustawieniem i użyciem w programie. Czy jeśli w klasie znajduje się 100 właściwości, to programista musi napisać po sto metod typu getter i setter? To bardzo dobre pytanie. Język PHP jest na tyle elegancki, że wyręcza pro- gramistę z takiego żmudnego zadania. W jaki sposób? Odpowiedź na to pytanie znajduje się w kolejnym podrozdziale, w którym zostaną omówione metody magiczne służące do dynamicz- nego pobierania i ustalania wartości właściwości. Używanie tego rodzaju metod powoduje re- dukcję o około 90 pracy związanej z koniecznością żmudnego pisania kodu metod akcesorów. Aż trudno w to uwierzyć, nieprawdaż? Jeśli tak, to warto się o tym przekonać samodzielnie. Używanie metod magicznych do pobierania i ustalania wartości właściwości klasy Jak wspomniano w poprzednim podrozdziale, pisanie dużej liczby metod akcesorów dla wła- ściwości klasy może być prawdziwym koszmarem. Aby uniknąć tego nudnego zadania, można wykorzystać metody magiczne. Taki proces nosi nazwę przeciążania metody. 49 Programowanie obiektowe w PHP 5 W PHP 5 wprowadzono w klasach kilka metod magicznych, które znacznie ułatwiają pracę w niektórych zadaniach wykonywanych w OOP. Dwie z tych metod służą do dynamicznego pobierania i ustalania wartości w klasie. Wspomniane metody noszą nazwy __get() oraz __set(). Przykład ich użycia został przedstawiony w poniższym fragmencie kodu: ? // class.student.php class Student { private $properties = array(); function __get($property) { return $this- properties[$property]; } function __set($property, $value) { $this- properties[$property]= AutoSet {$property} jako: .$value; } } ? Kolejny krok to użycie tego kodu w programie. Powyższa klasa zostaje więc zastosowana w po- niższym skrypcie: ? $st = new Student(); $st- name = Afif ; $st- roll=16; echo $st- name. ; echo $st- roll; ? Po wykonaniu kodu PHP natychmiast rozpozna, że w klasie nie istnieją właściwości name i roll. Ponieważ nazwy właściwości istnieją, to nastąpi wywołanie metody __set(), która następnie przypisze wartość nowo utworzonej właściwości klasy. Na ekranie zostaną więc wyświetlone następujące dane wyjściowe: AutoSet name jako: Afif AutoSet roll jako: 16 Wygląda to całkiem interesująco, nieprawdaż? Używając metod magicznych, programista wciąż zachowuje pełną kontrolę nad ustawianiem i pobieraniem wartości właściwości klasy. Stosowa- nie metod magicznych wiąże się jednak z jednym ograniczeniem. Podczas używania Reflection API nie ma możliwości badania właściwości klasy (wymienione Reflection API zostanie przed- stawione w jednym z kolejnych rozdziałów). Ponadto, sama klasa traci nieco ze swojej „czytel- ności” oraz „łatwości obsługi”. Dlaczego? Warto spojrzeć na poprzednią i nową klasę Student, aby samodzielnie odpowiedzieć sobie na to pytanie. 50 Rozdział 2. • Rozpoczęcie pracy z OOP Metody magiczne służące do przeciążania metod klasy Podobnie jak w przypadku przeciążania i używania metod akcesorów dostępne są również metody magiczne służące do przeciążania wywołania dowolnej metody klasy. Jeżeli czytelnik nadal nie rozumie pojęcia przeciążania metody, to warto przypomnieć, że jest to proces uzy- skiwania dostępu do dowolnej metody, która nawet nie istnieje w klasie. Brzmi niewiarygod- nie, nieprawdaż? Przyjrzyjmy się bliżej temu zagadnieniu. Istnieje metoda magiczna, która pomaga w przeciążaniu dowolnego wywołania metody w kon- tekście klasy języka PHP 5. Nazwa tej metody magicznej to __call(). Pozwala ona na zdefi- niowanie działań lub wartości zwrotnej w sytuacji, gdy w obiekcie następuje wywołanie nie- zdefiniowanej metody. Może to być używane do symulowania przeciążania metody lub nawet zapewnienia eleganckiej obsługi błędów, gdy niezdefiniowana metoda jest wywoływana w obiek- cie. Metoda __call() pobiera dwa argumenty — nazwę metody oraz tablicę argumentów prze- kazywanych niezdefiniowanej metodzie. Poniżej przedstawiono przykład użycia metody __call(): ? class Overloader { function __call($method, $arguments) { echo Wywołano metodę o nazwie {method} z następującymi argumentami br/ ; print_r($arguments); echo br/ ; } } $ol = new Overloader(); $ol- access(2,3,4); $ol- notAnyMethod( boo ); ? Jak widać w powyższym kodzie, w klasie nie ma definicji metod access oraz notAnyMethod. Dlatego też próba ich wywołania powinna zakończyć się wygenerowaniem komunikatu błę- du, nieprawdaż? Jednak technika przeciążania metody pomaga w sytuacji, gdy następuje wy- wołanie nieistniejącej metody. Po wykonaniu powyższego kodu czytelnik otrzyma następujące dane wyjściowe: Wywołano metodę o nazwie access z następującymi argumentami Array ( [0] = 2 51 Programowanie obiektowe w PHP 5 [1] = 3 [2] = 4 ) Wywołano metodę o nazwie notAnyMethod z następującymi argumentami Array ( [0] = boo ) Oznacza to, że wszystkie argumenty zostały przekazane w postaci tablicy. Istnieje znacznie więcej metod magicznych, a niektóre z nich zostaną przedstawione w dalszej części książki. Wizualne przedstawienie klasy W programowaniu zorientowanym obiektowo czasami zachodzi potrzeba wizualnego przed- stawienia klasy. Przekonajmy się więc, w jaki sposób można to zrobić. Na potrzeby tego zada- nia zostanie użyta klasa Emailer (zobacz rysunek 2.1): Rysunek 2.1. Wizualne przedstawienie klasy Na pokazanym rysunku możemy wyodrębnić trzy sekcje. Na samej górze znajduje się sekcja z nazwą klasy. W środku widzimy zapisane wszystkie metody zawierające bądź nie zawierają- ce parametry. Najniższa sekcja pokazuje wszystkie właściwości klasy. I to tyle! Podsumowanie W rozdziale zostały omówione zagadnienia związane z tworzeniem obiektów oraz ich wzajem- nym współdziałaniem. W porównaniu do PHP 4, język PHP w wersji 5 przynosi zadziwiające usprawnienia w zakresie modelu obiektowego. Silnik Zend Engine 2 stanowiący jądro PHP 5 jest również bardzo efektywny w obsłudze tych funkcji i pozwala na doskonałą optymalizację. 52 Rozdział 2. • Rozpoczęcie pracy z OOP W następnym rozdziale zostaną szczegółowo przedstawione podstawowe funkcje OOP dostęp- ne w PHP. Jednak przed rozpoczęciem lektury kolejnego rozdziału naprawdę warto utrwalić wiadomości przedstawione w bieżącym, aby uniknąć zakłopotania w przypadku niektórych zagadnień. Warto więc samodzielnie poćwiczyć i spróbować przenieść tworzony wcześniej kod proceduralny na styl OOP. Im więcej czasu czytelnik poświęci na praktykę, tym bardziej efektywnym programistą zostanie. 53
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Programowanie obiektowe w PHP 5
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: