Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00609 006740 11256541 na godz. na dobę w sumie
Projekt Orli Dom. Tom II - ebook/pdf
Projekt Orli Dom. Tom II - ebook/pdf
Autor: Liczba stron:
Wydawca: E-bookowo Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-7859-765-0 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> poradniki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

'Drogi Czytelniku,

trafia oto do Twoich rąk drugi tom „projektu Orli Dom”. Być może to, co w nim przeczytasz i zobaczysz wyda Ci się zaskakujące, może kontrowersyjne.
Pamiętaj jednak o celu, jaki sobie postawiłem w pierwszym tomie „projektu Orli Dom” (e-book). W niniejszej książce rozwijam koncepcję i wchodzę na pole minowe – herb / orzeł, jako oznakowanie urzędów centralnych.

W niniejszej książce znajdziesz Drogi Czytelniku kompilację z kolejnych 2 tomów dokumentacji, a także materiały uzupełniające, powstałe na potrzeby tej książki. W części II Godło wojewody (I częścią jest e-book „projekt Orli Dom”) przedstawiam koncepcję godeł dla szczebla wojewódzkiego administracji rządowej. W części III Godło ministra, wchodzę w problematykę identyfikacji wizualnej struktury rządowej.

Nie minę się z prawdą jeśli powiem, że „projekt Orli Dom” jest jedynym takim opracowaniem w Polsce, nie tylko przedstawiającym stan obecny, ale i prezentującym rozwiązania, to fakt. Nie są to oczywiście rozwiązania kompleksowe, wiele tematów pominąłem, bowiem pomimo zajmowania się tym projektem od 2006, nie do wszystkich zastosowań mam szerszy dostęp. Z drugiej strony, nie ma potrzeby zajmowania się zbyt szczegółowo wszystkimi detalami. Tym bardziej, że jest to projekt koncepcyjny, bez ambicji do kompleksowego i szczegółowego ujęcia problemu w każdym calu. Nie mam także możliwości stworzenia pełnego audytu wykorzystania godła / herbu, z uwzględnieniem wszystkich pól eksploatacji. Staram się jednak ten stan obecny w miarę możliwości przedstawić w dość długiej, bo 10 letniej, cezurze czasowej.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Andrzej-Ludwik Włoszczyński projekt ORLI DOM TOM II © Copyright by Andrzej-Ludwik Włoszczyński, 2011 r. © Copyright by Wydawnictwo internetowe e–bookowo, 2016 r. Grafika na okładce: Andrzej-Ludwik Włoszczyński Projekt okładki: Andrzej-Ludwik Włoszczyński ISBN 978-83-7859-765-0 Autor: Andrzej-Ludwik Włoszczyński Kontakt: tel. 602 229 544, alw@e-alw.com Wydawca: Wydawnictwo internetowe e–bookowo Kontakt: wydawnictwo@e–bookowo.pl www.e–bookowo.pl PATRONAT: Muzeum Hymnu Narodowego w Będominie, Oddział Muzeum Narodowego w Gdańsku PATRONAT MEDIALNY: Signs.pl portal polskiej reklamy wizualnej Bussines Beauty Magazyn Visual Communication Wszelkie prawa zastrzeżone. Kopiowanie, rozpowszechnianie części lub całości bez zgody wydawcy zabronione. Wydanie I 2016 r. Andrzej-Ludwik Włoszczyński projekt ORLI DOM TOM II SPIS TREŚCI Drogi Czytelniku CZYM JEST GODŁO Godło, księga i ochrona O problemach z godłem Kwestia interesowności Godło vs godło heraldyczne Godło czy herb „Godło” powodem zamieszania Co oznacza słowo „godło”? Normowanie przez zamieszanie CZĘŚĆ II GODŁO WOJEWODY Wprowadzenie Województwa – obraz sytuacji Dolnośląski Urząd Wojewódzki Kujawsko-Pomorski Urząd Wojewódzki Łódzki Urząd Wojewódzki Lubelski Urząd Wojewódzki Lubuski Urząd Wojewódzki Małopolski Urząd Wojewódzki Mazowiecki Urząd Wojewódzki Opolski Urząd Wojewódzki Podkarpacki Urząd Wojewódzki Podlaski Urząd Wojewódzki Pomorski Urząd Wojewódzki Śląski Urząd Wojewódzki Warmińsko-Mazurski Urząd Wojewódzki Świetokrzyski Urząd Wojewódzki Wielkopolski Urząd Wojewódzki Zachodniopomorski Urząd Wojewódzki Reasumując Stan po 3 latach Dolnośląski Urząd Wojewódzki Kujawsko-Pomorski Urząd Wojewódzki Łódzki Urząd Wojewódzki Lubelski Urząd Wojewódzki projekt ORLI DOM t.II 3 Andrzej-Ludwik Włoszczyński 7 8 9 9 10 11 12 13 14 18 21 22 23 24 24 25 25 26 26 26 27 27 27 28 28 29 29 30 30 30 31 32 32 33 33 Lubuski Urząd Wojewódzki Małopolski Urząd Wojewódzki Mazowiecki Urząd Wojewódzki Opolski Urząd Wojewódzki Podkarpacki Urząd Wojewódzki Podlaski Urząd Wojewódzki Pomorski Urząd Wojewódzki Śląski Urząd Wojewódzki Warmińsko-Mazurski Urząd Wojewódzki Świetokrzyski Urząd Wojewódzki Wielkopolski Urząd Wojewódzki Zachodniopomorski Urząd Wojewódzki Reasumując Jak temu zaradzić Tarcze herbów wojewódzkich Różne proporcje Różny kształt tarczy herbowej Katalog 16 godeł wojewodów Prezentacja 16 godeł wojewodów Godło Wojewody Dolnośląskiego Godło Wojewody Wielkopolskiego Godło Wojewody Opolskiego Godło Wojewody Mazowieckiego Godło Wojewody Pomorskiego Godło Wojewody Lubelskiego Godło Wojewody Podkarpackiego Godło Wojewody Małopolskiego Godło Wojewody Świętokrzyskiego Godło Wojewody Zachodniopomorskiego Godło Wojewody Śląskiego Godło Wojewody Kujawsko-pomorskiego Godło Wojewody Warmińsko-Mazurskiego Godło Wojewody lubuskiego Godło Wojewody Podlaskiego Godło Wojewody Łódzkiego CZĘŚĆ III GODŁO MINISTRA Wprowadzenie Cztery punkty styku Nagłówki stron www Jak to u nas projekt ORLI DOM t.II 4 Andrzej-Ludwik Włoszczyński 33 34 34 34 34 35 35 35 35 36 36 36 36 38 44 44 46 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 68 69 69 Minęło kilka lat 74 74 Kancelaria Prezesa Rady Ministrów Ministerstwo Gospodarki 77 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego 80 81 Ministerstwo Spraw Zagranicznych 82 Ministerstwo Edukacji Narodowej Ministerstwo Spraw Wewnętrznych 84 85 Ministerstwo Cyfryzacji 86 Ministerstwo Zdrowia Ministerstwo Rolnictwa 87 88 Ministerstwo Sportu i Turystyki 89 Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej Ministerstwo Obrony Narodowej 89 90 Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego 91 Ministerstwo Sprawiedliwości Ministerstwo Finansów 92 93 Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju 93 Ministerstwo Rozwoju Ministerstwo Infrastruktury i Budownictwa 93 94 Ministerstwo Skarbu Państwa Ministerstwo Środowiska 95 96 Ministerstwo Gosp. Morskiej i Żeglugi Śródlądowej 96 97 97 98 98 101 104 110 111 112 113 114 115 116 117 118 119 126 130 Niemcy Szwajcaria Holandia Hiszpania Norwegia Chile Estonia Wielka Brytania Czego brakuje i jak rozwiązać problem Co z tego wynika? Koncepcja godeł i CI dla rządu Reasumując Nagłówki blankietów listowych Od lewej, ale na osi Na osi blankietu listowego Od lewej w chorągiewkę Od lewej, znak na osi Zadaję pytanie Kancelarii Premiera Jak to robią w innych krajach projekt ORLI DOM t.II 5 Andrzej-Ludwik Włoszczyński 131 132 133 136 137 138 139 140 141 142 143 144 145 146 147 148 149 150 151 Stan aktualny Proponowana zmiana Corporate identity dla rządu Godło ministra Godło Ministra Godło Służb Pole ochronne Barwy Typografia – kroje pisma Typografia – kroje pisma Typografia – przykłady Typografia – przykłady Typografia – przykłady Pozycjonowanie – zasady Pozycjonowanie – przykłady Stosowanie – nagłówki www Stosowanie – papeteria ministra/wojewody Stosowanie – papeteria ministerstwa/urzędu woj. Dodatek odautorski projekt ORLI DOM t.II 6 Andrzej-Ludwik Włoszczyński Drogi Czytelniku, trafia oto do Twoich rąk drugi tom „projektu Orli Dom”. Być może to, co w nim przeczytasz i zobaczysz wyda Ci się zaska- kujące, może kontrowersyjne. Pamiętaj jednak o celu, jaki sobie postawiłem w pierwszym tomie „projektu Orli Dom” (e-book). W niniejszej książce rozwijam koncepcję i wchodzę na pole minowe – herb / orzeł, jako oznakowanie urzędów centralnych. W niniejszej książce znajdziesz Drogi Czytelniku kompilację z kolejnych 2 tomów dokumentacji, a także materiały uzupeł- niające, powstałe na potrzeby tej książki. W części II Godło woje- wody (I częścią jest e-book „projekt Orli Dom”) przedstawiam koncepcję godeł dla szczebla wojewódzkiego administracji rzą- dowej. W części III Godło ministra, wchodzę w problematykę identyfikacji wizualnej struktury rządowej. Nie minę się z prawdą jeśli powiem, że „projekt Orli Dom” jest jedynym takim opracowaniem w Polsce, nie tylko przed- stawiającym stan obecny, ale i prezentującym rozwiązania, to fakt. Nie są to oczywiście rozwiązania kompleksowe, wiele tematów pominąłem, bowiem pomimo zajmowania się tym projektem od 2006, nie do wszystkich zastosowań mam szer- szy dostęp. Z drugiej strony, nie ma potrzeby zajmowania się zbyt szczegółowo wszystkimi detalami. Tym bardziej, że jest to projekt koncepcyjny, bez ambicji do kompleksowego i szczegółowego ujęcia problemu w każdym calu. Nie mam także możliwości stworzenia pełnego audytu wykorzystania godła / herbu, z uwzględnieniem wszystkich pól eksploatacji. Staram się jednak ten stan obecny w miarę możliwości przed- stawić w dość długiej, bo 10 letniej, cezurze czasowej. Drogi Czytelniku, czytając tę książkę miej proszę także na uwadze, że w roku 2017 przypada 90 rocznica wprowadzenia herbu Orła Białego, projektu profesora Zygmunta Kamińskiego, jako godła państwowego Rzeczypospolitej Polskiej. A jak jest zobaczysz sam. Może najwyższy czas unormować jego formę i posługiwanie się nim, dla dobra wizerunku państwa. projekt ORLI DOM t.II 7 Andrzej-Ludwik Włoszczyński CZYM JEST GODŁO GODŁO, KSIĘGA I OCHRONA Luty 2016, w piśmie Rzeczpospolita ukazał się artykuł Wik- tora Ferfeckiego „Godło lepiej chronione” 1. Warto odnieść się do postawionych w artykule tez i wyjaśnić nietrafności. O PROBLEMACH Z GODŁEM „Zdaniem senatorów takich problemów nie było by, gdyby ist- niała księga znaku symboli narodowych.” Brawo. Jeżeli mówimy o stosowaniu godła, w praktyce urzę- dów i instytucji państwowych, pełna zgoda. Jeżeli jednak mowa również o wykorzystaniu komercyjnym, nie skierowanym do urzędów i jednostek państwowych, to widzę już problem. Bo albo zostanie wyrzucony zapis o artystycznym przetworze- niu, albo będzie to, co jest. Niestety wyrzucenie tego zapisu ma też swoje wady – zwyczajny obywatel może mieć ograniczone prawo posługiwania się orłem, także innym niż ustawowy. I tu pojawia się teza dziwaczna. Prof. Sławomir Górzyński, prezes Polskiego Towarzystwa Heraldycznego, stawia, bardzo dyskusyjną i zwyczajnie nieprawdziwą, tezę. „Gdyby taka księga powstała, byłaby sprzeczna z konstytucją” Pytanie w jaki sposób? Na czym prof. Górzyński opiera swoją tezę? Nie wiem. Nie jestem w stanie znaleźć jakiejkol- wiek kolizji, między księgą (manualem posługiwania się zna- kiem / godłem) a Konstytucją. W której to Konstytucji godło jest opisane bardzo skrótowo, a jego szerszą wykładnię i załącznik z wzorem przynosi dopiero akt niższy – Ustawa o godle. Ale i w tym akcie sprzeczności dla powstania księgi nie znajduję. Księga znaku / brandbook / manual, czy jak tam jeszcze inaczej ją nazwiemy, to nic innego, jak instrukcja obsługi zaakceptowa- nego wzorca znaku / godła. Jest więc li tylko dodatkiem wspo- magającym. Nie ma żadnej potrzeby o niej wspominać w akcie 1 Rzeczpospolita, Publikacja: 16.02.2016, aktualizacja: 17.02.2016, http://www.rp.pl/Poli- tyka/302169845-Godlo-lepiej-chronione.html#ap-3 projekt ORLI DOM t.II 9 Andrzej-Ludwik Włoszczyński prawnym rangi Konstytucji. Było by to zresztą naprawdę dziwne i niespotykane. Od tego są akty wykonawcze. Powiem więcej, księga znaku / godła może zawierać także unormowania szczegółowe użycia godła, na przykład na tablicach owalnych (nie uregulowana sprawa wzorca, od 1955 r). Szerzej, o tablicach, piszę w tomie III „projektu Orli Dom”. To oczywiście jeden, ale nie jedyny, przykład tego co może zostać skodyfiko- wane w księdze znaku / godła. Mogą się tam znaleźć również elementy tak, zdawać by się mogło, marginalne, jak zasady składania flagi państwowej, czy też sposoby jej wywiesza- nia. Jednak bezsprzecznie najważniejszym elementem księgi była by prezentacja wersji godła (a co za tym idzie dostępność plików elektronicznych) oraz specyfikacja barw dla różnych przestrzeni barwnych. Przykład takiej księgi wraz z opisami powstał w ramach Projektu Orli Dom i jego pierwszy tom jest dostępny w formie e-booka, a drugi właśnie czytasz. KWESTIA INTERESOWNOŚCI Prof. Michał Seweryński z PiS, przewodniczący senackiej Komisji Praw Człowieka, Praworządności i Petycji, ujmuje to tak: „Dlaczego teraz ma się udać? Seweryński wyjaśnia, że potrzeba jest paląca, bo znaki narodowe coraz częściej są nadużywane. – Jest sporo interesowności w podejściu do symboli, bo na tym robi się po prostu pieniądze – mówi.” I mnie akurat zupełnie ta interesowność nie dziwi, ani w Polsce, ani na świecie. Jest najzupełniej normalna. Z drugiej strony tą interesowność można doskonale wykorzystać do pro- pagowania właściwego kształtu godła, byle nie w sposób zbyt ograniczający czy zakazujący. Jednak by się tak stało trzeba rze- czywiście opracować księgę godła / godeł, zawierającą pełną ich standaryzację, co pokazuje od kilku lat mój projekt Orli Dom. Taka standaryzacja niewątpliwie pomoże w opanowa- niu chaosu z wyglądem godła, nie łudził bym się jednak, co do zatrzymania owej interesowności, czyli komercyjnego wyko- rzystywania orła białego. Proszę pamiętać iż standaryzacja wprowadzi określony sztywno wzór i tylko jego będą dotyczyły uregulowania. Zatem nadal można będzie wykorzystywać w działaniach komercyjnych wzory orłów historycznych projekt ORLI DOM t.II 10 Andrzej-Ludwik Włoszczyński lub artystycznie przetworzonych. Błędem jednak, moim zda- niem, było by zamknięcie tej furtki. GODŁO vs GODŁO HERALDYCZNE Pojęcie „godło” objaśniam obrazowo i szerzej dalej, w roz- dziale „Godło czy herb”. Zatem tutaj w skrócie. „Zauważa [prof. Sławomir Górzyński, prezes Polskiego Towa- rzystwa Heraldycznego], że w ustawie zasadniczej jest błąd. Zgodnie z zasadami sztuki heraldycznej sam orzeł jest godłem, a w połączeniu z czerwoną tarczą – herbem. Jednak konsty- tucja te pojęcia miesza. Zdaniem profesora nieścisłości są też w ustawie o znakach narodowych.” Otóż moim zdaniem nieścisłości leżą w zupełnie innym miej- scu, niż wskazuje to prof. Górzyński. „Godło” to inaczej „znak”, w sensie ogólnym. Godłami są: herb, barwy, flaga, chorągiew Rzeczypospolitej. I tak też było w międzywojennych zapisach. Pan prof. Sławomir Górzyński, jako heraldyk, ma na myśli „godło heraldyczne”, aliści mamy jeszcze całą masę innych godeł, nie heraldycznych np. „godło państwowe”, „godło uczelniane”, „godło klubu sportowego”, „godło firmowe” etc. Zatem, w tym konkretnym wypadku, odnosimy się do znaku / godła ogólnie, jako znaku Polski. I w tym wypadku żadnego błędu w Konstytu- cji i Ustawie nie mamy, poza brakiem doprecyzowania, o które z godeł chodzi – godłem Polski jest herb. Ogólne określenie „godło”, bez dookreślenia (heraldyczne, firmowe, państwowe) owszem może stwarzać problem, jeśli będziemy odnosić je tylko do nam bliskiej profesji, zachowując dookreślenie jedynie w domyśle. Wychodzi więc na to, że zależnie od profesji, nie precyzując jakie godło mamy na myśli, sami stworzymy zamie- szanie. Choć przyznam, że, dla mnie, określenie „godłem Polski” jest nad wyraz precyzyjne, bo oznacza jednoznacznie - znakiem Polski - znakiem, nie znakiem heraldycznym / godłem heral- dycznym. Mamy tu zatem klasyczne nieporozumienie. Konsty- tucja jest aktem prawa, wskazuje znak państwa, którym może, bo nie musi, być znak heraldyczny. Warto mieć to na uwadze. projekt ORLI DOM t.II 11 Andrzej-Ludwik Włoszczyński GODŁO CZY HERB Jako, że tematem książki jest koncepcja oznakowania sym- bolami państwa urzędów administracji państwowej wypada zacząć od podstaw, tegoż oznakowania, zawartych w ustawie zasadniczej. „Ustawa o godle, barwach i hymnie Rzeczypospoli- tej Polskiej oraz o pieczęciach państwowych” z dnia 31 stycznia 1980 r., znowelizowanej w roku 2005., zawiera taki zapis: „Art. 2. 1. Godłem Rzeczypospolitej Polskiej jest wizerunek orła bia- łego ze złotą koroną na głowie zwróconej w prawo, z rozwinię- tymi skrzydłami, z dziobem i szponami złotymi, umieszczony w czerwonym polu tarczy. 2. Wzór godła Rzeczypospolitej Polskiej zawiera załącznik nr 1.” Kolejny artykuł Ustawy precyzuje jakie podmioty mogą się godłem posługiwać. „Art. 2a. Wizerunku orła ustalonego dla godła używają: 1) organy władzy państwowej, 2) organy administracji rządowej, 3) gminy, związki międzygminne oraz ich organy, 4) powiaty, związki powiatów oraz ich organy, 5) samorządy województw oraz ich organy, 6) sądy, prokuratury i komornicy sądowi, 7) samorządowe kolegia odwoławcze, 8) regionalne izby obrachunkowe, 9) jednostki organizacyjne Sił Zbrojnych 10) jednostki organizacyjne Policji, Straży Granicznej, 11) jednostki organizacyjne Służby Więziennej, 12) szkoły publiczne, szkoły niepubliczne o uprawnieniach 13) inne podmioty, jeżeli przepisy szczególne uprawniają je szkół publicznych, państwowe szkoły wyższe, niepaństwowe szkoły wyższe, do używania wizerunku orła.” Rzeczypospolitej Polskiej, Państwowej Straży Pożarnej i Obrony Cywilnej Kraju, projekt ORLI DOM t.II 12 Andrzej-Ludwik Włoszczyński Z powyższego zapisu, w art. 2a – „Wizerunku orła ustalo- nego dla godła używają:”, wynika jasno, że instytucje w nim wymienione winny posługiwać się samym orłem, bez tarczy herbowej. Gdyby ustawodawca miał na myśli cały herb użył by sformułowania „Wizerunku godła używają:”. Zatem sprawa czym i kto może, lub powinien, się posługiwać, w oznakowaniu, powinna być jasna i nie dyskusyjna. Używać należy godła heraldycznego – orła, a nie herbu. Niestety tak nie jest, z powodu użycia słowa „godło”. „GODŁO” POWODEM ZAMIESZANIA Za edukowanie Polaków, o ich symbolach, biorą się teraz wszyscy. Szkoda, że w zdecydowanej większości powielają gdzieś zasłyszane fragmenty, nie doczytują uważnie i ze zro- zumieniem, nie próbują też sięgać głębiej do zasobu archi- walnego, do źródeł, dość akurat łatwo dostępnych, i porów- nywać. W efekcie wychodzą więc bzdury dotyczące „godła”, pod hasłem „Twórcy ustawy zasadniczej pomylili pojęcia godła i herbu.”. Konstytucja błędu nie zawiera i jej twórcy błędu nie popełnili, co postaram się udowodnić dalej. Użycie w niej słowa „godło” jest całkowicie prawidłowe i zasadne. projekt ORLI DOM t.II 13 Andrzej-Ludwik Włoszczyński „Godłem Rzeczypospolitej Polskiej jest wizerunek orła białego w koronie w czerwonym polu.” Wyjaśnijmy zatem terminologię, bo to nie twórcy ustawy zasadniczej mylą pojęcia. Wystarczy bowiem sprawdzić co się pod pojęciami godło i herb kryje. Traktowanie bowiem słowa „godło” li tylko jako skrót, od „godło heraldyczne”, jest ewi- dentnym błędem. Zacznijmy od podstaw. CO OZNACZA SŁOWO „GODŁO”? Słownik Języka Polskiego PWN przynosi nam dwie proste definicje słowa. Pierwsza: „1. godło «znak wyróżniający» 2. godło państwowe «wizerunek będący symbolem państwa, umieszczany na flagach, pieczęciach, monetach»”. W internetowej Wikipedii ujęto to tak: „Godło – symbol wyróżniający, znak rozpoznawczy przynależ- ności osoby bądź przedmiotu do szerszej grupy rodowej, prawnej lub społecznej, np. herb, gmerk, logo.”. Ja dodał bym tu także: flagę, pieczęć, chorągiew. Bo i te ele- menty są godłami, także w wypadku państwa. W międzywojniu wymieniane było w akcie normatywnym kilka godeł państwo- wych, o czym napiszę dalej. W Słowniku Języka Polskiego PWN mamy i drugie obja- śnione – czym jest herb: „1. «godło państwa, ziemi, miasta lub instytucji» 2. «dziedziczny znak rodowy szlachty i arystokracji»” Przejdźmy teraz do heraldyki i jej terminologii. Znów posłużę się Wikipedią, choć to źródło nie jest w pełni wiarygodne, tu jednak błędu nie popełnia stwierdzając: „Herb (nazwa przyjęta z niem. Erbe „dziedzictwo”) – znak roz- poznawczo-bojowy, wywodzący się z symboliki heroicznej lub znaków własnościowych, od XII w. ustalany według ścisłych reguł heraldycznych, pełniący funkcję wyróżnika osoby stanu rycer- skiego, później szlacheckiego, także rodziny, rodu, organizacji projekt ORLI DOM t.II 14 Andrzej-Ludwik Włoszczyński kościelnej, mieszczańskiej bądź cechu rzemieślniczego, korpo- racji, miasta, jednostki podziału terytorialnego lub państwa.” Jak widać, herb to bardzo specyficzny znak, rządzący się własnymi prawami - regułami heraldycznymi. Co nie zmienia faktu, iż przynależy on do szerszego zbioru, określanego ter- minem „znaki”. Innym określeniem tegoż samego zbioru jest termin „godła”. Wróćmy jeszcze do Wikipedii, gdzie znajdziemy opisy „godła państwowego” i ”godła heraldycznego”. „Godło państwowe Godła państwowe są – przynajmniej na terenie Europy – często pochodne od godła lub herbu aktualnych lub historycznych władców. Ich opis jest prawnie zdefiniowany i prawnie chro- niony. Godła te są umieszczane m.in. na sztandarach, flagach, monetach i pieczęciach. Są uważane za jeden z najważniej- szych znaków suwerenności danego podmiotu politycznego.” „Godło heraldyczne Godło w heraldyce jest zasadniczym elementem graficznym obecnym na tarczy herbu.” W sumie zbiór symboli państwa, także firm, określany jako „godła / znaki” wygląda tak. Godłem państwowym Rzeczypospolitej jest zatem herb (Orła Białego), natomiast godłem heraldycznym sam orzeł. projekt ORLI DOM t.II 15 Andrzej-Ludwik Włoszczyński Dla pełnej jasności sprawdźmy jak to wyglądało w zapisach międzywojennych unormowań prawnych symboli państwa. W „Ustawie z dnia 1 sierpnia 1919 r. o godłach i barwach Rze- czypospolitej Polskiej” czytamy (wytłuszczenie moje): ” Art, 1, Dopóki nie zostaną ustalone granice Państwa Polskiego i dopóki konstytucja nie określi godeł, barw państwowych, jak i tytułów urzędów i instytucji państwowych, urzędy Rzeczy- pospolitej używać winny godeł i barw według załączonych wzorów: 1. Herb Rzeczypospolitej Za herb Rzeczypospolitej Polskiej uznaje się znak orła białego, z głową zwróconą w prawo (dla patrzącego w lewo), ze skrzy- dłami wzniesionymi do góry, ze złotemi szponami, koroną i dziobem w czerwonem polu prostokątnem (wzór no 1) 2. Pieczęci Rzeczypospolitej […] 3. Barw narodowych […] 4. Chorągwi Rzeczypospolitej. […] 5. Flag dla dyplomatycznych przedstawicieli Państwa: konsulów, wicekonsulów oraz handlowej bandery morskiej. […] 6. Chorągwi i sztandarów wojskowych pułków: […] 7. Flagi wojennej lądowej i bandery morskiej wojennej oraz proporca i znaku polskiej marynarki wojennej. […] 8. Flagi i godła poszczególnych Ministerstw […]„ Mamy tutaj zatem opisany dość spory zbiór godeł stosowa- nych przez państwo. Kolejnym aktem prawnym jest „Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 13 grudnia 1927 r. o godłach i barwach pań- stwowych oraz o oznakach, chorągwiach i pieczęciach”. To wła- śnie w tym rozporządzeniu wprowadzono herb RP projektu prof. Zygmunta Kamińskiego. Czytamy w nim co następuje: „Tytuł I, Art. 1. Godłami państwowemi są: 1) herb państwowy t.j. wizerunek orła białego z głową zwró- coną w prawo (dla patrzącego w lewo), ze skrzydłami roz- winiętemi, z koroną i dziobem oraz szponami złotemi (orzeł państwowy) na prostokątnej tarczy w polu czerwonem (wzór no 1) projekt ORLI DOM t.II 16 Andrzej-Ludwik Włoszczyński 2) Chorągiew Rzeczypospolitej, przysługująca wyłącznie Pre- zydentowi Rzeczypospolitej, […]” Mamy wobec powyższego sprawę jednoznacznie wyjaśnioną – godło=znak. Zatem wystarczy podstawić, w tekście obecnej „Konstytucji” i „Ustawy o godle”, słowo „znak” w miejsce słowa- „godło”, by wszystko stało bardziej zrozumiałe. Jedyna różnica tamtego zapisu, w stosunku do obecnie obowiązującej ustawy, to enumeratywne wymienienie godeł, których obecnie, poza herbem, nie mamy. Z tej racji obecna ustawa nie wymienia herbu „Orła Białego”, ale bezsprzecznie do niego odnosi się słowo „godło”. Spróbujmy zatem pokazać to w zapisie obecnym i po zmianie (dla ułatwienia) słowa „godło” na słowo „znak”. Obecny zapis Konstytucyjny brzmi: „Rozdział I, Art. 28. 1. Godłem Rzeczypospolitej Polskiej jest wizerunek orła bia- łego w koronie w czerwonym polu.” Po zamianie słowa „godło”, na równoważne słowo „znak”, brzmiał by on następująco: „Rozdział I, Art. 28. 1. Znakiem Rzeczypospolitej Polskiej jest wizerunek orła bia- łego w koronie w czerwonym polu.” Przejdźmy teraz do „Ustawy o godle, barwach i hymnie Rze- czypospolitej Polskiej oraz o pieczęciach państwowych” z dnia 31 stycznia 1980 r., znowelizowanej w roku 2005. Jest taki zapis: „Art. 2. 1. Godłem Rzeczypospolitej Polskiej jest wizerunek orła bia- łego ze złotą koroną na głowie zwróconej w prawo, z rozwi- niętymi skrzydłami, z dziobem i szponami złotymi, umiesz- czony w czerwonym polu tarczy. Po zmianie, słowa „godło” na słowo „znak”, brzmiał by ten zapis następująco „Art. 2. 1. Znakiem Rzeczypospolitej Polskiej jest wizerunek orła białego ze złotą koroną na głowie zwróconej w prawo, z rozwiniętymi skrzydłami, z dziobem i szponami złotymi, umieszczony w czerwonym polu tarczy. projekt ORLI DOM t.II 17 Andrzej-Ludwik Włoszczyński Zatem wykładnia terminu „godło”, jako „godło państwowe”, logicznie wynika z ciągu aktów prawnych II i III RP. A jednak w „Informacji o wynikach kontroli używania symboli państwowych przez organy administracji publicznej.” Najwyż- szej Izby Kontroli z 2005 r., znajduje się taki, błędny, passus: „Problemy ze stosowaniem przepisów ustawy dotyczącymi godła zaczynają się już od samego pojęcia godło. Zgodnie z zasadami heraldyki (nauki o herbach), orzeł biały umiesz- czony w czerwonym polu tarczy, określony w ustawie pojęciem „godło”, prawidłowo powinien być nazywany „herbem” – godło to sam wizerunek orła, zaś orzeł umieszczony w polu tarczy to herb. Zmiana terminologii nastąpiła podczas prac nad konsty- tucją PRL z 22 lipca 1952 r., w celu uniknięcia skojarzeń ze szla- checką przeszłością i, niestety, przetrwała do chwili obecnej.” Mamy tu ewidentnie przypisanie słowu „godło” znacze- nia zawężonego, jako skrótu od terminu „godło heraldyczne”. Błędność tego twierdzenia wykazałem wcześniej. Nie nastą- piła tutaj bowiem żadna zmiana terminologii, czy pomylenie terminologii. Nastąpiło jedynie wycięcie sprecyzowania godła, iż jest to „herb”. Rzeczywiście w latach PRL wycięto słowo „herb”, ale i było to prostą konsekwencją usunięcia innych godeł, m.in. chorągwi Rzeczypospolitej, oraz awersji do samego terminu „herb”, wiązanego ze szlachtą. Ale, skoro już jesteśmy przy precyzowaniu zapisu w Ustawie, to prawidłowy zapis powinien wyglądać następująco – „Godłem Polski jest herb Orła Białego”. Co wynika tak z sprecyzowania, o jakie godło w tym wypadku chodzi – herb, jak i dodania jego miana heraldycznego – Orzeł Biały, które nosi. NORMOWANIE PRZEZ ZAMIESZANIE Kiedy wydaje się, że sprawę godła wyjaśniliśmy, pojawia się Uchwała nr 8/2013 Komisji Heraldycznej, z 18 stycznia 2013 r., a konkretnie załącznik do niej – „Stanowisko Komisji Heral- dycznej w sprawie obecności Orła Białego na stronach interne- towych podmiotów uprawnionych do używania jego wizerunku”. I sprawę stawia na głowie. projekt ORLI DOM t.II 18 Andrzej-Ludwik Włoszczyński Na początku powyżej wspomnianego załącznika, pada takie stwierdzenie: „[…] nie obejmując na przykład zagadnienia stosowania sym- boli Rzeczypospolitej Polskiej na stronach internetowych pod- miotów, które są uprawnione do stosowania wizerunku orła ustalonego dla godła”. Stwierdzenie jest w pełni zgodne z zapisem Ustawy, zatem, w domyśle, stosować należy samego orła. Jednak następny cytat całkowicie temu zaprzecza: „[…]Komisja Heraldyczna stoi na stanowisku, że herb Rzeczy- pospolitej Polskiej- […] – winien widnieć na stronach interneto- wych ministerstw i innych instytucji państwowych, […]”. Mamy zatem w zaleceniu niejasność, z użytym terminem „godło”. Po pierwsze, co Komisja Heraldyczna rozumie pod ter- minem „godło” – „godło państwowe” czy „godło heraldyczne”? Nie popełnię błędu jeśli uznam, że słowo „godło” jest tu trakto- wane w rozumieniu „godło państwowe”. To jednak tym bardziej dziwi w odniesieniu do wprowadzonej zmiany rozumienia usta- wowego sformułowania „wizerunku orła ustalonego dla godła”, które, w takim układzie, jest już bardzo precyzyjne – chodzi bowiem o wizerunek orła, godła heraldycznego. Po drugie, dla- czego, mimo tak precyzyjnej wykładni, Komisja Heraldyczna robi woltę i nagle wprowadza zamiast orła herb (godło)?, co kłóci się z sensem użytego przez ustawodawcę sformułowa- nia. Jeśli bowiem ustawodawca miał by na myśli herb, to nie wymieniał by orła. Dlaczego to nie jest jasne i precyzyjne? Jak pokazuje prak- tyka stosowania „wizerunku orła ustalonego dla godła”, od dzie- siątek lat, a konkretnie stosowania właśnie samego orła, czyli godła heraldycznego wyjętego z herbu, było to pojęcie dotąd zrozumiałe i w miarę jednoznaczne. Faktem jest, że aktualna „Ustawa o godle” zawiera jedynie wzór godła w postaci barwnego herbu, nigdzie też nie zawiera terminu „godło heraldyczne”, ani nie prezentuje jego osobnego wzoru. Może zatem należało by przyjąć, że posługiwanie się godłem heraldycznym nie powinno mieć w ogóle miejsca?, jako wykraczające poza zapis Ustawy. Ale tu niestety mamy owo projekt ORLI DOM t.II 19 Andrzej-Ludwik Włoszczyński nieszczęsne sformułowanie - „wizerunku orła ustalonego dla godła”, które, jednak, odnosi się do samego orła. By odnosiło się ono do herbu musiało by brzmieć bowiem inaczej, z przywo- łaniem miana heraldycznego herbu, „wizerunku Orła Białego ustalonego dla godła”. Efektem różnych interpretacji słowa „godło” jest perma- nentne zamieszanie, z rozumieniem tego terminu. W konse- kwencji brak jest jasności co należy stosować, na oznaczenie instytucji państwa, orła, godło heraldyczne czy herb? Dopóki zatem nie zostanie unormowana ta dwoistość podej- ścia i interpretacji terminu „godło”, uznać należy wykazaną powyżej poprawność zapisu „Ustawy o godle”, iż instytucje państwowe używają „wizerunku orła ustalonego dla godła”, rozumianego jako wizerunku samego orła (godła heraldycz- nego bez tarczy), i to mimo braku stosownego załącznika z wzorem. To orła, nie herb, należy stosować w oznakowa- niu instytucji państwa. Takie podejście ma oczywiście wadę, wynikającą właśnie z braku stosownego załącznika do Ustawy, z wzorcem. W kon- sekwencji wymusza to bowiem odtwarzanie, tegoż orła, co z kolei przynosi równie duże zamieszanie z poprawnością tegoż odtwarzania, efekty przedstawiłem w pierwszym tomie „projektu Orli Dom”. Jest także sprawa całkowicie nie uregu- lowana – kwestia wielkości użytego orła / herbu dla konkret- nego zastosowania, na przykład strony internetowe. Na postawiony powyżej problem staram się odpowiedzieć w części dalszej, prezentując przykłady dotychczasowego uży- wania godeł: godła państwowego (herbu) i godła heraldycz- nego (orła), oraz własne przemyślenia w tym temacie, wyni- kające z nich konkluzje i koncepcje unormowania problemu, w tym projekty standaryzacji. projekt ORLI DOM t.II 20 Andrzej-Ludwik Włoszczyński DODATEK ODAUTORSKI Tak jak podkreślałem, we wstępie, książka nie jest komplet- nym, gotowym do użycia, opracowaniem identyfikacji wizu- alnej państwa. Nie jest nim także sam projekt Orli Dom, choć zawiera dużo większy zasób projektów, rysunków szczegóło- wych, których w niniejszej książce nie pokazałem. Cała dotych- czasowa dokumentacja projektu Orli Dom liczy sobie bowiem grubo ponad 800 stron formatu 30×30 cm, w 6 tomach. A pro- jekt nadal się rozwija. Nie twierdzę także, co podkreślam, że to, co przedstawiłem w książce, jest jedynym możliwym rozwiązaniem. Moim zda- niem opracowanie trzeba by skonfrontować z realiami audytu i założeń do zmian. Niestety, na dzisiaj brak i jednego, i dru- giego. Mam jednak nadzieję, że zaprezentowana w książce koncepcja zmian ma wartość dobrego materiału, nie tylko do zapoznania się z problemem, ale również jako punkt startu do poważnej dyskusji nad wizerunkiem państwa, poprzez jego znaki. W czym, mam nadzieję, takie zobrazowanie pomoże. Jeżeli masz Drogi Czytelniku własne przemyślenia, intere- sujące fakty lub fotografie na ten temat, podziel się proszę nimi ze mną, korzystając z maila – alw@e-alw.com. Z góry serdecznie dziękuję. projekt ORLI DOM t.II 151 Andrzej-Ludwik Włoszczyński Andrzej-Ludwik Włoszczyński projektant, doradca 45 lat pracy zawodowej, w tym: 10 lat grafik w Państwowym Instytucie Wydawniczym, 15 lat prowadził autorską pracownię projektową, 3 lata wykładowca identyfikacji wizualnej w Warszawskiej Szkole Reklamy. Strony internetowe Autora: projekty logo – www.e-alw.com Orli Dom – www.orlidom.pl Wizerunek miasta –www.wizerunekmiasta.pl blog alw – http://alw.pl Kontakt: tel. 602 229 544 alw@e-alw.com projekt ORLI DOM t.II 152 Andrzej-Ludwik Włoszczyński
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Projekt Orli Dom. Tom II
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: