Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00299 005207 15190600 na godz. na dobę w sumie
Prze(d)sądy. O czytaniu kultury - ebook/pdf
Prze(d)sądy. O czytaniu kultury - ebook/pdf
Autor: , Liczba stron: 204
Wydawca: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Język publikacji: polski
ISBN: 978-8-3796-9341-2 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> naukowe i akademickie >> literaturoznawstwo, językoznawstwo
Porównaj ceny (książka, ebook (-5%), audiobook).
 Tom 'Prze(d)sądy. O czytaniu kultury' otwiera się na wielość interdyscyplinarnych dyskursów, w ramach których studenci oraz doktoranci kierunków humanistycznych prezentują różne spojrzenia związane z problematyką „czytania” kultury. Punktem wyjścia jest tutaj literatura, ale zainteresowania autorów ogniskują się również wokół innych sztuk (teatr, film, komiks, reklama czy
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Julian Czurko – Uniwersytet Łódzki, Wydział Filologiczny, Instytut Kultury Współczesnej Katedra Literatury, Pracownia Antropologii Literatury, 90-236 Łódź, ul. Pomorska 171/173 Michał Wróblewski – Uniwersytet Łódzki, Wydział Filologiczny Instytut Kultury Współczesnej, Katedra Literatury, 90-236 Łódź, ul. Pomorska 171/173 RECENZENT Grażyna Gajewska SKŁAD I ŁAMANIE Leonora Wojciechowska PROJEKT OKŁADKI Julian Czurko Wydrukowano z gotowych materiałów dostarczonych do Wydawnictwa UŁ przez Wydział Filologiczny © Copyright by Uniwersytet Łódzki, Łódź 2014 Wydane przez Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Wydanie I. W.06617.14.0.K ISBN (wersja drukowana) 978-83-7969-233-0 ISBN (ebook) 978-83-7969-341-2 Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego 90-131 Łódź, ul. Lindleya 8 www.wydawnictwo.uni.lodz.pl e-mail: ksiegarnia@uni.lodz.pl tel. (42) 665 58 63, faks (42) 665 58 62 Spis treści Od Redakcji ................................................................................................................ 7 Paweł Kaczmarski, Fascynacja i uprzedzenie. Presupozycje we współczesnej polskiej krytyce literackiej .................................................................................... 9 Rafał Szpak, Język ezopowy – interpretacje i redefinicje. Postawienie problemu . 21 Anna Jarmuszkiewicz, Retoryka kulturowa jako model recepcji i interpretacji .. 31 Daria Kubiak, Reklama – symboliczny obraz kultury. Przykłady spotów promujących festiwale teatralne .......................................................................... 43 Michał Wróblewski, Komiks jaki jest, każdy widzi? Krótka analiza kognitywna zjawiska ................................................................................................................. 57 Julian Czurko, „Tak widzą się w umyśle ekscentryczne symetrie” – anamorficzne spojrzenie w powieści Extensa Jacka Dukaja ...................................................... 69 Szymon Drzażdżewski, Alphaville (1965) Jean-Luca Godarda – od radykalnej polemiki z tradycją kina fantastyczno-naukowego po akcesję do gatunkowego kanonu .................................................................................................................. 83 Natalia Gruenpeter, Prawdziwe znaczenie obrazów? Wokół twórczości Shelby ego Lee Adamsa ........................................................................................ 93 Tomasz Ciesielski, Modelowanie doświadczenia kulturowego w spektaklu Teatru Chorea pt. Tehillim/Psalmy ..................................................................... 103 Magdalena Reputakowska, Upadek wielkiej bogini ............................................. 115 Olga Szmidt, Popkultura i filozofia – horyzont ironicznego dialogu. Szczególny przypadek Andy’ego Warhola .............................................................................. 129 Ewa Maciejczyk, Ironia w dramatach sowizdrzalskich przełomu XVI i XVII wieku ..................................................................................................................... 143 Anna Minkina, (Nie)stereotypowe pisanie na marginesie powieści Kieszonko- wy atlas kobiet Sylwii Chutnik ............................................................................ 155 Monika Kocot, „Tricksterowa hermeneutyka” a procesualność lektury – próba (od)czytania Ceremony Leslie Marmon Silko ..................................................... 165 6 Spis treści Magdalena Drabikowska, Subwersywność powieści Wichrowe Wzgórza (1847) Emily Brontë na przykładzie postaci Katarzyny Earnshaw – szkic antropolo- giczny .................................................................................................................... 179 Paweł Hamera, Uprzedzenia Anglików epoki wiktoriańskiej wobec irlandzkich domostw na przykładzie opisu posiadłości Daniela O’Connella w listach komi- sarza „The Times” ................................................................................................. 189 Noty o autorach ........................................................................................................ 201 Od Redakcji Tom Prze(d)sądy. O czytaniu kultury jest zwieńczeniem ogólnopol- skiej studencko-doktoranckiej konferencji obradującej pod tym samym tytułem, która odbyła się w Miejskim Punkcie Kultury Prexer – UŁ w dniach 13–14 maja 2011 roku. Organizatorem konferencji było Koło Naukowe Antropologów Literatury, działające przy Katedrze Teorii Litera- tury Instytutu Kultury Współczesnej Uniwersytetu Łódzkiego kierowanej przez Prof. zw. dr hab. Grzegorza Gazdę oraz przy Pracowni Antropologii Literatury pod kierownictwem Prof. zw. dr hab. Joanny Ślósarskiej. Koło Naukowe Antropologów Literatury, którego opiekunem jest Dr Natalia Lemann, miało już przyjemność ogranizować konferencję w roku 2008 – jej owocem jest książka pt. Przestrzenie (tekstów) kultury. Podobnie jak w przypadku poprzedniej publikacji i tym razem Redakto- rzy starali się być otwarci na rozmaite dziedziny i podejścia badawcze, nie ograniczając zakresu propozycji do samej literatury. Interdyscyplinarny dialog oraz zgoda na pluralizm metodologiczny są założeniami, którym Koło pozostaje wierne od swojego utworzenia w 2006 roku. Niniejsza publikacja została poświęcona prze(d)sądom, strategiom po- znawczym, stereotypom oraz możliwościom ich przekraczania w procesie odbioru tekstów kultury. Ich interpretacja zaczyna się wszak jeszcze przed samym odczytaniem – już wtedy czytelnik uwikłany zostaje w sieć kontek- stów, prze(d)sądów – sam akt lektury odbywa się zaś w środowisku aktualnej wiedzy, oczekiwań, uprzedzeń, znaczeń towarzyszących, schema- tów lektury, przeszkód, itp. Wskazanie i zrozumienie tych czynników wpływa nie tylko na możliwość ponownego odczytania tekstu, ale przede wszystkim pozwala zrozumieć sposoby funkcjonowania zależności kultu- rowych, które sami kształtujemy, ale które jednocześnie formują i nas. Tom Prze(d)sądy otwiera się na wielość interdyscyplinarnych dys- kursów, w ramach których studenci oraz doktoranci kierunków humani- stycznych prezentują różne spojrzenia związane z problematyką „czyta- nia” kultury. Punktem wyjścia jest tutaj literatura, ale zainteresowania autorów ogniskują się również wokół innych sztuk (teatr, film, komiks, reklama czy fotografia). Pozostaje skonfrontować swoje czytelnicze prze(d)sądy z zebranymi w tej książce artykułami, do czego gorąco zachęcamy. Paweł Kaczmarski Fascynacja i uprzedzenie Presupozycje we współczesnej polskiej krytyce literackiej Współczesne polskie dyskusje krytycznoliterackie – jakkolwiek spo- radyczne, doraźne i (według wielu) zbyt rzadkie – toczą się zwykle wokół pojęć-kluczy, odnoszonych albo do zjawisk literackich (więc możliwych do wyjaśnienia z poziomu krytycznego), albo do samej krytyki, kontekstu społecznego i rynkowego uwarunkowania procesów czytelniczych (wtedy wymagają przejścia na poziom metakrytyczny). Kilka takich fraz- wytrychów jest w stanie wyliczyć każdy czytelnik „Tygodnika Powszech- nego” czy choćby kilku książek krytycznoliterackich ubiegłego dwudzie- stolecia: „poezja niezrozumiała”, „przełom”, „kanon”, „program”, „rynek”, „polityczność”. Pozostawianie tych terminów niezdefiniowanymi – niejako poza re- torycznie uwspólnionym gruntem, w centrum dyskusji – jest nie tyle przywarą współczesnej krytyki, co jej ciekawą, immanentną cechą. Różne rozumienie „polityczności” i „zwrotu politycznego” prowadzi do interesu- jącej polemiki Joanny Orskiej z Igorem Stokfiszewskim czy Grzegorzem Jankowiczem1. O różnicach w pojmowaniu „przełomu” nie warto nawet w tym miejscu przypominać – tematem od kilkunastu lat zajmują się tacy krytycy, jak Przemysław Czapliński czy Piotr Śliwiński, a przyczynek do 1 Teksty krytyczne Stokfiszewskiego były przyczynkiem do zaciętej polemiki między Jankowiczem i Orską na łamach Dodatku LITERAckiego (zob. G. Jankowicz, Jak być dziś krytyczką wśród pisarek?, „Dodatek LITERAcki” nr 2(3)/2008, s. 1 i 13–14; Literatura, czyli Ministerstwo Spraw Wewnętrznych, „Dodatek LITERAcki” nr 4(5)/2009, s. 15–16; oraz J. Orska, Jak być spiskowcem wśród komunardów, „Dodatek LITERAcki” nr 3(4)/2009, s. 3 i 7–8; Oddam życie za pudełko zapałek (sprostowanie), „Dodatek LITERAcki” nr 5(6)/2010, s. 15–16). Michał Wróblewski Komiks jaki jest, każdy widzi? Krótka analiza kognitywna zjawiska Łukasz Ługowski, polonista, twórca Młodzieżowego Ośrodka Socjoterapii „Kąt”, przytacza historię syna znajomych. Chłopiec był bardzo zdolny, chcieli go wcześniej posłać do szkoły. Musiał przejść test dojrzałości szkolnej. Nie przeszedł. Miał m.in., odpowiedzieć, co jest na obrazku. Na obrazku była ryba. Wnuczek ichtiologa był przekonany, że pytają go czy to karaś, łosoś czy może szczupak, a rysunek nie przy- pominał niczego konkretnego. Fakt, że pytają go, czy to ryba, w ogóle nie przyszedł mu do głowy1. Czy w takim razie kategoryzacja jest rzeczywiście sprawą oczywistą? Czy kategoria komiks nie napotka podobnych problemów jak przytoczony powyżej przypadek „ryby”? Nim przejdę do odpowiedzi na te zasadnicze dla mojego artykułu py- tania, wytłumaczę genezę jego tytułu. Pierwszy człon nawiązuje do publicystycznego tekstu Michała Błażejczyka, zamieszczonego na portalu „Zeszyty Komiksowe”2: Koń jaki jest, każdy widzi czyli o definicji komik- su. Autor w dość powierzchowny a zarazem subiektywny sposób mierzy się w nim z próbą zdefiniowania komiksu, przy jednoczesnym podkreśle- niu ułomności dotychczasowych osiągnięć słownikowych na tym polu. Moim celem nie jest wchodzenie w krytyczny dialog z tezami i hipotezami Błażejczyka – w tym z podziałem na „treść” i „formę” oraz ujęciami bliskimi taksonomii esencjalistycznej – tym bardziej, że artykuł ten jest wyraźnie naznaczony miłośniczą pasją autora do opisywanego przedmio- tu. Jeśli więc nie polemika, co kieruje mnie do napisania niniejszego tekstu? Interesują mnie dwie kwestie teoretyczne, które dają o sobie znać w tekście Błażejczyka, a które uważam za symptomatyczne w ogólności. Po pierwsze, spektrum terminów (gatunek, język, tekst) jakimi posługuje 1 J. Podgórska, Ucz się pod klucz, POLITYKA nr 19 (2806), 2011, s. 14. 2 http://www.zeszytykomiksowe.org/strona.php?strona=definicja_kom. Ewa Maciejczyk Ironia w dramatach sowizdrzalskich przełomu XVI i XVII wieku Literatura sowizdrzalska była tworzona od końca XVI do drugiej po- łowy XVII wieku, poza kręgiem literatury oficjalnej, i dlatego funkcjono- wała na marginesie polskiego piśmiennictwa doby staropolskiej. Opa- trzona swoistym humorem i ironią, była jedyną możliwością buntu jej twórców wobec braku lepszych perspektyw życiowych. Ironia, będąca często gorzkim śmiechem, wyrażała bezsilność sowizdrzalskich pisarzy wobec braku możliwości nie tylko szerszego posłuchu, lecz również poprawy warunków życia. Dołączyły do tego utrudnienia w egzystencji spowodowane wojnami i zarazami, nieuchronnie nadchodzącymi wraz z siedemnastym stuleciem. Celem tej pracy jest nie tylko wykazanie istnienia ironii w dramatach i dialogach sowizdrzalskich takich jak: Wyprawa plebańska, Albertus z wojny, Pater, Magister et Filius, Niepospolite ruszenie abo gęsia wojna, Szkolna mizeryja, Synod klechów podgórskich, Komedyja rybałtowska nowa. Zostanie tu również podjęta próba jej systematyzacji według poszczególnych rodzajów. Pojęcie ironii1 początkowo określało mowę i zachowanie Eirona – po- staci z wczesnej komedii greckiej. Eiron był „naturalnym” przeciwnikiem pewnego siebie Alazona, który próbował osiągać swe cele podstępem lub poprzez hiperbolizację. Eiron „regularnie triumfował nad onieśmielają- cym Alazonem swą pomysłowością, wprawą w symulowaniu swej wiedzy i możliwości”2. Ironia sokratejska3 miała zazwyczaj formę zewnętrzną, 1 Ironia jeszcze w V wieku p.n.e. była w języku potocznym terminem obelżywym oznaczającym tyle co podstęp, oszustwo, krętactwo (zob. W. K. C. Guthrie, Sokrates, przeł. K. Łapiński, S. Żuławski, Warszawa 2000, s. 153–154). 2 P. Łaguna, Ironia jako postawa i jako wyraz. Z zagadnień teoretycznych ironii, Kraków 1984, s. 19. 3 D. S. Muecke pisał o ironii sokratejskiej, że działała ona poprzez „podtrzymywanie „fałszywych pozorów” i opierała się na przekonaniu, że czytelnik lub słuchacz był „na tyle Paweł Hamera Uprzedzenia Anglików epoki wiktoriańskiej wobec irlandzkich domostw na przykładzie opisu posiadłości Daniela O’Connella w listach komisarza „The Times” Na początku dziewiętnastego wieku istniała w społeczeństwie angiel- skim ideologia anglosaksonizmu (Anglo-Saxonism). Ideologia ta doszu- kiwała się korzeni Anglików w dawnych plemionach germańskich, co miało tłumaczyć wspaniałość angielskiej cywilizacji, sukcesy której zostały osiągnięte dzięki cechom i umiejętnością Anglosasów, które należało krzewić wśród innych narodów poprzez Imperium Brytyjskie. Istotnym faktem jest to, że ideologia anglosaksonizmu była wykorzysty- wana do tego aby pokazać to, że Anglicy różnili się od ras celtyckich, w tym głównie Irlandczyków. Różnica ta była ukazywana i eksponowana poprzez propagowanie obrazu doskonałego Anglosasa i jego całkowitego przeciwieństwa czyli Celta1. Stosunek Anglii do Irlandii powinien być rozpatrywany w kontekście kolonialnym, który został zapoczątkowany w dwunastym wieku. Pomimo Aktu Unii z 1801 roku ustanawiającego Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii, Irlandia, jak podaje Christine Kinealy, wciąż była postrzegana jako kolonia, która dodatkowo przez to, że Unia została wymuszona na niej, zajmowała wyjątkowe miejsce w strukturze Impe- rium Brytyjskiego, szczególnie ze względu na swoje położenie geograficz- ne2. Michael Hechter pisze o Irlandii jako część celtyckiej peryferii i jako idealnym przykładzie wewnętrznego kolonializmu na Wyspach Brytyj- skich, dzięki któremu Wielka Brytania mogła nabrać doświadczenia w Irlandii i powielać później politykę kolonialną wobec kolonii zamor- 1 G. W. Stocking, Victorian Anthropology, New York 1987, s. 62–63, L. P. Curtis, Anglo-Saxons and Celts, Bridgeport 1968, s. 7–8. 2 C. Kinealy, At Home with the Empire: The Example of Ireland, [w:] At Home with the Empire: Metropolitan Culture and the Imperial World, eds. C. Hall i S. O. Rose, Cambridge 2006, s. 77–78.
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Prze(d)sądy. O czytaniu kultury
Autor:
,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: