Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00869 011058 7491822 na godz. na dobę w sumie
Prowadzenie działalności leczniczej. Aspekty prawne - ebook/pdf
Prowadzenie działalności leczniczej. Aspekty prawne - ebook/pdf
Autor: , Liczba stron: 239
Wydawca: Difin Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-7930-178-2 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Zamiarem autorów nie było napisanie komentarza do ustawy o działalności leczniczej z 15 kwietnia 2011 r., gdyż takie Czytelnik znajdzie na rynku wydawniczym. Niniejsza pozycja nie została ograniczona do analizy jednej ustawy, lecz aspektowo obejmuje zagadnienia kluczowe w funkcjonowaniu podmiotów wykonujących działalność leczniczą. Zamiarem Autorów było stworzenie publikacji stanowiącej niejako kompendium wiedzy o prawnych aspektach prowadzenia tego rodzaju specyficznej działalności.

Opracowanie zostało przygotowane przez praktyków prawa związanych z kancelarią KPMZ.pl w Rzeszowie, którzy od wielu lat zajmują się obsługą prawną podmiotów prowadzących działalność leczniczą. Doświadczenie i wiedza nabyte podczas obsługi prawnej szpitali, ZOZów, prowadzenia sporów sądowych z zakresu odpowiedzialności z tytułu błędów medycznych, naruszeń praw pacjenta, sporów pracowniczych i innych, pozwoliły na skonfrontowanie teoretycznych założeń norm ustawowych z praktycznymi aspektami ich stosowania, i przez to wyciągnięcie odpowiednich wniosków.

Znajdź podobne książki

Darmowy fragment publikacji:

Redakcja naukowa Paweł Bała Mariusz Załucki Prowadzenie działalności leczniczej Aspekty prawne Difin Copyright © by Difin SA Warszawa 2013 Wszelkie prawa zastrzeżone. Kopiowanie, przedrukowywanie i rozpowszechnianie całości lub fragmentów niniejszej pracy bez zgody wydawcy zabronione. Książka ta jest dziełem twórcy i wydawcy. Prosimy, abyś przestrzegał praw jakie im przysługują. Jej zawartość możesz udostępnić nieodpłatnie osobom bliskim lub osobiście znanym, ale nie publikuj jej w internecie. Jeśli cytujesz jej fragmenty, nie zmieniaj ich treści i koniecznie zaznacz czyje to dzieło. A kopiując jej część, rób to jedynie na użytek osobisty. Szanujmy cudzą własność i prawo. Recenzja: prof. dr hab. Paweł Chmielnicki Redaktor prowadząca: Renata Fleszar Korekta: Małgorzata Kryska-Mosur ISBN 978-83-7930-178-2 Difin SA Warszawa 2013 00-768 Warszawa, ul. F. Kostrzewskiego 1 tel. 22 851 45 61, 22 851 45 62 fax 22 841 98 91 www.difin.pl Skład i łamanie: Edit sp. z o.o. Wydrukowano w Polsce SpiS treści Wstęp ................................................................................................ 9 Rozdział I praWo do ochrony zdroWia i praWa pacjenta .............................. 11 Paweł Bała 1. Konstytucyjne prawo do ochrony zdrowia ............................................. 11 1.1. Podmioty prawa do ochrony zdrowia .............................................. 12 1.2. Treść prawa do ochrony zdrowia .................................................... 15 2. Pojęcie praw pacjenta .......................................................................... 19 2.1. Katalog praw pacjenta ................................................................... 20 2.2. Charakterystyka praw pacjenta ....................................................... 21 2.3. Odpowiedzialność w przypadku naruszenia praw pacjenta ................. 34 Rozdział II proces poWstaWania podmiotóW proWadzących działalność leczniczą .................................................................... 39 Dawid Grysztar 1. Rodzaje podmiotów prowadzących działalność leczniczą ........................ 39 1.1. Przedsiębiorca jako podmiot leczniczy ............................................ 40 1.2. Samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej jako podmiot leczniczy ..................................................................................... 42 2. Podmioty prowadzące działalność leczniczą, a obowiązek rejestracyjny ...................................................................................... 49 2.1. Przesłanki odmowy wpisu podmiotu do rejestru oraz przesłanki wykreślenia podmiotu z rejestru ..................................................... 52 3. Podmioty prowadzące działalność leczniczą o szczególnej regulacji .......... 55 6 Spis treści 4. Proces przekształcania samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej w spółkę prawa handlowego ............................................... 59 4.1. Przekształcenie – definicja ............................................................ 59 5. Podsumowanie .................................................................................. 71 Rozdział III zasady funkcjonoWania podmiotóW Wykonujących działalność leczniczą ................................................................... 72 Piotr Pietruś 1. Ustawowe warunki wykonywania działalności leczniczej ....................... 72 1.1. Podmioty lecznicze – warunki funkcjonowania ............................... 74 1.2. Praktyka zawodowa – warunki funkcjonowania .............................. 78 1.3. Dodatkowe warunki udzielania świadczeń zdrowotnych ................... 80 2. Finansowanie świadczeń medycznych ze środków Narodowego Funduszu Zdrowia. Umowa z Narodowym Funduszem Zdrowia jako podstawowe źródło finansowania podmiotów wykonujących działalność leczniczą ...... 84 2.1. Umowa o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej .......................... 87 2.2. Udzielanie świadczeń ponadlimitowych ......................................... 90 Rozdział IV podmioty proWadzące działalność leczniczą niebędące przedsiębiorcami .......................................................... 96 Wojciech Maciejko 1. Publicznoprawne aspekty zdrowia ........................................................ 96 2. Podmioty lecznicze niebędące przedsiębiorcami .................................... 100 3. Statut podmiotu leczniczego niebędącego przedsiębiorcą ........................ 105 4. Rada społeczna ................................................................................. 110 Rozdział V komercyjne proWadzenie działalności leczniczej ................... 115 Mariusz Załucki 1. Zasady ogólne ................................................................................... 116 2. Pobieranie opłat od świadczeniobiorców .............................................. 117 3. Przypadki szczególne ......................................................................... 121 4. Obowiązki organizacyjne ................................................................... 122 5. Odpłatność usług okołomedycznych .................................................... 123 6. Reklama i informacja ......................................................................... 126 Spis treści 7 Rozdział VI kontrola i nadzór nad podmiotami Wykonującymi działalność leczniczą ................................................................... 129 Janusz Gujda 1. Zakres kontroli i nadzoru .................................................................... 131 2. Podmioty wykonujące kontrolę i nadzór w działalności leczniczej ........... 142 3. Uprawnienia podmiotów wykonujących działalność leczniczą ................. 145 Rozdział VII pojęcie pracodaWcy i charakter jego oboWiązkóW W podmiotach Wykonujących działalność leczniczą ............... 150 Aleksandra Kowalczyk 1. Pojęcie pracodawcy i zakładu pracy wobec regulacji ustawy o działalności leczniczej ..................................................................... 152 2. Kategorie pojęciowe „przedsiębiorstwa” i „działalności gospodarczej” w świetle uprawnień zbiorowości pracowniczej ..................................... 159 3. Charakter obowiązków pracodawcy związanych z bieżącym funkcjonowaniem zakładu pracy i organizacją procesu pracy .................. 164 Rozdział VIII błąd medyczny i odpoWiedzialność cyWilna podmiotóW Wykonujących działalność leczniczą W zWiązku z udzielaniem śWiadczeń zdroWotnych ................... 171 Małgorzata Żyła 1. Pojęcie błędu medycznego .................................................................. 171 2. Odpowiedzialność cywilna z tytułu błędu medycznego ........................... 177 3. Prowadzenie sporów sądowych w sprawach odszkodowawczych związanych z prowadzeniem działalności leczniczej .............................. 187 Rozdział IX udostępnienie dokumentacji medycznej ..................................... 197 Piotr Pliś 1. Prawo pacjenta do dokumentacji medycznej ......................................... 197 2. Treść dokumentacji medycznej ............................................................ 207 3. Zasady udostępniania dokumentacji medycznej ..................................... 214 bibliografia .................................................................................... 223 WStęp Zdecydowaliśmy się na napisanie tej monografii, gdyż wyrażamy pogląd, iż na polskim rynku wydawnictw naukowych brakowało kompleksowej publikacji omawiającej prawne aspekty funkcjonowania podmiotów prowadzących działal- ność leczniczą. Wiąże się to zapewne z faktem, iż ustawa o działalności leczniczej – systemowy i podstawowy akt prawny regulujący funkcjonowanie podmiotów świadczących działalność leczniczą – została uchwalona 15 kwietnia 2011 r. Akt ten wprowadził nowe reguły wykonywania działalności leczniczej, nowe rozwiązania w zakresie „urynkowienia” służby zdrowia, gruntownie zmienił zasa- dy funkcjonowania podmiotów wykonujących działalność leczniczą niebędących przedsiębiorcami, wreszcie skorygował dotychczasowe zasady m.in. sprawowa- nia nadzoru nad wykonywaniem działalności leczniczej oraz podmiotami wyko- nującymi działalność leczniczą. Zakres reformy był tak szeroki, że dostrzegamy zmiany nawet na poziomie nazewnictwa, i tak np. dotychczasowe „udzielanie świadczeń zdrowotnych” zastąpione zostało „wykonywaniem działalności leczni- czej”. Powoduje to, iż dotychczasowe opracowania problemu uległy w znacznej mierze dezaktualizacji, a przy tym czas, jaki upłynął od wejścia w życie norm regulujących wymienione kwestie, pozwala na ich ocenę. Ustawa o działalności leczniczej w wielu aspektach spotkała się z krytyką prawników i osób wykonujących działalność leczniczą, jako zawierająca nie- dopracowane rozwiązania, niejasne sformułowania, luki w prawie, wręcz błędy w technice legislacyjnej. Powoduje to konieczność jej analizy przez osoby zajmu- jące się praktycznym stosowaniem przepisów prawa – jako powszechnie obowią- zującego aktu prawnego. Naszym zamiarem nie było napisanie komentarza do tejże ustawy, gdyż ta- kie Czytelnik znajdzie na rynku wydawniczym. Monografia, którą oddajemy do rąk Czytelnika, nie została ograniczona do analizy jednej ustawy, lecz aspektowo obejmuje zagadnienia kluczowe dla funkcjonowania podmiotów wykonujących działalność leczniczą. Naszym zamysłem było stworzenie publikacji stanowiącej 10 Wstęp niejako kompendium wiedzy o prawnych aspektach prowadzenia tego rodzaju specyficznej działalności. Monografia została przygotowana przez praktyków prawa związanych z kan- celarią KPMZ.pl, którzy na co dzień zajmują się obsługą prawną podmiotów pro- wadzących działalność leczniczą. Wierzymy, że doświadczenie i wiedza nabyte podczas obsługi prawnej szpitali, ZOZ-ów, prowadzenia sporów sądowych z za- kresu odpowiedzialności z tytułu błędów medycznych, naruszeń praw pacjenta, sporów pracowniczych i innych, pozwoliło nam na świadome skonfrontowanie teoretycznych założeń ustawy z praktycznymi aspektami jej stosowania, i przez to wyciągnięcie odpowiednich wniosków. dr Paweł Bała dr Mariusz Załucki praWo do ochrony zdroWia i praWa pacjenta I dr Paweł Bała, adwokat 1. Konstytucyjne prawo do ochrony zdrowia Konstytucja RP z 2 kwietnia 1997 r.1 ramowo reguluje kwestie prawa do ochrony zdrowia, a także podstawy polityki państwa w zakresie ochrony zdrowia. Czytamy w art. 68 ustawy zasadniczej: „1. Każdy ma prawo do ochrony zdrowia. 2. Obywatelom, niezależnie od ich sytuacji materialnej, władze publiczne zapew- niają równy dostęp do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych. Warunki i zakres udzielania świadczeń określa ustawa. 3. Władze publiczne są obowiązane do zapewnienia szczególnej opieki zdro- wotnej dzieciom, kobietom ciężarnym, osobom niepełnosprawnym i osobom w podeszłym wieku. 5. Władze publiczne popierają rozwój kultury fizycznej, zwłaszcza wśród dzieci i młodzieży”. Polski ustrojodawca ujął prawo do ochrony zdrowia w kategorii praw człowie- ka, co odpowiada obecnie dominującym trendom w prawodawstwie europejskim. Konstrukcja praw człowieka przyjęta w Konstytucji RP z 1997 r. nie odbiega od intelektualnych i prawnych rozwiązań zaakceptowanych przez społeczeństwa Europy Zachodniej. 4. Władze publiczne są obowiązane do zwalczania chorób epidemicznych i zapo- biegania negatywnym dla zdrowia skutkom degradacji środowiska. 1 Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 ze zm.). 12 Rozdział I 1.1. Podmioty prawa do ochrony zdrowia Podmiotem prawa do ochrony zdrowia jest każdy człowiek. Przepisy Konsty- tucji RP wyszczególniają jednak szereg praw, wolności i obowiązków przysłu- gujących tylko i wyłącznie obywatelom. Tym samym obywatelstwo umożliwia najpełniejsze korzystanie z praw i wolności konstytucyjnych, wykraczając poza grupę praw przysługujących „każdemu”. Obywatelstwo stanowi więc przesłankę sine qua non korzystania z pewnej grupy praw, w pierwszej kolejności politycz- nych i wielu socjalnych, i przesłanka ta ma charakter kluczowy dla realizacji tychże praw. Twórcy Konstytucji RP starali się precyzyjnie odróżniać prawa przysługujące obywatelom od praw przysługujących „każdemu”. Sam pod- miot konkretnego prawa lub wolności może być wskazany w przepisach Kon- stytucji RP na kilka sposobów; twórcy aktu wskazali na: „każdego człowieka” (np. 38), „osobę” (np. art. 52 ust. 5), „obywateli polskich” (np. art. 60), „cudzo- ziemców” (art. 56 ust. 1 i 2), „mniejszości narodowe i etniczne” (art. 35 ust. 2), „rodziców” (art. 53 ust. 3), „dziecko” (art. 72 ust. 2), wreszcie „nikt” (art. 32 ust. 2)2. I tak ustrojodawca w odniesieniu do podmiotów praw zawartych w usta- wie zasadniczej najczęściej używał pojęć: „każdy”, „wszyscy” i „obywatel”. Po- jęciu „każdy” można nadać znaczenia: 1) „każdy” – w znaczeniu każdy obywatel Rzeczypospolitej Polskiej; 2) „każdy” – w znaczeniu każda jednostka ludzka, każdy człowiek, bez różnico- wania ze względu na cechy fizyczne lub status prawny; 3) „każdy” – jako każdy podmiot stosunków prawnych, a więc nie tylko osoby fi- zyczne, ale i osoby prawne, jednostki organizacyjne bez osobowości prawnej. Znaczenie tego zwrotu ustalić należy w odniesieniu do kontekstu konkret- nego przepisu lub postanowienia, ale również właściwości konkretnego upraw- nienia lub obowiązku przysługującemu „każdemu”. Określenie to wskazuje również na brak jakiejkolwiek dyskryminacji prawnej, wyklucza różnicowanie ze względu np. na cechy fizyczne lub status prawny. Sformułowanie „wszyscy” nosi cechy egalitarystyczne. Odnosi się do zbiorowości, tj. zakreśla możliwie szeroko krąg adresatów normy prawnej. Termin pełni podobną rolę jak pojęcie „każdy”, aczkolwiek odnosi się do zbioru, kolektywu, grupy. Pojęciu można nadać trzy znaczenia: 1) „wszyscy” – w znaczeniu wszyscy obywatele Rzeczypospolitej Polskiej; 2) „wszyscy” – w znaczeniu wszyscy ludzie, bez różnicowania ze względu na cechy fizyczne lub status prawny; 2 Por. D. Dudek, Konstytucyjna wolność człowieka a tymczasowe aresztowanie, Lublin 2000, s. 95. Prawo do ochrony zdrowia i prawa pacjenta 13 3) „wszyscy” – wszystkie podmioty stosunków prawnych, a więc nie tylko oso- by fizyczne, ale i osoby prawne, jednostki organizacyjne bez osobowości prawnej. I tak, jak w przypadku zwrotu „każdy”, znaczenie zwrotu ustalić należy w od- niesieniu do kontekstu konkretnego przepisu lub postanowienia, charakteru kon- kretnego uprawnienia lub obowiązku, uwzględnieniu woli prawodawcy. Powyższe rozróżnienie ma doniosłe znaczenie w przypadku prawa do ochrony zdrowia, gdyż obywatelom, niezależnie od ich sytuacji materialnej, władze pu- bliczne zapewniają równy dostęp do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych. Ustrojodawca nie zdefiniował pojęcia obywatelstwa. Jest to pojęcie zarówno z zakresu prawa międzynarodowego, jak i krajowego. Doktryna prawa rozumie przez ten termin przynależność państwową związaną z uprawnieniami i obowiązkami; przynależność jednostki do wspólnoty państwo- wej, jej status polityczny. Istotą obywatelstwa jest więź pomiędzy człowiekiem (osobą fizyczną) a państwem i stanowionym przezeń prawem. Z art. 68 ust. 1 Konstytucji RP należy wywieść podmiotowe prawo jednostki – osoby fizycznej, do ochrony zdrowia, niezależnie od jakichkolwiek kryteriów. Prawo do ochrony zdrowia dotyczy więc możliwie szerokiego kręgu adresatów. Z orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego wynika zakaz ustanawiania wyłączeń podmiotowych dotyczących omawianego prawa3. Innymi słowy, z art. 68 ust. 1 należy wywieść podmiotowe prawo jednostki do ochrony zdrowia oraz obiektyw- ny nakaz podejmowania przez władze publiczne takich działań, które są koniecz- ne dla należytej ochrony i realizacji tego prawa4. Natomiast z art. 68 ust. 1 nie sposób wyinterpretować obowiązku utrzymywania zdrowia w należytym stanie, którego adresatem byłaby jednostka, gdyż norma wskazuje na uprawnienie, nie obowiązek. W sposób dorozumiany można natomiast wywieźć obowiązek władz publicznych stworzenia warunków sprzyjających realizacji komentowanego pra- wa, co jednoznacznie wynika z ustępów 2–5 w odniesieniu do expressis verbis wyrażonych kategorii osób5. Prawa – uprawnienia związane zostały głównie z socjalną funkcją państwa, będąc jej zasadniczym elementem i funkcją takiego ustroju społeczno-gospodar- czego. Jednocześnie zauważmy, że jeśliby potraktować prawo do ochrony zdro- wia jako tzw. prawo pozytywne – a taka interpretacja wydaje się jak najbardziej prawidłowa – należy mówić o podwójnym adresacie tego prawa – obok upraw- nienia potencjalnych beneficjentów prawa pojawia się obowiązek kierowany do władz publicznych. Nie ulega wątpliwości, że art. 68 ust. 1 i 2 Konstytucji RP 3 Por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 stycznia 2004 r. (sygn. akt K. 14/03). 4 Por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 marca 1999 r. (sygn. akt K. 2/98). 5 A. Ostrzyżek, Prawo do ochrony zdrowia w świetle artykułu 68 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 roku, „Prawo i Medycyna” 2005, nr 21/65 (Lex). 14 Rozdział I mogą być podstawą do oceny zgodności z nimi przyjętego przez prawodawcę systemu ochrony zdrowia, nakłada on bowiem na organy władzy publicznej okre- ślone obowiązki. Bezpośrednimi adresatami art. 68 Konstytucji RP są więc: „każ- dy” (każdy człowiek) – ust. 1 i „władze publiczne” – ust. 2, przez które przede wszystkim należy rozumieć organy państwa i organy samorządu terytorialnego. Państwo przyjęło na siebie obowiązek zorganizowania odpowiednich instytucji publicznych zabezpieczających wykonanie wielu praw wobec wszystkich upraw- nionych, również zgromadzenia odpowiednich środków finansowych koniecz- nych do funkcjonowania instytucji zabezpieczających wykonanie praw jednostek i niezakłóconego wykonywania innych zadań. Państwo również w sferze prawo- dawstwa określać powinno krąg uprawnionych podmiotów, przesłanki określają- ce nabycie uprawnienia, charakter i treść świadczenia oraz stworzenie środków prawnych na wypadek naruszenia prawa. „Podmiotem zobowiązanym” w szerokim ujęciu stało się państwo, w wąskim zaś, wyspecjalizowana instytucja publiczna (ew. instytucja niepubliczna na zasa- dzie poruczenia wykonania zobowiązania władzy publicznej). Pojęcie „instytu- cji” przybiera zwykle cztery główne znaczenia: – pewna grupa osób powołanych do załatwienia spraw doniosłych dla życia zbiorowego wykonująca funkcje publiczne; – zespół urządzeń materialnych i środków działania pozwalających niektórym upoważnionym jednostkom na wykonywanie funkcji publicznych w celu za- spokojenia potrzeb lub regulowania zachowań członków grupy; – forma organizacyjna zespołu czynności wykonywanych przez niektórych członków grupy w imieniu całej grupy; – niektóre role społeczne szczególnie doniosłe dla grupy6. Prawo – uprawnienie in abstracto – to sytuacja podmiotu, który jeszcze nie zyskał uprawnień do konkretnego świadczenia, ale wiadomo, że wraz z spełnie- niem określonych warunków takie uprawnienie nabędzie. Prawo – uprawnienie in concreto – zaistnieć może w sytuacji nabycia prawa do konkretnego świadcze- nia, przez wypełnienie konkretnych warunków. Zwykle istnieją również przesłan- ki proceduralne, także czynności faktyczne, które podmiot uprawniony winien wykonać dla zrealizowania swojego prawa. Uprawnienia in abstracto zaistniały w celu zapewnia jednostce niezbędnych środków materialnych służących zaspo- kojeniu jej podstawowych potrzeb7. Roszczeniowy charakter praw konstytucyj- nych stworzył możliwość dochodzenia ich w trybie roszczeń procesowych przez podmioty tychże praw, a nawet inne podmioty pośrednio lub bezpośrednio (choć- by przez organy ochrony prawa) w imieniu uprawnionych. J. Szczepański, Elementarne pojęcia socjologii, Warszawa 1963, s. 101–102. 6 7 K. Wojtyczek, Granice ingerencji ustawodawczej w sferę praw człowieka w Konstytucji RP, Kraków 1999, s. 30. Prawo do ochrony zdrowia i prawa pacjenta 15 Obok generalnej zasady dotyczącej ochrony zdrowia, odnoszącej się do „wszystkich” (bliżej nieokreślonego zbioru osób fizycznych), Konstytucja RP wprowadza jeszcze dodatkowe postanowienia dotyczące określonych grup lud- ności lub rodzaju chorób. I tak w art. 68 ust. 3 czytamy, że władze publiczne są obowiązane do zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej dzieciom, kobietom ciężarnym, osobom niepełnosprawnym i osobom w podeszłym wieku. W ko- mentowanej jednostce redakcyjnej zawarta została tzw. norma programowa, któ- ra wyraża jedynie zasady polityki państwa stosowane przy realizowaniu prawa do ochrony zdrowia w granicach określonych ustawami, które ze swej istoty nie mogą być źródłem bezpośrednich roszczeń8. Konstytucja RP nakłada na władze publiczne wyraźny obowiązek zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej dzie- ciom, kobietom ciężarnym, osobom niepełnosprawnym i osobom w podeszłym wieku. Zostało to podyktowane w jednym przypadku troską o zapewnienie roz- woju narodu, w innych zaś wynika ze względów humanitarnych. Zakresu i formy tej szczególnej opieki Konstytucja RP nie określa. 1.2. Treść prawa do ochrony zdrowia Wskazać więc należy w art. 68 Konstytucji na dwa dobra szczególnie chro- nione przez prawodawcę: po pierwsze, i ochrona tego dobra została silniej za- akcentowana, indywidualne zdrowie poszczególnych jednostek, z drugiej strony dostrzec należy również kategorię zbiorową – zdrowie ludności. Artykuł 68 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP, wynika z orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, nie daje podstaw do konstruowania materialnej definicji pojęcia „ochrona zdrowia”. Nie jest możliwe na gruncie Konstytucji RP precyzyjne dookreślenie rodzajów bądź kategorii świadczeń mieszczących się w zakresie prawa gwarantowanego przez normy zawarte w art. 68 Konstytucji RP. Ciężar gwarancji konstytucyjnych przenosi się na płaszczyznę proceduralną i kluczowe jest określenie przez ustawo- dawcę sfery organizacyjnej, związanej z precyzyjnym, jednoznacznym i funkcjo- nalnym skonstruowaniem systemu ochrony zdrowia9. Treścią prawa do ochrony zdrowia nie jest abstrakcyjnie określony (i w grun- cie rzeczy niedefiniowalny) stan „zdrowia” poszczególnych jednostek, ale moż- liwość korzystania z systemu ochrony zdrowia, funkcjonalnie ukierunkowanego na zwalczanie i zapobieganie chorobom, urazom i niepełnosprawności. Z orzecz- nictwa Trybunału Konstytucyjnego wynika, że norma art. 68 ust. 1 Konstytucji 8 Por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 5 marca 2008 r. (sygn. IV SA/Wr 590/07). 9 Por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 stycznia 2004 r. (sygn. akt K. 14/03). 16 Rozdział I RP nie przesądza konstrukcji tego systemu jako całości, ani jego poszczególnych elementów: charakteru prawnego źródeł finansowania świadczeń zdrowotnych, charakteru i struktury płatnika (płatników) tych świadczeń, czy też struktury wła- snościowej świadczeniodawców. Z obowiązku rzeczywistego zapewnienia przez władze publiczne warunków realizacji prawa do ochrony zdrowia, które nie może być traktowane jako uprawnienie iluzoryczne bądź czysto potencjalne, wynika jednak wymaganie, iż system ten – jako całość – musi być efektywny10. Obowiązki władzy publicznej w zakresie realizacji zobowiązań wynikających z podmiotowego prawa do ochrony zdrowia w pewnym stopniu zostały skonkre- tyzowane już w art. 68 ust. 2 Konstytucji RP. Trybunał Konstytucyjny wskazał, że z art. 68 ust. 2 wynikają konsekwencje: 1. Organizacji i funkcjonowania w ramach systemu opieki zdrowotnej mechani- zmów pozwalających na gromadzenie, a następnie wydatkowanie na świadcze- nia zdrowotne środków publicznych. Nie ma przy tym znaczenia szczegółowa ocena charakteru prawnego środków odprowadzanych przez obywateli, ważne jest tylko, czy można je zakwalifikować jako środki publiczne. 2. Świadczenia finansowane z środków publicznych winne być realnie dostępne dla obywateli. Norma konstytucyjna jest kategoryczna i ma charakter gwaran- cyjny. Należy przez to rozumieć nakaz zorganizowania systemu i sieci opieki zdrowotnej, który zapewniłby mieszkańcom na obszarze całego kraju realny dostęp do świadczeń medycznych. 3. Dostęp do świadczeń finansowanych ze środków publicznych musi być równy dla wszystkich obywateli, niezależnie od ich sytuacji materialnej, co stanowi logiczne rozwinięcie generalnej zasady równości wyrażonej w art. 32 Konsty- tucji RP i koncepcji solidaryzmu społecznego, o której mowa już w preambule Konstytucji RP. Powoduje to, że zasady korzystania ze świadczeń opieki zdro- wotnej w tym zakresie są niezależne od zakresu partycypacji poszczególnych obywateli w tworzeniu środków publicznych, stanowiących źródło ich finan- sowania. Dostęp do świadczeń zdrowotnych musi cechować równość w uję- ciu rzeczywistym, a nie tylko formalnym. Naruszeniem normy konstytucyjnej będzie kwalifikowanie obywateli do leczenia np. według kryterium wieku lub prawdopodobieństwa wyleczenia. 4. Konstytucja RP nie zakłada powszechnej dostępności do wszystkich znanych i stosowanych zgodnie z aktualnym stanem wiedzy medycznej świadczeń opie- ki zdrowotnej. Norma konstytucyjna znajduje swoje rozwinięcie na poziomie ustawowym. Ustawa nie może jednak pozostawiać wątpliwości co do tego, jaki jest zakres świadczeń medycznych przysługujących beneficjentom pu- blicznego systemu opieki zdrowotnej wobec istnienia wyraźnego nakazu kon- stytucyjnego określenia tej materii, a w konsekwencji nie może wprowadzać 10 Por. ibidem. Prawo do ochrony zdrowia i prawa pacjenta 17 – w ramach tego systemu – modelu pozwalającego na dyferencjację świadczeń w wypadku występowania podobnych potrzeb zdrowotnych. 5. Obowiązek zapewnienia opisanego powyżej standardu dostępności świadczeń finansowanych ze środków publicznych obciąża władze publiczne i ochrona zdrowia w tym zakresie stanowi zadanie władz publicznych11. Konstytucyjna regulacja zawarta w art. 68 ust. 2 Konstytucji RP sprowa- dza prawo do ochrony zdrowia do tzw. prawa – uprawnienia przysługującego obywatelom (a nie np. jedynie obywatelom ubezpieczonym). Uprawnienie to sytuacja prawna, w której podmiot zobowiązany został do określonego świad- czenia przez zaniechanie lub działanie na rzecz podmiotu uprawnionego. Pra- wa – uprawnienia w ramach koncepcji tzw. praw pozytywnych rodziły po stronie podmiotu zobowiązanego obowiązek podjęcia określonego działania na rzecz podmiotu uprawnionego, a po stronie podmiotu uprawnionego roszcze- nie do realizacji tego prawa. Roszczenie to mogło mieć charakter pieniężny, jak np. pobranie stypendium socjalnego albo charakter usługi, jak w przypadku usług medycznych. Wnioskować należy, iż warunkiem sine qua non istnienia tak zorganizowanego systemu, jest uprzednie zorganizowanie aparatu fiskalne- go, celem uzyskania środków pieniężnych pozwalających na wykonanie normy konstytucyjnej. Gwarancją materialną dla realnego istnienia i funkcjonowania systemu ochrony zdrowia, jest więc wykonanie obowiązku ponoszenia danin publicznych (art. 84 Konstytucji RP). Podkreślić należy raz jeszcze, że to na władzach publicznych spoczywa re- alizacja obowiązku zorganizowania systemu ochrony zdrowia zapewniającego efektywne wykonanie prawa do ochrony zdrowia. W aktualnie obowiązującym stanie prawnym Narodowy Fundusz Zdrowia jest tym podmiotem systemu fi- nansów publicznych, za pośrednictwem którego realizowane są obowiązki wła- dzy publicznej określone w art. 68 ust. 2 Konstytucji RP12. Innymi słowy, norma zawarta w art. 68 ust. 2 Konstytucji RP statuuje w istocie zakaz różnicowa- nia obywateli według kryterium sytuacji materialnej. Przepis ten nie statuuje publicznego prawa podmiotowego, będąc tzw. normą programową – nakazem dotyczącym organizacji systemu (w tym także, np. poprzez prawo zawodów medycznych, dyslokacji zasobów ludzkich i technicznych służących realizacji gwarantowanych w systemie świadczeń), aczkolwiek można uznać, że wyni- ka z niego jednak także pewien refleks prawa przedmiotowego, oznaczający zakaz wprowadzania wszelakich barier finansowych dotyczących dostępu do świadczeń – udziału własnego w kosztach świadczenia, opłat za wizytę, za wy- stawienie recepty itp. Można wręcz postawić tezę, że równy dostęp do świad- czeń opieki zdrowotnej oznacza ograniczenie wszelkich barier wynikających 11 Por. ibidem. 12 Por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 3 sierpnia 2006 r. (sygn. I ACa 105/2006). 18 Rozdział I z kryteriów pozamedycznych, a nie tylko uniezależnienie dostępu od stopnia zamożności obywateli13. Artykuł 68 ust. 3 Konstytucji RP wskazuje, że władze publiczne są obo- wiązane do zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej dzieciom, kobietom ciężarnym, osobom niepełnosprawnym i osobom w podeszłym wieku. Norma zawarta w art. 68 Konstytucji RP przyznaje wprawdzie w ust. 1 prawo do ochrony zdrowia, a w ust. 2 prawo równego dostępu w granicach określo- nych ustawami do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanej ze środków pu- blicznych, ale w dalszych ustępach wyraża jedynie zasady polityki państwa, które z istoty swej nie mogą być źródłem bezpośrednich roszczeń jednostek (por. art. 81 Konstytucji RP). Nie jest zatem zasadne twierdzenie, że już sam przepis art. 68 ust. 3 Konstytucji, z wyłączeniem warunków ustawowych przyznawał ubezpieczonym kobietom ciężarnym i dzieciom uprawnienia do świadczeń, które winny zostać sfinansowane ze środków publicznych14. Innej sytuacji dotyczy norma art. 68 ust. 4 Konstytucji RP, określająca pewnego rodzaju politykę państwa w wskazanym zakresie, bowiem nakłada na władze publiczne obowiązek zwalczania chorób, epidemii i zapobiegania negatyw- nym dla zdrowia skutkom degradacji środowiska. Konstytucja RP nie określa ani form, ani zakresu tych obowiązków15. Kończąc rozważania nad treścią prawa do ochrony zdrowia, należy wskazać na gwarancje ochrony praw: norma zawarta w art. 77 ust. 1 Konstytucji RP daje każdemu prawo do wynagrodzenia szkody, jaka została mu wyrządzona przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej. Pojęcie szkody ma charakter abstrakcyjny i w praktyce może przyjmować dość zróżnicowane zna- czenia. Przyjąć należy, że za szkodę uznać należy uszczerbek w dobrach poszko- dowanego, polegający na różnicy między stanem tych dóbr, powstałym wskutek zdarzenia szkodzącego a stanem, jaki by istniał, gdyby nie doszło do tego zdarze- nia. Zdarzenie szkodzące może uderzać zarówno w dobra majątkowe, jak i dobra osobiste poszkodowanego16. Szkoda może obejmować stratę jakiej doznał po- szkodowany, ale również dotyczyć korzyści, jakich mógł się spodziewać, a jakie nie nastąpiły z powodu zdarzenia, które wywołało szkodę. Jednocześnie należy wskazać, że szkoda może powstać przez działanie, ale także przez zaniechanie, np. podmiotu zobowiązanego do udzielenia świadczeń medycznych. 13 D.E. Lach, Koszyk świadczeń gwarantowanych w systemie opieki zdrowotnej, „Praca i Zabez- pieczenie Społeczne” 2009, nr 12/2, (Lex). 14 Wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z 23 maja 2006 r. (sygn. I ACa 1266/05). 15 Komentarz do art. 68 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, [w:] W. Skrzydło, Konstytucja Rze- czypospolitej Polskiej. Komentarz, Kraków 2002 (Lex). 16 M. Kaliński, Odpowiedzialność odszkodowawcza, [w:] A. Olejniczak (red.), System prawa pry- watnego. Prawo zobowiązań – część ogólna, t. VI, Warszawa 2009, s. 77. Prawo do ochrony zdrowia i prawa pacjenta 19 2. Pojęcie praw pacjenta Rozwój zorganizowanego ruchu na rzecz praw pacjenta należy wiązać z roz- wojem ruchów na rzecz ochrony praw obywatelskich, ruchów feministycznych i konsumenckich. Ruch ten lansował tezę, iż istnieją wyraźnie określone inte- resy pacjentów, które przybierają postać konkretnych uprawnień, które to znów uprawnienia mogą doznać uszczerbku ze strony lekarzy, personelu medycznego, administracji podmiotów świadczących usługi medyczne17. Podstawowym ak- tem prawnym regulującym kwestię praw pacjenta jest ustawa z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta18, aczkolwiek regulacje dotyczące omawianej materii znajdujemy także w innych aktach prawnych, np. ustawie z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty19. Ustawa o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta precyzyjnie regulu- je prawa pacjenta jako kompleksowy zespół abstrakcyjnych i generalnych norm prawnych. Przed wejściem w życie tejże ustawy problematyka praw pacjenta była regulowana przez szereg innych aktów prawnych, tzn. nie znajdowała regulacji w jednym kompleksowym akcie. Stan ten powodował trudności w procesie prak- tycznego stosowania prawa. Uregulowanie materii ochrony praw pacjenta w jed- nej ustawie ma znaczenie instytucjonalne, tworzy ramy i mechanizmy dla bardziej równoprawnych relacji w sektorze ochrony zdrowia i dla ochrony i przestrzegania praw pacjentów20. Przestrzeganie praw pacjenta jest obowiązkiem organów władzy publicz- nej21 właściwych w zakresie ochrony zdrowia, Narodowego Funduszu Zdrowia, 17 R. Tokarczyk, Prawa narodzin, życia i śmierci, Kraków 2002, s. 310. 18 Ustawa o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta z dnia 6 listopada 2008 r. (Dz.U. z 2009 r. Nr 52, poz. 417 ze zm.). 19 Ustawa z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (Dz.U. z 1997 r. Nr 28, poz. 152 ze zm.). 20 D. Karkowska, Ustawa o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Komentarz, Warszawa 2012, s. 21. 21 Na gruncie Konstytucji RP tymi organami są wszelkie podmioty, organy i instytucje o państwo- wym lub samorządowym charakterze, które sprawują kompetencje władcze bądź w sprawowaniu tych kompetencji uczestniczą. Innymi słowy, przez organy władzy publicznej należy rozumieć wszystkie instytucje, które na mocy przepisów prawa powszechnie obowiązującego dysponują kompetencjami do podejmowania władczych rozstrzygnięć wiążących podmioty prawa. Będą to więc organy państwa, tj. władzy ustawodawczej, sądowniczej i wykonawczej, jak również organy samorządów. Por. E. Koniuszewska, Środki prawne ograniczające nadużycia władzy w jednost- kach samorządu terytorialnego w ustrojowym prawie administracyjnym, Warszawa 2009, s. 139; E.H. Morawska, Prawa konstytucyjne człowieka i obywatela w Rzeczypospolitej Polskiej a prawa podstawowe Unii Europejskiej. Analiza porównawcza, „Przegląd Sejmowy” 2009, nr 1, s. 49. 20 Rozdział I podmiotów udzielających świadczeń zdrowotnych, osób wykonujących zawód medyczny oraz innych osób uczestniczących w udzielaniu świadczeń zdrowot- nych (art. 2 cytowanej ustawy). W art. 3 ustawy ustawodawca zdecydował się wprowadzić definicje legal- ne dla podstawowych terminów użytych w akcie. Użyte w ustawie określenia oznaczają: – opiekun faktyczny – osobę sprawującą, bez obowiązku ustawowego, stałą opiekę nad pacjentem, który ze względu na wiek, stan zdrowia albo stan psy- chiczny opieki takiej wymaga; – osoba bliska – małżonka, krewnego lub powinowatego do drugiego stopnia w linii prostej, przedstawiciela ustawowego, osobę pozostającą we wspólnym pożyciu lub osobę wskazaną przez pacjenta; – osoba wykonująca zawód medyczny – osobę wykonującą zawód medycz- ny, w rozumieniu ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (przez pojęcie lekarza ustawodawca rozumie także lekarza dentystę oraz fel- czera w zakresie wynikającym z przepisów o zawodzie felczera); – pacjent – osobę zwracającą się o udzielenie świadczeń zdrowotnych lub ko- rzystającą ze świadczeń zdrowotnych udzielanych przez podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych lub osobę wykonującą zawód medyczny; – podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych – podmiot wykonujący działal- ność leczniczy w rozumieniu ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej; – świadczenie zdrowotne – świadczenie zdrowotne, w rozumieniu ustawy o działalności leczniczej. Szczególnie istotna wydaje się definicja „pacjenta”, gdyż określa zakres podmiotowy pojęcia, co ma zasadnicze znaczenie przy dokonywaniu wy- kładni czy w danym stanie faktycznym mamy do czynienia z naruszeniem praw pacjenta22. 2.1. Katalog praw pacjenta Prawa pacjenta – zarówno te indywidualne, jak i zbiorowe – zostały wy- szczególnione w ustawie według kryterium przedmiotowego, i tak ustawodaw- ca wskazał: 1) prawa pacjenta do świadczeń zdrowotnych; 2) prawo pacjenta do informacji; 22 Uzasadnienie poselskiego projektu ustawy o ochronie indywidualnych i zbiorowych praw pa- cjenta oraz o Rzeczniku Praw Pacjenta (druk sejmowy nr 283). Prawo do ochrony zdrowia i prawa pacjenta 21 3) prawo pacjenta do informacji z nim związanych; 4) prawo pacjenta do wyrażenia zgody na udzielenie świadczeń zdrowotnych; 5) prawo do poszanowania intymności i godności pacjenta; 6) prawo pacjenta do dokumentacji medycznej; 7) prawo pacjenta do zgłoszenia sprzeciwu wobec opinii albo orzeczenia lekarza; 8) prawo pacjenta do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego; 9) prawo pacjenta do opieki duszpasterskiej; 10) prawo pacjenta do przechowywania rzeczy wartościowych w depozycie. Nauka prawa wskazywała, że powyższy katalog jest niekompletny i powi- nien zostać uzupełniony o prawa pacjenta w kontekście korzystania ze świadczeń zdrowotnych finansowanych, ze środków publicznych, a także kwestie dotyczące sporów etycznych, np. udziału w eksperymencie medycznym, pobierania orga- nów i tkanek od osób żyjących, możliwości wniesienia sprzeciwu rodziny co do przeprowadzenia sekcji zwłok23. 2.2. Charakterystyka praw pacjenta 1. Podstawowym prawem pacjenta jest prawo do uzyskania świadczeń zdro- wotnych (medycznych), przez które rozumieć należy działania służące zachowa- niu, ratowaniu, przywracaniu lub poprawie zdrowia oraz inne działania medyczne wynikające z procesu leczenia lub przepisów odrębnych regulujących zasady ich wykonywania24. Cytowana ustawa precyzuje w art. 6 ust. 1, iż pacjenci mają 23 D. Karkowska, Ustawa o prawach pacjenta…, op. cit., s. 37. Por. także uzasadnienie poselskie- go projektu ustawy o ochronie indywidualnych i zbiorowych praw pacjenta oraz o Rzeczniku Praw Pacjenta (druk sejmowy nr 283). Katalog praw pacjenta nie ma charakteru uniwersalnego i treść poszczególnych praw jest określana każdorazowo w ramach konkretnych porządków normatywnych. I tak np. the American Hospital Association zaproponowało następujący ka- talog praw pacjentów (zawartych w Karcie Praw Pacjenta – a Patient’s Bill of Right’s, 1972), gdzie wskazano m.in. na: prawo do otoczenia pacjenta właściwą opieką medyczną z szacun- kiem dla niego, prawo do informacji o postępach w leczeniu, prawo do uzyskania koniecznych informacji, prawo do prywatności, prawo do ochrony informacji o procesie leczenia, prawo do odpowiedzi personelu medycznego na prośbę o pomoc, prawo do kompletnej informacji o innowacyjności zastosowanych metod leczenia, prawo do odmowy udziału w eksperymencie, prawo do informacji o innych instytucjach zdolnych do leczenia jego choroby, prawo do ciągło- ści opieki medycznej, prawo do uzyskania uzasadnienia dla kosztów leczenia i źródła z których mogą zostać pokryte te wydatki, prawo do informacji o normach regulujących proces leczenia. Por. D. Giesen, International medical malpractice law – a comparative law study of civil liabi- lity arising from medical care, Tübingen–Boston 1988, s. 729–730. 24 Por. art. 2 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz.U. z 2011 r. Nr 654, poz. 112 ze zm.). 22 Rozdział I prawo do świadczeń zdrowotnych odpowiadających wymaganiom aktualnej wie- dzy medycznej. Jednocześnie w ust. 2 wskazano na ograniczony charakter dostę- pu do przedmiotowych świadczeń: pacjent ma prawo, w sytuacji ograniczonych możliwości udzielenia odpowiednich świadczeń zdrowotnych, do przejrzystej, obiektywnej, opartej na kryteriach medycznych, procedury ustalającej kolejność dostępu do tych świadczeń. Innymi słowy, prawodawca – zdając sobie sprawę z realnych możliwości systemu opieki zdrowotnej – wskazał na ograniczoność do- stępu do świadczeń, jednocześnie zastrzegając, niejako celem wykonania normy konstytucyjnej, konieczność racjonalizowania dostępu do świadczeń, ale w taki sposób, by zapewnić obiektywizm i niedyskryminację w dostępie do poszczegól- nych świadczeń. W obowiązującym stanie prawnym do korzystania ze świadczeń opieki zdro- wotnej finansowanych ze środków publicznych mają prawo: – osoby objęte powszechnym ubezpieczeniem zdrowotnym; – inne osoby niż ubezpieczeni, osoby posiadające obywatelstwo polskie i po- siadające miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, które spełniają kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728 ze zm.), co do których nie stwierdzono okoliczności, o której mowa w art. 12 tej ustawy; – inne osoby posiadające obywatelstwo polskie i posiadające miejsce zamiesz- kania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, które nie ukończyły 18. roku życia lub są w okresie ciąży, porodu i połogu (tj. okres 42 dni po porodzie); – osoby nieposiadajace obywatelstwa polskiego, gdy prawo do świadczeń wynika z umów międzynarodowych lub przepisów ustawy25. Świadcze- nia o których mowa przysługują także członkom rodzin ubezpieczonych26, jeżeli nie podlegają obowiązkowi ubezpieczenia rodzinnego. Wszystkie dzieci mogą leczyć się bezpłatnie do ukończenia 18. roku życia, a jeżeli dziecko po wykonaniu obowiązku nauki w rozumieniu przepisów ustawy o systemie oświaty27 kontynuuje naukę dalej – do ukończenia 26 lat życia. 25 Por. art. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2004 r. Nr 210, poz. 2135 ze zm.). 26 Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowych ze środków publicznych wskazuje, że przez członków rodziny rozumieć należy następujące osoby: a) dziecko własne, dziecko mał- żonka, dziecko przysposobione, wnuka albo dziecko obce, dla którego ustanowiono opiekę, albo dziecko obce w ramach rodziny zastępczej lub rodzinnego domu dziecka, do ukończenia przez nie 18 lat, a jeżeli kształci się dalej – do ukończenia 26 lat, natomiast jeżeli posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności lub inne traktowane na równi – bez ograniczenia wie- ku, b) małżonka, c) wstępnych pozostających z ubezpieczonym we wspólnym gospodarstwie domowym (art. 5 pkt 3). 27 Ustawa o systemie oświaty z dnia 7 września 1991 r. (Dz.U. z 1991 r. Nr 95, poz. 425 ze zm.). Prawo do ochrony zdrowia i prawa pacjenta 23 Z uprawnienia, o którym mowa, korzystają również dzieci z orzeczonym znacznym stopniem niepełnosprawności. Na analogicznej zasadzie prawo do świadczeń z mocy ustawy przysługuje małżonkowi (lecz nie osobie, z którą ubezpieczony pozostaje w faktycznym pożyciu) i wstępnym pozostającym we wspólnym gospodarstwie domowym. Wskazać należy również na grupę osób korzystających bezpłatnie z świadczeń, bez względu na uprawnienia z tytułu ubezpieczenia zdrowotnego: uzależnionych od alkoholu i leczących się odwykowo, uzależnionych od substancji psychotropowych i odurzają- cych, a także osób z zaburzeniami psychicznymi (chorych psychicznie i upo- śledzonych umysłowo)28. Ustawodawca starał się szczegółowo uregulować sposób udzielania świadczeń zdrowotnych. I tak komentowana ustawa o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta przewiduje w art. 6 ust. 3, iż pacjent ma prawo żądać, aby udzielający mu świadczeń zdrowotnych: 1) lekarz zasięgnął opinii innego lekarza lub zwołał konsylium lekarskie; 2) pielęgniarka (położna) zasięgnęła opinii innej pielęgniarki (położnej). W ust. 4 czytamy, że lekarz może odmówić zwołania konsylium lekarskiego lub zasię- gnięcia opinii innego lekarza, jeżeli uzna, że żądanie, o którym mowa w ust. 3, jest bezzasadne. Norma zawarta w ust. 5 reguluje, iż żądanie, o którym mowa w ust. 3, oraz odmowę, o której mowa w ust. 4, odnotowuje się w dokumenta- cji medycznej. Czynność ta jest przeprowadzana przede wszystkim dla celów dowodowych. Powyższe przepisy stosuje się odpowiednio do pielęgniarki (po- łożnej) w zakresie zasięgania opinii innej pielęgniarki (położnej). W art. 7 ust. 1 wskazano, iż pacjent ma prawo do natychmiastowego udzielenia świadczeń zdrowotnych ze względu na zagrożenie zdrowia lub życia, a w ust. 2 prawo pacjentki prawo do uzyskania świadczeń zdrowotnych związanych z po- rodem. Norma zawarta w art. 8 wskazuje, że pacjent ma prawo do świadczeń zdrowotnych udzielanych z należytą starannością przez podmioty udzielające świadczeń zdrowotnych w warunkach odpowiadających określonym w odręb- nych przepisach wymaganiom fachowym i sanitarnym. Przy udzielaniu świad- czeń zdrowotnych osoby wykonujące zawód medyczny kierują się zasadami etyki zawodowej, określonymi przez właściwe samorządy zawodów medycznych. Interesująco kształtuje się uprawnienie do wyżywienia i zakwaterowania pa- cjentów jako element towarzyszący świadczeniom zdrowotnym. Wskazać na- leży, że ustawa o działalności leczniczej wskazuje, iż stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne inne niż szpitalne mogą polegać w szczególności na udzielaniu całodobowych świadczeń zdrowotnych, które obejmują swoim zakre- sem pielęgnację i rehabilitację pacjentów niewymagających hospitalizacji, oraz zapewnianiu im produktów leczniczych i wyrobów medycznych, pomieszczeń 28 Por. art. 12 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowych ze środków publicznych.
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Prowadzenie działalności leczniczej. Aspekty prawne
Autor:
,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: