Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00165 008410 10460414 na godz. na dobę w sumie
Projektowanie funkcjonalnych serwisów internetowych - książka
Projektowanie funkcjonalnych serwisów internetowych - książka
Autor: Liczba stron: 416
Wydawca: Helion Język publikacji: polski
ISBN: 83-7197-928-2 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> komputery i informatyka >> webmasterstwo >> funkcjonalność stron
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Funkcjonalność rządzi Siecią

Spójrzmy na Sieć tak, jak jeszcze nigdy tego nie robiliśmy -- oczami przeciętnego użytkownika.

Użytkownicy poznają funkcjonalność witryny zanim jeszcze zaangażują się w przeglądanie jej zawartości lub przeznaczą pieniądze na ewentualne zakupy. Sieć jest jedynym środowiskiem, które daje użytkownikowi tak wielkie uprawnienia -- osoba trzymająca w dłoni mysz decyduje o wszystkim.

Jakob Nielsen, światowej sławy autorytet w dziedzinie funkcjonalności witryn internetowych, na kartach tego przełomowego podręcznika projektowania dzieli się z nami całą swoją wiedzą i doświadczeniem. Począwszy od projektowania treści i stron po projektowanie nawigacji (łatwej nawet dla użytkowników niepełnosprawnych), Jakob Nielsen podaje dokładne przepisy, jak dotrzeć do każdego użytkownika Sieci, w każdej sytuacji.

W czasie długoletnich badań oraz kontaktów z użytkownikami Jakob Nielsen wypracował zestaw wniosków, które dobrze pasują do jego odkryć:

  1. internauci chcą jak najszybciej odnaleźć poszukiwane informacje,
  2. jeśli nie wiedzą, czego szukają, nadal chcą szybko przeglądać Sieć i docierać do informacji następujących po sobie w logiczny sposób.

Zapoznanie się z tą książką może okazać się najkorzystniejszym finansowo działaniem, jakie kiedykolwiek podjęliśmy, by zapewnić naszej witrynie oglądalność przez miesiące, a może nawet całe lata. Nie jest ważne to, w jaki sposób jesteśmy związani z Siecią -- obojętne czy jesteśmy projektantami, przedsiębiorcami, twórcami stron internetowych, analitykami, inwestorami czy po prostu, tak jak wszyscy, zainteresowanymi użytkownikami -- książka ta pozwoli nam lepiej wykonywać naszą pracę.

W książce 'Projektowanie funkcjonalnych serwisów internetowych' Jakob Nielsen potwierdza nasze przemyślenia, jakie pojawiły się po przeczytaniu 'Usability Engineering'. Jego książki są niezbędne w pracy każdego architekta czy projektanta stron internetowych. W książce Nielsen zawarł ogólny opis praktycznych problemów, jakie widzimy w projektach stron internetowych. Opisuje nie tylko to, co jest złe -- mówi także, co i w jaki sposób naprawić. Pokazuje przykłady i wyjaśnia wady i zalety witryn oglądanych przez miliony internautów, opisując wszystko czystą prozą.


'Jeśli będziemy się dokładnie kierowali wskazówkami Nielsena, nasze projekty internetowe będą działały szybciej, a nasi klienci internetowi będą bardziej zadowoleni. Nie ma powodu, by powtarzać cudze błędy, nie ma powodu, by frustrować użytkowników wyglądem naszej witryny internetowej. Projektowanie funkcjonalnych serwisów internetowych to wielki krok naprzód w rozwiązywaniu dzisiejszych problemów.'
Henry Lichstein, Wiceprezes Citibank
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

IDZ DO IDZ DO PRZYK£ADOWY ROZDZIA£ PRZYK£ADOWY ROZDZIA£ SPIS TREĎCI SPIS TREĎCI KATALOG KSI¥¯EK KATALOG KSI¥¯EK KATALOG ONLINE KATALOG ONLINE ZAMÓW DRUKOWANY KATALOG ZAMÓW DRUKOWANY KATALOG TWÓJ KOSZYK TWÓJ KOSZYK Projektowanie funkcjonalnych serwisów internetowych Autor: Jakob Nielsen T³umaczenie: Agata Bulandra ISBN: 83-7197-928-2 Tytu³ orygina³u: Designing Web Usability: The Practice of Simplicity Format: B5, stron: 426 DODAJ DO KOSZYKA DODAJ DO KOSZYKA Funkcjonalnoġæ rz¹dzi Sieci¹. CENNIK I INFORMACJE CENNIK I INFORMACJE ZAMÓW INFORMACJE ZAMÓW INFORMACJE O NOWOĎCIACH O NOWOĎCIACH ZAMÓW CENNIK ZAMÓW CENNIK CZYTELNIA CZYTELNIA FRAGMENTY KSI¥¯EK ONLINE FRAGMENTY KSI¥¯EK ONLINE Wydawnictwo Helion ul. Chopina 6 44-100 Gliwice tel. (32)230-98-63 e-mail: helion@helion.pl Spójrzmy na Sieæ tak, jak jeszcze nigdy tego nie robiliġmy — oczami przeciêtnego u¿ytkownika. U¿ytkownicy poznaj¹ funkcjonalnoġæ witryny zanim jeszcze zaanga¿uj¹ siê w przegl¹danie jej zawartoġci lub przeznacz¹ pieni¹dze na ewentualne zakupy. Sieæ jest jedynym ġrodowiskiem, które daje u¿ytkownikowi tak wielkie uprawnienia — osoba trzymaj¹ca w d³oni mysz decyduje o wszystkim. Jakob Nielsen, ġwiatowej s³awy autorytet w dziedzinie funkcjonalnoġci witryn internetowych, na kartach tego prze³omowego podrêcznika projektowania dzieli siê z nami ca³¹ swoj¹ wiedz¹ i doġwiadczeniem. Pocz¹wszy od projektowania treġci i stron po projektowanie nawigacji (³atwej nawet dla u¿ytkowników niepe³nosprawnych), Jakob Nielsen podaje dok³adne przepisy, jak dotrzeæ do ka¿dego u¿ytkownika Sieci, w ka¿dej sytuacji. W czasie d³ugoletnich badañ oraz kontaktów z u¿ytkownikami Jakob Nielsen wypracowa³ zestaw wniosków, które dobrze pasuj¹ do jego odkryæ: 1. internauci chc¹ jak najszybciej odnaleĥæ poszukiwane informacje, 2. jeġli nie wiedz¹, czego szukaj¹, nadal chc¹ szybko przegl¹daæ Sieæ i docieraæ do informacji nastêpuj¹cych po sobie w logiczny sposób. Zapoznanie siê z t¹ ksi¹¿k¹ mo¿e okazaæ siê najkorzystniejszym finansowo dzia³aniem, jakie kiedykolwiek podjêliġmy, by zapewniæ naszej witrynie ogl¹dalnoġæ przez miesi¹ce, a mo¿e nawet ca³e lata. Nie jest wa¿ne to, w jaki sposób jesteġmy zwi¹zani z Sieci¹ — obojêtne czy jesteġmy projektantami, przedsiêbiorcami, twórcami stron internetowych, analitykami, inwestorami czy po prostu, tak jak wszyscy, zainteresowanymi u¿ytkownikami — ksi¹¿ka ta pozwoli nam lepiej wykonywaæ nasz¹ pracê. W ksi¹¿ce „Projektowanie funkcjonalnych serwisów internetowych” Jakob Nielsen potwierdza nasze przemyġlenia, jakie pojawi³y siê po przeczytaniu „Usability Engineering”. Jego ksi¹¿ki s¹ niezbêdne w pracy ka¿dego architekta czy projektanta stron internetowych. W ksi¹¿ce Nielsen zawar³ ogólny opis praktycznych problemów, jakie widzimy w projektach stron internetowych. Opisuje nie tylko to, co jest z³e — mówi tak¿e, co i w jaki sposób naprawiæ. Pokazuje przyk³ady i wyjaġnia wady i zalety witryn ogl¹danych przez miliony internautów, opisuj¹c wszystko czyst¹ proz¹. Spis tre(cid:156)ci O Autorze PodziŒkowania Autora WstŒp Errata Uk‡ad ksi„¿ki Przewodnik po ksi„¿ce 1 Wprowadzenie: Dlaczego funkcjonalno(cid:156)(cid:230) Sztuka kontra in¿ynieria Poprzeczka jest ustawiona wysoko O przyk‡adach Wezwanie do dzia‡ania Czym ta ksi„¿ka nie jest Niska funkcjonalno(cid:156)(cid:230) to(cid:160)brak klient(cid:243)w Dlaczego projektujemy nieprawid‡owo 2 Projektowanie stron Podzia‡ ekranu Projektowanie dla wszystkich platform Z czego korzystaj„ internauci Kolorowe dane i(cid:160)prezentacyjne (cid:156)mieci Samoch(cid:243)d jako przegl„darka internetowa Projekt niezale¿ny od rozdzielczo(cid:156)ci G‡Œbia kolor(cid:243)w coraz g‡Œbsza Postarajmy siŒ o du¿y ekran Stosowanie niestandardowej zawarto(cid:156)ci Rzadsze aktualizacje Kiedy aktualizowa(cid:230)? Pomocni (cid:132)fachowcy(cid:148) Kolekcja przegl„darek Oddzielanie formy od tre(cid:156)ci Zmiana platform Czas odpowiedzi Dane ¿yj„ wiecznie Przewidywalne czasy odpowiedzi Czas odpowiedzi serwera Szybkie pobieranie, szybkie po‡„czenia Najlepsze witryny s„(cid:160)szybkie U¿ytkownicy lubi„ szybko ‡aduj„ce siŒ strony PojŒcie rozmiaru strony Potrzebujemy w‡asnego(cid:160)‡„cza T1 Szybsze URL-e Przy(cid:156)pieszenie wy(cid:156)wietlenia pierwszego ekranu Wykorzystywanie zalet HTTP Keep-Alive 10 11 13 14 15 15 19 21 21 22 22 23 24 24 27 28 35 37 37 38 39 39 41 41 43 43 45 46 46 47 52 53 54 55 56 56 57 58 58 60 60 61 4 Spis tre(cid:156)ci £„czenie Opisy odno(cid:156)nik(cid:243)w Tytu‡y odno(cid:156)nik(cid:243)w Nie zwlekajmy z(cid:160)wprowadzeniem tytu‡(cid:243)w(cid:160)odno(cid:156)nik(cid:243)w Kolorowanie odno(cid:156)nik(cid:243)w Oczekiwania wobec odno(cid:156)nik(cid:243)w Fizjologia b‡Œkitu Odno(cid:156)niki na zewn„trz Nazwiska jako odno(cid:156)niki Odno(cid:156)niki wskazuj„ce nasz„ stronŒ Tworzenie odno(cid:156)nik(cid:243)w do subskrypcji i rejestracji Odno(cid:156)niki reklamowe Arkusze styl(cid:243)w Standaryzacja wygl„du przez u¿ycie arkuszy styl(cid:243)w WYSIWYG Przyk‡ady arkuszy styl(cid:243)w dla intranet(cid:243)w Zapewnienie dzia‡ania arkuszy styl(cid:243)w Ramki NOFRAMES Ramki w Netscape 2.0 Ramki bez obramowaæ Kiedy warto u¿ywa(cid:230) ramek? Ramki a naruszenie praw(cid:160)autorskich Wiarygodno(cid:156)(cid:230) Drukowanie Wnioski 3 Projektowanie tre(cid:156)ci Pisanie specjalnie na potrzeby Sieci Nieoceniony redaktor D‡ugo(cid:156)(cid:230) tekstu Sie(cid:230) a wyra¿anie pogl„d(cid:243)w Korekta Przejrzysto(cid:156)(cid:230) Dlaczego internauci przegl„daj„ strony? Prosty jŒzyk Dzielenie stron Ograniczenie stosowania odno(cid:156)nik(cid:243)w wewnŒtrznych Tytu‡y stron Pisanie nag‡(cid:243)wk(cid:243)w Czytelno(cid:156)(cid:230) Dokumentacja elektroniczna Zrzuty ekranowe stron(cid:160)WWW Multimedia Samoinstaluj„ce siŒ rozszerzenia Multimedia dzia‡aj„ce po stronie klienta Oczekiwanie na rozw(cid:243)j oprogramowania Czas odpowiedzi 61 65 70 70 72 74 74 76 76 84 86 87 91 92 92 93 94 95 95 96 97 101 101 102 104 107 109 110 110 111 111 113 114 116 121 122 125 133 134 135 139 139 141 141 142 144 144 Spis tre(cid:156)ci 5 Rysunki i zdjŒcia Zmniejszanie grafiki Animacje Pokazanie ci„g‡o(cid:156)ci przej(cid:156)(cid:230) Podkre(cid:156)lenie wymiaru przej(cid:156)cia Zilustrowanie zmian na przestrzeni czasu Zwielokrotnienie obrazu Wzbogacenie reprezentacji graficznych Odwrotny skutek(cid:160)animacji Wizualizacja struktur tr(cid:243)jwymiarowych Przykuwanie uwagi Wideo Wideo odtwarzanie strumieniowo kontra(cid:160)wideo pobierane D(cid:159)wiŒk Umo¿liwienie niepe‡nosprawnym korzystania z zawarto(cid:156)ci multimedialnej Grafika tr(cid:243)jwymiarowa Z‡e zastosowanie 3D Kiedy stosowa(cid:230) 3D Wnioski Ekonomia uwagi 4 Projektowanie witryny Strona g‡(cid:243)wna Jak szeroka powinna by(cid:230) strona? Szeroko(cid:156)(cid:230) strony g‡(cid:243)wnej Strony powitalne musz„ znikn„(cid:230) Strona g‡(cid:243)wna kontra(cid:160)strony(cid:160)wewnŒtrzne Odno(cid:156)niki w g‡„b Programy partnerskie Metafora Koszyki na zakupy jako standard interfejsu Terminologia zastŒpcza Nawigacja Gdzie jestem? Wspieranie nawigacji przez przegl„darki Gdzie by‡em? Dok„d mogŒ p(cid:243)j(cid:156)(cid:230)? Struktura witryny Przycisk wiceprezesa Znaczenie struktury zorientowanej na u¿ytkownika Szeroko(cid:156)(cid:230) kontra g‡Œboko(cid:156)(cid:230) To u¿ytkownik jest nawigatorem Pomoc w opanowaniu du¿ej ilo(cid:156)ci informacji Kreacjonizm projektowy kontra projektowy(cid:160)darwinizm Zmniejszenie ba‡aganu nawigacyjnego Nawigacja przysz‡o(cid:156)ci Unikajmy trzech wymiar(cid:243)w w nawigacji 144 145 153 155 155 155 156 156 156 156 157 159 160 164 165 166 166 169 170 170 173 176 184 184 186 188 189 189 190 198 198 198 198 199 201 201 208 208 212 213 224 227 228 231 231 232 6 Spis tre(cid:156)ci Podwitryny Funkcje wyszukiwania Nie przeszukujmy Sieci Mikronawigacja Wyszukiwanie zaawansowane Przeszukiwanie ca‡o(cid:156)ciowe Strona wynik(cid:243)w wyszukiwania Opisy stron i s‡owa kluczowe PowiŒkszmy pole(cid:160)wyszukiwania Podpatrzmy, czego szukaj„ u¿ytkownicy Wygl„d wyszukanych informacji Integracja witryn(cid:160)i(cid:160)wyszukiwarek Wygl„d odno(cid:156)nik(cid:243)w Z‡o¿one nazwy domen W kodzie HTML lepiej podawa(cid:230) pe‡ne adresy URL Zgadywanie adres(cid:243)w Adresy archiwalne Strze¿my siŒ 0 i O Reklamowanie adres(cid:243)w Obs‡uga starych adres(cid:243)w Tre(cid:156)(cid:230) dostarczana przez u¿ytkownik(cid:243)w Aplety nawigacyjne Podw(cid:243)jne klikniŒcie Powolne operacje Wnioski 5 Projektowanie intranetu R(cid:243)¿nicowanie projektu intranetowego(cid:160)i internetowego Projektowanie ekstranetu Wp‡yw produktywno(cid:156)ci pracownik(cid:243)w na wynik finansowy firmy Koszty (cid:156)rednie kontra koszty kraæcowe Portale intranetowe (cid:151) firmowa infrastruktura informacyjna Pozb„d(cid:159)my siŒ poczty elektronicznej Uaktualnianie intranetu Najwa¿niejsze sk‡adniki infrastruktury: katalog, wyszukiwarka, aktualno(cid:156)ci Wzorce projektowe dla intranetu Wytyczne dotycz„ce wzorc(cid:243)w Podwykonawstwo w projektowaniu intranetu Zarz„dzanie dostŒpem pracownik(cid:243)w(cid:160)do Sieci Standardy sprzŒtowe Domy(cid:156)lne ustawienia przegl„darek Domy(cid:156)lne ustawienia wyszukiwarki Badania u¿ytkownik(cid:243)w intranetu Badania terenowe Nie filmujmy terenu pracy Wnioski 232 234 234 235 237 237 240 241 243 247 248 248 256 256 257 258 259 259 260 261 266 266 268 269 269 273 275 276 280 286 286 287 289 289 290 291 294 294 295 296 298 299 300 302 303 Spis tre(cid:156)ci 7 6 Sie(cid:230) a niepe‡nosprawni Niepe‡nosprawno(cid:156)(cid:230) zwi„zana ze starzeniem siŒ Inicjatywa uprzystŒpnienia Sieci Pomocna technologia Wady wzroku Atrybuty ALT Wady s‡uchu Upo(cid:156)ledzenie funkcji g‡osowych Dysfunkcje narz„du ruchu Upo(cid:156)ledzenie zdolno(cid:156)ci poznawczych Szukanie bez ortografii Wniosek (cid:151) pragmatyczna przystŒpno(cid:156)(cid:230) 7 Obs‡uga miŒdzynarodowej publiczno(cid:156)ci Internacjonalizacja kontra lokalizacja Projektowanie miŒdzynarodowe MiŒdzynarodowa inspekcja Czy nazwy domen powinny koæczy(cid:230) siŒ na .com? Witryny przet‡umaczone i(cid:160)witryny(cid:160)wielojŒzyczne Wyb(cid:243)r jŒzyka Wyszukiwanie wielojŒzyczne Dajmy mo¿liwo(cid:156)(cid:230) tworzenia zak‡adek do(cid:160)t‡umaczeæ R(cid:243)¿nice regionalne Badania u¿ytkownik(cid:243)w miŒdzynarodowych Pokonywanie bariery jŒzykowej Dajmy wiŒcej czasu na(cid:160)wykonanie zadaæ Jak wiele kraj(cid:243)w nale¿y w‡„czy(cid:230) do badaæ Wynagradzanie u¿ytkownik(cid:243)w Metody badawcze Wizyta osobista Wyd‡u¿my nasz pobyt o(cid:160)kilka dni Zdalne przeprowadzanie badaæ z(cid:160)udzia‡em(cid:160)u¿ytkownik(cid:243)w Laboratoria do miŒdzynarodowych badaæ(cid:160)funkcjonalno(cid:156)ci Badania bezobs‡ugowe Wnioski 8 Prognozy na przysz‡o(cid:156)(cid:230): jedyn„ sta‡„ cech„ Sieci jest zmienno(cid:156)(cid:230) Trendy d‡ugoterminowe Internet jest trudny Niemacintoshowy interfejs u¿ytkownika Niewidoczny komputer Urz„dzenia informacyjne Rysowanie komputera WebTV Projektowanie dla WebTV (cid:140)mier(cid:230) przegl„darek Wolno rosn„ca przepustowo(cid:156)(cid:230) 307 308 308 309 312 313 318 318 319 319 320 321 323 325 325 329 329 330 334 341 341 342 343 343 344 345 345 346 346 346 347 348 351 354 357 358 358 361 362 363 363 364 366 372 373 8 Spis tre(cid:156)ci Metafory Sieci Telefon R(cid:243)¿ne media, r(cid:243)¿ne zalety Problemy funkcjonalno(cid:156)ci telefonii Has‡o kontaktowe Telewizja Restrukturyzacja przestrzeni medialnej (cid:151) ¿egnajcie gazety R(cid:243)¿nice medi(cid:243)w spowodowane przez technologiŒ Podsumowanie 9 Wniosek (cid:151) prostota projektu Najwa¿niejsze kryteria Od czego zale¿„ ponowne(cid:160)odwiedziny? Lepsze ni¿ w rzeczywisto(cid:156)ci Najlepsze czy najgorsze czasy? G‡osowanie przez klikanie Zalecane lektury Ksi„¿ki Przeczytajcie moj„ nastŒpn„ ksi„¿kŒ Skorowidz 375 376 376 378 379 380 382 383 386 389 390 392 393 398 400 403 404 405 407 Spis tre(cid:156)ci 9 5 Projektowanie intranetu Projektowanie intranetu w zasadzie niczym(cid:160)nie r(cid:243)¿ni siŒ od projektowania zwyk‡ych witryn internetowych. Charakterystyka u¿ytkownik(cid:243)w jest taka sama, nie zmieniaj„ siŒ r(cid:243)wnie¿ podstawowe kwestie interakcji podczas przegl„dania Sieci. WiŒkszo(cid:156)(cid:230)(cid:160)wskaz(cid:243)wek zawartych w tej ksi„¿ce odnosi(cid:160)siŒ w takiej samej mierze do(cid:160)witryn(cid:160)wewnŒtrznych, jak i zewnŒtrznych. Witryna zewnŒtrzna oraz(cid:160)witryna intranetowa to dwie r(cid:243)¿ne przestrzenie informacyjne (cid:151) przeznaczone do(cid:160)r(cid:243)¿nych cel(cid:243)w, dla(cid:160)r(cid:243)¿nych u¿ytkownik(cid:243)w, z r(cid:243)¿nymi ograniczeniami technicznymi. Projektowanie stron intranetowych powinno by(cid:230) jednak trakto- wane nieco inaczej ni¿ projektowanie stron internetowych. Witry- na zewnŒtrzna oraz witryna intranetowa to dwie r(cid:243)¿ne przestrzenie informacyjne (cid:151) przeznaczone do r(cid:243)¿nych cel(cid:243)w, dla r(cid:243)¿nych u¿ytkownik(cid:243)w, z r(cid:243)¿nymi ograniczeniami technicznymi. Po- niewa¿ obydwie przestrzenie informacyjne r(cid:243)¿ni„ siŒ, potrzeb- ne s„ odmienne rozwi„zania, by stworzy(cid:230) projekty optymalne. Projektuj„c intranet, powinni(cid:156)my stosowa(cid:230) siŒ do podstawo- wych wytycznych projektowania stron internetowych, nale¿y jednak pamiŒta(cid:230), ¿e projekt wynikowy powinien by(cid:230) zoptyma- lizowany pod k„tem wydajno(cid:156)ci pracownik(cid:243)w. W przypadku witryn zewnŒtrznych termin (cid:132)ukierunkowany na u¿ytkownika(cid:148) oznacza (cid:132)ukierunkowany na klienta(cid:148), natomiast w intranecie termin ten oznacza (cid:132)ukierunkowany na pracownika(cid:148). Aby pracownicy nie mieli trudno(cid:156)ci ze zorientowaniem siŒ, czy ogl„daj„ informacje zewnŒtrzne (dostŒpne dla ca‡ego (cid:156)wiata) czy informacje wewnŒtrzne (zwykle poufne), najlepiej jest przygotowa(cid:230) dla witryny zewnŒtrznej i wewnŒtrznej r(cid:243)¿ne pro- jekty interfejs(cid:243)w. Aby u‡atwi(cid:230) rozr(cid:243)¿nienie tych dw(cid:243)ch prze- strzeni informacyjnych, dobrze jest utworzy(cid:230) dla intranetu i dla witryny zewnŒtrznej odmienne wizualnie projekty oraz odrŒb- ne zestawy wzorc(cid:243)w. Oczywi(cid:156)cie obydwa style powinny za- chowa(cid:230) zgodno(cid:156)(cid:230) ze stylistyk„ graficzn„ firmy. Projekty po- winny mie(cid:230) ten sam punkt wyj(cid:156)cia, ale rozwija(cid:230) siŒ w dw(cid:243)ch r(cid:243)¿nych kierunkach. Witryny intranetowa i zewnŒtrzna mog„ by(cid:230) zarz„dzane przez ten sam zesp(cid:243)‡, o ile kierownik zespo‡u rozumie, ¿e ka¿da z(cid:160)przestrzeni informacyjnych musi by(cid:230) traktowana oddzielnie. Mimo konieczno(cid:156)ci odmiennego traktowania ka¿dej z witryn, wsp(cid:243)lne zarz„dzanie ma r(cid:243)wnie¿ zalety. Do tworzenia obu wi- tryn mo¿na wykorzysta(cid:230) takie same technologie serwerowe i(cid:160)edytorskie. PrawdŒ m(cid:243)wi„c, ma‡a firma mo¿e odnie(cid:156)(cid:230) korzy- (cid:156)ci, zatrudniaj„c tŒ sam„ osobŒ r(cid:243)wnocze(cid:156)nie jako administra- tora witryny intranetowej i administratora witryny zewnŒtrznej. Wiedza na temat projektowania i technologii sieciowych mo¿e by(cid:230) ‡atwiej wymieniana, je(cid:156)li zajmuj„cy siŒ projektem we- wnŒtrznym i zewnŒtrznym pracownicy znajduj„ siŒ w tej samej jednostce organizacyjnej. Ujednolicone zarz„dzanie pozwoli tak¿e ‡atwiej przenosi(cid:230) zasoby pomiŒdzy tymi projektami i ra- dzi(cid:230) sobie z nieuniknionymi spiŒtrzeniami prac. 274 Projektowanie funkcjonalnych serwis(cid:243)w internetowych R(cid:243)¿nicowanie projektu intranetowego(cid:160)i internetowego Najbardziej oczywist„ r(cid:243)¿nic„ pomiŒdzy intranetem a Interne- tem jest to, ¿e u¿ytkownikami intranetu s„ pracownicy firmy, natomiast Internetu (cid:151) jej klienci. U¿ytkownicy wewnŒtrzni bŒd„ u¿ywali intranetu do odszukiwania informacji niezbŒd- nych do wykonywania pracy, natomiast u¿ytkownicy zewnŒtrz- ni bŒd„ odwiedzali witrynŒ g‡(cid:243)wnie po to, by skorzysta(cid:230) z ogra- niczonych informacji zwi„zanych z ich kontaktami z firm„. Ze wzglŒdu na r(cid:243)¿nice pomiŒdzy celami u¿ytkownik(cid:243)w intra- net dowolnie wybranej firmy zawsze bŒdzie zawiera‡ od 10 do 100 razy wiŒcej stron ni¿ witryna zewnŒtrzna. W witrynie ze- wnŒtrznej firmy Sun Microsystems znajduje siŒ na przyk‡ad oko‡o 20 000 stron, natomiast zawarto(cid:156)(cid:230) intranetu to oko‡o 2(cid:160)miliony stron. Co wiŒcej, intranet sk‡ada siŒ zwykle z wielu wi- tryn (nie dzieje siŒ tak tylko w bardzo ma‡ych firmach), a ka¿da witryna zarz„dzana jest przez inny wydzia‡, podczas gdy witryna zewnŒtrzna przedstawia klientom jedno wsp(cid:243)lne oblicze firmy. Projektuj„c dla intranetu, mo¿na za‡o¿y(cid:230), ¿e (cid:156)rodowisko u¿yt- kownika jest znacznie mniej r(cid:243)¿norodne ni¿ w przypadku pro- jekt(cid:243)w internetowych. W Internecie na pewno znajdzie siŒ ka¿dy kiedykolwiek wyprodukowany model komputera, ka¿da mo¿li- wa prŒdko(cid:156)(cid:230) transmisji i ka¿da kiedykolwiek wypuszczona na rynek wersja przegl„darki. Poniewa¿ witryna nie mo¿e pom(cid:243)c w zainstalowaniu uaktualnienia, nie nale¿y od u¿ytkownika wymaga(cid:230) posiadania konkretnej wersji przegl„darki tylko po to, by m(cid:243)g‡ odwiedzi(cid:230) nasz„ witrynŒ. Natomiast wewn„trz przedsiŒbiorstwa mo¿na ustanowi(cid:230) standardy u¿ywanych kom- puter(cid:243)w i przegl„darek internetowych. Co wiŒcej, mo¿na wyma- ga(cid:230) pos‡ugiwania siŒ konkretn„ wersj„ lub jedn„ z kilku wersji przegl„darki. Je(cid:156)li u¿ytkownik ma star„ przegl„darkŒ, mo¿na od niego wymaga(cid:230) skontaktowania siŒ z obs‡ug„ techniczn„ i(cid:160)uaktualnienia przegl„darki do odpowiedniej wersji. Jest to do- puszczalne, je(cid:156)li tylko dostŒpny jest personel techniczny s‡u¿„- cy u¿ytkownikowi pomoc„ w dokonaniu aktualizacji. W projektach intranetowych (cid:151) ze wzglŒdu na wy¿szy stopieæ standaryzacji (cid:151) mo¿liwe jest u¿ywanie zaawansowanych funk- cji przegl„darek rok lub jeszcze wcze(cid:156)niej ni¿ w projektach in- ternetowych. Mo¿na te¿ zak‡ada(cid:230), ¿e u¿ytkownicy maj„ zain- stalowane odpowiednie zestawy czcionek, posiadaj„ monitory odpowiedniej jako(cid:156)ci (mo¿e wszyscy maj„ przynajmniej 15- calowy monitor o 16-bitowej g‡Œbi kolor(cid:243)w?), a tak¿e maj„ do- stŒp do konkretnych wersji standardowych aplikacji biurowych. 5. Projektowanie intranetu 275 Za‡o¿enia te umo¿liwiaj„ tworzenie dok‡adnie okre(cid:156)lonych interakcji, nie stawiaj„cych tak wyg(cid:243)rowanych wymagaæ pro- jektowania miŒdzyplatformowego jak w przypadku Internetu. W dziale technicznym wiŒkszo(cid:156)ci (cid:156)rednich i du¿ych firm zwy- kle znajdzie siŒ osoba wiedz„ca, jaka konfiguracja sprzŒtu wy- stŒpuje w firmie najczŒ(cid:156)ciej. Powinni(cid:156)my skonsultowa(cid:230) nasz projekt intranetowy w‡a(cid:156)nie z tak„ osob„, by upewni(cid:230) siŒ, ¿e je- ste(cid:156)my zgodni nie tylko z oficjalnymi standardami, ale tak¿e ze stanem rzeczywistym w r(cid:243)¿nych dzia‡ach firmy. Dobrze jest te¿ zna(cid:230) plany dzia‡u technicznego w zakresie aktualizacji standar- dowej konfiguracji. Rzeczy niewykonalne przy obecnym stanie sprzŒtu mog„ okaza(cid:230) siŒ mo¿liwe po jego aktualizacji (cid:151) ju¿ te- raz mo¿emy siŒ do nich przygotowa(cid:230). W przypadku witryn zewnŒtrznych zawsze ostrzegam przed tworzeniem projekt(cid:243)w ukierunkowanych na wnŒtrze firmy, ujawniaj„cych u¿ytkownikom strukturŒ organizacyjn„. Intranet zwykle zyskuje na takim podej(cid:156)ciu, poniewa¿ firma stanowi centrum zainteresowania, a pracownicy znaj„ jej strukturŒ or- ganizacyjn„. W intranecie w‡a(cid:156)ciwe jest r(cid:243)wnie¿ u¿ywanie du¿ej ilo(cid:156)ci fir- mowej terminologii i akronim(cid:243)w. W og(cid:243)lnie dostŒpnej witrynie postŒpowanie takie odstrasza‡oby klient(cid:243)w. Pracownicy lepiej czuj„ siŒ, gdy maj„ do czynienia z bardziej specjalistyczn„ termi- nologi„. Fachowy jŒzyk pozwala im dok‡adnie zrozumie(cid:230) tre(cid:156)ci zawarte na stronach. By pom(cid:243)c nowym pracownikom, warto zapewni(cid:230) odno(cid:156)niki do stron wyja(cid:156)niaj„cych firmowy ¿argon. Projektowanie ekstranetu Ekstranet jest rozszerzeniem intranetu zaprojektowanym tak, by dostŒp do wydzielonych witryn mogli uzyska(cid:230) zewnŒtrzni u¿ytkownicy, posiadaj„cy odpowiednie prawa. Zwykle takich praw udziela siŒ kontrahentom lub konsultantom potrzebuj„- cym dostŒpu do danych firmowych lub plan(cid:243)w produkcyjnych; klientom, by mogli sk‡ada(cid:230) zam(cid:243)wienia lub sprawdza(cid:230) status zam(cid:243)wieæ ju¿ z‡o¿onych; a tak¿e dostawcom zamierzaj„cym sk‡ada(cid:230) oferty na zapytania lub sprawdza(cid:230) stany magazynowe, by mogli ustali(cid:230) w‡asny plan produkcyjny. 276 Projektowanie funkcjonalnych serwis(cid:243)w internetowych Projektowanie ekstranetu jest bli¿sze projektom internetowym ni¿ intranetowym, je(cid:156)li nie(cid:160)bierzemy pod uwagŒ wymagaæ bezpieczeæstwa Projektowanie ekstranetu jest bli¿sze projektom internetowym ni¿ intranetowym, je(cid:156)li nie bierzemy pod uwagŒ wymagaæ bez- pieczeæstwa. Styl ekstranetu powinien by(cid:230) zbli¿ony do stylu witryny zewnŒtrznej, poniewa¿ klienci czŒsto bŒd„ siŒ prze‡„- czali pomiŒdzy stronami dostŒpnymi publicznie a prywatn„ wi- tryn„ ekstranetow„. Projekt musi siŒ jednak nieco r(cid:243)¿ni(cid:230) od projektu witryny zewnŒtrznej (cid:151) konieczne jest zaznaczenie r(cid:243)¿nego statusu dw(cid:243)ch przestrzeni informacyjnych, by upewni(cid:230) klient(cid:243)w, ¿e ich dane s„ poufne i nie s„ udostŒpniane publicznie. Trzy najwa¿niejsze r(cid:243)¿nice pomiŒdzy ekstranetem a intranetem to: n Brak kontroli nad (cid:156)rodowiskiem pracy u¿ytkownik(cid:243)w ekstranetu. R(cid:243)¿norodno(cid:156)(cid:230) klient(cid:243)w i dostawc(cid:243)w to(cid:160)tak¿e(cid:160)r(cid:243)¿norodno(cid:156)(cid:230) sprzŒtu i oprogramowania w(cid:160)ich(cid:160)przedsiŒbiorstwach. n Poniewa¿ jako medium transmisyjne wykorzystywany jest Internet, mamy do czynienia z mniejsz„ przepustowo(cid:156)ci„ pomiŒdzy serwerem a u¿ytkownikami ekstranetu. n Nasz ekstranet rzadko bŒdzie w centrum zainteresowania jego u¿ytkownik(cid:243)w. Ka¿dy klient czy dostawca wsp(cid:243)‡pracuje r(cid:243)wnie¿ z wieloma innymi firmami, bŒdzie(cid:160)wiŒc korzysta‡ z wielu innych ekstranet(cid:243)w. Ze wzglŒdu na wymienione wy¿ej r(cid:243)¿nice nie mo¿emy wyko- rzysta(cid:230) zalet projektowania intranetu, podczas kt(cid:243)rego mogli- (cid:156)my pisa(cid:230) kod dla konkretnej przegl„darki, nie przejmowa(cid:230) siŒ ograniczon„ przepustowo(cid:156)ci„ ‡„czy, zak‡ada(cid:230), ¿e u¿ytkownicy rozumiej„ nasz projekt, poniewa¿ jest to w‡asna, wewnŒtrzna witryna firmowa. Istniej„ r(cid:243)wnie¿ r(cid:243)¿nice pomiŒdzy ekstranetem a zwyk‡ymi witrynami: n Z ekstranetu korzystaj„ u¿ytkownicy lub grupy u¿ytkownik(cid:243)w znaj„cych ju¿ nasz„ firmŒ, wiŒc wiedz„cych o niej wiŒcej ni¿ przeciŒtny u¿ytkownik Internetu. n Ekstranet ma by(cid:230) u¿yty w konkretnym celu albo raz (na(cid:160)przyk‡ad do sprawdzenia stanu zam(cid:243)wienia), albo wielokrotnie (do sprawdzania stanu wielu zam(cid:243)wieæ). n Ekstranet ma charakter biznesowy (cid:151) korzystaj„ z niego osoby, z kt(cid:243)rymi zawarli(cid:156)my ju¿ kontrakty handlowe, wiŒc(cid:160)nie powinien zawiera(cid:230) element(cid:243)w reklamowych. Nie(cid:160)powinien te¿ by(cid:230) za bardzo marketingowy. Je(cid:156)li kto(cid:156) ma dostŒp do naszego ekstranetu, oznacza to, ¿e dokona‡ ju¿ wyboru i postanowi‡ utrzymywa(cid:230) z nami stosunki handlowe. A my powinni(cid:156)my te stosunki podtrzyma(cid:230). 5. Projektowanie intranetu 277 www.alom.com (Powy¿ej) Przyk‡ad ekstranetu firmy ALOM Technologies (firma produkuj„ca i dostarczaj„ca podzespo‡y). Poniewa¿ ekstranety zawieraj„ zwykle informacje poufne, potencjalni klienci nie maj„ do nich dostŒpu, wiŒc nie mog„ oceni(cid:230) jako(cid:156)ci ich us‡ug. (Na s„siedniej stronie) Ekstranet i spos(cid:243)b jego u¿ycia mo¿emy zaprezentowa(cid:230), udostŒpniaj„c internautom (cid:132)zabezpieczony(cid:148) ‡atwym has‡em obszar demonstracyjny, zawieraj„cy przyk‡adowe dane (spos(cid:243)b dostŒpu mo¿na opisa(cid:230) na ulotkach informacyjnych). 278 Projektowanie funkcjonalnych serwis(cid:243)w internetowych www.alom.com 5. Projektowanie intranetu 279 Projektuj„c ekstranet, mo¿emy sobie pozwoli(cid:230) na zastosowanie bardziej skomplikowanych funkcji ni¿ w Internecie, poniewa¿ u¿ytkownicy ekstranetu maj„ motywacjŒ, by zapozna(cid:230) siŒ z na- szym projektem. Utrzymuj„ przecie¿ z nami kontakty handlo- we i u¿ywaj„ ekstranetu do zawierania transakcji lub przepro- wadzania innych wa¿nych operacji handlowych. Co wiŒcej, ka¿da aplikacja ekstranetowa u¿ywana jest przez pewne grupy pracownik(cid:243)w firm partnerskich. Na przyk‡ad system zam(cid:243)wieæ bŒdzie u¿ywany przez biuro sprzeda¿y, natomiast system sprze- da¿y (cid:151) przez biuro zam(cid:243)wieæ. Poniewa¿ wystŒpuje tu specja- lizacja, mo¿na za‡o¿y(cid:230), ¿e u¿ytkownicy maj„ podstawow„ wie- dzŒ na tematy zwi„zane ze stronami, kt(cid:243)rych u¿ywaj„. Wp‡yw produktywno(cid:156)ci pracownik(cid:243)w na wynik finansowy firmy Wszystkie standardowe metody poprawiania funkcjonalno(cid:156)ci dotycz„ zar(cid:243)wno intranetu, jak i Internetu. W przypadku intra- netu s„ nawet wa¿niejsze, poniewa¿ ka¿da poprawa funkcjonal- no(cid:156)ci ma bezpo(cid:156)redni wp‡yw na wynik finansowy firmy. Niekt(cid:243)rzy projektanci stron internetowych s„ przekonani, ¿e udzielono im licencji na marnotrawienie czasu u¿ytkownik(cid:243)w. Uwa¿aj„, ¿e skoro u¿ytkownikom nie p‡aci siŒ za odwiedzanie witryny, nale¿y postara(cid:230) siŒ zatrzyma(cid:230) ich jak najd‡u¿ej, by obejrzeli tak wiele stron, jak to mo¿liwe. Nie podoba mi siŒ ta teoria i uwa¿am, ¿e klienci w koæcu zm„drzej„ i zauwa¿„ lek- cewa¿enie, z jakim siŒ do nich odnosi. U¿ytkownicy bŒd„ odwiedza(cid:230) witryny, gdzie bardziej szanuje siŒ ich czas oraz umo¿liwia szybsze i bardziej wydajne wykonywanie zadaæ. Pa- miŒtajmy, ¿e niezale¿nie od tego, jak d‡ugo u¿ytkownik pozo- staje w naszej witrynie, robi to na sw(cid:243)j, a nie na nasz koszt. W przypadku publicznych witryn internetowych najwa¿niej- szymi cechami z punktu widzenia funkcjonalno(cid:156)ci s„ ‡atwo(cid:156)(cid:230) u¿ycia i dobre przedstawienie tematu. U¿ytkownicy rzadko przegl„daj„ dan„ witrynŒ na tyle d‡ugo, by dobrze j„ pozna(cid:230) i(cid:160)zdoby(cid:230) bieg‡o(cid:156)(cid:230) w jej u¿ywaniu. ChŒ(cid:230) ponownego odwiedze- nia witryny zale¿y g‡(cid:243)wnie od tego, czy spodoba‡a siŒ ona za pierwszym razem. U¿ywanie Sieci jest w pe‡ni dobrowolne, wiŒc musimy stara(cid:230) siŒ zadowoli(cid:230) u¿ytkownik(cid:243)w. (Na s„siednich stronach) Przeprojektowuj„c w roku 1997(cid:160)witrynŒ SunWeb, przygotowali(cid:156)my kilka r(cid:243)wnoleg‡ych projekt(cid:243)w, daj„c(cid:160)do wyboru spor„ ilo(cid:156)(cid:230) propozycji. Wszystkie robocze projekty umieszczono w(cid:160)intranecie i poddano pod(cid:160)g‡osowanie u¿ytkownik(cid:243)w. Zwykle g‡osowanie nie jest dobr„ metod„ oceny jako(cid:156)ci projektu, mieli(cid:156)my jednak powody twierdzi(cid:230), ¿e styl witryny(cid:160)bŒdzie mia‡ du¿y wp‡yw(cid:160)na(cid:160)jej(cid:160)funkcjonalno(cid:156)(cid:230). Zdecydowali(cid:156)my siŒ wiŒc zwiŒkszy(cid:230) zaanga¿owanie u¿ytkownik(cid:243)w oraz (cid:151) prosz„c ich o g‡osowanie (cid:151) u(cid:156)wiadomi(cid:230) im, ¿e s„ czŒ(cid:156)ci„ procesu projektowego. G‡osowanie wygra‡a witryna z delikatnym t‡em pajŒczyny i z fioletowym paskiem biegn„cym wzd‡u¿ g(cid:243)rnej krawŒdzi ekranu. 280 Projektowanie funkcjonalnych serwis(cid:243)w internetowych 5. Projektowanie intranetu 281 282 Projektowanie funkcjonalnych serwis(cid:243)w internetowych 5. Projektowanie intranetu 283 Subiektywna satysfakcja u¿ytkownika w przypadku intranetu nie jest tak wa¿na jak w przypadku Internetu, poniewa¿ pra- cownicy musz„ u¿ywa(cid:230) intranetu. Nadal nale¿y pamiŒta(cid:230) o do- brym projektowaniu, poniewa¿ intranet jest najlepszym sposobem zaprezentowania wszystkim pracownikom charakteru i stano- wiska firmy. Wa¿ne jest, aby pracownicy zrozumieli, ¿e intra- netowy interfejs u¿ytkownika zosta‡ starannie zaprojektowany, poniewa¿ chcemy zachŒci(cid:230) ich, by trzymali siŒ naszych stan- dard(cid:243)w projektowych. Je(cid:156)li projekt nie spodoba siŒ u¿ytkowni- kom, nie bŒd„ chcieli u¿ywa(cid:230) go na stronach, za kt(cid:243)re s„ odpo- wiedzialni, co w rezultacie doprowadzi do powstania intranetu niesp(cid:243)jnego i chaotycznego. W przypadku projekt(cid:243)w intranetowych najwa¿niejszymi cecha- mi z punktu widzenia funkcjonalno(cid:156)ci s„ wydajno(cid:156)(cid:230), ‡atwo(cid:156)(cid:230) zapamiŒtywania, ma‡a ilo(cid:156)(cid:230) b‡Œd(cid:243)w. Poniewa¿ pracownicy u¿y- waj„ intranetu na co dzieæ, szybko stan„ siŒ jego zaawansowa- nymi u¿ytkownikami, a sprawno(cid:156)(cid:230), z jak„ nawiguj„ po intranecie i wykonuj„ zadania, bŒdzie warunkowa‡a wydajno(cid:156)(cid:230) ich pracy. W miarŒ wzrostu ilo(cid:156)ci zadaæ, jakie mo¿na wykona(cid:230), korzysta- j„c z witryny intranetowej, wydajno(cid:156)(cid:230), z jak„ pracownicy mog„ u¿ywa(cid:230) intranetu, staje siŒ g‡(cid:243)wnym determinantem produk- tywno(cid:156)ci naszej firmy. Poniewa¿ projekt intranetu ma wp‡yw na wydajno(cid:156)(cid:230) ca‡ej fir- my, zwykle mo¿na sobie pozwoli(cid:230) na spor„ inwestycjŒ w jego funkcjonalno(cid:156)(cid:230). Zastan(cid:243)wmy siŒ na przyk‡ad, jakie korzy(cid:156)ci przyniesie przeprojektowanie intranetu, pozwalaj„ce skr(cid:243)ci(cid:230) o(cid:160)minutŒ (cid:156)redni czas potrzebny pracownikowi na przej(cid:156)cie do nowej czŒ(cid:156)ci intranetu. Poniewa¿ pracownicy spŒdzaj„ 10 (lub nawet wiŒcej) minut, poszukuj„c w intranecie nowych stron, poprawienie tego czasu o 1 minutŒ jest raczej skromnym celem, kt(cid:243)ry powinien zosta(cid:230) osi„gniŒty nie p(cid:243)(cid:159)niej ni¿ po kilku dniach test(cid:243)w i pr(cid:243)b zmiany projektu. Za‡(cid:243)¿my, ¿e firma zatrudnia 1000 pracownik(cid:243)w, a ka¿dy z nich (cid:156)rednio raz w tygodniu szuka czego(cid:156) nowego w intranecie. Oznacza to, ¿e nasza zmiana projektowa oszczŒdzi‡aby 1000 minut tygodniowo, a wiŒc ponad dwa dni robocze. Po roku zmiana przynios‡aby oszczŒdno(cid:156)(cid:230) czasu odpowiadaj„c„ 42 pro- centom pe‡nego etatu. Analizy kosztowe funkcjonalno(cid:156)ci powinny ocenia(cid:230) warto(cid:156)(cid:230) czasu pracownika na podstawie pe‡nych koszt(cid:243)w jego pracy, a(cid:160)nie tylko wysoko(cid:156)ci wynagrodzenia. Pe‡ne koszty czasu pracy obejmuj„ nie tylko stawkŒ godzinow„ danego pracownika, ale tak¿e koszty dodatk(cid:243)w, urlop(cid:243)w, zasob(cid:243)w (przestrzeæ biurowa, ogrzewanie, sprz„tanie, komputery itd.), a tak¿e wiele innych koszt(cid:243)w zwi„zanych z zatrudnieniem tej osoby. 284 Projektowanie funkcjonalnych serwis(cid:243)w internetowych Ostateczna wersja strony g‡(cid:243)wnej SunWeb po przeprojektowaniu w 1997 roku. Styl zosta‡ oparty na tym, kt(cid:243)r y wygra‡ g‡osowanie, jednak szczeg(cid:243)‡y projektu przesz‡y przez testy funkcjonalno(cid:156)ci i(cid:160)projektowanie iteracyjne, by zapewni(cid:230) czytelno(cid:156)(cid:230) i ‡atwo(cid:156)(cid:230) zrozumienia ikon. Zauwa¿my, ¿e ta strona g‡(cid:243)wna ma o wiele wiŒcej przycisk(cid:243)w, ni¿ jest to zalecane dla strony g‡(cid:243)wnej witr yny(cid:160)zewnŒtrznej. W intranecie mo¿na nieco pognŒbi(cid:230) nowych(cid:160)u¿ytkownik(cid:243)w, uzyskuj„c lepsz„ wydajno(cid:156)(cid:230) u¿ytkownik(cid:243)w(cid:160)do(cid:156)wiadczonych. 5. Projektowanie intranetu 285 Zwykle pe‡ny koszt zatrudnienia pracownika to co najmniej dwukrotno(cid:156)(cid:230) jego pensji. W‡a(cid:156)nie dlatego konsultanci licz„ sobie o wiele wiŒcej ni¿ przeciŒtni pracownicy. Odp‡atno(cid:156)(cid:230) za czas pracy konsultanta musi pokry(cid:230) wiele dodatkowych kosz- t(cid:243)w, kt(cid:243)rych nie da siŒ tak ‡atwo obliczy(cid:230), jak w przypadku pracownik(cid:243)w pe‡noetatowych. Poznanie (cid:156)rednich stawek konsultant(cid:243)w z dziedziny, w kt(cid:243)rej specjalizuje siŒ nasza firma, pozwala w przybli¿eniu pozna(cid:230) pe‡ny kosz zatrudnienia pra- cownika. Dla uproszenia za‡(cid:243)¿my, ¿e pe‡ny koszt zatrudnienia w naszej przyk‡adowej firmie wynosi 80 000 dolar(cid:243)w rocznie (co odpo- wiada wyp‡atom poni¿ej 40 000 dolar(cid:243)w). 42 procent z 80 000 dolar(cid:243)w daje sumŒ 33 600 dolar(cid:243)w (cid:151) s„ to roczne oszczŒdno(cid:156)ci osi„gniŒte dziŒki poprawieniu tylko o jedn„ minutŒ czasu przej- (cid:156)cia do nowej strony. S„dzŒ, ¿e koszt przeprowadzenia nie- zbŒdnych prac poprawiaj„cych funkcjonalno(cid:156)(cid:230), pozwalaj„cych osi„gn„(cid:230) oszczŒdno(cid:156)ci rzŒdu 33 600 dolar(cid:243)w, wyni(cid:243)s‡by tylko kilka tysiŒcy dolar(cid:243)w (na pewno mniej ni¿ 10 000 dolar(cid:243)w), co oznacza naprawdŒ szybki zwrot inwestycji. Portale intranetowe (cid:151) firmowa infrastruktura informacyjna Nasz intranet powinien by(cid:230) postrzegany jako firmowa infra- struktura informacyjna. To nie tylko spos(cid:243)b transmisji bit(cid:243)w z(cid:160)serwer(cid:243)w do komputer(cid:243)w pracownik(cid:243)w. Intranet nie s‡u¿y r(cid:243)wnie¿ tylko do umo¿liwienia przejrzenia menu baru na parterze. Umo¿liwia pracownikom wykonywanie wielu zwyk‡ych zadaæ i mo¿e by(cid:230) podstawowym sposobem komunikacji z cz‡onkami innych grup roboczych oraz metod„ zbierania danych potrzeb- nych do wykonania naszej pracy. Wiele du¿ych firm ma bardzo skomplikowane sposoby komu- nikacji (cid:151) pracownicy s„ odizolowani w swoich dzia‡ach i nie wiedz„, co dzieje siŒ w innych czŒ(cid:156)ciach firmy. Wiele prac wykonywanych jest dwukrotnie, poniewa¿ jedna osoba nie wie, ¿e kto(cid:156) inny wcze(cid:156)niej wykona‡ ju¿ takie zadanie. Inne prace wykonywane s„ niepotrzebnie, albowiem do ich realizacji przy- jŒto niew‡a(cid:156)ciwe za‡o¿enia (poniewa¿ w‡a(cid:156)ciwych za‡o¿eæ nie przekazano osobie wykonuj„cej pracŒ). Wydajno(cid:156)(cid:230) przedsiŒ- biorstwa znacz„co ro(cid:156)nie wraz z wprowadzeniem ‡atwiejszej komunikacji, a intranet mo¿e by(cid:230) infrastruktur„ tej komunikacji wtedy i tylko wtedy, gdy jest zaprojektowany tak, by u‡atwia(cid:230) pracownikom odnajdywanie potrzebnej informacji we w‡a(cid:156)ci- wym czasie. Koszty (cid:156)rednie kontra koszty kraæcowe Czas stracony na u¿ywanie (cid:159)le zaprojektowanego interfejsu u¿ytkownika z regu‡y powinien by(cid:230) rozpatrywany jako czas kraæcowy. Tak wiŒc(cid:160)teoretycznie poprawn„ podstaw„ do rozliczania tego czasu nie jest przeciŒtny koszt czasu pracownika, ale koszt kraæcowy. Wymaga to zastosowania tak zwanego modelu wynagrodzeæ po¿„danych (hedonic wage model). W ten spos(cid:243)b mo¿na spr(cid:243)bowa(cid:230) przybli¿y(cid:230) zysk, jaki osi„gnŒ‡aby firma, wyd‡u¿aj„c czas pracy pracownika o jedn„ godzinŒ. Z praktyki wiadomo, ¿e koszty kraæcowe s„ rzadko znane i(cid:160)na dodatek trudne do oszacowania, wiŒc zwykle u¿ywa siŒ war to(cid:156)ci przeciŒtnych. Najprostszym sposobem obliczenia przeciŒtnego kosztu pracownika jest zsumowanie wszystkich wydatk(cid:243)w firmy i(cid:160)podzielenie ich przez liczbŒ wszystkich produktywnie przepracowanych godzin. Kwesti„ umown„ jest to, czy(cid:160)jako produktywne nale¿y traktowa(cid:230) r(cid:243)wnie¿ godziny narad pracownik(cid:243)w, jednak na pewno nie nale¿y liczy(cid:230) szkoleæ, przerw (cid:156)niadaniowych i innych czynno(cid:156)ci, kt(cid:243)re s„ konieczne, ale nie przynosz„ dochodu. 286 Projektowanie funkcjonalnych serwis(cid:243)w internetowych Intranet mo¿e wspom(cid:243)c komunikacjŒ prze‡o¿ony-podw‡adny poprzez u‡atwienie dostŒpu do decyzji kierowniczych czy do dokument(cid:243)w opisuj„cych wizje i om(cid:243)wienia strategii firmy. Gdy pracownik ni¿szego szczebla opracowuje plan produkcji lub ulotkŒ reklamow„ odwo‡uj„c„ siŒ strategii wy¿szego szcze- bla, mo¿e w swojej pracy umie(cid:156)ci(cid:230) odno(cid:156)nik do intranetowej wersji odpowiedniego dokumentu, umo¿liwiaj„c innym cz‡on- kom grupy projektowej zapoznanie siŒ z t„ strategi„, o ile jest to potrzebne. Odno(cid:156)niki takie mog„ utrwali(cid:230) strategiŒ firmy w(cid:160)(cid:156)wiadomo(cid:156)ci pracownik(cid:243)w o wiele silniej, ni¿ uczyni‡aby to zwyk‡a notatka s‡u¿bowa. Intranet pozwala ka¿demu przeczy- ta(cid:230) oryginalny tekst, omawiaj„cy wizjŒ firmy, napisany przez dyrektora zarz„dzaj„cego. Jest to o wiele skuteczniejsze ni¿ przedstawienie przez dyrektora zarz„dzaj„cego tej wizji na ze- braniu zarz„du i przekazanie przez cz‡onk(cid:243)w zarz„du tego, co zrozumieli, personelowi im podlegaj„cemu, kt(cid:243)ry za(cid:156) przeka- zuje to swojemu personelowi itd. G‡(cid:243)wna zaleta intranetu jako infrastruktury przedsiŒbiorstwa to umo¿liwienie komunikacji pomiŒdzy jednostkami organizacyj- nymi. Poniewa¿ intranet pozwala zdoby(cid:230) informacje z innych dzia‡(cid:243)w bez proszenia o ich udzielenie, pracownicy ‡atwiej Pozb„d(cid:159)my siŒ poczty elektronicznej Poczta elektroniczna staje siŒ (cid:132)zaka‡„(cid:148) produktywno(cid:156)ci. W niekt(cid:243)rych firmach przekopanie siŒ przez skrzynkŒ pocztow„ i(cid:160)odpowiedzenie na pocztŒ z jednego dnia to(cid:160)ca‡y dzieæ pracy. Ludzie musz„ walczy(cid:230), by(cid:160)zosta‡o im trochŒ czasu na zrobienie czego(cid:156)(cid:160)po¿ytecznego (poza wyczyszczeniem skrzynki pocztowej). Poczta elektroniczna sta‡a siŒ popularna, poniewa¿ umo¿liwia komunikacjŒ bez wzglŒdu na bariery czasu i przestrzeni. Wys‡anie poczty do kogo(cid:156) na drugim koæcu (cid:156)wiata jest tak samo proste, jak wys‡anie poczty do kolegi w(cid:160)biurze obok. PocztŒ elektroniczn„ mo¿na wysy‡a(cid:230) zawsze, 24 godziny na dobŒ, a adresat przeczyta j„, kiedy tylko bŒdzie mia‡ ochotŒ. Ju¿ nigdy wiŒcej przekazywania pr(cid:243)(cid:156)b o(cid:160)kontakt telefoniczny! Poczta elektroniczna w ma‡ej ilo(cid:156)ci jest dobra, du¿a ilo(cid:156)(cid:230) poczty elektronicznej potrafi zwali(cid:230) z(cid:160)n(cid:243)g. Jednym z g‡(cid:243)wnych cel(cid:243)w intranet(cid:243)w powinno by(cid:230) unikniŒcie niepotrzebnego wysy‡ania poczty. Obejmuje to listy dystrybucyjne i wszelk„ pocztŒ rozsy‡an„ do(cid:160)wszystkich pracownik(cid:243)w. Znacznie lepszym rozwi„zaniem jest opublikowanie informacji w(cid:160)odpowiednim katalogu w intranecie i(cid:160)umieszczenie odno(cid:156)nika na stronie g‡(cid:243)wnej na okres, w kt(cid:243)r ym informacja jest aktualna. Informacje przechowywane w intranecie zostan„ poindeksowane (wiŒc ‡atwo bŒdzie je znale(cid:159)(cid:230)), a wszyscy pracownicy bŒd„ wiedzieli, jak je odszuka(cid:230), kiedy bŒd„ im potrzebne. Natomiast rozsy‡anie wszystkiego poczt„ obci„¿a ka¿dego pracownika konieczno(cid:156)ci„ organizowania, indeksowania i przechowywania informacji. To tylko strata czasu na powtarzan„ przez wszystkich pracŒ. Poniewa¿ oprogramowanie poczty elektronicznej nie(cid:160)radzi(cid:160)sobie z uporz„dkowywaniem i(cid:160)wyszukiwaniem informacji, pracownicy czŒsto nie potrafi„ opanowa(cid:230) otrzymanych danych. 5. Projektowanie intranetu 287 Ka¿dy projekt powinien mie(cid:230) w‡asn„ stronŒ g‡(cid:243)wn„, zawieraj„c„ odno(cid:156)niki do osobistych stron wszystkich pracownik(cid:243)w zaanga¿owanych w ten projekt. przyjmuj„ do wiadomo(cid:156)ci, ¿e informacje z innych wydzia‡(cid:243)w mog„ by(cid:230) przydatne tak¿e i dla nich. Je(cid:156)li jedynym sposobem zdobycia informacji jest zwr(cid:243)cenie siŒ o ni„ na pi(cid:156)mie (dodatko- wo tworz„c podanie w trzech kopiach) czy poproszenie z dwu- miesiŒcznym wyprzedzeniem o spotkanie z zapracowanym me- ned¿erem, kt(cid:243)ry nie jest zainteresowany udzieleniem pomocy komukolwiek, mo¿emy za‡o¿y(cid:230), ¿e nikt nie bŒdzie siŒ o nie stara‡. Odno(cid:156)niki to (cid:156)wietny spos(cid:243)b odszukiwania informacji w fir- mie. Dobrze by by‡o, gdyby ka¿dy pracownik mia‡ osobist„ stronŒ domow„, zawieraj„c„ odno(cid:156)niki do dzia‡u, w kt(cid:243)rym pra- cuje, oraz do wszystkich projekt(cid:243)w, w jakie jest zaanga¿owany. Znaczna czŒ(cid:156)(cid:230) wiedzy przedsiŒbiorstwa istnieje w postaci po- wi„zaæ personalnych (cid:151) kto(cid:156) wie, ¿e w danej sprawie mo¿na zwr(cid:243)ci(cid:230) siŒ do pewnej konkretnej osoby. Odwiedzaj„c intrane- tow„ stronŒ domow„ tej osoby, u¿ytkownik mo¿e wy(cid:156)ledzi(cid:230) potrzebn„ informacjŒ, klikaj„c odno(cid:156)niki do odpowiednich dzia- ‡(cid:243)w lub projekt(cid:243)w. Poza odno(cid:156)nikami osobista strona intranetowa powinna zawiera(cid:230) wiele informacji znajduj„cych siŒ na publicz- nej stronie osobistej, miŒdzy innymi zdjŒcie (zadziwiaj„ce, jak czŒsto znamy kogo(cid:156) z widzenia, nie znaj„c jego imienia i na- zwiska) oraz opis do(cid:156)wiadczeæ i dokonaæ zawodowych. Infor- macje te pozwol„ pracownikom lepiej przygotowa(cid:230) siŒ do na- rad i umo¿liwi„ lepsz„ wymianŒ informacji za pomoc„ poczty elektronicznej i grup dyskusyjnych. Podobnie ka¿dy projekt powinien mie(cid:230) w‡asn„ stronŒ g‡(cid:243)wn„, zawieraj„c„ odno(cid:156)niki do stron wszystkich pracownik(cid:243)w zaan- ga¿owanych w ten projekt. Strony projekt(cid:243)w powinny zawiera(cid:230) tak¿e odno(cid:156)niki do wszelkich plan(cid:243)w i raport(cid:243)w, kt(cid:243)re nie s„ (cid:156)ci(cid:156)le tajne. Informacje objŒte tajemnic„ r(cid:243)wnie¿ powinny zna- le(cid:159)(cid:230) siŒ w intranecie, nale¿y tylko opatrzy(cid:230) je klauzul„, ¿e do- stŒp do nich mo¿liwy jest jedynie po uprzednim uzyskaniu zezwolenia. Ostrze¿enie o ograniczonym dostŒpie zapobiega ewentualnym rozczarowaniom, gdy kto(cid:156) pr(cid:243)buje dosta(cid:230) siŒ do informacji, do kt(cid:243)rych nie ma praw. Kontrola dostŒpu mo¿e po- lega(cid:230) na zabezpieczeniu informacji has‡em lub wykorzystywa(cid:230) inne metody sprawdzania to¿samo(cid:156)ci dostŒpne w firmowej sieci. Ka¿da jednostka organizacyjna tak¿e powinna mie(cid:230) w‡asn„ stro- nŒ g‡(cid:243)wn„ z odno(cid:156)nikami do stron os(cid:243)b w niej zatrudnionych (w‡„czaj„c kierownika) oraz do odpowiednich jednostek orga- nizacyjnych, znajduj„cych siŒ bezpo(cid:156)rednio wy¿ej oraz ni¿ej w(cid:160)strukturze firmy. G‡(cid:243)wne strony grup oraz dzia‡(cid:243)w przedsiŒ- biorstwa powinny r(cid:243)wnie¿ zawiera(cid:230) odno(cid:156)niki do stron zarz„- 288 Projektowanie funkcjonalnych serwis(cid:243)w internetowych dzanych przez te jednostki projektowe. Wszystkie te odno(cid:156)niki pe‡ni„ dwie role: u‡atwiaj„ pracownikom innych dzia‡(cid:243)w od- szukanie potrzebnych im informacji bez potrzeby rozszyfrowy- wania struktury organizacyjnej oraz polepszaj„ komunikacjŒ pomiŒdzy pracownikami danego dzia‡u. Uaktualnianie intranetu Ka¿da strona znajduj„ca siŒ w intranecie wymaga uaktualnia- nia, bez wzglŒdu na to, czy jest to osobista strona pracownika, strona projektu, dzia‡u czy strona zawieraj„ca oficjalne dane przedsiŒbiorstwa. Je(cid:156)li informacje w intranecie nie bŒd„ od- zwierciedla‡y faktycznego postŒpu prac nad projektami, u¿yt- kownicy szybko przestan„ z nich korzysta(cid:230), a intranet przesta- nie pe‡ni(cid:230) rolŒ firmowej infrastruktury informacyjnej. Wr(cid:243)cimy do starej i nieefektywnej metody komunikacji ustnej. Uaktual- nianie intranetu powinno by(cid:230) sta‡ym zadaniem ka¿dego pra- cownika przedsiŒbiorstwa. Jest to zadanie gwarantuj„ce, ¿e inni bŒd„ mogli korzysta(cid:230) z wynik(cid:243)w naszej pracy. Intranety zwykle bardzo szybko rozrastaj„ siŒ (cid:151) w miarŒ jak poszczeg(cid:243)lne dzia‡y umieszczaj„ tam informacje, plany swoich projekt(cid:243)w i raporty z ich wykonania. Sprawia to, ¿e dobra wy- szukiwarka jest absolutnie niezbŒdna. U¿ytkownicy za pomoc„ wyszukiwarek intranetowych potrafi„ odnale(cid:159)(cid:230) potrzebne informacje, nawet je(cid:156)li nie wiedz„, kto w firmie za nie odpo- wiada. Tak jak w przypadku otwartego Internetu odno(cid:156)niki hi- pertekstowe s„ (cid:156)wietne, ale nie wystarczaj„. Katalogi i aktual- no(cid:156)ci r(cid:243)wnie¿ s„ potrzebne. Najwa¿niejsze sk‡adniki infrastruktury: katalog, wyszukiwarka, aktualno(cid:156)ci Strona g‡(cid:243)wna ka¿dego portalu intranetowego powinna zawie- ra(cid:230) nastŒpuj„ce sk‡adniki: n Sk‡adnik najwa¿niejszy (cid:151) hierarchia katalog(cid:243)w ustalaj„ca strukturŒ intranetu. Ta czŒ(cid:156)(cid:230) intranetu bywa czasem nazywana (cid:132)ma‡ym yahoo(cid:148). Projektuj„c j„, mo¿na wzorowa(cid:230) siŒ na us‡ugach katalogowych Yahoo czy LookSmart, poniewa¿ wymagania co do funkcjonalno(cid:156)ci s„ tam du¿o wy¿sze ni¿ w przypadku jakiegokolwiek projektu intranetowego. HierarchiŒ tematyczn„ trzeba jednak przygotowa(cid:230) samodzielnie, poniewa¿ musi ona odpowiada(cid:230) zawarto(cid:156)ci i charakterowi naszego intranetu. 5. Projektowanie intranetu 289 n Pole wyszukiwania wyszukiwarki indeksuj„cej wszystkie strony intranetu. W odr(cid:243)¿nieniu od zwyk‡ych wyszukiwarek internetowych wyszukiwarka intranetowa powinna zawiera(cid:230) wiedzŒ o wzglŒdnej wa¿no(cid:156)ci r(cid:243)¿nych obszar(cid:243)w intranetu. Strony oficjalne mog„ by(cid:230) na przyk‡ad zaznaczone specjaln„ ikon„. n Aktualno(cid:156)ci o firmie i inne wiadomo(cid:156)ci mog„ce zainteresowa(cid:230) pracownik(cid:243)w. G‡(cid:243)wna strona intranetu mo¿e zast„pi(cid:230) biuletyny dla pracownik(cid:243)w i ograniczy(cid:230) zalew powiadomieæ i not rozsy‡anych poczt„ elektroniczn„, zmniejszaj„cych produktywno(cid:156)(cid:230) w wielu firmach. Po‡„czenie list aktualno(cid:156)ci z archiwum i dobr„ wyszukiwark„ zapewnia pracownikom mo¿liwo(cid:156)(cid:230) ‡atwego pozyskania potrzebnych informacji i(cid:160)zwalnia ich z konieczno(cid:156)ci przechowywania i zarz„dzania lokalnymi kopiami dokument(cid:243)w (s„ to bardzo pracoch‡onne zadania, wzi„wszy pod uwagŒ mo¿liwo(cid:156)ci zarz„dzania informacj„ wbudowane w dzisiejsze programy poczty elektronicznej). Wzorce projektowe dla intranetu Sp(cid:243)jno(cid:156)(cid:230), wa¿na we wszystkich interfejsach u¿ytkownika, ma szczeg(cid:243)lne znaczenie dla funkcjonalno(cid:156)ci intranetu, poniewa¿ u¿ytkownicy ka¿dego dnia bŒd„ odwiedza(cid:230) bardzo wiele stron. Je(cid:156)li rozmieszczenie informacji i odno(cid:156)nik(cid:243)w na wszystkich stronach jest podobne, u¿ytkownicy bŒd„ mogli u¿ywa(cid:230) intra- netu znacznie wydajniej. Szczeg(cid:243)lnie wa¿na jest standaryzacja struktury informacyjnej i prezentacji danych (cid:151) pozwoli to przyspieszy(cid:230) dzia‡ania u¿ytkownik(cid:243)w i nie pozwoli im zgubi(cid:230) siŒ w g„szczu informacji. Niestety, strony intranetowe nie porz„dkuj„ siŒ same. Pokazanie ludziom (cid:156)wietnego projektu nie wystarcza, by zaczŒli go stoso- wa(cid:230) na stronach, za kt(cid:243)re odpowiadaj„. Sie(cid:230) wprowadza nie- bezpieczny zwyczaj starania siŒ, by ka¿da strona r(cid:243)¿ni‡a siŒ od pozosta‡ych tak bardzo, jak to tylko mo¿liwe. Obni¿a to znacz- nie funkcjonalno(cid:156)(cid:230). Aby intranet m(cid:243)g‡ s‡u¿y(cid:230) jako firmowa in- frastruktura informacyjna, firma musi ustali(cid:230) jeden wzorzec projektowy i gorliwie go promowa(cid:230). R(cid:243)wnie¿ wszelkie kursy pos‡ugiwania siŒ Sieci„ powinny zawiera(cid:230) informacje o prawi- d‡owym stosowaniu wzorca. Na pocz„tku tego rozdzia‡u wspomnia‡em, ¿e standardowy pro- jekt stron intranetowych powinien r(cid:243)¿ni(cid:230) siŒ od projektu stron zewnŒtrznych. Do(cid:156)wiadczenie uczy, ¿e niekt(cid:243)rym u¿ytkowni- 290 Projektowanie funkcjonalnych serwis(cid:243)w internetowych kom trudno jest zrozumie(cid:230) tŒ r(cid:243)¿nicŒ, nale¿y wiŒc wyja(cid:156)nia(cid:230) j„ we wszystkich prezentacjach i materia‡ach drukowanych. Nie wolno kopiowa(cid:230) element(cid:243)w projektu witryny zewnŒtrznej i u¿y- wa(cid:230) ich w witrynie wewnŒtrznej. Wzorzec projektowy intranetu powinien co najmniej okre(cid:156)la(cid:230) strukturŒ nawigacyjn„ przestrzeni informacyjnej. Ka¿da strona powinna zawiera(cid:230) specjalne logo intranetowe, ¿eby zaznaczy(cid:230) status stron wewnŒtrznych oraz podkre(cid:156)li(cid:230) ich odrŒbno(cid:156)(cid:230) oraz odr(cid:243)¿ni(cid:230) je od informacji dostŒpnych w Internecie. Logo po- winno by(cid:230) odno(cid:156)nikiem do strony g‡(cid:243)wnej witryny intraneto- wej. Ka¿da strona intranetowa powinna r(cid:243)wnie¿ zawiera(cid:230) przy- cisk wyszukiwania, poniewa¿ wyszukiwanie w intranecie jest r(cid:243)wnie wa¿ne, jak w ca‡ej Sieci. Dodatkowe elementy projektu zale¿„ od specyficznych warun- k(cid:243)w przedsiŒbiorstwa (cid:151) wiŒksze firmy bŒd„ potrzebowa‡y wydajniejszych narzŒdzi nawigacyjnych ni¿ firmy mniejsze. Wzorzec projektowy powinien okre(cid:156)la(cid:230) zalecan„ strukturŒ i uk‡ad tre(cid:156)ci dla stron r(cid:243)¿nych typ(cid:243)w. Do stron tych zaliczaj„ siŒ oso- biste strony pracownik(cid:243)w, strony dzia‡(cid:243)w, projekt(cid:243)w, raport(cid:243)w, notatek. Wszystkie powinny mie(cid:230) formŒ szablon(cid:243)w. Wiele firm bŒdzie prawdopodobnie u¿ywa‡o tak¿e innych typ(cid:243)w stron. Za- lecenia i szablony dla tych stron r(cid:243)wnie¿ powinny by(cid:230) zawarte w standardzie. Opis standardu oczywi(cid:156)cie powinno siŒ opublikowa(cid:230) w intrane- cie. Najlepiej, by prowadzi‡ do niego odno(cid:156)nik umieszczony na stronie g‡(cid:243)wnej intranetu. Standard powinien definiowa(cid:230) i wy- ja(cid:156)nia(cid:230) spos(cid:243)b zastosowania wymaganych, zalecanych i opcjo- nalnych element(cid:243)w, uzupe‡niaj„c wyja(cid:156)nienia du¿„ ilo(cid:156)ci„ przy- k‡ad(cid:243)w. Do(cid:156)wiadczenie uczy, ¿e u¿ytkownicy, stosuj„c standardy projektowe, opieraj„ siŒ bardziej na przyk‡adach ni¿ na for- malnych opisach, przyk‡ady powinny wiŒc wyja(cid:156)nia(cid:230) wszelkie w„tpliwo(cid:156)ci. Je(cid:156)li przyk‡ady bŒd„ niezrozumia‡e, szybko znaj- dziemy tysi„ce stron utworzonych wed‡ug przyk‡adu ze wzor- ca, powielaj„cych nie tylko elementy, kt(cid:243)re mia‡ zilustrowa(cid:230), ale r(cid:243)wnie¿ inne, niepo¿„dane cechy. Wytyczne dotycz„ce wzorc(cid:243)w Aby wzorzec interfejsu by‡ udany, spe‡nione musz„ by(cid:230) nastŒ- puj„ce warunki: n Standard musi by(cid:230) dobrze zilustrowany przyk‡adami, poniewa¿ projektanci czŒ(cid:156)ciej opieraj„ siŒ na przyk‡adach ni¿ na opisach. 5. Projektowanie intranetu 291 Wa¿ne jest utworzenie centralnego zbioru popularnych element(cid:243)w wystroju strony. Je(cid:156)li(cid:160)zostan„ one zaprojektowane przez do(cid:156)wiadczonych projektant(cid:243)w, nie tylko bŒd„ dobrze wygl„da‡y, ale tak¿e nie(cid:160)bŒd„ sprzeczne z og(cid:243)lnym projektem intranetu, co zaprocentuje profesjonalnym oraz sp(cid:243)jnym wygl„dem i(cid:160)charakterem wszystkich stron. Ilustracja przedstawia grafikŒ (cid:132)New(cid:148) (nowo(cid:156)(cid:230)) przygotowan„ dla witryny SunWeb. Zauwa¿my, jak dobrze pasuje ona do innych element(cid:243)w projektu SunWeb przedstawionych w(cid:160)tym(cid:160)rozdziale. n Wszystkie przyk‡ady musz„ bezwzglŒdnie stosowa(cid:230) siŒ do(cid:160)wytycznych. Warto przygotowa(cid:230) kilka r(cid:243)¿nych przyk‡ad(cid:243)w ilustruj„cych zastosowanie standardu w(cid:160)r(cid:243)¿nych sytuacjach (cid:151) autorzy stron bŒd„ mogli wtedy wybra(cid:230) kilka najlepiej pasuj„cych podpowiedzi. n WszŒdzie, gdzie to mo¿liwe, nale¿y stosowa(cid:230) obszerne i(cid:160)wyczerpuj„ce zestawienia (autorzy wol„ przejrze(cid:230) listŒ zamiast czyta(cid:230) tekst). Spis mo¿e na przyk‡ad zawiera(cid:230) wszystkie wymagane elementy strony lub listŒ zalecanej terminologii. n W firmie powinna by(cid:230) stale dostŒpna osoba dobrze znaj„ca wzorzec, kt(cid:243)ra sprawdza‡aby nowo powstaj„ce strony pod k„tem zgodno(cid:156)ci ze standardem oraz nieformalnie udziela‡a porad u¿ytkownikom maj„cym w„tpliwo(cid:156)ci co do poprawnej interpretacji standardu. Je(cid:156)li nie ma do kogo zwr(cid:243)ci(cid:230) siŒ z(cid:160)pytaniami, ka¿dy projektant sam sobie na nie odpowie (cid:151) i ka¿dy zinterpretuje wzorzec inaczej. n Wzorzec powinien by(cid:230) wspierany stosown„ akcj„ promocyjn„. Powinni(cid:156)my aktywnie wyszukiwa(cid:230) grupy projektowe i spotyka(cid:230) siŒ z nimi, by interpretowa(cid:230) sposoby stosowania standardu oraz (taktownie) komentowa(cid:230) utworzone strony i wyja(cid:156)nia(cid:230), jak poprawi(cid:230) b‡Œdy. n Wzorzec powinien by(cid:230) (cid:132)¿ywym organizmem(cid:148), pod sta‡ym nadzorem odpowiedzialnej osoby dostosowuj„cej go do(cid:160)nowych warunk(cid:243)w, w miarŒ jak te siŒ pojawiaj„. n Wzorzec powinien albo stosowa(cid:230) siŒ do innych, ju¿ istniej„cych za‡o¿eæ standard(cid:243)w projektowych, albo jasno opisywa(cid:230) cechy r(cid:243)¿ni„ce go od innych standard(cid:243)w. n Standard powinien by(cid:230) obs‡ugiwany przez narzŒdzia projektowe i szablony tak, by ‡atwiej by‡o trzyma(cid:230) siŒ standardu ni¿ utworzy(cid:230) projekt z nim sprzeczny. n Je(cid:156)li opis standardu ma posta(cid:230) drukowan„, powinna ona zawiera(cid:230) dobry indeks. Je(cid:156)li opis opublikowany jest w(cid:160)intranecie, powinna istnie(cid:230) mo¿liwo(cid:156)(cid:230) wyszukiwania. Regu‡y projektowe powinny zawiera(cid:230) odno(cid:156)niki do innych, podobnych regu‡. W przypadku standard(cid:243)w intranetowych szczeg(cid:243)lnie wa¿na jest edukacja (brzmi to jak nudny mora‡), poniewa¿ w ka¿dym dziale firmy istnieje tendencja do ignorowania poleceæ kierow- nictwa. Zwykle wym(cid:243)wka brzmi: (cid:132)Nasz dzia‡ r(cid:243)¿ni siŒ od in- nych, a go(cid:156)cie z dyrekcji nie wiedz„, co siŒ u nas dzieje(cid:148). To prawda, ale przecie¿ ka¿dy cz‡owiek r(cid:243)¿ni siŒ od innych. Je(cid:156)li ka¿demu pozwolimy omija(cid:230) standardy, bo jest inny, w naszym systemie zapanuje chaos. Zwykle og(cid:243)lna funkcjonalno(cid:156)(cid:230) zy- skuje dziŒki sp(cid:243)jno(cid:156)ci. W kilku wyj„tkowych sytuacjach mo¿na 292 Projektowanie funkcjonalnych serwis(cid:243)w internetowych W trakcie przeprojektowywania w 1997 roku witryny SunWeb porzucili(cid:156)my wszelk„ nadziejŒ na utrzymanie kontroli nad wygl„dem zawarto(cid:156)ci strony g‡(cid:243)wnej. Zwykle intranetowy standard projektowy powinien okre(cid:156)la(cid:230) znacznie wiŒcej element(cid:243)w, my jednak ograniczyli(cid:156)my siŒ wy‡„cznie do paska nag‡(cid:243)wka. Standardowy nag‡(cid:243)wek strony w witr ynie SunWeb sk‡ada siŒ z trzech pask(cid:243)w nawigacyjnych. Najwy¿szy zawiera logo SunWeb oznaczaj„ce, ¿e strona nie jest stron„ internetow„, a nale¿y do witr yny intranetowej. Logo dubluje r(cid:243)wnie¿ odno(cid:156)nik powrotny do strony g‡(cid:243)wnej SunWeb. Najwy¿szy pasek zawiera tak¿e nazwŒ podwitryny oraz ikonŒ informuj„c„, kt(cid:243)ra czŒ(cid:156)(cid:230) witr yny przegl„dana jest w‡a(cid:156)nie przez pracownika. Nazwa oraz(cid:160)ikona stanowi„ odno(cid:156)nik do strony g‡(cid:243)wnej podwitryny. (cid:140)rodkowy pasek nawigacyjny zawiera zmienny zestaw przycisk(cid:243)w. Obowi„zkowe s„ tylko przyciski (cid:132)SunWeb Home(cid:148) (strona g‡(cid:243)wna SunWeb) oraz (cid:132)Search(cid:148) (wyszukiwanie) prowadz„ce odpowiednio do strony g‡(cid:243)wnej oraz wyszukiwarki. Umieszczono dodatkowy przycisk prowadz„cy do strony g‡(cid:243)wnej, poniewa¿ wielu u¿ytkownik(cid:243)w nie rozumia‡o, ¿e odno(cid:156)nikiem do tej strony jest logo witr yny. Przycisk (cid:132)Search(cid:148) prowadzi do g‡(cid:243)wnej strony wyszukiwania SunWeb, chyba ¿e podwitryna ma w‡asne wyszukiwanie, wtedy przycisk ten prowadzi do lokalnej strony wyszukiwania, na kt(cid:243)rej powinien by(cid:230) umieszczony odno(cid:156)nik do(cid:160)g‡(cid:243)wnej strony wyszukiwania. W zale¿no(cid:156)ci od charakteru podwitryny pasek ten mo¿e zawiera(cid:230) tak¿e przyciski (cid:132)Sitemap(cid:148) (mapa witr yny (cid:151) brak tego przycisku w przyk‡adzie) oraz (cid:132)What(cid:146)s(cid:160)New(cid:148) (co nowego). Jak wida(cid:230) na ilustracji, (cid:156)rodkowy pasek mo¿e r(cid:243)wnie¿ zawiera(cid:230) ikony s‡u¿„ce do przechodzenia na s„siednie strony. U¿ywane s„(cid:160)one do przemieszczania siŒ poprzez tre(cid:156)(cid:230) o strukturze liniowej. Trzeci pasek nawigacyjny wskazuje kontekst bie¿„cej strony. Nazwa ka¿dego z poziom(cid:243)w jest odno(cid:156)nikiem hipertekstowym do strony g‡(cid:243)wnej tego poziomu. 5. Projektowanie intranetu 293 Je(cid:156)li zdecydujemy siŒ zleci(cid:230) podwykonawstwo czŒ(cid:156)ci intranetu zewnŒtrznym firmom projektowym, wa¿ne jest(cid:160)umo¿liwienie tym kontrahentom pe‡nego dostŒpu do intranetowego standardu projektowego oraz do szablon(cid:243)w. pozwoli(cid:230) sobie na zaburzenie sp(cid:243)jno(cid:156)ci, jednak odchylenia musz„ ogranicza(cid:230) siŒ do bardzo dobrze uzasadnionych przy- padk(cid:243)w (wiŒkszo(cid:156)(cid:230) dobrych uzasadnieæ nie jest do(cid:156)(cid:230) dobra). Nale¿y pamiŒta(cid:230), ¿e zagadnienia funkcjonalno(cid:156)ci dotycz„ r(cid:243)w- nie¿ wzorc(cid:243)w. Jest to wa¿ne w ka¿dym przypadku (cid:151) dla stan- dardu opublikowanego w postaci interaktywnej witryny z od- no(cid:156)nikami hipertekstowymi i dla standardu wydrukowanego jako tradycyjny dokument. Proponowany wzorzec powinien by(cid:230) u¿yty testowo przez kilku projektant(cid:243)w, by upewni(cid:230) siŒ, ¿e potrafi„ go u¿ywa(cid:230). Podwykonawstwo w projektowaniu intranetu Je(cid:156)li zdecydujemy siŒ zleci(cid:230) podwykonawstwo czŒ(cid:156)ci intranetu zewnŒtrznym firmom projektowym, wa¿ne jest umo¿liwienie tym kontrahentom pe‡nego dostŒpu do intranetowego standardu projektowego oraz do szablon(cid:243)w. Najlepszym sposobem jest utworzenie witryny ekstranetowej, do kt(cid:243)rej autoryzowane firmy mog„ siŒ zalogowa(cid:230), przeczyta(cid:230) opis standardu i pobra(cid:230) szablony. Mo¿na r(cid:243)wnie¿ przygotowa(cid:230) drukowan„ wersjŒ opisu standar- du i przekaza(cid:230) j„ kontrahentom, jednak zalety takiego rozwi„- zania s„ mniejsze. Wersja drukowana mo¿e siŒ zdezaktualizo- wa(cid:230), prawdopodobnie nie bŒdzie mia‡a kolorowych ilustracji i(cid:160)trudniej bŒdzie wyszuka(cid:230) w niej potrzebne informacje (chyba ¿e zainwestujemy dodatkowe (cid:156)rodki, by profesjonalista przygo- towa‡ indeks). Bez wzglŒdu na to, jak poradzimy sobie z tym problemem, kon- trahenci musz„ mie(cid:230) mo¿liwo(cid:156)(cid:230) pobrania szablon(cid:243)w i przes‡ania gotowych stron. Wymiana plik(cid:243)w w wersji cyfrowej mo¿e od- by(cid:230) siŒ za pomoc„ poczty elektronicznej, ale ekstranet jest spo- sobem znacznie wygodniejszym. W czasie prac nad jednym z(cid:160)moich projekt(cid:243)w zatrudni‡em zewnŒtrznego grafika, kt(cid:243)ry w(cid:160)ekstranecie udostŒpni‡ klientom sw(cid:243)j dysk twardy. DziŒki temu stale mog‡em podgl„da(cid:230) najnowsze, robocze wersje wszystkich ikon bez op(cid:243)(cid:159)nienia, kt(cid:243)re by‡oby nie do unikniŒcia w(cid:160)przypadku przesy‡ania za‡„cznik(cid:243)w poczty elektronicznej tam i z powrotem. Zarz„dzanie dostŒpem pracownik(cid:243)w(cid:160)do Sieci Dzia‡y firm zajmuj„ce siŒ systemami informacyjnymi bardzo czŒsto odpowiedzialne s„ za umo¿liwienie pracownikom firmy dostŒpu do Internetu. Obs‡uga u¿ytkownik(cid:243)w jest o wiele ‡atwiejsza, gdy mo¿liwa jest standaryzacja wersji przegl„darki. W przypadku p‡atnego oprogramowania ‡atwiej jest wynego- cjowa(cid:230) korzystne warunki licencyjne, a personel pomocy tech- 294 Projektowanie funkcjonalnych serwis(cid:243)w internetowych nicznej nie potrzebuje tak du¿ej ilo(cid:156)ci szkoleæ. Standaryzacja wersji przegl„darki u‡atwia tak¿e wszystkim autorom projekto- wanie stron intranetowych. Autorzy bŒd„ dok‡adnie wiedzie(cid:230), jakiej wersji HTML-a u¿y(cid:230), oraz bŒd„ pewni, ¿e tworzone przez nich strony bŒd„ wygl„da(cid:230) na komputerach odbiorc(cid:243)w tak samo lub bardzo podobnie, jak na ich w‡asnych ekranach. Niestety, nie zawsze mo¿na sobie pozwoli(cid:230) na wprowadzenie jednego standardu przegl„darki. NajczŒ(cid:156)ciej wybrana wersja przegl„darki nie bŒdzie dostŒpna dla wszystkich typ(cid:243)w kompu- ter(cid:243)w u¿ywanych w du¿ej firmie, tak wiŒc czŒ(cid:156)(cid:230) pracownik(cid:243)w bŒdzie musia‡a u¿ywa(cid:230) innej przegl„darki lub innej jej wersji. Ograniczenia eksportowe mog„ uniemo¿liwi(cid:230) u¿ywanie pew- nych metod szyfrowania lub innych technologii w zagranicz- nych oddzia‡ach firmy. Nawet je(cid:156)li da siŒ omin„(cid:230) wszystkie przeszkody technologicz- ne i prawne, nadal pozostaj„ rzesze u¿ytkownik(cid:243)w posiadaj„- cych inne przegl„darki ni¿ preferowana. Ka¿dy zesp(cid:243)‡ przy- gotowuj„cy strony dla zewnŒtrznej witryny ma mo¿liwo(cid:156)(cid:230) pobrania eksperymentalnych wersji beta nowych przegl„darek znacznie wcze(cid:156)niej, nim zdecydujemy siŒ na u¿ywanie ich we- wn„trz strefy chronionej przez firewall. W koæcu ka¿da osoba projektuj„ca lub planuj„ca strony internetowe powinna m(cid:243)c przetestowa(cid:230) najnowsze technologie, wiŒc musi mie(cid:230) mo¿li- wo(cid:156)(cid:230) instalacji najnowszego oprogramowania i u¿ywania go do przegl„dania prawdziwych stron w Internecie. W ka¿dej firmie s„ u¿ytkownicy korzystaj„cy z przestarza‡ych maszyn lub innych niekonwencjonalnych urz„dzeæ, kt(cid:243)rzy chc„ uzyska(cid:230) po‡„czenie z firmow„ sieci„ z domu lub z urz„- dzenia kieszonkowego podczas podr(cid:243)¿y. Wielu z tych u¿yt- kownik(cid:243)w nie bŒdzie mia‡o innej mo¿liwo(cid:156)ci, jak wybranie niestandardowej przegl„darki lub wersji przegl„darki starszej o(cid:160)kilka generacji. Tak wiŒc nasze plany standaryzacji musz„ by(cid:230) elastyczne i umo¿liwia(cid:230) u¿ytkownikom korzystanie z alter- natywnych przegl„darek. Standardy sprzŒtowe Obok standaryzacji oprogramowania pewne zalety wnosi r(cid:243)w- nie¿ standaryzacja sprzŒtu. Przede wszystkim, je(cid:156)li mo¿emy zagwarantowa(cid:230) minimaln„ przepustowo(cid:156)(cid:230) sieci komputerowej w ka¿dej, nawet najbardziej oddalonej filii firmy,
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Projektowanie funkcjonalnych serwisów internetowych
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: