Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00100 009358 7440908 na godz. na dobę w sumie
Prowadzenie cudzych spraw bez zlecenia. Konstrukcja prawna - ebook/pdf
Prowadzenie cudzych spraw bez zlecenia. Konstrukcja prawna - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 526
Wydawca: C. H. Beck Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-255-1298-9 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Monografie Prawnicze jest to seria, w której ukazują się publikacje omawiające w wyczerpujący sposób określone instytucje czy zagadnienia prawne. Adresujemy je przede wszystkim do prawników poszukujących wnikliwego ujęcia tematu, łączącego teorią (poglądy doktryny, elementy prawnoporównawcze) i praktykę (bogaty wybór orzecznictwa) A tego – ze względu na brak miejsca – nie znajdziemy nawet w komentarzach.

Monografia stanowi kompleksową analizę instytucji prowadzenia cudzych spraw bez zlecenia w ujęciu KC. Obejmuje ona rozważania dotyczące przesłanek, struktury podmiotowej, powstania, treści oraz wygaśnięcia stosunku zobowiązaniowego prowadzenia cudzych spraw bez zlecenia, odpowiedzialności stron tego stosunku prawnego, problematyki zbiegu roszczeń z tytułu negotiorum gestio z innymi roszczeniami, jak również nieuregulowanej w KC konstrukcji tzw. niewłaściwego prowadzenia cudzych spraw bez zlecenia. W monografii obok typowych metod badań cywilistycznych wykorzystano metodę prawnoporównawczą oraz analizę orzecznictwa SN. Praktyczny walor opracowania podkreślają szczegółowe rozważania dotyczące zastosowania instytucji negotiorum gestio m.in. w odniesieniu do działań członków zarządu spółki kapitałowej po wygaśnięciu mandatu, wykonywania tzw. ponadlimitowych świadczeń zdrowotnych, czynności pełnomocnika rzekomego, profesjonalnego poszukiwania spadkobierców, działań w celu ratowania cudzego dobra, a także stosowania przepisów o prowadzeniu cudzych spraw bez zlecenia przez ustawowe odesłanie.

Znajdź podobne książki

Darmowy fragment publikacji:

MONOGRAFIE PRAWNICZE PROWADZENIE CUDZYCH SPRAW BEZ ZLECENIA KONSTRUKCJA PRAWNA Ł PRZEMYSŁAW DRAPAŁA ł Wydawnictwo C. H. Beck MONOGRAFIE PRAWNICZE PRZEMYS£AW DRAPA£A · PROWADZENIE CUDZYCH SPRAW BEZ ZLECENIA. KONSTRUKCJA PRAWNA Polecamy nasze publikacje z tej serii: Marcin Pchałek, Michał Behnke POSTĘPOWANIE W SPRAWIE OCENY ODDZIAŁYWANIA NA ŚRODOWISKO W PRAWIE POLSKIM I UE Marek Szydło JURYSDYKCJA KRAJOWA W TRANSGRANICZNYCH SPRAWACH UPADŁOŚCIOWYCH W UNII EUROPEJSKIEJ Marek Świątkowski NARUSZENIE PRZEZ PAŃSTWO UMOWY Z INWESTOREM ZAGRANICZNYM W ŚWIETLE TRAKTATÓW INWESTYCYJNYCH Klaudia Klecha WOLNOŚĆ DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ W KONSTYTUCJI RP Paweł Wajda ROLA DECYZJI ADMINISTRACYJNEJ W NADZORZE NAD POLSKIM SYSTEMEM FINANSOWYM Bartosz Draniewicz OPŁATA PRODUKTOWA www.sklep.beck.pl PROWADZENIE CUDZYCH SPRAW BEZ ZLECENIA KONSTRUKCJA PRAWNA PRZEMYS£AW DRAPA£A Redakcja: Monika Pawłowska ã Wydawnictwo C. H. Beck 2010 Wydawnictwo C. H. Beck Sp. z o.o. ul. Bonifraterska 17, 00-203 Warszawa Skład i łamanie: Wydawnictwo C. H. Beck Druk i oprawa: Elpil, Siedlce ISBN 978-83-255-1298-9 Spis treści Wstęp ........................................................................................................................... XI Wykaz skrótów ...................................................................................................... XV Wykaz literatury ................................................................................................... XIX 1 Rozdział I. Rozwój instytucji negotiorum gestio .............................. 1 § 1. Negotiorum gestio w prawie rzymskim ....................................... § 2. Ewolucja instytucji negotiorum gestio do XIX wieku ............. 6 Rozdział II. Negotiorum gestio w ujęciu prawnoporównawczym ......................................................................... § 1. Uwagi wstępne (metoda prawnoporównawcza) ....................... § 2. Konstrukcja negotiorum gestio w prawie niemieckim .......... § 3. Prowadzenie cudzych spraw bez zlecenia w ustawo- daw stwie szwajcarskim i austriackim .......................................... § 4. Model negotiorum gestio w prawie francuskim ........................ § 5. Konstrukcje prawne zbliżone funkcjonalnie do negotiorum gestio w systemach common law (Wielka Brytania, Stany Zjednoczone) .............................................................................. § 6. Projekty jednolitej regulacji negotiorum gestio w Unii Europejskiej (PEL Ben. Int., DCFR) ................................................ § 7. Wnioski ogólne z analizy prawnoporównawczej ..................... Rozdział III. Funkcje negotiorum gestio ................................................ § 1. Funkcja ochronna .................................................................................. § 2. Funkcja legitymizacyjna ..................................................................... § 3. Funkcja kompensacyjna i stymulacyjna ........................................ Rozdział IV. Pojęcie prowadzenia cudzych spraw bez zlecenia .. § 1. Pojęcie „cudzej sprawy” ...................................................................... I. Zasadnicze cechy „cudzej sprawy” ....................................... II. Problem wyróżnienia sprawy obiektywnie i subiek- tywnie cudzej .............................................................................. III. Tak zwana „także cudza sprawa” ........................................... § 2. Pojęcie „prowadzenia” cudzej sprawy .......................................... § 3. Wola prowadzenia cudzej sprawy ................................................... § 4. Brak tytułu prawnego do prowadzenia cudzej sprawy........... 9 9 11 16 21 27 38 47 53 53 56 57 61 61 61 65 71 78 81 91 VV Spis treści I. Problem terminologii (działanie „bez zlecenia”) ............ II. Ujęcie przesłanki działania sine mandatu w obcych 91 systemach prawnych ................................................................ 92 III. Tytuły prawne obligujące lub uprawniające 96 do prowadzenia cudzej sprawy ............................................ 96 1. Umowy i inne czynności prawne .................................... 2. Powszechnie obowiązujące przepisy prawa .............. 98 3. Orzeczenia sądowe i decyzje administracyjne .......... 109 4. Statuty osób prawnych ......................................................... 110 IV. Problem istnienia tytułu prawnego w relacji negotiorum gestor – osoba trzecia ...................................... 113 V. Działanie wykraczające poza tytuł prawny ..................... 117 § 5. Inne przesłanki negotiorum gestio ................................................ 120 I. Problem „uzasadnionego powodu” ingerencji w cudzą sprawę ............................................................................................. 120 II. Nieobecność lub brak możliwości zajęcia się sprawą przez osobę zainteresowaną ................................................. 122 Rozdział V. Dogmatyczne koncepcje prowadzenia cudzych spraw bez zlecenia ..................................................................................... 127 § 1. Uwagi wstępne ........................................................................................ 127 § 2. Negotiorum gestio jako quasi-kontrakt ........................................ 128 § 3. Teorie pomocy międzyludzkiej ........................................................ 131 § 4. Koncepcja hipotetycznej umowy ................................................... 133 § 5. Koncepcja ustawowego stosunku zobowiązaniowego .......... 138 § 6. Natura prawna negotiorum gestio w prawie polskim ............. 140 I. Pozaumowny stosunek obligacyjny .................................... 140 II. Problem ustalenia chwili powstania stosunku prawnego negotiorum gestio ................................................. 143 III. Charakter prawny działań negotiorum gestora .............. 144 Rozdział VI. Struktura podmiotowa negotiorum gestio ............... 147 § 1. Prowadzący cudzą sprawę (negotiorum gestor) ........................ 147 § 2. Osoba zainteresowana (dominus negotii) .................................. 150 I. Cechy podstawowe .................................................................... 150 II. Nasciturus jako dominus negotii ........................................ 151 § 3. Błąd prowadzącego sprawę co do osoby domini negotii ...... 155 § 4. Wielość podmiotów po stronie zainteresowanego w sprawie ................................................................................................. 157 § 5. Wielość podmiotów po stronie prowadzącego cudzą sprawę ....................................................................................................... 160 VI Spis treści Rozdział VII. Treść stosunku prawnego prowadzenia cudzych spraw bez zlecenia .................................................................................... 163 § 1. Obowiązki prowadzącego cudzą sprawę bez zlecenia ............ 163 I. Obowiązek działania z korzyścią dla domini negotii.... 163 II. Obowiązek działania zgodnie z wolą osoby zainteresowanej .......................................................................... 169 III. Obowiązek zawiadomienia osoby zainteresowanej ...... 173 IV. Obowiązek kontynuowania czynności prowadzenia sprawy ............................................................................................ 178 V. Obowiązek działania z należytą starannością ................. 183 1. Wzorce należytej staranności negotiorum gestora w wybranych ustawodawstwach europejskich ........ 183 2. Należyta staranność negotiorum gestora w prawie polskim ..................................................................................... 187 VI. Obowiązek złożenia rachunku osobie zainteresowanej 194 VII. Obowiązek wydania uzyskanej korzyści ........................... 197 VIII. Obowiązek zachowania w poufności informacji uzyskanych w ramach prowadzenia cudzej sprawy .... 203 § 2. Uprawnienia prowadzącego cudzą sprawę bez zlecenia ........ 204 I. Roszczenie o zwrot wydatków i nakładów ....................... 204 II. Roszczenie o zwolnienie z zaciągniętych zobowiązań 213 III. Problem roszczenia negotiorum gestora o wynagrodzenie ........................................................................ 217 IV. Roszczenie o naprawienie szkody doznanej w związku z prowadzeniem cudzej sprawy ........................................... 225 V. Wyłączenie roszczeń negotiorum gestora z uwagi na działanie cum animo donandi ........................................ 236 § 3. Uprawnienia i obowiązki domini negotii ................................... 241 § 4. Wygaśnięcie stosunku prawnego prowadzenia cudzych spraw bez zlecenia ................................................................................ 243 § 5. Przedawnienie roszczeń ze stosunku prowadzenia cudzych spraw bez zlecenia ................................................................................ 248 Rozdział VIII. Potwierdzenie czynności prowadzenia cudzej sprawy .............................................................................................................. 253 § 1. Konstrukcyjne modele czynności potwierdzenia w ustawodawstwach europejskich a potwierdzenie w prawie polskim ................................................................................. 253 § 2. Charakter prawny czynności potwierdzenia .............................. 257 § 3. Przedmiot czynności potwierdzenia .............................................. 260 § 4. Skutki prawne potwierdzenia ........................................................... 261 VII Spis treści Rozdział IX. Odpowiedzialność negotiorum gestora z tytułu nienależytego prowadzenia cudzej sprawy bez zlecenia .. 269 § 1. Problem określenia reżimu oraz zasady odpowiedzialności odszkodowawczej prowadzącego cudzą sprawę bez zlecenia ..................................................................................................... 269 § 2. Brak należytej staranności negotiorum gestora ........................ 274 § 3. Odpowiedzialność negotiorum gestora za działanie wbrew woli domini negotii ............................................................................ 279 I. Prowadzenie sprawy wbrew woli osoby zainteresowanej .......................................................................... 279 II. Wola domini negotii sprzeczna z ustawą lub zasadami współżycia społecznego ........................................................... 284 § 4. Odpowiedzialność za dokonanie nieuzasadnionych zmian w mieniu domini negotii ................................................................... 292 Rozdział X. Zakres zastosowania negotiorum gestio (sytuacje wybrane) .................................................................................... 299 § 1. Uwagi wstępne ....................................................................................... 299 § 2. Działanie dla przyszłej osoby prawnej lub osoby prawnej w stadium organizacji ......................................................................... 300 I. Działanie w fazie przedorganizacyjnej ............................... 300 II. Działanie w fazie osoby prawnej w organizacji ............. 304 § 3. Działanie rzekomego pełnomocnika ............................................. 311 I. Dokonanie czynności materialnoprawnych bez umocowania ................................................................................. 311 II. Dokonanie czynności procesowych bez umocowania 318 § 4. Działanie członka zarządu spółki kapitałowej po wygaśnięciu mandatu ................................................................... 321 § 5. Wykonywanie ponadlimitowych świadczeń zdrowotnych ... 327 I. Problem limitowania świadczeń zdrowotnych .............. 327 II. Charakter prawny relacji łączącej NFZ i świadczeniodawców .............................................................. 328 III. Wykonywanie ponadlimitowych świadczeń zdrowotnych jako negotiorum gestio ................................ 330 § 6. Profesjonalne poszukiwanie spadkobierców ............................ 337 § 7. Spełnienie świadczenia pieniężnego za dłużnika ...................... 348 § 8. Działanie organizacji zbiorowego zarządzania prawami autorskimi jako negotiorum gestor ................................................ 352 § 9. Stosowanie przepisów o negotiorum gestio przez ustawowe odesłanie ................................................................................................. 356 I. Przepisy odsyłające (uwagi wstępne) .................................. 356 II. Dokonanie nakładów na przedmiot użytkowania ........ 359 VIII Spis treści III. Dokonanie nakładów na przedmiot zastawu zwykłego 365 IV. Nakłady i wydatki na przedmiot użyczenia ...................... 367 V. Zarządzanie spadkiem podlegającym następnie odrzuceniu .................................................................................... 371 VI. Prowadzenie spraw spółki jawnej poza zakresem umocowania ................................................................................. 375 Rozdział XI. Niewłaściwe prowadzenie cudzych spraw bez zlecenia .................................................................................................... 381 § 1. Uwagi wprowadzające ......................................................................... 381 § 2. Niewłaściwe prowadzenie cudzych spraw bez zlecenia w dobrej wierze ..................................................................................... 382 § 3. Niewłaściwe prowadzenie cudzych spraw bez zlecenia w złej wierze ........................................................................................... 394 § 4. Potwierdzenie czynności niewłaściwego prowadzenia cudzej sprawy ....................................................................................... 402 Rozdział XII. Negotiorum gestio a inne instytucje prawne (problem zbiegu roszczeń) ................................................................... 407 § 1. Samodzielny czy subsydiarny charakter roszczeń z tytułu negotiorum gestio? ............................................................................... 407 § 2. Prowadzenie cudzych spraw bez zlecenia a bezpodstawne wzbogacenie .......................................................................................... 411 I. Porównanie konstrukcji obu figur prawnych ................ 411 II. Zbieg negotiorum gestio i bezpodstawnego wzbogacenia w ujęciu prawnoporównawczym ............. 417 III. Problem pozornego zbiegu przepisów ............................... 419 IV. Zbieg bezpodstawnego wzbogacenia i prawidłowego prowadzenia cudzych spraw bez zlecenia ........................ 421 V. Zbieg bezpodstawnego wzbogacenia i nieprawidło- wego prowadzenia cudzych spraw bez zlecenia ............ 423 § 3. Zbieg roszczeń z tytułu negotiorum gestio i subrogacji ustawowej ................................................................................................ 429 § 4. Prowadzenie cudzych spraw bez zlecenia a wykonanie nieważnej umowy................................................................................. 432 Rozdział XIII. Działanie w celu odwrócenia niebezpieczeństwa grożącego innej osobie i ratowanie jej dobra .......................... 439 § 1. Odwrócenie niebezpieczeństwa i ratowanie cudzego dobra jako szczególny przypadek działania w cudzej sprawie ....... 439 § 2. Przesłanka odwrócenia niebezpieczeństwa grożącego innej osobie ....................................................................................................... 441 § 3. Przesłanka ratowania cudzego dobra ............................................ 445 § 4. Roszczenie o zwrot wydatków a rezultat działania gestora .... 452 IX Spis treści § 5. Ograniczenie odpowiedzialności negotiorum gestora za szkodę wynikającą z nienależytego działania w cudzej sprawie ..................................................................................................... 455 § 6. Inne obowiązki gestora działającego w celu ratowania cudzego dobra ........................................................................................ 458 § 7. Ratowanie cudzego dobra wbrew woli osoby ratowanej ....... 461 § 8. Odwrócenie niebezpieczeństwa i ratowanie cudzego dobra w wykonaniu ustawowego obowiązku .......................... 467 Rozdział XIV. Negotiorum gestio de lege ferenda .............................. 471 Indeks rzeczowy .................................................................................................. 481 X Wstęp Prowadzenie cudzych spraw bez zlecenia należy do klasycznych instytu- cji prawa cywilnego. Jest to figura prawna, u podstaw której leżą ważkie racje aksjologiczne, humanitarne i społeczne motywujące ustawodawców do przy- znania ochrony prawnej podmiotowi, który z własnej inicjatywy podejmuje działanie w celu ochrony interesu innej osoby lub przysporzenia jej szeroko rozumianej korzyści. Negotiorum gestio sytuowane tradycyjnie w kategorii pozaumownych stosunków zobowiązaniowych w interesujący sposób łączy w sobie elementy reżimu kontraktowego i deliktowego. Do podjęcia jurydycz- nej analizy tej instytucji prawnej skłania przede wszystkim jej złożona struk- tura konstrukcyjna, a także funkcjonalne powiązanie ze sferą aksjologiczną i postawami altruistycznymi w życiu społecznym. Trudno też oprzeć się wra- żeniu, iż negotiorum gestio od dłuższego czasu pozostaje (wypadałoby dodać – niezasłużenie) poza głównym obszarem zainteresowania polskiej doktryny i judykatury. Stanowi to dodatkowy impuls dla podjęcia eksploracji dogma- tycznych, zwłaszcza iż od wydania ostatniego opracowania monograficznego na ten temat (dotyczącego ujęcia tej instytucji w Kodeksie zobowiązań)1 mi- nęło prawie pięćdziesiąt lat. Celem pracy jest dogmatyczna analiza konstrukcji prawnej prowadzenia cudzych spraw bez zlecenia w ujęciu Kodeksu cywilnego (art. 752–757 KC). Tak określony cel badawczy determinował zarazem zakres monografii. Praca obejmuje rozważania dotyczące przesłanek negotiorum gestio, struktury pod- miotowej, powstania, treści oraz wygaśnięcia stosunku zobowiązaniowego pro- wadzenia cudzych spraw bez zlecenia (tzw. właściwego negotiorum gestio), odpowiedzialności stron tego stosunku prawnego, problematyki zbiegu rosz- czeń z tytułu negotiorum gestio z innymi roszczeniami jak również nieuregu- lowanej w naszym kodeksie konstrukcji tzw. niewłaściwego prowadzenia cu- dzych spraw bez zlecenia. Aby w możliwie szerokim zakresie zaprezentować egzemplifikacje formułowanych tez natury dogmatycznej, w oddzielnym roz- dziale (X) przedstawiono analizę dopuszczalności zastosowania negotiorum gestio w wybranych sytuacjach faktycznych, a także problematykę stosowa- nia przepisów o prowadzeniu cudzych spraw bez zlecenia przez odesłanie. Przyjęty cel badawczy zadecydował o pozostawieniu poza zakresem niniejszej pracy przypadków negotiorum gestio dostrzegalnych w poszczególnych dzia- łach prawa prywatnego (np. prawie autorskim, prawie konsumenckim, prawie 1 W. Ludwiczak, Prowadzenie cudzych spraw bez zlecenia, Warszawa 1960. XIXI Wstęp papierów wartościowych), jak również problematyki prowadzenia cudzych spraw bez zlecenia w prawie prywatnym międzynarodowym2, w tym w szcze- gólności regulacji zawartej w Rozporządzeniu (WE) Nr 864/2007 z 11.7.2007 r. dotyczącym prawa właściwego dla zobowiązań pozaumownych („Rzym II”)3. Wiele z tych zagadnień mogłoby stanowić przedmiot odrębnego opracowa- nia monograficznego. Praca obejmuje analizę konstrukcji prawnej negotiorum gestio w prawie polskim, przy czym obok typowych metod badań cywilistycznych w pokaź- nym zakresie wykorzystano również metodę prawnoporównawczą. Jako punkt odniesienia przyjęto regulacje prowadzenia cudzych spraw bez zlecenia (oraz dorobek judykatury i doktryny) w wybranych ustawodawstwach Europy kon- tynentalnej oraz w pewnym zakresie także figury prawne występujące w syste- mach common law, które pełnią funkcję zbliżoną do negotiorum gestio w sy- stemach civil law. Poszukiwanie analogii pomiędzy jurydycznym kształtem, naturą prawną i funkcjami negotiorum gestio w prawie polskim i ustawodaw- stwach kontynentalnej Europy było uzasadnione wspólnym rodowodem bada- nej instytucji prawnej sięgającym prawa rzymskiego. Interesującym i ważnym punktem odniesienia stały się także istniejące już projekty unifikacji przepi- sów o prowadzeniu cudzych spraw bez zlecenia w ramach Unii Europejskiej. Chodzi tu w szczególności o przygotowany przez Study Group on a European Civil Code kompletny projekt unifikacyjny negotiorum gestio (Benevolent Intervention in Another’s Affairs, PEL Ben. Int.) opublikowany wraz z uzasad- nieniem w 2006 r.4 Projekt ten został następnie w prawie niezmienionej formie 2 Zob. M. Wandt, Die Geschäftsführung ohne Auftrag im Internationalen Privatrecht, Berlin 1989, s. 56 i n.; G. Habermann, Die Geschäftsführung ohne Auftrag im System des Internationalen Privatrechts, Mainz 1990, s. 23 i n.; K. U. Patrzek, Die vertragsakcesso- rische Anknüpfung im Internationalen Privatrecht (dargestellt anhand des Deliktrechts, die Geschäftsführung ohne Auftrag, des Bereicherungsrechts und der culpa in contra- hendo), München 1992, s. 37 i n.; B. v. Hoffmann, Das auf die Geschäftsführung ohne Auftrag anzuwendende Recht, w: Vorschläge und Gutachten zur Reform des deutschen internationalen Privatrechts der außervertraglichen Schuldverhältnisse,Tübingen 1983, s. 80–96; B. v. Hoffmann, K. Thorn, Internationales Privatrecht, München 2005, s. 479 i n.; F. Rose, Restitution and the conflict of Laws, Oxford 1995, s. 100 i n.; H. Chanteloup, Les quasi-contrats en droit international privé, Paris 1989, s. 89 i n. 3 Zob. C. W. Fröhlich, The Private International Law of Non-Contractual Obligations According to the Rome-II Regulation A Comparative Study of the Choice of Law Rules in Tort Under European, English and German Law, Hamburg 2008, s. 23 i n.; J. Kropholler, Internationales Privatrecht, Tübingen 2006, s. 547 i n.; J. Pisuliński, Europejskie prawo cywilne, Warszawa 2009, s. 19 i n. 4 Zob. Study Group on a European Civil Code (prepared by Ch. von Bar), Principles of European Law – Benevolent Intervention in Another’s Affairs (PEL Ben. Int.), Munich 2006. Zob. też N. Jansen, Negotiorum gestio und Benevolent Intervention in Another’s Affairs: Principles of European Law?, Zeitschrift für Europäisches Privatrecht (ZEuP) 2007, Nr 3, s. 958 i n.; H. Sprau, Benevolent Intervention in Another’s Affairs: Some Remarks on the Draft Report presented by the Study Group on a European Civil Code, ERA – Forum 2006, Nr 2, s. 220 i n. XII Wstęp włączony do opublikowanego na początku 2008 r. (Akademickiego) Projektu Wspólnej Ramy Odniesienia (Draft of Common Frame of Reference, DCFR)5, będącego efektem wspólnych prac Grupy Studyjnej oraz Acquis Group. Zamierzeniem Autora było wykorzystanie w możliwie szerokim zakresie dorobku polskiej judykatury. Przeprowadzone w ramach przygotowania ni- niejszej pracy badania orzecznictwa Sądu Najwyższego (w tym także orzeczeń niepublikowanych) wskazują jednak na ograniczone wykorzystanie instytu- cji prowadzenia cudzych spraw bez zlecenia. Charakterystyczna dla naszego orzecznictwa jest stosunkowo mała liczba judykatów dotyczących negotiorum gestio, brak orzeczeń, w których poddano by szczegółowej interpretacji po- szczególne przesłanki negotiorum gestio a także orzeczeń, które ujmowałyby tę instytucję prawną od strony konstrukcyjnej lub porządkowały ją w ramach systematyki kodeksowej. Zauważalne jest przy tym, iż na tle stanów faktycz- nych, w których mamy do czynienia z działaniem podmiotu w cudzej sferze interesów bez tytułu prawnego i które mogłyby być oceniane przy zastoso- waniu kilku figur prawnych, judykatura zwykle chętniej rozstrzyga przeciw odwoływaniu się do negotiorum gestio. Jak można podejrzewać, wiąże się to z pewnego rodzaju „niechęcią” do instytucji prawnej o skomplikowanej strukturze i niełatwych do określenia skutkach prawnych. Odwrotne zjawisko zaobserwować można w orzecznictwie państw Unii Europejskiej (w szczegól- ności Niemiec, Szwajcarii i Francji), gdzie negotiorum gestio jest szeroko sto- sowane, a katalog przypadków wykorzystania tej konstrukcji ulega ciągłemu poszerzaniu. Jest to wynikiem dostrzegania w tamtejszej doktrynie i judyka- turze potrzeby udzielenia ochrony prawnej oraz przyznania odpowiednich roszczeń osobom dobrowolnie podejmującym działanie w cudzej sprawie. Nie bez znaczenia są przy tym korzyści wynikające z zastosowania tej właśnie figury prawnej w porównaniu z innymi instytucjami prawnymi pozostającymi w ewentualnym zbiegu (np. bezpodstawnym wzbogaceniem). Pozostaje mieć nadzieję, iż niniejsza praca przyczyni się do przybliżenia konstrukcji praw- nej i funkcji instytucji negotiorum gestio, co znajdzie odzwierciedlenie także w jej szerszym stosowaniu w naszej judykaturze. W pracy uwzględniono stan prawny oraz dorobek polskiego piśmienni- ctwa i judykatury na dzień 1.3.2009 r. Dotyczy to również literatury i orzeczni- ctwa obcego, w tym także projektów unifikacyjnych. Odnosząc się do kwestii ewentualnych zmian kodeksowej regulacji negotiorum gestio warto przypo- 5 Zob. Study Group on a European Civil Code oraz Acquis Group (edited by Ch. von Bar, E. Clive, H. Schulte-Nölke), Principles, Definitions and Model Rules of European Private Law – Draft Common Frame of Reference, Munich 2008. Zob. też R. Schulze, The Academic Draft of CFR and the EC Contract Law, w: Common Frame of Reference and Existing EC Contract Law, Munich 2008, s. 3 i n.; K. D. Kerameus, Comparative Law and Common Frame of Reference, w: Common Frame of Reference and Existing EC Contract Law, Munich 2008, s. 25 i n.; H. Schulte-Nölke, Contract Law or Law of Obligations? – The Draft Common Frame of Reference (DCFR) as a multifunction tool, w: Common Frame of Reference and Existing EC Contract Law, Munich 2008, s. 47 i n. XIII Wstęp mnieć, iż w opublikowanej tzw. Zielonej Księdze nie przedstawiono sugestii co do potrzeby tego rodzaju modyfikacji6. W ramach prac nad nowym Kodek- sem cywilnym do chwili oddania pracy do druku nie został też przygotowany projekt zmiany przepisów o negotiorum gestio. Wprawdzie niniejsza monografia jest plonem indywidualnej pracy autora, niemniej u jej podstaw leżą wiedza i doświadczenie zebrane w ciągu minio- nych lat pracy uniwersyteckiej. Słowa szczególnego podziękowania za wielolet- nią opiekę naukową oraz nieustającą inspirację intelektualną kieruję do Pana Prof. dr hab. Mirosława Bączyka. Pragnę również podziękować całemu gro- nu cywilistów Wydziału Prawa i Administracji UMK w Toruniu (w tym także profesorom emerytowanym) za okazywaną życzliwość oraz wsparcie nauko- we i koleżeńskie. Mein besonderer Dank gilt außerdem dem Max-Planck-Institut für au- sländisches und internationales Privatrecht in Hamburg, das es mir mehr- fach ermöglichte, in ihren Räumen rechtsvergleichende Forschungen dur- chzuführen. Für ausgesprochen interessante Diskussionen und Anregungen bedanke ich mich insbesondere bei Herrn Professor Reinhard Zimmermann und bei den wissenschaftlichen Mitarbeitern des Institutes7. Osobiste, a zarazem najważniejsze wyrazy podziękowania, kieruję do osób mi bliskich za ich poświęcenie i wyrozumiałość, bez których niniejsza praca z pewnością by nie powstała. Przemysław Drapała Maj 2009 r. 6 Zob. Zielona Księga, Optymalna wizja kodeksu cywilnego w Rzeczpospolitej Pol- skiej (red. Z. Radwański), Warszawa 2006. 7 Auch bin ich Herrn Prof. Dr. Nils Jansen (Universität Münster) für das Zurver- fügungstellen des Manuskripts seiner Kommentierung zur GoA (§§ 677–687 Abs. 1) noch vor der Herausgabe des dritten Bands des „Historisch – kritischen Kommentars zum BGB” sehr dankbar. XIV Wykaz skrótów 1. Źródła prawa DCFR ...................................... Draft of Common Frame of Reference – (akade- micki) Projekt Wspólnej Ramy Odniesienia opu- blikowany w lutym 2008 r. HipU ...................................... ustawa z 6.7.1982 r. o księgach wieczystych i hipo- tece (tekst jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 ze zm.) KC ........................................... ustawa z 23.4.1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93 ze zm.) KC austr. ............................... Kodeks cywilny austriacki z 1811 r. KC franc. ............................... Kodeks cywilny francuski z 1804 r. KC holend. ........................... Kodeks cywilny holenderski z 1992 r. KC hiszp. ............................... Kodeks cywilny hiszpański z 1889 r. KC niem. ............................... Kodeks cywilny niemiecki z 1896 r. KC wł. .................................... Kodeks cywilny włoski z 1942 r. KH ........................................... rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z 27.6.1934 r. – Kodeks handlowy (Dz.U. Nr 57, poz. 502 ze zm.) KK ........................................... ustawa z 6.6.1997 r. – Kodeks karny (Dz.U. Nr 88, poz. 553 ze zm.) Konstytucja RP .................. ustawa z 2.4.1997 r. – Konstytucja Rzeczy pos- politej Polskiej (Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze zm.) KPC......................................... ustawa z 17.11.1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 ze zm.) KRO ........................................ ustawa z 25.2.1964 r. – Kodeks rodzinny i opie- kuńczy (Dz.U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) KSH ......................................... ustawa z 15.9.2000 r. – Kodeks spółek handlo- KZ ........................................... wych (Dz.U. Nr 94, poz. 1037 ze zm.) rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z 27.10.1933 r. – Kodeks zobowiązań (Dz.U. Nr 82, poz. 598 ze zm.) OpzdrU ................................. ustawa z 27.8.2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicz- XVXV Wykaz skrótów nych (tekst jedn. Dz.U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 ze zm.) PECL ....................................... Principles of European Contract Law PEL Ben. Int. ........................ Benevolent Intervention in Another’s Affairs – projekt unifikacji przepisów o negotiorum ge- stio przygotowany przez Study Group on a Euro- pean Civil Code w 2006 r. PPU ......................................... ustawa z 25.9.1981 r. o przedsiębiorstwach pań- stwowych(tekst jedn. Dz.U. z 2002 r. Nr 112, poz. 981 ze zm.) PrOblig szwajc. .................. prawo obligacyjne szwajcarskie z 1911 r. PrUpadNapr ........................ ustawa z 28.2.2003 r. – Prawo upadłościowe i na prawcze (tekst jedn. Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1361 ze zm.) 2. Organy i instytucje BGH ........................................ Bundesgerichtshof (Niemcy) BGHZ ..................................... Entscheidungen des Bundesgerichtshofes in Zivil sachen CA .......................................... Court of Appeal MKiDN .................................. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego NSA ......................................... Naczelny Sąd Administracyjny OGH ....................................... Oberster Gerichtshof (Austria) SA ........................................... SN ............................................ TK ........................................... Trybunał Konstytucyjny Sąd Apelacyjny Sąd Najwyższy 3. Publikatory i czasopisma AC ........................................... Law Reports, Appeal Cases AcP .......................................... Archiv für die civilistische Praxis AUWr ..................................... Acta Universitatis Wratislaviensis Bull. Civ. ............................... Bulletin des arrêts de la Cour de Cassation ren- dus en matière civile Ch.D. ...................................... Law Reports, Chancery Division CLP ......................................... Current Legal Problems Dz.U. ....................................... Dziennik Ustaw ELJ ........................................... European Law Journal ER ............................................ English Reports EPPP ....................................... Encyklopedia Podręczna Prawa Prywatnego, War- sza wa 1936 XVI Wykaz skrótów Juristische Blätter Juristenzeitung Juris – Classeur périodique EPS .......................................... Europejski Przegląd Sądowy EvBl ........................................ Evidenzblatt der Rechtsmittelentscheidungen FamRZ ................................... Zeitschrift für gesamte Familienrecht H.Bl. ........................................ H. Blackstone, Common Pleas reports JBl ........................................... JZ ............................................. J.C.P. ....................................... KPP ......................................... Kwartalnik Prawa Prywatnego MoP ......................................... Monitor Prawniczy M.P. ......................................... Monitor Polski NJW ........................................ Neue Juristische Wochenschrift NP ........................................... Nowe Prawo OSN ........................................ Orzecznictwo Sądu Najwyższego (1945–1962) OSNAPiUS ............................ Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Zbiór Urzę do- wy. Izba Administracyjna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych OSNC ..................................... Orzecznictwo Sądu Najwyższego Izby Cywilnej (od 1995 r.) OSNCP ................................... Orzecznictwo Sądu Najwyższego Izby Cywilnej, Izby Administracyjnej, Izby Pracy i Ubezpieczeń Społecznych (1962–1994) OSP ......................................... Orzecznictwo Sądów Polskich OSPiKA ................................. Orzecznictwo Sądów Polskich i Komisji Arbi tra- żowych Pal. .......................................... Palestra PiM ......................................... Prawo i Medycyna PiP ........................................... Państwo i Prawo POP ........................................ Przegląd Orzecznictwa Podatkowego PPH ......................................... Przegląd Prawa Handlowego Pr.Sp. ...................................... Prawo Spółek PS ............................................. Przegląd Sądowy PUG ........................................ Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego RdW ........................................ Österrichisches Recht der Wirtschaft RTD ........................................ Revue trimestrielle de droit civil RPEiS ...................................... Ruch Prawniczy Ekonomiczny i Socjologiczny SC ............................................ SP ............................................. SPE .......................................... TPP .......................................... Transformacje Prawa Prywatnego W.L.R. ..................................... Weekley Law Reports Studia Cywilistyczne Studia Prawnicze Studia Prawno-Ekonomiczne XVII Wykaz skrótów ZEuP ....................................... Zeitschrift für Europäisches Privatrecht ZNUJ ...................................... Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego ZNUŁ ..................................... Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Łódzkiego ZNUŚl. ................................... Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Śląskiego 4. Inne skróty artykuł chapter art. .......................................... Ch. .......................................... cz. ............................................ część n. ............................................. następny Nb .......................................... numer brzegowy NFZ ........................................ Narodowy Fundusz Zdrowia Nr ........................................... numer orz. ......................................... orzeczenie por. ........................................ porównaj poz. ........................................ pozycja uchw. ..................................... uchwała ust. ......................................... ustęp wyr. ........................................ wyrok z.o.z. ....................................... OZZ ....................................... organizacja zbiorowego zarządzania zakład opieki zdrowotnej XVIII Wykaz literatury A. Agopszowicz, Obowiązek zapobieżenia szkodzie, Wrocław–Warszawa 1978. A. Agopszowicz, Roszczenie o odwrócenie grożącego niebezpieczeństwa, PiP 1973, Nr 4. A. Agopszowicz, w: Ustawa o gminnym samorządzie terytorialnym. Komentarz, Warszawa 1999. M. Allerhand, Kodeks handlowy z komentarzem, Bielsko–Biała (reprint) 1995 . M. P. Amrein, Die Gewinnherausgabe als Rechtsfortwirkung. Ein Beitrag zur Lehre von unechten (eigennutzigen) Geschäftaführung ohne Auftrag, Zürich 1967. P. Apathy, Verwendungsanspruch, Wien 1989. Ch. Aubry, Ch. Rau, A. Ponsard, N. Batie, Droit civil français, Paris 1975. P. Apathy, w: Schwimann ABGB Praxiskommentar, Bd. 4, Wien 2006. P. Apathy, A. Riedler, Schuldrecht, Besonderer Teil, Bd.III, Wien–New York 2002. P. Apathy, Verwendungsanspruch, Wien 1989. B. Banaszak, Prawo konstytucyjne, Warszawa 2001. Z. Banaszczyk, P. Granecki, O istocie należytej staranności, Pal. 2002, Nr 7–8. Ch. von Bar (red.), Study Group on a European Civil Code, Principles of European Law – Benevolent Intervention in Another’s Affairs (PEL Ben. Int.), Munich 2006. Ch. von Bar, Überwindung der Lehre von Quasiverträgen in Privatrechten der Europäischen Union, w: Festschrift für Hans Stoll, Tübingen 2001. Ch. von Bar, Prace nad projektem Europejskiego Kodeksu cywilnego, PiP 2000, Nr 10. Ch. von Bar, Od zasad do kodyfikacji: perspektywy europejskiego prawa prywatnego, KPP 2002, Nr 2. Ch. von Bar, Überwindung der Lehre von Quasiverträgen in Privatrechten der Europäischen Union, w: Festschrift für Hans Stoll, Tübingen 2001. Ch. von Bar, R. Zimmermann, Grundregeln des Europäischen Vertragsrechts, Teile I und II, München 2002. A. Barczak-Oplustil, K. Oplustil, Spółki kapitałowe w stadium organizacji, Warszawa 2002. L. Batsch, Anwendungsersatzanspruch und Schadensersatzpflicht des Geschäftsführers ohne Auftrag, AcP 171 (1971). XIXXIX
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Prowadzenie cudzych spraw bez zlecenia. Konstrukcja prawna
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: