Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00431 007325 10472209 na godz. na dobę w sumie
Projektowanie stron WWW. Użyteczność w praktyce - książka
Projektowanie stron WWW. Użyteczność w praktyce - książka
Autor: , Liczba stron: 368
Wydawca: Helion Język publikacji: polski
ISBN: 83-246-1291-2 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> komputery i informatyka >> webmasterstwo >> web design
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Poznaj metody prototypowania, aby tworzyć perfekcyjne strony WWW

Prototypowanie to efektywna metoda pozyskiwania wiedzy o przyszłym serwisie na początku tworzenia witryny internetowej. Dzięki temu można sprawdzić, w jaki sposób klienci będą poruszać się po nowej stronie WWW, przeanalizować ich preferencje i oczekiwania. Prototypowanie jako specyfikacja jest istotne także dla działu kreacji i działu technologii (IT). Programem umożliwiającym tworzenie prototypów w prosty sposób, zainstalowanym na większości komputerów klasy PC, jest PowerPoint -- element pakietu Microsoft Office. Chociaż aplikacja ta służy przede wszystkim do tworzenia prezentacji, można wykorzystać ją do budowy interaktywnych prototypów stron.

Z książki 'Projektowanie stron WWW. Użyteczność w praktyce' nauczysz się, jak tworzyć schematy witryn internetowych oraz interfejsów użytkownika tak, aby były zgodne z oczekiwaniami klientów. Poznasz wiele metod i narzędzi przydanych podczas prototypowania i tworzenia strony. Zyskasz wiedzę na temat użytkownika, czyli tego, jak ludzie postrzegają świat, jak oddziałują na nich kolory, co przyciąga ich uwagę, jak dobierać elementy graficzne oraz typograficzne i -- co najważniejsze -- jak to wszystko wykorzystać podczas projektowania, a następnie tworzenia atrakcyjnej strony WWW.

Wykorzystaj całą dostępną wiedzę i stwórz strony, które przyciągną klientów!

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Projektowanie stron WWW. U¿yteczno(cid:156)(cid:230) w praktyce Autor: Marek Kasperski, Anna Boguska-Torbicz ISBN: 83-246-1291-2 Poznaj metody prototypowania, aby tworzy(cid:230) perfekcyjne strony WWW (cid:149) Jak zbada(cid:230) i zdefiniowa(cid:230) oczekiwania u¿ytkownik(cid:243)w? (cid:149) Jak formatowa(cid:230) formularze? (cid:149) Jak zaprojektowa(cid:230) obs‡ugŒ b‡Œd(cid:243)w? Prototypowanie to efektywna metoda pozyskiwania wiedzy o przysz‡ym serwisie na pocz„tku tworzenia witryny internetowej. DziŒki temu mo¿na sprawdzi(cid:230), w jaki spos(cid:243)b klienci bŒd„ porusza(cid:230) siŒ po nowej stronie WWW, przeanalizowa(cid:230) ich preferencje i oczekiwania. Prototypowanie jako specyfikacja jest istotne tak¿e dla dzia‡u kreacji i dzia‡u technologii (IT). Programem umo¿liwiaj„cym tworzenie prototyp(cid:243)w w prosty spos(cid:243)b, zainstalowanym na wiŒkszo(cid:156)ci komputer(cid:243)w klasy PC, jest PowerPoint (cid:151) element pakietu Microsoft Office. Chocia¿ aplikacja ta s‡u¿y przede wszystkim do tworzenia prezentacji, mo¿na wykorzysta(cid:230) j„ do budowy interaktywnych prototyp(cid:243)w stron. Z ksi„¿ki (cid:132)Projektowanie stron WWW. U¿yteczno(cid:156)(cid:230) w praktyce(cid:148) nauczysz siŒ, jak tworzy(cid:230) schematy witryn internetowych oraz interfejs(cid:243)w u¿ytkownika tak, aby by‡y zgodne z oczekiwaniami klient(cid:243)w. Poznasz wiele metod i narzŒdzi przydanych podczas prototypowania i tworzenia strony. Zyskasz wiedzŒ na temat u¿ytkownika, czyli tego, jak ludzie postrzegaj„ (cid:156)wiat, jak oddzia‡uj„ na nich kolory, co przyci„ga ich uwagŒ, jak dobiera(cid:230) elementy graficzne oraz typograficzne i (cid:151) co najwa¿niejsze (cid:151) jak to wszystko wykorzysta(cid:230) podczas projektowania, a nastŒpnie tworzenia atrakcyjnej strony WWW. (cid:149) Projektowanie jako proces (cid:149) Prototypowanie i rodzaje prototyp(cid:243)w (cid:149) Elementy stron WWW (cid:149) Graficzny interfejs u¿ytkownika (cid:149) Elementy GUI (cid:149) Reklama (cid:149) Typografia (cid:149) Grafika i kolory (cid:149) Projektowanie obs‡ugi b‡Œd(cid:243)w (cid:149) Analiza danych (cid:151) dendrogramy (cid:149) Papierowe makiety (cid:149) Persony i formularze (cid:149) Badania wykorzystywane przy projektowaniu stron Wykorzystaj ca‡„ dostŒpn„ wiedzŒ i stw(cid:243)rz strony, kt(cid:243)re przyci„gn„ klient(cid:243)w! Wydawnictwo Helion ul. Ko(cid:156)ciuszki 1c 44-100 Gliwice tel. 032 230 98 63 e-mail: helion@helion.pl Projektowanie stron WWW. Użyteczność w praktyce Rozdział 3. Badania wykorzystywane przy projektowaniu stron /23 /268 /263 3.1. Badania jakościowe  3.2. Testy funkcjonalności  3.3. Clicktracking  3.4. Testy A/B  3.5. Eyetracking  3.6. Badania z analizą statystyk  /298 /284 /292 /303 Dodatek A Tomasz Karwatka, Projektowanie dla urządzeń mobilnych /331 /337 /335 Scenariusze użycia i fl owcharts  Architektura informacji  Prototypowanie  /338 Prototypowanie a urządzenia docelowe  /341 Projektowanie grafi czne na bazie prototypów  Wdrożenie a prototypowanie  Testowanie serwisu mobilnego  /346 /343 /341 Dodatek B Tematyczna literatura polskojęzyczna /39 Kognitywne podstawy projektowania  /350 Spis przydatnych narzędzi /351 Skorowidz /355  SpiS treści: O autorach /5 Podziękowania  /6 Wstęp 9 /10 O czym jest ta książka?  Grupa projektowa  /12 Projektowanie jako proces  Prototypowanie  Zalecane lektury  /17 /22 /13 Rozdział 1. Elementy strony WWW /23 /27 /23 1.1. Układ strony  1.2. Nawigacja  1.3. Pozostałe elementy strony  /39 1.4. Graficzny interfejs użytkownika  1.5. Reklama  1.6. Typografia   1.7. Kolory  /113 1.8. Grafika  /150 1.9. Projektowanie obsługi błędów  1.10. Formularze  /63 /71 /168 /44 /154 Rozdział 2. Prototypowanie — metody i narzędzia /187 2.1. Sortowanie kart (card sorting)  2.2. Papierowe makiety  2.3. Prototypowanie komputerowe (digital prototyping)  2.4. Persony  /204 /252 /187 /221  BADANIA WYKORZYSTYWANE PRZY PROJEKTOWANIU STRON ROZDZIAŁ 3. W procesie projektowania strony, aby określić, w jakim stopniu speł- nia ona swoje funkcje oraz oczekiwania użytkowników, wykorzystuje się badania. Do najczęściej wykonywanych należą badania jakościowe, a w szczególności wywiady fokusowe i indywidualne wywiady pogłę- bione oraz testy funkcjonalności. Wykonuje się je na różnych etapach projektowania. Zarówno wywiady, jak i testy funkcjonalności można przeprowadzać jeszcze przed stworzeniem prototypu. Wówczas ba- daniom podlegają głównie istniejące już witryny konkurencji (analiza funkcjonalności konkurencji); w ten sposób można uniknąć błędów przy tworzeniu własnych projektów. Prototypy warto badać zarówno na wstępnym etapie, jak i w wer- sji końcowej. Dzięki temu można zmienić niewłaściwie zaprojektowane funkcje oraz uniknąć wielu błędów jeszcze przed kodowaniem strony przez dział IT. (cid:127).€. Badania jakościowe Zogniskowane wywiady grupowe (nazywane również fokusowymi) oraz pogłębione wywiady indywidualne służą do odczytania opinii, sądów, motywów zachowań i emocji przyszłych użytkowników witryny. Pozwa- lają na ustalenie i zrozumienie nieujawnionych bezpośrednio motywów zachowań. Badania takie ułatwiają generowanie idei związanych z roz- wojem witryny. Dostarczają informacji o ocenie konkurencji i potrze- bach użytkowników w ramach tworzonej strony. Ułatwiają zrozumienie  Projektowanie stron WWW. Użyteczność w praktyce języka, którym posługuje się użytkownik docelowy. Pozwalają na wstępną ocenę projektów i zdiagnozowanie potencjalnych problemów. W przy- padku tworzenia stron sklepów internetowych pozwalają również zapo- znać się z czynnikami, które wpływają na decyzję o zakupie. Badania jakościowe warto przeprowadzić, gdy: Wprowadzany jest na rynek zupełnie nowy rodzaj serwisu WWW. Wyniki uzyskane w czasie badań jakościowych pozwalają dostoso- wać do oczekiwań przyszłych użytkowników pomysły związane z wy- glądem i funkcjami nowej strony. Wprowadzana jest strona, której podobne wersje już funkcjonują w sieci. Badania jakościowe pomagają wówczas zapoznać się z oceną konkurencji dokonywaną przez użytkowników, z ich emocjami i po- stawami wobec produktu. Pozwalają zrozumieć zwyczaje i motywy związane z użytkowaniem witryny. Umożliwiają identyfi kację po- trzeb związanych z tworzoną stroną. Dokonywane są zmiany w istniejącej już witrynie (redesign). Badania jakościowe ułatwiają poznanie opinii i odczuć wobec zmian, które nastąpiły lub mają nastąpić. Chcemy poznać opinie docelowych użytkowników na temat wyglądu i słownictwa strony. Przeprowadzając wywiady, można dowiedzieć się, jakie są opinie i emocje związane z layoutem i grafi ką strony. Wywiady pozwalają ocenić, czy użyte w projekcie słownictwo jest zrozumiałe i używane przez grupę, do której adresowana jest strona. W czasie ich trwania można się również posłużyć techniką sortowania kart (card sorƟ ng), która pozwala sprawdzić, czy projekt odpowiada wyobraże- niom uczestników o strukturze serwisu, oraz czy użyty wstępnie język, wykorzystywany w ramach nawigacji, jest zrozumiały. Krótko: badania jakościowe to cenne źródło informacji niezależnie od tego, czy wykonywane są na początku pracy, gdy bada się poszcze- gólne etapy projektu, czy wtedy, gdy dysponuje się gotowym prototy- pem witryny. Wśród badań jakościowych, których wyniki mogą mieć największą wartość w procesie tworzenia strony internetowej, znajdują się zogniskowany wywiad grupowy i indywidualny wywiad pogłębiony. Zogniskowane wywiady grupowe Zogniskowane wywiady grupowe (nazywane fokusami od Focus Group Interview) są wykorzystywane w celu poznania reakcji konsumen- tów na nowy produkt lub usługę.  !. . Badania jakościowe Rozdział 1. Rozdział 2. Rozdział 3. Badania wykorzystywane przy projektowaniu stron W badaniach fokusowych grupa kilku osób (zwykle od π do λκ) dys- kutuje nad przedstawionym im projektem. Rozmowę nadzoruje mode- rator, który zachęca do ujawnienia prawdziwych odczuć i opinii i dba o to, by rozmowa skupiała się na zasadniczym problemie. Zadawane pytania kierują dyskusję we właściwe obszary. Odpowiedzi uczestników w pewnym stopniu zależą od tego, co mówią w trakcie dyskusji inni. Badanie ma postać nieformalną i trwa zwykle kilka godzin. Uczestni- kom płaci się za udział w spotkaniu. Zaletą tego typu badania jest możli- wość wykorzystania właściwości grupy społecznej oraz związanych z nią efektów, takich jak efekt stymulacji, spontaniczności czy bezpieczeństwa. Miejsce przeprowadzania wywiadu Najlepszym miejscem do przeprowadzenia zogniskowanych wywiadów grupowych jest sala konferencyjna z dużym stołem i wygodnymi krze- słami. Oceniana strona powinna być wyświetlana na rzutniku. Ważne, aby w pomieszczeniu znajdował się komputer podłączony do Internetu i tablica, na której można zapisywać wnioski. Warto również umieścić tam kamerę wideo lub dyktafon — nagrany materiał przyda się pod- czas analizy postaw i preferencji uczestników. Osobom biorącym udział w spotkaniu zapewnia się zwykle przekąski i napoje. Przeprowadzenie badania fokusowego można również zlecić ośrod- kom badawczym, które zadbają, by badanie odbyło się w specjalnym pomieszczeniu, wyposażonym w tzw. lustra weneckie, mikrofony i ka- mery. Zaletą zastosowania takich rozwiązań jest możliwość obserwa- cji wywiadu przez większą liczbę osób. Za lustrem weneckim mogą się bowiem znaleźć zarówno projektanci, jak i osoby z kadry zarządzającej oraz wydelegowani przedstawiciele klienta. W każdym momencie dys- kusji mogą oni przekazać swoje pytanie moderatorowi. Dzięki zastoso- waniu lustra weneckiego uczestnicy wywiadu nie czują się skrępowani, bowiem obserwatorzy są dla nich niewidoczni. Rola moderatora Moderator jest osobą odpowiedzialną za nadzór i przebieg dyskusji. Dba, aby rozmowa ogniskowała się wokół kluczowych zagadnień. Choć prze- bieg sesji został przez niego wcześniej dokładnie zaplanowany, w trak- cie dyskusji pozwala on jednak na poruszanie tematów dygresyjnych, można bowiem z nich wyciągnąć inspirujące i niespodziewane wnioski. Ważne jest, aby osoba prowadząca spotkanie była obiektywna i posia- dała wiedzę na temat psychologii grupy. Musi bowiem liczyć się z wystą- pieniem wielu czynników zakłócających cały proces. Moderator powinien zapoznać się z branżą, której witryna jest pre- zentowana. !. . Badania jakościowe   Projektowanie stron WWW. Użyteczność w praktyce Prowadzenie fokusów przez osoby niedoświadczone i nieposiadające wiedzy o procesach grupowych może okazać się mało efektywne. Prze- prowadzanie zogniskowanych wywiadów grupowych jest tylko pozornie proste. Fakt ten zwiększa dodatkowo ryzyko popełnienia błędów w trak- cie realizacji badania. Mogą się one wiązać z metodologią, niewłaści- wie postawionymi celami badawczymi, niewłaściwym prowadzeniem wywiadu, nieumyślnym naprowadzaniem osoby badanej na odpowie- dzi, jak również z błędną analizą wyników. Zatem jedynie wywiad prze- prowadzony przez dobrego moderatora może dostarczyć wiarygodnych wyników na temat projektowanej witryny. Analiza danych Moderator lub obserwator wywiadu powinien dokonać analizy danych bezpośrednio po wywiadzie. Część odczuć związanych z badaniem może zostać szybko zapomniana. Analizie należy poddać materiał uzyskany w trakcie wywiadu: nagrania wideo, notatki, zapiski na tablicy. Szcze- gólną uwagę trzeba zwrócić na intensywność reakcji badanych oraz emocje związane z poszczególnymi zagadnieniami. Z analizy wyników powstaje raport zawierający wnioski z dyskusji i rekomendacje. Wywiady indywidualne Jest to rozmowa dwóch osób na określony temat. Pierwszą osobą jest moderator, który prowadzi wywiad według określonego planu i de- cyduje o kolejności zadawanych pytań. Pytania mają zwykle charakter otwarty. Moderator zadaje często pytania pomocnicze i naprowadza- jące na istotne i ustalone wcześniej w scenariuszu kwesƟ e. W czasie wywiadu indywidualnego, podobnie jak podczas fokusów, można uzyskać informacje związane z odczuciami, emocjami i moty- wami postępowania uczestnika. Wywiady mogą być przeprowadzane w miejscu zamieszkania lub pracy osoby badanej. Można również wy- nająć do tego celu specjalistyczny pokój zaopatrzony w kamery i lustra weneckie. Indywidualne wywiady pogłębione stosuje się często, gdy temat wymaga głębszego poznania poglądów i postaw uczestników badania. Dają dobre rezultaty, gdy badania dotyczą kłopotliwych tematów (na przykład strony o tematyce erotycznej lub witryny dotyczącej krępu- jących chorób). Uczestnicy wywiadów indywidualnych często szczerzej niż w czasie dyskusji grupowych wypowiadają się w trudnych kwesƟ ach. Metoda wywiadów indywidualnych jest również pomocna w badaniach liderów opinii lub osób trudno dostępnych (w czasie tworzenia stron dla  !. . Badania jakościowe Rozdział 1. Rozdział 2. Rozdział 3. Badania wykorzystywane przy projektowaniu stron bardzo ścisłej grupy docelowej, na przykład bankowców, farmaceutów, lekarzy). Indywidualne wywiady pogłębione są drogą metodą badawczą. Wymagają opłacenia każdego uczestnika oraz wielu godzin pracy mo- deratora. Istnieje, podobnie jak w wywiadach fokusowych, niebezpie- czeństwo uzyskania wypowiedzi stronniczych i zniekształconych przez obecność moderatora. Indywidualne wywiady pogłębione, tak jak i zogniskowane wywiady grupowe, warto przeprowadzać zarówno przed rozpoczęciem procesu projektowania witryny, jak i w jego trakcie. Metodę wywiadu można również zastosować zaraz po przeprowadzeniu badania funkcjonalności witryny. Wywiad taki ma już inną formę, a pytania w nim zawarte doty- czą kwesƟ i wynikłych w trakcie testowania witryny. Należy pamiętać, że wywiady zarówno indywidualne, jak i grupowe są jedynie badaniami wspomagającymi i nigdy nie zastąpią testów funk- cjonalności. Na ich podstawie wnioskować można o odczuciach, posta- wach i preferencjach użytkowników, nie odpowiedzą one jednak na py- tanie, czy dana witryna jest zaprojektowana funkcjonalnie i czy łatwo z niej korzystać. Badania jakościowe online Przebieg dyskusji można również śledzić na żywo, wykonując badanie fokusowe online. W trakcie badań uczestnicy dyskusji porozumiewają się ze sobą przy użyciu specjalnego czatu bądź komunikatora — na przy- kład w ramach funkcji Czat grupowy komunikatora Skype. W badaniu bierze udział ρ – ς osób. Całość dyskusji kontroluje moderator, z którym klient jest w ciągłym kontakcie. Badania fokusowe online mają wiele zalet. Dużym atutem tak prze- prowadzonego wywiadu jest szybka i łatwa rekrutacja grupy docelo- wej (uczestnicy wywiadu są u siebie w domach, nie muszą dojeżdżać do miejsca badania). Sama realizacja badania nie zajmuje tyle czasu, ile organizacja tradycyjnych wywiadów. W trakcie tego typu badania ła- twiej jest włączyć się do dyskusji osobom nieśmiałym, natomiast wpływ osób dominujących na grupę jest ograniczony. Wadą wywiadów online jest brak możliwości obserwacji zachowań niewerbalnych uczestników dyskusji. Zachowania niewerbalne dają wiele cennych wskazówek potrzebnych moderatorowi do właściwego prowadzenia dyskusji. Obserwując uczestników, może stwierdzić, kiedy czują się komfortowo i są gotowi na trudniejsze tematy. Obserwacja zachowań niewerbalnych pozwala na odczytanie prawdziwych odczuć !. . Badania jakościowe   Projektowanie stron WWW. Użyteczność w praktyce uczestników. Pomrukiwania, wstrzymanie się od głosu czy nerwowość mogą świadczyć o sprzeciwie lub aprobacie poruszanych tematów. Częś- ciowo problem ten można rozwiązać dzięki funkcji video czat niektórych komunikatorów, na przykład wspomnianego Skype’a. Innym problemem jest to, że podczas bezpośredniej werbalnej ko- munikacji z użytkownikami biorącymi udział w badaniu możemy się do- wiedzieć znacznie więcej niż w ramach pisanego czatu. (cid:127).!. Testy funkcjonalności Testy funkcjonalności strony WWW są częścią procesu projektowania witryny (zobacz rysunek ν.λ). Pozwalają zidentyfi kować obszary strony, w których użytkownicy mają trudności. Dostarczają projektantom wielu pomocnych w pracy wskazówek. Zjawiska wykazywane w czasie testo- wania prototypu witryny z dużym prawdopodobieństwem wystąpiłyby podczas rzeczywistego funkcjonowania strony. Testy funkcjonalności trwają kilka iteracji, tj. wykonywane są na wstępnym etapie projektu oraz powtarzane za każdym razem, gdy wprowadzone zostaną zmiany. Przygotowanie badania Moderator Moderator to osoba, która przeprowadza sesję testową. Tłumaczy uczestnikom przebieg badania, czyta zadania do wykonania, obserwuje, jak osoby biorące udział w badaniu sobie radzą. Oprócz moderatora w sesji testowej może również brać udział do- datkowy obserwator. Nie prowadzi on badania, jedynie notuje i mierzy czas lub liczbę kliknięć. Często wystarczającym rozwiązaniem jest prowadzenie i jedno- czesne obserwowanie badania wyłącznie przez moderatora, szczegól- nie w przypadku gdy sesja testowa jest fi lmowana i po badaniu można jeszcze raz przeanalizować działania użytkownika. Rola moderatora Moderator powinien wykazać się pewnymi cechami osobowości: przede wszystkim cierpliwością. Powtarza każdemu te same instrukcje i obser- wuje wciąż te same czynności, musi być zatem cały czas skoncentro- wany i skupiony na obserwacji użytkownika. Osoby występujące w roli  !.#. Testy funkcjonalności Rozdział 1. Rozdział 2. Rozdział 3. Badania wykorzystywane przy projektowaniu stron moderatora powinny być ciepłe i przyjazne, umiejące jednak zachować dystans wobec uczestników. W czasie badania moderator tworzy dobrą atmosferę, pomaga oso- bom testującym witrynę czuć się swobodnie. Nie zachowuje się jednak zbyt poufale, zawsze powinien pamiętać o zachowaniu dystansu wobec użytkowników. W kryzysowych sytuacjach potrafi właściwie zareagować. Wie, kiedy należy przerwać zadanie i przejść do następnego scenariusza. Wpływ osoby moderatora na wyniki badania Podczas przeprowadzania testów funkcjonalności należy zdawać so- bie sprawę z istnienia szeregu czynników, które mogą zakłócić bada- nie i wpłynąć w istotny sposób na wynik. Wiele zagrożeń związanych jest z samą osobą moderatora. Jego zachowanie, tendencyjna obser- wacja czy nieświadoma selekcja zapamiętywanych zachowań mogą być przyczyną zniekształcenia wyników. Warto wiedzieć o istnieniu tego typu zjawisk, bowiem uświadomienie sobie ich występowania jest me- todą na to, by je wyeliminować. Osoby testujące witrynę w trakcie obecności moderatora mogą wy- konywać zadania testowe inaczej, niż gdyby przebywały w pomieszczeniu same. Zdarza się, że uczestnicy testu zachowują się w sposób — jak sądzą — oczekiwany przez moderatora. Domyślając się, czego od nich oczekuje, próbują dostosować swoje reakcje. Wpływa to oczywiście na wynik testu. Można tego uniknąć, przekonując uczestników, że moderator nie tworzył prezentowanej witryny. Nawet jeśli stwierdzenie to nie będzie prawdą, warto je wygłosić, bowiem przyczyni się ono do szczerych reakcji uczest- ników badania. Osoby testujące witrynę, które wiedzą, że moderator jest autorem prezentowanego projektu, mogą starać się go nie urazić i przez to zachowywać się w sposób nienaturalny. Rysunek 3.1. Przykładowe badanie testów funkcjonalności. !.#. Testy funkcjonalności   Projektowanie stron WWW. Użyteczność w praktyce Niewerbalne wskazówki Należy również pamiętać, że moderator może nieświadomie przeka- zywać niewerbalne wskazówki, jak postępować w danej sytuacji. Ta- kie ledwo zauważalne zachowania, jak lekkie kiwanie głową, pomruki czy głośniejszy oddech, mogą w istotny sposób wpłynąć na zachowanie użytkownika. A w efekcie — zniekształcić wynik testu. Można temu zapobiegać poprzez: Uświadomienie moderatora o istnieniu efektu. Ustawienie krzesła moderatora z dala od linii wzroku użytkownika (tak aby niewerbalne ruchy moderatora pozostały niezauważone przez osobę testującą witrynę). Zatrudnienie moderatora z zewnątrz (osoba niebędąca współauto- rem witryny rzadziej ma konkretne oczekiwania co do zachowania uczestników). Tendencyjność obserwatora Jeśli badanie nie jest nagrywane, a moderatorem i jedynym obserwato- rem jest autor projektu, istnieje ryzyko wystąpienia zjawiska zwanego tendencyjnością obserwatora. Ma ono miejsce wówczas, gdy docho- dzi do systematycznych zniekształceń wyników sesji, które powstają w związku z oczekiwaniami obserwatora. Tendencyjność obserwatora wpływa na selekcję rejestrowanych zachowań. Obserwator nie jest oczy- wiście świadomy występowania efektu. Tendencyjna obserwacja może wystąpić, gdy obserwator ma konkretne oczekiwania dotyczące zacho- wań uczestników. Źródłem tych oczekiwań mogą być własne przekonania moderatora lub znajomość rezultatów badań z udziałem innych użytkow- ników (skoro inni mieli problemy z tym fragmentem, ta osoba na pewno też sobie z nim nie poradzi). Obserwacja jest tendencyjna, jeśli modera- tor zniekształca zaobserwowane zjawiska (na przykład jeśli spodziewał się problemów z zalogowaniem się do systemu, to mimo że problemy te nie wystąpiły, moderatorowi będzie się wydawało, że je dostrzegł). Ryzyko wystąpienia zjawiska tendencyjności obserwatora można zminimalizować poprzez: Wprowadzenie jasnych, mierzalnych kryteriów oceny wykonania za- dania (pomiar czasu, liczenie kliknięć). Nagrywanie przebiegu badania. Uświadomienie sobie przez moderatora możliwości wystąpienia zja- wiska tendencyjności. Przeprowadzanie sesji testowych z moderatorem i dodatkowym ob- serwatorem.  !.#. Testy funkcjonalności Rozdział 1. Rozdział 2. Rozdział 3. Badania wykorzystywane przy projektowaniu stron Zatrudnienie moderatora, który nie jest autorem projektowanej wi- tryny i nie zna wyników badań z poprzednich sesji. Uczestnicy Określenie grupy docelowej Przed rozpoczęciem badań należy ustalić, do kogo kierowana jest wi- tryna. Grupę docelową można zdefi niować poprzez wybór osób speł- niających określone kryteria społeczno-demografi czne, takie jak: wiek, płeć, wykształcenie, styl życia, staż i sposób korzystania z Internetu. Przykładem takiej grupy docelowej jest chociażby grupa studentów, w wieku λσ – μπ lat, grających w gry RPG, ich komputerową odmianę — cRPG oraz Massive Online RPG. Jeśli strona internetowa jeszcze nie istnieje i trudno jest określić jej populację docelową, można skorzystać z danych fi rm badawczych, dotyczących grupy docelowej konkurencyjnej strony. Im więcej wia- domo o grupie docelowej, tym łatwiej i dokładniej będzie można zdefi - niować jej potrzeby i zaprojektować przeznaczoną dla niej stronę. W przypadku przebudowy strony WWW (redesign) i przygotowywa- nego na tę okoliczność projektu wskazana jest znajomość statystyk ser- wisu oraz ich rzetelna analiza. W przypadku projektu nowego serwisu można się pokusić o badanie stron konkurencji, z uwzględnieniem tego, do jakich grup są kierowane, oraz sięgnięcie po raporty badawcze, na przykład przygotowane przez Gemius. Właściwy dobór próby W ramach testów funkcjonalności nie należy oczywiście badać wszyst- kich potencjalnych użytkowników projektowanej strony. Wystarczy lo- sowo wybrać z populacji docelowej próbę osób. Dobór losowy oznacza, że każdy potencjalny użytkownik może z takim samym prawdopodobień- stwem znaleźć się w próbie. Tak dobrana próba jest reprezentatywna dla całej populacji docelowej. Oznacza to, że jej struktura odpowiada strukturze całej populacji docelowej w granicach błędu statystycznego. Liczba osób w badaniu Jak wykazały badania przeprowadzone przez Jakoba Nielsena i Toma Landauera, zwykle do testów funkcjonalności witryny wystarczy zapro- sić pięciu uczestników. Taka liczba osób testujących witrynę wystarcza, by uzyskać informacje o ςο błędów występujących w projekcie (rysu- nek ν.μ). Jeżeli strona adresowana jest do użytkowników o różnych pro- fi lach, warto zaprosić do testów po pięć osób z każdego profi lu. !.#. Testy funkcjonalności   Projektowanie stron WWW. Użyteczność w praktyce Rysunek 3.2. Liczba osób biorą- cych udział w badaniu a procent wykrytych błędów. Rysunek za: Jakob Nielsen, Why You Only Need to Test With 5 Users, http://www.useit.com/alert ¯ box/20000319.html. Wybór uczestników Jeżeli strona już funkcjonuje i dysponujemy danymi o użytkownikach (na przykład podali je w trakcie zakładania konta), uczestników testów wystarczy wylosować z własnej bazy danych. Jeśli nie posiadamy takich informacji, możemy rekrutować osoby do badania za pośrednictwem czasowych agencji pracy. Opis badania Większość osób chętnych do uczestniczenia w badaniu będzie zasięgać informacji o badaniu telefonicznie lub za pomocą poczty e-mail. Ważne, aby już na początku prawidłowo wyjaśnić, na czym polega badanie funk- cjonalności. We wstępnej rozmowie warto zaznaczyć, że: Badanie dotyczy funkcjonowania strony internetowej. Celem badania jest zdefi niowanie kłopotliwych obszarów witryny. Oceniana jest jedynie witryna, a nie uczestnik badania. Ważne są szczere opinie uczestnika badania; nie ma złych ani do- brych odpowiedzi. Podczas wstępnej rozmowy należy poinformować, ile czasu będzie trwało badanie (zwykle zajmuje około jednej godziny), gdzie będzie się odbywało i jakie wynagrodzenie przewidziano za uczestnictwo. W przy- padku fi lmowania badania bądź nagrywania sesji będzie potrzebna także pisemna zgoda uczestnika. Na podstawie wskazówek wymienionych powyżej można skonstruo- wać informację o badaniu lub posłużyć się gotową wersją, zamieszczoną poniżej.  !.#. Testy funkcjonalności Rozdział 1. Rozdział 2. Rozdział 3. Badania wykorzystywane przy projektowaniu stron Opis badania funkcjonalności witryny dla przyszłych uczestników badania „Badanie będzie dotyczyło funkcjonowania witryny internetowej. Ma wykazać, czy stworzona strona jest dla użytkowników prosta w obsłu- dze. W czasie badania otrzyma Pan/Pani kilka prostych zadań do wyko- nania na testowanej stronie internetowej, takich jak znalezienie okre- ślonego produktu czy zamówienie usługi. Każda wskazana odpowiedź będzie właściwa. Badanie pomoże nam określić obszary strony, z któ- rymi odbiorcy mają problemy. Jest ono proste, ale oczywiście w każdym momencie, nawet w czasie trwania badania może Pan/Pani z niego zre- zygnować. Badanie jest anonimowe. Odbędzie się w ... i potrwa około jednej godziny. Wynagrodzenie za uczestnictwo w badaniu wynosi ... złotych. Czy ma Pan/Pani jakieś pytania?”. Jeśli sesja testowa będzie nagrywana, należy o tym również poinfor- mować i podkreślić, że nagranie zostanie obejrzane jedynie przez kilka osób związanych z projektem. Warto również zaznaczyć, że taśma zo- stanie wykorzystana wyłącznie do celów badawczych. Dobrze wyjaśnić jedynie przyczynę nagrywania, jako powód zgodnie z prawdą podać trudności moderatora w zanotowaniu wszystkich istotnych informacji. Informacje, które uczestnicy powinni usłyszeć przed badaniem Przed badaniem trzeba pamiętać o uzyskaniu świadomej zgody uczestni- ków na udział w badaniu. Moderator tuż przed rozpoczęciem powinien przekazać uczestnikom testu jeszcze raz pełną informację na temat sesji testowej oraz odpowiedzieć na wszystkie pytania i wyjaśnić wątpliwości. Jeśli badanie będzie nagrywane kamerą, należy uzyskać pisemną zgodę uczestników na fi lmowanie. Przykładowy formularz zgody na na- grywanie sesji testowej znajduje się poniżej. Zgoda na nagrywanie kamerą badania funkcjonalności strony Data:.................. Ja............................................... wyrażam zgodę na udział w badaniach funkcjonalności witryny internetowej, prowadzonych przez [nazwa fi rmy]. Zostałem poinformowany, na czym będzie polegać badanie. Zgadzam się na fi lmowanie badania i wykorzystanie nagrania do celów badawczych fi rmy [nazwa fi rmy]. Zostałem poinformowany, że nagranie zostanie udostępnione jedynie zespołowi pracującemu nad projektem strony. .......................... Podpis badacza .......................... Podpis uczestnika badania !.#. Testy funkcjonalności   Projektowanie stron WWW. Użyteczność w praktyce Środowisko Miejsce przeprowadzenia badania Do badań użyteczności strony internetowej potrzebne jest odizolowane od reszty budynku pomieszczenie. Urządzenie takiego pomieszczenia nie jest trudne. Wystarczy, że znajdzie się w nim biurko, trzy wygodne krze- sła i oczywiście komputer podłączony do Internetu. Ważne jest, aby po- kój był dobrze oświetlony, światło nie powinno odbijać się od monitora ani też razić oczu osób siedzących przed monitorem. W pomieszcze- niach z dużymi oknami warto zainstalować żaluzje i zadbać o właściwe ustawienie mebli w stosunku do okien. Pokój powinien być odizolowany od hałasu i wentylowany. Ważne jest, aby osobom testującym witrynę stworzyć komfortowe warunki do pracy i mieć pewność, że żadne zmienne zakłócające, czyli wszystko to, co mogłoby rozpraszać ich uwagę, nie będą wpływać na wyniki badania. Do czynników zakłócających należą nadmierny hałas, upał lub zbyt duży chłód, rażące światło czy półmrok. Warto pamiętać również o tym, że meble, obrazy i wszystko to, co znajduje się w pomieszczeniu, może również rozpraszać uwagę. Wystrój wnętrza powinien być neutralny. Nie warto tworzyć zupeł- nie sterylnych pomieszczeń, odbiegają one od rzeczywistości i mogą przyczynić się do złego samopoczucia uczestników badania. Podłoga w pomieszczeniu może być pokryta neutralną wykładziną, a meble znaj- dujące się tam powinny być proste (na przykład zestawy biurowe z Ikei). Warto dodać kilka zwyczajnych przedmiotów, które nadadzą wnętrzu przytulności. Może to być nie nazbyt zwracająca uwagę grafi ka na ścia- nie, lampka biurowa czy pojemnik na długopisy. Pamiętajmy także, że nic tak nie poprawia samopoczucia, jak kolor zielony— niech w pokoju znaj- dzie się trochę miejsca na rośliny (rysunek ν.ν). Czynniki zakłócające Wiele czynników, takich jak hałas, upał czy wiszący naprzeciwko uczest- nika testu jaskrawy obrazek, może mieć wpływ na wyniki badań. Jeśli ich uczestnicy będą przemęczeni hałasem lub upałem, przestaną się skupiać na zadaniu, które mają wykonać. Podobny efekt może spowo- dować umieszczenie w pokoju głośnego zegara — uczestnicy skupią się na upływie czasu i zaczną się denerwować. W takim przypadku na wy- niki testu będzie rzutował dodatkowo stres odczuwany przez osoby te- stujące witrynę.  !.#. Testy funkcjonalności Rozdział 1. Rozdział 2. Rozdział 3. Badania wykorzystywane przy projektowaniu stron Rysunek 3.3. Istotną kwestią jest to, jak będzie zaaranżo- wane pomieszczenie do prze- prowadzania badań funkcjonal- nych. Na rysunku przykładowe, sprawdzone rozplanowanie. Tylko kontrola nad warunkami testu pozwala wnioskować o tym, że na wyniki badania nie miały wpływu inne czynniki. Oczywiście, im większa kontrola nad warunkami i przebiegiem badania, tym mniejsza trafność zewnętrzna, czyli możliwość uogólnienia wyniku testu w od- miennej sytuacji i przy odmiennych warunkach. Warto zatem stworzyć uczestnikom testów wygodne, zbliżone do rzeczywistości, lecz nie za- kłócające uwagi warunki pracy. Uczestnicy mają czuć się komfortowo i swobodnie, równocześnie nic nie powinno rozpraszać ich uwagi. Sprzęt do testów Należy zadbać o to, aby komputer do testów był zbliżony do tego, z któ- rego korzystają użytkownicy projektowanej strony. Jeśli witryna prze- znaczona jest dla handlowców, warto przeprowadzić badania na używa- nych przez nich laptopach. Istotne znaczenie w testach użyteczności ma zarówno komputer, jak i monitor. Wystrzegajmy się badań na dużych, μκ-calowych i większych monitorach (jakich zwykle używają do pracy projektanci). Wyniki badań mogą być wówczas niemiarodajne, bowiem to, co na dużym monitorze jest łatwo dostrzegalne, może być niewidoczne na mniejszym. Najlepiej skorzystać z takich monitorów, jakie mają użytkownicy projektowanej witryny. Podobne znaczenie ma szybkość łącza internetowego, powinno być zbliżone do tego, którym dysponują użytkownicy. Pamiętajmy także o ustawieniu odpowiednich parametrów urządzenia, na przykład roz- dzielczości ekranu, tak by odzwierciedlały ustawienia sprzętu uczestni- ków badania, gdy znajdują się w warunkach domowych. !.#. Testy funkcjonalności   Projektowanie stron WWW. Użyteczność w praktyce Nagrywanie sesji Najważniejsza w czasie badań użyteczności jest rejestracja obrazu akcji na monitorze. W tym celu można skorzystać z jednego z wielu dostęp- nych na rynku programów. Można do tego użyć łatwego w obsłudze Camtasia Studio (hƩ p://www.techsmith.com/camtasia.asp) bądź jakiejś bezpłatnej aplikacji umożliwiającej nagrywanie ekranu, chociażby Jing (hƩ p://www.jingproject.com/). Należy pamiętać, aby nie ustawiać parametrów programu przy uczestniku badań. Lepiej uruchomić program wcześniej i sprawdzić, czy wszystko działa poprawnie. Uczestnicy badania powinni zapomnieć o tym, że są fi lmowani, i czuć się swobodnie w czasie testów. Ważne jest również ustawienie kamery w pokoju. Nie chodzi o to, by ją sztucz- nie maskować. Warto jednak zadbać, aby nie zwracała uwagi. Idealne do tego celu są małe kamery wieszane na ścianie i sufi cie. Można też użyć zwykłej kamery DVD, postawionej w mało zauważalnym miejscu. Przed wejściem uczestnika testu do pokoju osoba pomagająca w ba- daniu włącza kamerę i nakierowuje ją w odpowiednie miejsce. Nie należy tego robić przy uczestniku badania. Sam fakt bycia nagrywanym i obser- wowanym może w istotny sposób wpłynąć na wyniki testów. Nie powinno się również zmieniać kaset i ustawień kamery w trakcie sesji testowej. Plan badania Plan badania to szczegółowy opis wszelkich aspektów związanych z te- stowaniem funkcjonalności witryny. Dokładny plan badania umożliwia prawidłowe przygotowanie się do testu i jego wielokrotne przeprowa- dzenie w przyszłości. Dodatkowo ułatwia on właściwą analizę wyników. Wykonanie takiego planu umożliwia spisanie oczekiwań (zarówno członków zespołu projektowego, jak i kadry zarządzającej) związanych z przeprowadzeniem badania funkcjonalności. Może on pomóc w usta- leniu, jakie obszary strony powinny być przetestowane. Niezależnie od tego, czy test funkcjonalności dotyczy ostatecznego kształtu wi- tryny, czy bada on tylko fragment strony, należy poświęcić trochę czasu na opracowanie dobrego planu badania. Ułatwi to późniejszą pracę i po- zwoli uniknąć niepotrzebnych błędów. Zawartość planu badania: Cel witryny. Ta część planu odpowiada na pytania dotyczące funkcji badanej strony. Jaki jest główny cel jej istnienia? Jakie funkcje ma wykonywać strona? Dla kogo jest przeznaczona? Dodatkowo należy określić, dlaczego przeprowadzany jest test funkcjonalności. Zagadnienia problemowe. Na tym etapie należy sformułować pod- stawowe pytania. Odpowiedzi na nie będzie można udzielić po prze-  !.#. Testy funkcjonalności Rozdział 1. Rozdział 2. Rozdział 3. Badania wykorzystywane przy projektowaniu stron prowadzeniu testu. W przeciwieństwie do pytań o cele ważne jest, aby pytania te dotyczyły konkretnych, a nie ogólnych zadań związa- nych ze stroną. Tworzone w dalszej części planu scenariusze oparte są właśnie na sformułowanych w tym punkcie zagadnieniach. Należy pamiętać, że zbyt ogólne zagadnienia problemowe (takie jak pyta- nie: „Czy strona jest łatwa w obsłudze?”) uniemożliwią opracowanie właściwych zadań testowych. Opis środowiska badania. W tej części planu powinien znaleźć się opis miejsca przeprowadzania testów i wyposażenia, którego użyje się podczas badania. W tym punkcie można również określić, ile osób będzie potrzebnych do testowania witryny, oraz wskazać osoby zwią- zane z przygotowaniem i przeprowadzeniem badania (osoba przygo- towująca scenariusze testowe, moderator, obserwatorzy). Dokładne przygotowanie tej części planu zapobiegnie powstaniu w ostatniej chwili wielu przykrych niespodzianek. Punkt ten może również okre- ślać harmonogram badań. Metodologia. Należy tutaj przedstawić sposób przeprowadzenia te- stu. Wyjaśnić, jakie zadania będą dokładnie po sobie następować, ile będą trwały i jakie techniki zostaną użyte. Należy również opisać dane, które uzyska się w trakcie badania: dokumenty, nagrania wi- deo, raporty z obserwacji. Populacja docelowa. Tutaj powinno się określić, jaka jest grupa docelowa badanej strony. Opisać dobór próby i podać liczbę osób w próbie (pięć osób to liczba optymalna). Jeśli testowana strona skierowana jest do użytkowników o różnych profi lach (na przykład do studentów i wykładowców), trzeba je wyszczególnić i dokładnie opisać. W planie badania należy przewidzieć sytuację, w której część umówionych osób nie przyjdzie na sesję testową. Warto zaprosić kilka osób więcej, aby liczba zebranych w czasie sesji danych była wystarczająca. Należy również pamiętać, że zdarzają się sytuacje, w których uczestnicy niechętnie rozwiązują zadania testowe i nie an- gażują się w badanie. Wszystkie te przypadki dobrze jest wcześniej przewidzieć i zaplanować, jak postąpić w sytuacjach kryzysowych. Scenariusze i zadania testowe. Ta najważniejsza część planu zawiera zadania problemowe, które moderator czyta uczestnikowi testu. Pod każdym zadaniem podane są również informacje przeznaczone dla moderatora. Należy do nich opis pożądanego zachowania uczest- nika testu i wyznaczony punkt rozpoczęcia zadania. W scenariu- szu można również zaznaczyć, kiedy moderator powinien przerwać wykonywanie zadania. W przypadku testowania prototypów należy dokładnie opisać sposób jego działania, zaznaczyć, które podstrony funkcjonują poprawnie, a które nie zostały jeszcze zaprojektowane. !.#. Testy funkcjonalności   Projektowanie stron WWW. Użyteczność w praktyce Scenariusze testowe i związane z nimi zadania powinny zostać jak najlepiej przygotowane. Nie mogą być zbyt długie, użytkownik powi- nien z łatwością zapamiętać zadanie, które ma wykonać. Scenariusze powinny być ponadto jasno sformułowane. Przed przeprowadzeniem badania warto sprawdzić na innych współpracownikach, czy wszyst- kie zadania testowe są zrozumiałe. Należy również przeprowadzić „te- stowe” badanie funkcjonalności, które pozwoli ocenić, czy stworzone scenariusze są przystępne, wykonalne i ile czasu zajmuje całe badanie. Warto również określić, które zadania są najważniejsze, a które można pominąć. Należy również zastanowić się, jak powinien postępować mo- derator w sytuacji, gdy któreś z zadań testowych okaże się niewyko- nalne (wystąpił błąd w prototypie, uniemożliwiający poprawne korzy- stanie z niego itp.). Przykład scenariusza i zadania testowego dla porównywarki cen Celem strony jest przegląd produktów dostępnych na rynku i porówna- nie ich cen w poszczególnych sklepach. Scenariusz: Zepsuła ci się lodówka. Okazało się, że koszt jej naprawy przekracza λκκκ złotych. Postanawiasz zatem kupić nową lodówkę. Zadanie I: Znajdź lodówki z górnym zamrażalnikiem, o klasie energe- tycznej A+. Przewidywane zachowanie: Na stronie głównej kliknięcie w link lodówki. W menu fi ltrowania produktów kliknięcie Górny zamrażalnik. Kliknięcie w klasę energetyczną A+. Zadanie II: Weź pod uwagę trzy najtańsze modele i zobacz opinie o lodówce o największym zamrażalniku. Przewidywane zachowanie: Zaznaczenie pól check box przy trzech najtańszych lodówkach. Kliknięcie Porównaj produkty. Kliknięcie Zobacz opinie przy lodówce Amica AZCμμκiMA+. Zadanie III: Przejdź do sklepu, który oferuje wybraną lodówkę w naj- niższej cenie. Przewidywane zachowanie: Kliknięcie Porównaj ceny. Kliknięcie przycisku Do sklepu przy AGDMedia.pl.  !.#. Testy funkcjonalności Rozdział 1. Rozdział 2. Rozdział 3. Badania wykorzystywane przy projektowaniu stron Kryterium zaliczenia zadania: W tej części należy napisać, jakie są wa- runki zaliczenia zadania. Często za kryterium poprawności wykonania zadania przyjmuje się jego zakończenie w odpowiednim czasie lub przy odpowiedniej liczbie kliknięć. Warto przed badaniem sprawdzić, ile czasu zajmuje ekspertom wykonanie zadania i ile kliknięć muszą oni wykonać. Będzie to pomocne przy wyznaczeniu kryteriów zaliczenia zadania, przy uwzględnieniu parametru czasowego. Plan badania powinien być przygotowany na każdą ewentualność, musi być elastyczny i przewidywać różne sytuacje. Musi również zawie- rać wskazówki dotyczące działania awaryjnego. Przeprowadzenie badania Przed rozpoczęciem badania uczestnicy powinni dostać do wypełnie- nia kwesƟ onariusz, który dostarczy danych o testowanej próbie osób. W kwesƟ onariuszu tym należy zawrzeć pytania dotyczące płci, wieku, wykształcenia, ilości czasu spędzanego w Internecie i innych zagadnień związanych z tematyką testowanego prototypu. W momencie rozpoczę- cia badania moderator czyta uczestnikom swobodnym tonem wprowa- dzenie. Każdy uczestnik powinien usłyszeć takie samo wprowadzenie. We wstępie należy: Przedstawić się. Wyjaśnić, co jest przedmiotem badania (koniecznie podkreślić, że ba- dana jest witryna, a nie uczestnik sesji testowej). Zaznaczyć, że nie ma złych ani dobrych odpowiedzi. Przedstawić w skrócie badanemu zadania, które będzie wykonywał. Poprosić, by w trakcie badania uczestnik wyrażał swoje myśli na głos. Wyjaśnić, że w czasie trwania badania można zadawać pytania, na które Ty odpowiesz po zakończeniu sesji (udzielanie odpowiedzi w trakcie badania może doprowadzić do zafałszowania wyników, gdyż udzielający odpowiedzi nieświadomie może przekazać wska- zówki co do sposobów rozwiązania zadania). Przypomnieć, że uczestnik może w każdej chwili zrezygnować z testu. Upewnić się, że badany nie ma żadnych pytań i wątpliwości. Określić formę wynagrodzenia za udział w badaniu oraz formę jej wy- płaty. Ważne, by stwierdzić, że wynagrodzenie zostanie wypłacone po ukończeniu całego badania oraz że nie zostanie, jeśli w trakcie testu badany zrezygnuje ze współpracy. Po przeczytaniu wprowadzenia należy przejść do scenariuszy testo- wych. Pamiętaj, że moderator nie powinien siedzieć za blisko uczestnika !.#. Testy funkcjonalności   Projektowanie stron WWW. Użyteczność w praktyce testu, gdyż zakłóca to spokój badanego. Nie może on również pomagać w trakcie wykonywania zadań. Rozmowa potestowa Po zakończeniu testowania moderator może zadać jeszcze kilka pytań uczestnikom sesji. Warto rozmawiać o elementach strony, z którymi uczestnicy mieli najwięcej problemów. Można również poprosić o ogólną ocenę i wskazanie najbardziej i najmniej podobających się fragmentów witryny. Pytania te można przedstawić uczestnikom w formie kwesƟ o- nariusza. Badanie zajmie wtedy mniej czasu, a wyniki będą łatwiejsze w interpretacji. Niestety z odpowiedzi kwesƟ onariuszowych można dowiedzieć się tylko tego, o co w kwesƟ onariuszu pytano. Z nieformalnej rozmowy można wyciągnąć o wiele więcej ciekawych i nieoczekiwanych wniosków. Przed zakończeniem badania użyteczności należy wysłuchać pytań uczestników i wyjaśnić ich wszelkie wątpliwości. Warto zapewnić, że prze- bieg sesji testowej był bardzo pomocny dla zespołu projektowego, a potem podziękować za udział w badaniu i wypłacić ustalone honorarium. Raport z badania — wyniki, wskazówki Raport podsumowujący rezultaty testów zawiera informacje, które znaj- dują się w planie badania, oraz wyniki, dyskusję i wskazówki. Część do- tycząca uczestników jest rozszerzona o dokładne informacje o badanej próbie uzyskane z kwesƟ onariuszy przedtestowych. W raporcie końco- wym fragmenty planu dotyczące metodologii i środowiska należy rozwi- nąć — uzupełnić opisem wszelkich nieoczekiwanych zmian. Wyelimino- wanie jakiegoś zadania testowego powinno się również odnotować. Najważniejszą częścią raportu są oczywiście wyniki. Umieszcza się w niej oryginalne, nieprzetworzone dane uzyskane w badaniu. Można je prezentować w tabeli, w której zapisuje się wyniki poszczególnych uczestników. Zwykle podaje się informacje, czy zadanie zostało po- myślnie ukończone, jaki był czas jego realizacji oraz ile wykonano klik- nięć. Dla każdego z zadań można wyliczyć procent uczestników, którzy je ukończyli z powodzeniem, średni czas wykonania zadania, medianę oraz średnią liczbę kliknięć. Dyskusja wyników W tej części jest miejsce na komentarz uzyskanych wyników oraz ich uza- sadnienie (wyjaśnienie, co mogło być prawdopodobną przyczyną uzy- skania właśnie takich efektów). Jeśli prototyp był już testowany wcześ- niej, można przywołać wyniki z poprzedniej sesji testowej i zestawić je z wynikami uzyskanymi w trakcie aktualnego badania.  !.#. Testy funkcjonalności Rozdział 1. Rozdział 2. Rozdział 3. Badania wykorzystywane przy projektowaniu stron Wskazówki W części przeznaczonej na wskazówki projektowe opisuje się zmiany, któ- rych warto dokonać w projekcie. Nie są to gotowe rozwiązania, a jedynie zarys koncepcji i ogólne wskazówki, jak poprawić funkcjonalności strony. Załączniki Do raportu z badań warto dołączyć wszelkie załączniki, takie jak: kwe- sƟ onariusz przedtestowy, nagranie z sesji testowej (w formie wideo lub audio), zgody na fi lmowanie itd. Dalsze testowanie W wyniku analizy danych uzyskamy informacje, z którymi zagadnie- niami uczestnicy mieli największe kłopoty. Na tym etapie należy podjąć decyzje, jak rozwiązać zaistniałe problemy. Oczywiście niektóre błędy w funkcjonowaniu strony nie są trudne do naprawienia i już w trakcie sesji testowej wiadomo, co należy zmodyfi kować (na przykład powięk- szyć przycisk, zmienić ikonę, dodać do ikony opis). Zdarza się jednak, że rozwiązania funkcjonalnych problemów wymagają głębokiego prze- myślenia. Niektóre zmiany dokonane w prototypie strony nie zawsze przyno- szą oczekiwane rezultaty. Po zmodyfi kowaniu projektu należy jeszcze raz zbadać funkcjonalność strony. Ponowne badanie funkcjonalności będzie łatwiejsze. Wystarczy, że zostaną zbadane te obszary, w których nastąpiły zmiany. W czasie badania wykorzystuje się te same zadania testowe. (Jeśli w prototypie nastąpiły duże zmiany, należy je uwzględnić w scenariuszach i dodać zadania testowe dotyczące nowych obszarów funkcjonowania). Porównanie wyników z poszczególnych sesji testowych da odpo- wiedź, czy wprowadzone zmiany były efektywne. Dopiero po stwierdze- niu, że większość problemów została wyeliminowana, prototyp można przekazać do wdrożenia przez dział IT. Kolejną sesję testów funkcjonalności warto zaplanować zaraz po fi - nalnym uruchomieniu strony. Testy funkcjonalności online — Morae Firma TechSmith jako jedna z nielicznych dostarcza rozwiązań dla pro- jektantów Web aplikacji oraz narzędzi badawczych. To tam powstały ta- kie narzędzia, jak popularny program do grabowania grafi ki — SnagIt, program do zgrywania pulpitu w formacie wideo — Camtasia czy dar- mowa prosta aplikacja do tzw. screencastów — Jing. !.#. Testy funkcjonalności   Projektowanie stron WWW. Użyteczność w praktyce Morae to wyspecjalizowany pakiet trzech aplikacji, umożliwiający przeprowadzanie testów usability online. W skład pakietu wchodzą: Morae Recorder, który umożliwia nagrywanie sesji z osobą wykonu- jącą zadania na zdalnym komputerze. Morae Observer, dzięki któremu osoba odpowiedzialna za przepro- wadzenie testu oraz przedstawiciel klienta mają możliwość ogląda- nia na żywo tego, co wykonuje osoba testująca, i uzupełniania na bie- żąco obserwowanego testu notatkami. Morae Manager, który umożliwia zebranie dokumentacji, uzupełnie- nie o niezbędne elementy i stworzenie prezentacji bądź dokumenta- cji z przeprowadzonej sesji badawczej. Jak już wspomniano, program Morae służy do przeprowadzania te- stów funkcjonalności z udziałem osób, z którymi łączymy się drogą in- ternetową. Wystarczy, że na komputerze klienta będzie zainstalowany Morae Recorder, a właściciel komputera posiada kamerę, mikrofon i do- stęp do Internetu (rysunek ν.ξ). Rysunek 3.4. Morae Observer daje osobie przeprowadzającej badanie online podgląd osoby wykonującej zadanie testowe. Funkcje Morae umożliwiają zarówno przygotowanie scenariuszy zadań przez badacza, jak i automatyczne zbieranie danych na temat czynności wykonywanych przez osobę testującą. Do takich czynności należą m.in.: ruch kursora na ekranie; kliknięcia myszą, w tym prawym i lewym przyciskiem;  (cid:127).€. Testy funkcjonalności Rozdział 1. Rozdział 2. Rozdział 3. Badania wykorzystywane przy projektowaniu stron działania związane z akcją przeglądarki bądź programów, na przykład otwieranie okien; wstawianie tekstu za pomocą klawiatury, na przykład w czasie wy- pełniania formularza rejestracji w ramach testowanej strony WWW. Warto podkreślić, że wszystkie zebrane podczas sesji dane oraz scena- riusz przygotowany wcześniej przez badacza, zawierający: opis badania, zestaw scenariuszy dla użytkowników testujących, defi nicje markerów, końcową ankietę satysfakcji użytkownika, będzie można przechowywać w jednym pliku. Dzięki temu przyszła analiza całego badania okaże się dużo łatwiejsza. Powyższe funkcjonalności świadczą o dużej plastyczności programu i powodują, że dobrze wykorzystany staje się ważnym narzędziem wspierającym pracę badacza online (rysunek ν.ο). Z tego też powodu oprogramowanie to wykorzystuje w swojej pracy m.in. Joel Spolsky, je- den z czołowych znawców tematyki User Experience. Rysunek 3.5. Morae Manager umożliwia tworzenie dokumen- tacji, pracę nad fi lmem oraz analizowanie danych zebra- nych podczas wykonywanego wcześniej badania. Dane przechwycone z badań i fi lm powstały w ich wyniku, uzupeł- nione o notatki badacza z sesji oraz wcześniej przygotowany plan scena- riusza, po kilkunastominutowym badaniu mogą zająć nawet λGB pamięci. Dlatego należy pamiętać o uprzednim przygotowaniu dysku twardego, tak by w czasie badań dostępna była wystarczająca ilość miejsca na sta- nowisku nagrywającym. Plusem programu do obróbki dokumentacji jest to, że posiada on automatyczną możliwość dzielenia pliku wyniko- wego na osobne, zajmujące πκκ MB każdy, możliwe staje się zatem na- granie każdego z powstałych w ten sposób fragmentów na płyty CD. (cid:127).€. Testy funkcjonalności  
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Projektowanie stron WWW. Użyteczność w praktyce
Autor:
,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: