Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00258 014035 12791452 na godz. na dobę w sumie
Protokół Dyplomatyczny. Między tradycją a nowoczesnością - ebook/pdf
Protokół Dyplomatyczny. Między tradycją a nowoczesnością - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 480
Wydawca: Polski Instytut Spraw Międzynarodowych Język publikacji: polski
ISBN: 978-8-3648-9574-6 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> naukowe i akademickie >> politologia
Porównaj ceny (książka, ebook (-20%), audiobook).
Książka Tomasza Orłowskiego – dyplomaty i ambasadora RP w Paryżu i Rzymie, wieloletniego szefa Protokołu Dyplomatycznego Ministerstwa Spraw Zagranicznych – adresowana jest do szerokiej rzeszy czytelników: zarówno profesjonalistów i studentów stosunków międzynarodowych oraz dyplomacji, jak i tych wszystkich, którzy zainteresowani są zasadami i regułami dobrego wychowania na co dzień. Protokół dyplomatyczny, ceremoniał i etykieta, wbrew rozpowszechnionej opinii, nie utrudniają życia, lecz je ułatwiają. Są praktyczną wskazówką, jak należy się zachować w sytuacja nietypowych, trudnych i nieprzewidywalnych. W ślad za autorem jednego z najstarszych zabytków polskiej poezji (Przecław Słota: O zachowaniu się przy stole) Orłowski podpowiada Czytelnikowi, na czym polega kultura w relacjach międzynarodowych i jak należy chronić godność państwa, a zarazem okazywać szacunek partnerom, budzić ich zaufanie i sympatię. Jest to kompendium wiedzy i doświadczenia szczególnie potrzebnych i przydatnych w czasach, gdy stosunki międzynarodowe przestały być domeną zawodowych dyplomatów, a stały się integralną częścią życia nas wszystkich, całego społeczeństwa.
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

PROTOKÓŁ DYPLOMATYCZNY MIĘDZY TRADYCJĄ A NOWOCZESNOŚCIĄ TOMASZ ORŁOWSKI PROTOKÓŁ DYPLOMATYCZNY MIĘDZY TRADYCJĄ A NOWOCZESNOŚCIĄ WARSZAWA 2015 POLSKI INSTYTUT SPRAW MIĘDZYNARODOWYCH Zdjęcia i ilustracje Wydawca wyraża podziękowanie Warszawskiej Fabryce Platerów HEFRA S.A. oraz projektantom mody „PLICH” i „Pierre Cardin Paris” za bezpłatne udostępnienie zdjęć. Ilustracje i źródła wykorzystane w tej pozycji bez wskazania pochodzą ze zbiorów autora. Projekt okładki Redakcja i korekta Katarzyna Staniewska, Maria Konopka-Wichrowska Redakcja techniczna Dorota Dołęgowska © Copyright by Polski Instytut Spraw Międzynarodowych 2015 ISBN 978-83-64895-71-5 Wydawca Polski Instytut Spraw Międzynarodowych ul. Warecka 1a, 00-950 Warszawa, tel. 22 556 80 51, faks 22 556 80 99 publikacje@pism.pl, www.pism.pl Druk i oprawa Centrum Poligrafii Sp. z o.o., ul. Łopuszańska 53, 02-232 Warszawa Należy zawsze pamiętać, że protokół jest środkiem prowadzącym do celu, a nie celem samym w sobie. Sir Ivor Roberts Dyplomaci nie powinni w żadnych okolicznościach uchybiać regułom protokołu i wymogom obyczaju. Paulo Coelho Klasą jest przestrzegać etykiety i lekceważyć konwenanse. Jerzy Waldorff SpiS treści Przedmowa do czwartego wydania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13 ROZDZIAŁ 1 Protokół dyplomatyczny. Pojęcie, historia, zadania, organizacja . . . . . . . . . . . . . . . 1.1. Protokół dyplomatyczny w stosunkach międzynarodowych . . . . . . . . . . 1.2. Pojęcie protokołu dyplomatycznego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.3. Źródła i historia protokołu dyplomatycznego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.4. Kongres wiedeński i powstanie Protokołu Dyplomatycznego . . . . . . . . 1.5. Organizacja Protokołu Dyplomatycznego. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.6. Protokół dyplomatyczny w tradycji polskiej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.7. Współczesny polski Protokół Dyplomatyczny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ROZDZIAŁ 2 Ceremoniał. Ceremonie oficjalne i publiczne. Przebieg i organizacja uroczystości publicznej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.1. Ceremonie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.2. Ceremonie państwowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.3. Żałoba narodowa. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.4. Pogrzeb państwowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.5. Organizacja uroczystości publicznej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.6. Symbole państwowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.7. Ordery i odznaczenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19 19 20 24 27 29 36 37 41 41 42 47 50 52 58 64 ROZDZIAŁ 3 Etykieta, czyli zasady dobrego wychowania na co dzień . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.1. Etykieta, czyli dobre maniery . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.2. Pojęcia i zasady rządzące dobrym wychowaniem . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.3. Zasady właściwego zachowania dla dobrego urzędnika . . . . . . . . . . . . ROZDZIAŁ 4 Misja dyplomatyczna. Ambasador, szef misji i personel . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 75 75 77 87 89 89 4.1. Przedstawicielstwo dyplomatyczne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 91 4.2. Stałe misje dyplomatyczne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 95 4.3. Rangi szefów misji dyplomatycznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 99 4.4. Ambasador . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.5. Akredytacja (uwierzytelnienie) ambasadora . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 103 4.6. Ceremonia złożenia listów uwierzytelniających . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 106 4.7. Inni szefowie stałych misji dyplomatycznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 111 4.8. Personel dyplomatyczny misji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 115 4.9. Paszporty dyplomatyczne, legitymacje dyplomatyczne . . . . . . . . . . . . . 116 ROZDZIAŁ 5 Precedencja. Zasady ustalania pierwszeństwa między państwami i ich przedstawicielami . . . . . 121 5.1. Pojęcie precedencji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 121 5.2. Precedencja najwyższych godności w państwie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 122 5.3. Precedencja najwyższych stanowisk w Rzeczypospolitej Polskiej . . . . . 123 5.4. Przykłady precedencji w innych państwach . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 128 5.5. Precedencja w korpusie dyplomatycznym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 141 ROZDZIAŁ 6 Organizacje międzynarodowe i dyplomacja wielostronna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 147 6.1. Specyfika protokolarna organizacji międzynarodowych . . . . . . . . . . . . . 147 6.2. Stałe przedstawicielstwa dyplomatyczne przy organizacjach międzynarodowych oraz misje tych organizacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 152 6.3. Precedencja państw w organizacjach międzynarodowych . . . . . . . . . . . 154 6.4. Organizacja Narodów Zjednoczonych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 155 6.5. Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 158 6.6. Rada Europy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 161 6.7. Precedencja państw i naczelnych stanowisk w Unii Europejskiej . . . . . 163 6.8. Precedencja na konferencjach międzynarodowych i spotkaniach wielostronnych, czyli dyplomacja konferencyjna . . . . . . . . . . . 172 ROZDZIAŁ 7 Język dyplomatyczny i zasady komunikowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 177 7.1. Język dyplomatyczny jako narzędzie pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 177 7.2. Język dyplomatyczny w korespondencji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 180 7.3. Język dyplomatyczny w rozmowie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 184 7.4. Etykieta językowa. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 185 7.5. Komunikacja werbalna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 187 7.6. Komunikacja niewerbalna. Język ciała. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 189 7.7. Organizacja konferencji prasowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 194 ROZDZIAŁ 8 Korespondencja. Zasady i formy pisania listów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 199 8.1. Podstawowe zasady korespondencji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 199 8.2. Zasadnicze części listu oficjalnego, służbowego i prywatnego . . . . . . . 200 8.3. Układ listu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 203 8.4. Wstępne i końcowe zwroty grzecznościowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 205 8.5. Wysyłanie listów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 210 8.6. Netykieta, netiquette . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 212 ROZDZIAŁ 9 Tytulatura w korespondencji i w rozmowie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 215 9.1. Tytulatura . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 215 9.2. Nazewnictwo państw i tytułowanie ich przedstawicieli . . . . . . . . . . . . . . 217 9.3. Tytuły stosowane w korespondencji oficjalnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 219 9.4. Tytulatura w korespondencji oficjalnej. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 221 9.5. Tytułowanie w korespondencji i w rozmowie najwyższych przedstawicieli państw (głów państw, szefów rządów i ambasadorów) . . . . . . . . . . . . . . . . . 222 9.6. Tytułowanie w korespondencji i w rozmowie najwyższych przedstawicieli duchowieństwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 229 9.7. Tytulatura arystokracji brytyjskiej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 233 9.8. Tytulatura najwyższych stanowisk i wybranych grup zawodowych w korespondencji polskiej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 236 ROZDZIAŁ 10 Korespondencja dyplomatyczna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 259 10.1. Zakres korespondencji dyplomatycznej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 259 10.2. Forma i styl korespondencji dyplomatycznej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 261 10.3. Pisma ceremonialne w korespondencji dyplomatycznej . . . . . . . . . . . 263 10.4. Pisma okazjonalne w korespondencji dyplomatycznej . . . . . . . . . . . . 281 10.5. Noty dyplomatyczne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 288 10.6. Pełnomocnictwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 311 ROZDZIAŁ 11 Wizytówki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 327 11.1. Rodzaje wizytówek . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 327 11.2. Forma i wygląd wizytówki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 328 11.3. Wizytówka jako forma złożenia wizyty . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 332 11.4. Wizytówka jako forma korespondencji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 333 11.5. Wizytówka jako identyfikacja rozmówcy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 334 11.6. Wizytówka jako karta przesyłowa lub zawiadamiająca . . . . . . . . . . . . 335 11.7. Używanie wizytówek we współczesnym świecie . . . . . . . . . . . . . . . . . . 336 ROZDZIAŁ 12 Wizyty zagraniczne. Organizacja i przebieg . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 339 12.1. Znaczenie wizyt w stosunkach międzynarodowych . . . . . . . . . . . . . . . 339 12.2. Typy wizyt . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 341 12.3. Podróże papieskie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 348 12.4. Przygotowanie wizyty . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 350 12.5. Bezpieczeństwo wizyty . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 352 12.6. Przebieg wizyty zagranicznej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 354 12.7. Nieformalne powitanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 356 12.8. Przejazd kolumny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 359 12.9. Ceremonia powitania głowy obcego państwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 361 12.10. Rezydencja gościa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 368 12.11. Wymiana upominków, rozmowy delegacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 369 12.12. Program wizyty państwowej w Polsce . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 373 ROZDZIAŁ 13 Przyjęcia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 377 13.1. Przyjęcia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 377 13.2. Wstępne przygotowanie przyjęcia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 379 13.3. Typy przyjęć . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 382 13.4. Zaproszenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 387 13.5. Typy stołów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 391 13.6. Miejsca honorowe przy stole . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 393 13.7. Rozsadzanie przy stole . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 395 13.8. Plan stołu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 402 ROZDZIAŁ 14 Przy stole . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 405 14.1. Nakrycie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 405 14.2. Sztućce . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 409 14.3. Zasady zachowania przy stole . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 410 14.4. Podawanie, serwis . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 412 14.5. Kolejność i dobór dań . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 416 14.6. Wybór win . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 418 14.7. Podstawowe wiadomości o winach . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 419 14.8. Dobór win do typu dań . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 425 14.9. Sposób jedzenia szczególnych potraw . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 427 14.10. Ograniczenia żywieniowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 431 ROZDZIAŁ 15 Ubiory. Typy strojów i zasady ich doboru . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 433 15.1. Zasady ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 433 15.2. Wskazania elegancji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 437 15.3. Typy ubiorów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 441 15.4. Określenia typów strojów w biznesie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 448 15.5. Dodatki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 450 15.6. Częste błędy popełniane w ubieraniu się . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 454 ROZDZIAŁ 16 Dobre wychowanie, czyli savoir-vivre na co dzień . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 455 16.1. Powitania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 455 16.2. Kolejność powitania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 456 16.3. Powitanie na zewnątrz . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 456 16.4. Pozdrawianie nieznajomych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 457 16.5. Pierwszeństwo przy wchodzeniu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 458 16.6. Wchodzenie do miejsc publicznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 459 16.7. Wchodzenie po schodach . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 459 16.8. Kolejność zajmowania miejsc . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 460 16.9. Uścisk dłoni . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 461 16.10. Ucałowanie dłoni . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 462 16.11. Przedstawianie i rozmowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 463 16.12. Formy zwracania się w rozmowie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 465 16.13. Rozmowa telefoniczna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 466 16.14. Wręczanie prezentów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 468 16.15. Wręczanie kwiatów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 469 16.16. Wychodzenie, pożegnania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 470 16.17. Wychodzenie po angielsku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 470 16.18. Sytuacje niezręczne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 470 16.19. Różnorodność kulturowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 471 Wybór literatury cytowanej i uzupełniającej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 473 ILUSTRACJE I ZDJĘCIA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 481 przedmowa do czwartego wydania Poszerzone po raz kolejny i poprawione czwarte wydanie podręcznika proto- kołu dyplomatycznego powstało zarówno ze względu na potrzebę wznowienia tytu- łu, jak i na możliwość uzupełnienia go nowymi doświadczeniami. Wiele z nich zdo- byłem, gdy przez trzy lata miałem zaszczyt kierować Protokołem Dyplomatycznym Ministerstwa Spraw Zagranicznych. Następne przyniosła mi siedmioletnia prak- tyka misji ambasadora RP we Francji, a obecnie poszerza je reprezentowanie Rzeczypospolitej jako ambasador we Włoszech. Wreszcie kolejne obserwacje wią- żą się ze zmianami zwyczajów i zachowań ludzkich, ale też stosunków międzyna- rodowych. Protokół to wiedza, którą ciągle poddaje się weryfikacji i przez cały czas wzbogaca. Zachowuje uroczysty charakter sprzed wieków, usuwa anachronizmy, które kłócą się z duchem naszych czasów, odpowiada na potrzebę regulacji sytu- acji wynikających z rozwoju społecznego i technologicznego. Przykładem niedaw- nych zmian w tych ostatnich niech będą skutki wejścia w życie traktatu lizbońskie- go dla pracy dyplomacji państw członkowskich Unii Europejskiej. Żartobliwym wyrazem dostosowania protokołu do ewolucji świata współ- czesnego jest pytanie zadawane na satyrycznym rysunku: czy podczas uroczy- stego obiadu telefon komórkowy należy położyć po lewej, czy po prawej stronie nakrycia? (ilustracja na s. 481). Odpowiedź oczywiście brzmiałaby, że podczas przyjęcia telefonu pod żadnym pozorem nie wolno położyć na zastawionym stole! Protokół chciałbym przybliżyć nie jako wiedzę historyczną, w której drobia- zgowo wylicza się liczbę koni w zaprzęgu powozu ambasadora czy olśniewa zastę- pem adiutantów obecnych przy składaniu przez niego listów uwierzytelniających. Kwintesencją protokołu jest natomiast umiejętność oparcia kontaktów między- ludzkich na takcie, naturalności i życzliwości, co stanowi wartość ponadczasową. 13 Problem ujął trafnie mój kolega, szef włoskiego Protokołu Dyplomatycznego, am- basador Stefano Ronca: „Zasadne jest zatem pytać, które jego aspekty pozostają niezmienione, a które muszą się poddać naturalnemu procesowi ewolucji funk- cjonalnej”. Stąd protokół staje się łącznikiem między tradycją a nowoczesnością. Prezentowana pozycja jest próbą kompleksowego ujęcia problematyki protokołu dyplomatycznego, ceremoniału i etykiety. Pojęcia te odnoszą się odpo- wiednio do sztuki organizacji kontaktów z przedstawicielami państw obcych, przy- gotowania i przeprowadzania uroczystości o charakterze oficjalnym oraz uczest- nictwa w spotkaniach publicznych. Wszystkie trzy ogniskują się w pracy Protokołu Dyplomatycznego, działającego jako wyspecjalizowana służba Ministerstwa Spraw Zagranicznych, ale na rzecz wszystkich głównych organów państwa. Chcąc najprościej scharakteryzować jego cechy wynikające z takich zadań, można się posłużyć dewizą nowojorskiej policji, której samochody zdobi napis: Courtesy, Professionalism, Respect – „Uprzejmość, profesjonalizm, szacunek”. Stałym zadaniem służby Protokołu Dyplomatycznego jest bowiem w isto- cie budowa poczucia szacunku dla przedstawicieli państw obcych przez uprzej- mość w zachowaniu i profesjonalizm w organizacji uroczystości wymagających ich udziału. Tworzenie harmonii w stosunkach między państwami i ich oficjalnymi przedstawicielami jest jego wkładem w realizację polityki zagranicznej, której ła- twiej w ten sposób osiągać swe cele. Rozumiany jako narzędzie komunikacji mię- dzyludzkiej, może pomagać lub podpowiadać rozwiązania nie tylko dyplomacji. Jego skuteczność powoduje, że techniki i metody pracy Protokołu są coraz czę- ściej przejmowane i stosowane w innych sferach wymagających rozbudowanych kontaktów, przede wszystkim w świecie wielkich korporacji międzynarodowych. Przysłowiowa uprzejmość urzędników Protokołu Dyplomatycznego, która służy ułatwieniu kontaktów między oficjalnymi przedstawicielami państw, nie jest w żadnym razie sprzeczna z wymogiem stanowczości w działaniu. Protokół wy- znacza minutowy rozkład przebiegu wizyty, długość audiencji i rozmów, ogranicza skład delegacji, ustala zasady gościnności, a następnie odpowiada za wykonanie zadań i egzekwuje wcześniejsze ustalenia z żelazną konsekwencją. Stąd środo- wiskowy dowcip mówi, że zasadnicza różnica między protokołem dyplomatycz- nym a terroryzmem sprowadza się do tego, że z terrorystą można negocjować. Na początku sprawowanego mandatu politycy często deklarują rzeczywi- ście niechęć do protokołu i ograniczeń, które miałby on narzucać. Wydają się 14 Przedmowa do czwartego wydania przekonani o jego formalizmie, o anachroniczności wskazówek, które nie są przy- stosowane do wymogów naszych czasów i mogą oddalać polityka od wyborców. Jednakże doświadczenie szybko dowodzi użyteczności protokołu, zarówno dla lepszej organizacji pracy i rozładowywania niepotrzebnych napięć, jak i dla uła- twiania kontaktów międzynarodowych. Językiem protokołu można podkreślać bliskość łączącą ludzi lub wprowa- dzać między nich zimny dystans. Protokół służy do tworzenia uroczystej oprawy i za pretekst do odmowy. Słowa „tego nie przewiduje protokół” brzmią jak wyrok śmierci dla niechcianej inicjatywy i stanowią kubeł zimnej wody dla proponującej ją osoby. Protokół uczy wreszcie takiego wyczucia i zręczności, które pomagają znaleźć inteligentne, często niekonwencjonalne wyjście z najbardziej kłopotli- wych i nieprzyjemnych sytuacji. Przeciwnicy stosowania reguł protokołu w życiu codziennym oskarżają go o niedzisiejszy formalizm, oderwanie od zachowań zrozumiałych i naturalnych. Rzeczywiście, nadmiar formalizmu nie jest pożądany w stosunkach międzyludz- kich. Dlatego warto przypomnieć sentencję Victora Hugo: la forme, c’est le fond qui remonte à la surface – „forma to istota, która wypływa na powierzchnię”. Nie sama forma jest zła, lecz jej przerost! Dzisiejsze społeczeństwo rozdziera sprzeczność. Z jednej strony wzmacnia się tendencja do demokratyzacji życia, zrównywania szans, upraszczania form kontaktów i przyspieszania komunikacji międzyludzkiej, co niestety może się przejawiać w braku umiejętności okazania innym szacunku, w grubiańskim za- chowaniu, w zgrzebności przyjmowania czy niechlujności stroju. Z drugiej strony w miarę wzrostu znaczenia i zasobności klasy średniej dojrzewa jej pragnienie towarzyskiego uznania, dostępu do nieformalnych i tradycyjnych kręgów elit, nie- popełniania błędów w towarzystwie i ubioru stosownego do okazji. Pierwszą tendencję dostrzegł autor najsłynniejszego brytyjskiego poradni- ka dobrych manier Debrett’s New Guide to Etiquette and Modern Manners, John Morgan, pisząc: „nieumiejętność podjęcia decyzji, jak się ubrać, jest jednym z najbardziej widocznych przejawów panującego obecnie towarzyskiego chaosu i niepewności”. W ten sposób „wyniesienie wygody ponad wszelkie inne wzglę- dy, błędna wiara, że nieformalność oznacza towarzyskość oraz pełne uleganie lenistwu” tworzą normy zachowań. Przejawem drugiej dążności jest coraz sze- rzej rozpowszechniająca się chwalebna potrzeba zdobywania wiedzy o dobrych 15 Przedmowa do czwartego wydania manierach. Najlepiej ilustruje ją liczba kursów, szkoleń, podręczników czy porad- ników, często proponowanych przez samozwańcze autorytety, które umiejętnie wykorzystują to zapotrzebowanie, mimo braku przygotowania i doświadczenia. Czasem lektura takich porad przypomina korzystanie ze wskazówek znachora. Jeszcze gorzej, gdy tacy domorośli eksperci czują się upoważnieni do publiczne- go wytykania błędów innym, co jest samo w sobie najwyższą niestosownością. Oczywiście inne jest znaczenie protokołu dla osób pełniących najwyższe funkcje państwowe i dla dyplomatów, a inne dla ludzi, którzy chcą korzystać z tej wiedzy, by właściwie zachowywać się w sytuacjach zawodowych i nieoficjalnych. W każdym razie protokół może wydać się niepotrzebny, gdy wszystko przebiega zgodnie z oczekiwaniami, ale w razie komplikacji jego brak staje się wyraźnie wi- doczny. Jego nieznajomość jest dla dyplomaty codzienną udręką, a dla ludzi, któ- rzy chcą uchodzić za dobrze wychowanych – towarzyskim defektem. Natomiast jego opanowanie daje dużą swobodę i naturalność w kontaktach, gdyż pomaga wyzbyć się obaw przed popełnieniem towarzyskiego lub protokolarnego błędu. Moją ambicją było przybliżenie, a czasem nawet odczarowanie świata pro- tokołu, by uczynić ten podręcznik bardziej użytecznym zarówno dla młodych dy- plomatów, jak i dla wszystkich czytelników poszukujących odpowiedzi na pytania o właściwe formy zachowania, korespondowania, przyjmowania, ubioru czy skła- dania wizyt. Ze specyfiki protokołu, na który składają się i wiedza precyzyjnie sko- dyfikowana, i doświadczenie wynikające z codziennej praktyki, wynika również struktura tej książki. Zawiera ona zatem bardzo konkretne przepisy, wzory i for- my, niezbędne w służbie zagranicznej i wymagające bezwzględnego stosowania, ale też takie, które mają charakter wskazówek co do właściwych form zachowań i stale podlegają zmianom, dopasowując się do potrzeb współczesnego życia. Techniki i metody pracy protokołu oczywiście podlegają zmianom wymu- szanym przez tempo życia, dostosowującym je do realiów demokratyzujących się instytucji i obyczajów, do szerszego uwzględnienia różnorodności kulturowej świata oraz do nowości technologicznych, jakie niesie rozwój środków transpor- tu i łączności. Jednocześnie przechowują się w nich liczne elementy dawnych tradycji, niedzisiejszych zwyczajów i narodowych odmienności. Coraz większego znaczenia nabiera potrzeba zachowania równowagi między tymi sprzecznymi na pierwszy rzut oka tendencjami. Dawne zwyczaje muszą iść z duchem cza- su, a nowe – nie powinny negować doświadczeń przeszłości. Na straży tego stoi Protokół Dyplomatyczny, starając się łączyć osiągnięcia techniczne z formami 16 Przedmowa do czwartego wydania współżycia ukształtowanymi przez poprzednie wieki. Prezentowany podręcznik zamierza właśnie przedstawić jego zadania jako badanie i rejestrowanie zmian kultury stosunków międzyludzkich i międzynarodowych. Jest to również część dziejów własnego narodu i jego miejsca wśród innych. Protokół dyplomatyczny istnieje od prawie dwustu lat w formie częściowo przynajmniej skodyfikowanej, choć początki ceremoniału przyjmowania obcych posłów są dużo starsze. Polski protokół dyplomatyczny jest młodszy, gdyż po- wstał dopiero w odrodzonej Rzeczypospolitej po I wojnie światowej. Zapisał się dobrze w historii, chroniąc zasady zachowań i godność państwa oraz zachowując formy nawet w trudnych czasach, gdy były one lekceważone. Może urastać do rangi symbolu to, że gdy – z obawy przed wrogością tłumu – nikt nie ośmielił się towarzyszyć prezydentowi Gabrielowi Narutowiczowi w powozie, którym je- chał na zaprzysiężenie, miejsce przy nim zajął twórca i pierwszy szef Protokołu Dyplomatycznego polskiego MSZ Stefan Przezdziecki. Mam zaszczyt czuć się w pewnej mierze jego podwójnym kontynuatorem, zarówno jako szef Protokołu, jak i ambasador RP przy Kwirynale. O tym wybitnym dyplomacie, według słów prezydenta Edwarda Raczyńskiego „idealnym szefie Protokołu”, trafnie napisano, że „jego wysoka kultura, takt, życz- liwość były też wzorem dla domorosłych dyplomatów niższego szczebla, którym za atrybut przynależności do stanu dyplomatycznego zdawały się wystarczać do- brze skrojone żakiety, sztuczkowe spodnie i znaczna ilość brylantyny”. Protokół nie może bowiem nigdy być pustą formą. Jednocześnie od dyplomaty oczekuje się umiejętności szybkiego działania, opanowania sytuacji krytycznych i nieprzewidzianych, daru improwizacji i zimnej krwi. Nie daje mu się przy tym prawa do błędu – nie jeden raz zdarzyło mi się wi- dzieć szefów Protokołu odwołanych ze stanowiska w trybie natychmiastowym. Na tym polega też frapująca niepowtarzalność tego zawodu, jego kwintesencja. Jeśli przypomnieć długą listę cech, którymi według Harolda Nicolsona powinien od- znaczać się współczesny dyplomata – szczerość, dokładność, zimna krew, cier- pliwość, wesołe usposobienie, skromność, lojalność, inteligencja, wiedza, wyczu- cie, ostrożność, gościnność, czar, aktywność, odwaga i takt – można potwierdzić, że są one szczególnie oczekiwane w Protokole Dyplomatycznym. Takich właśnie ludzi przechowuję w pamięci – urzędników protokołów dyplomatycznych różnych państw, których poznałem i z którymi dane mi było 17 Przedmowa do czwartego wydania współpracować na placówkach zagranicznych, w departamentach politycznych MSZ i wreszcie w samym Protokole Dyplomatycznym. Wiele mnie nauczyli i wie- le pokazali mi w działaniu, gdyż protokół jest dziedziną, którą opanować trzeba w praktyce. Dedykuję tę książkę im wszystkim, kolegom, znajomym i przyjaciołom, ale szczególnie swym kolegom i współpracownikom z Protokołu Dyplomatycznego Ministerstwa Spraw Zagranicznych Rzeczypospolitej Polskiej. Pisząc to nowe wydanie podręcznika, wracam pamięcią do wszystkich swych współpracowników, którzy życzliwością, profesjonalizmem i oddaniem czynią z polskiego Protokołu Dyplomatycznego wzorowo działającą instytucję Państwa. Dołączam do nich również przedstawicieli instytucji na stałe współpra- cujących z Protokołem Dyplomatycznym – Kancelarii Prezydenta RP i Prezesa Rady Ministrów, Biura Ochrony Rządu, Dowództwa Garnizonu Warszawa i wielu innych, których skoordynowana pomoc umożliwia osiąganie tak wysokiego pozio- mu sprawności zawodowej. Wspominając ich z wdzięcznością, mam smutny obowiązek odniesienia się do tragicznego wypadku lotniczego pod Smoleńskiem, w którym zginęli 10 kwietnia 2010 roku prezydent Rzeczypospolitej, jego małżonka i towarzysząca im cała de- legacja państwowa. Ta tragedia, o skali nieznanej nowoczesnej Europie, odebrała nam Pierwszą Parę Obywateli Rzeczypospolitej, której dwa lata służyłem jako szef Protokołu. Jednocześnie w katastrofie tej straciłem wielu bliskich współpracowni- ków reprezentujących wszystkie wymienione wyżej instytucje, a wśród nich mego kolegę i następcę na stanowisku dyrektora Protokołu Dyplomatycznego MSZ. Oddając w ręce Państwa ten podręcznik, chciałbym również uczcić nim pa- mięć profesora Krzysztofa Skubiszewskiego, ministra spraw zagranicznych, który przed dwudziestu pięciu laty przyjmował mnie do pracy w MSZ. Jego wspomnie- nie wydaje mi się w tym kontekście szczególnie konieczne, gdyż to w znacznej mierze dzięki niemu polska służba zagraniczna, odnowiona po 1989 roku, zdo- łała połączyć najpiękniejsze tradycje dyplomacji II Rzeczypospolitej z wyzwania- mi polityki międzynarodowej współczesnego świata. Ta publikacja jest dla mnie nierozerwalnie związana z pamięcią o Nim. Tomasz Orłowski Rzym, wrzesień 2015 roku 18 Przedmowa do czwartego wydania
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Protokół Dyplomatyczny. Między tradycją a nowoczesnością
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: