Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00465 005572 13608629 na godz. na dobę w sumie
Przedsiębiorca zagraniczny - ebook/pdf
Przedsiębiorca zagraniczny - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 325
Wydawca: C. H. Beck Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-812-8626-8 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Przedmiotem monografii jest problematyka administracyjnoprawna dotycząca przedsiębiorcy zagranicznego jako zagranicznego podmiotu działalności gospodarczej. W ramach monografii omówiono prawnie złożone pojęcie przedsiębiorcy zagranicznego, które łączy się z ustawowo określoną kategorią podmiotów prawa. W zależności od przynależności państwowej (terytorialnej) przedsiębiorców zagranicznych dokonano podziału tych podmiotów prawa obcego, stosując kryteria wynikające z ustawodawstwa polskiego i prawa Unii Europejskiej, oraz wskazano skutki prawno-gospodarcze przypisania danego przedsiębiorcy zagranicznego do określonego kręgu państw obcych, podkreślając zróżnicowanie zasad działalności gospodarczej na terytorium RP.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Rozdział I. Ewolucja normatywna pojęcia osoby zagranicznej i przedsiębiorcy zagranicznego w ustawodawstwie gospodarki rynkowej § 1. Uwagi ogólne Ustawodawstwo obowiązujące w okresie powstającej gospodarki rynkowej, a dotyczące podejmowania i prowadzenia (wykonywania) działalności gospo- darczej przez inwestorów zagranicznych nie znało pojęcia osoby zagranicz- nej, jak również pojęcia przedsiębiorcy zagranicznego1. Dotyczyło to ustawy z 23.12.1988 r. o działalności gospodarczej2, która nie zajmowała się proble- matyką działalności gospodarczej kapitału zagranicznego (obcego) na teryto- rium RP, a przede wszystkim ustawy z 23.12.1988 r. o działalności gospodarczej z udziałem podmiotów zagranicznych3 oraz ustawy z 14.6.1991 r. o spółkach z udziałem zagranicznym4. Zwłaszcza że przedmiotem tych ostatnich dwóch regulacji ustawowych była problematyka udziału podmiotów zagranicznych w działalności gospodarczej na terytorium RP. Powołane regulacje prawne 1 W okresie gospodarki planowej pojęcie osoby zagranicznej, odniesione do osoby prawnej i osoby fizycznej, oraz pojęcie zagranicznego przedsiębiorcy (przedsiębiorstwa zagranicznego), łącznie z definicjami tych kategorii normatywnych, znajdujemy w ustawie z 6.7.1982 r. o zasadach prowadzenia na terytorium Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej działalności gospodarczej w zakre- sie drobnej wytwórczości przez zagraniczne osoby prawne i fizyczne (tekst jedn. Dz.U. z 1989 r. Nr 27, poz. 184 ze zm.) – art. 1 i art. 3 pkt 2. W kwestii tych pojęć zob. np. wyr. SN (IC) z 29.6.2000 r. (V CKN 552/00, Legalis) i wyr. NSA z 15.4.1983 r. (II SA 249/83, Legalis). 2 Dz.U. Nr 41, poz. 324 ze zm. Ustawa o działalności gospodarczej została uchylona na pod- stawie art. 99 pkt 2 PrDziałGosp, a tym samym przestała obowiązywać 1.1.2001 r. 3 Dz.U. Nr 41, poz. 325. Ustawa o działalności gospodarczej z udziałem podmiotów zagra- nicznych została uchylona na podstawie art. 43 ust. 1 SpółZagrU, a tym samym przestała obowią- zywać 4.7.1991 r. 4 Tekst jedn. Dz.U. z 1997 r. Nr 26, poz. 143 ze zm. SpółZagrU została uchylona na podstawie art. 99 pkt 1 PrDziałGosp, a tym samym przestała obowiązywać 1.1.2001 r. 1 Rozdział I. Ewolucja normatywna pojęcia osoby... na określenie potencjalnych uczestników działalności gospodarczej (obrotu gospodarczego) na terytorium RP operowały pojęciem podmiotu zagranicz- nego, które jednocześnie definiowały jako kategorię normatywną. Ustawa o działalności gospodarczej z udziałem podmiotów zagranicznych, określając „warunki podejmowania i zasady prowadzenia działalności gospo- darczej z udziałem podmiotów zagranicznych [...]” (art. 1 ust. 1), wskazywała, że działalność gospodarcza podmiotów zagranicznych może być prowadzona jedynie w ściśle określonej formie organizacyjno-prawnej, a mianowicie w for- mie spółki kapitałowej (spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i spółki ak- cyjnej) z wyłącznym lub częściowym udziałem tych podmiotów prawa ob- cego (art. 2 ust. 1). Zawierała jednocześnie definicję podmiotu zagranicznego, którą stworzono w celu określenia podmiotów uprawnionych do uczestnictwa w tych spółkach kapitałowych5. Z definicji tej zaś wynikało, że statusem pod- miotu zagranicznego legitymowały się zarówno osoby fizyczne, mające miej- sce zamieszkania zagranicą, co obejmowało cudzoziemców i obywateli pol- skich, spełniających wskazane kryterium miejsca zamieszkania, jak również osoby prawne z siedzibą za granicą (osoby prawne prawa obcego) oraz nie- posiadające osobowości prawnej spółki tych osób fizycznych lub osób praw- nych, z siedzibą za granicą (art. 3 ust. 2). Oznaczało to, że podmiot zagra- niczny, w myśl DziałGospPodZagrU, dysponował możliwością podejmowa- nia i wykonywania działalności gospodarczej6 wyłącznie za pośrednictwem utworzonych w tym celu spółek kapitałowych prawa polskiego (spółki ak- cyjnej i spółki z ograniczoną odpowiedzialnością), a więc mających siedzibę na terytorium RP (pośrednia działalność gospodarcza), co dotyczyło rów- nież możliwości tworzenia spółek z ograniczoną odpowiedzialnością z wyłącz- nym udziałem podmiotu zagranicznego7. Charakterystyczne było przy tym, że utworzenie (współutworzenie) i działalność takiej spółki kapitałowej pod- legały istotnym ograniczeniom administracyjnoprawnym8, których prawnym 5 Na marginesie należy dodać, że DziałGospPodZagrU zawierała również definicję podmiotu polskiego, który był uprawniony do uczestnictwa w spółkach kapitałowych z siedzibą na teryto- rium RP, tworzonych (współtworzonych) przez pomioty zagraniczne (art. 3 ust. 1). 6 DziałGospPodZagrU definiowała działalność gospodarczą jako działalność wytwórczą, bu- dowlaną, handlową i usługową, prowadzoną w celach zarobkowych (art. 1 ust. 2). 7 Bliżej G. Domański, Położenie prawne spółki z udziałem zagranicznym i zagranicznego wspólnika (w świetle ustawy z 1988 r.), Warszawa 1989, s. 5 i n.; J. Okolski, Spółki handlowe z udzia- łem podmiotów zagranicznych, PUG 1989, Nr 8, s. 326; M. Wyrzykowski, Sterowanie napływem kapitału zagranicznego (w:) R. Malinowski (red.), Prawo administracji gospodarczej, Warszawa 1989, s. 137–140. 8 G. Domański, Położenie prawne spółki z udziałem zagranicznym, s. 262. 2 § 1. Uwagi ogólne wyrazem był w szczególności wymóg uzyskania stosownego zezwolenia jako decyzji administracyjnej na utworzenie tego podmiotu prawa polskiego, przy czym omawiana ustawa wskazywała, że wydanie zezwolenia oznacza zgodę na podjęcie określonej w nim działalności gospodarczej (art. 5 ust. 1)9. W lite- raturze przedmiotu zezwolenie to traktowano „nie jako przesłankę zawarcia umowy spółki, lecz jako warunek, od którego zależy jej skuteczność (powsta- nie spółki)”10. Przyjęte w DziałGospPodZagrU rozwiązania prawne całkowi- cie wykluczały zatem prawną dopuszczalność podjęcia i wykonywania dzia- łalności gospodarczej we własnym imieniu (tj. bezpośredniej działalności go- spodarczej) przez osobę fizyczną jako podmiot zagraniczny (osobę fizyczną, mającą miejsce zamieszkania zagranicą), a także prawną możliwość korzysta- nia przez podmiot zagraniczny z innych niż spółka kapitałowa form organiza- cyjno-prawnych działalności gospodarczej. Spółka kapitałowa z siedzibą na te- rytorium RP stanowiła więc jedyną formę organizacyjno-prawną podejmo- wania i wykonywania działalności gospodarczej przez podmioty zagraniczne w rozumieniu DziałGospPodZagrU (niezależnie od statusu prawnego pod- miotu zagranicznego). Podobne (niekiedy wręcz tożsame) rozwiązania prawne zawierała kolejna ustawa, dotycząca udziału kapitału zagranicznego (inwestorów zagranicznych) w działalności gospodarczej na terytorium RP, tj. SpółZagrU (w jej pierwot- nym brzmieniu), która zastąpiła powołaną wyżej regulację prawną. Ustawa o spółkach z udziałem zagranicznym podmiotów zagranicznych, określając „warunki uczestniczenia przez podmioty zagraniczne w dochodach z prowa- dzenia przedsiębiorstw na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej” (art. 1 ust. 1), jednocześnie definiowała pojęcie podmiotu zagranicznego. Zakresem tego po- jęcia objęto z jednej strony osoby fizyczne, mające miejsce zamieszkania za granicą, osoby prawne z siedzibą za granicą oraz nieposiadające osobowości prawnej spółki tych osób fizycznych lub osób prawnych, utworzone zgodnie z ustawodawstwem państw obcych, co stanowiło powtórzenie rozwiązań przy- jętych w poprzednio obowiązującej ustawie (tj. w DziałGospPodZagrU), z dru- giej zaś – osoby prawne z siedzibą na terytorium RP (a więc osoby prawne prawa polskiego), zależne od podmiotów zagranicznych, co dotyczyło usta- wowo określonych sytuacji (art. 3). Tak rozumiany podmiot zagraniczny mógł 9 Zezwolenie to wydawał Prezes Agencji do Spraw Inwestycji Zagranicznych jako centralny organ administracji państwowej właściwy w sprawach inwestycji zagranicznych (art. 5 ust. 4 w zw. z art. 4 ust. 1 DziałGospPodZagrU). 10 J. Rajski, Nowe prawo o inwestycjach zagranicznych, PiP 1990, Nr 3, s. 9. 3 Rozdział I. Ewolucja normatywna pojęcia osoby... jedynie tworzyć (współtworzyć) spółki kapitałowe (spółki z ograniczoną odpo- wiedzialnością i spółki akcyjne) z siedzibą na terytorium RP (pośrednia działal- ność gospodarcza) oraz nabywać (obejmować) udziały (akcje) w tych spółkach kapitałowych. Warunkiem utworzenia takiej spółki, wprawdzie w ustawowo określonych przypadkach11, było uzyskanie zezwolenia jako decyzji admini- stracyjnej, którą wydawał Minister Przekształceń Własnościowych12. Warunek ten jednak zniesiono w następstwie nowelizacji SpółZagrU13, która była spo- wodowana przyjęciem – na podstawie Układu Europejskiego14 – zobowiąza- nia w zakresie zbliżania obowiązującego i przyszłego ustawodawstwa polskiego do ustawodawstwa europejskiego (art. 68 i 69)15 m.in. w zakresie działalności gospodarczej obywateli i przedsiębiorstw Unii Europejskiej na terytorium RP (szczególnie art. 44)16. Sygnalizowana nowelizacja SpółZagrU nie zmieniła jednak katalogu form organizacyjno-prawnych działalności gospodarczej podmiotów zagranicznych na terytorium RP. Podmiot zagraniczny, w myśl tej ustawy, nie dyspono- wał nadal możliwością korzystania z innych niż spółka kapitałowa form or- ganizacyjno-prawnych działalności gospodarczej na terytorium RP, a w przy- padku osoby fizycznej będącej podmiotem zagranicznym (osoba fizyczna, mająca miejsce zamieszkania za granicą) nie istniała również możliwość pod- jęcia i wykonywania działalności gospodarczej we własnym imieniu (bez- pośrednia działalność gospodarcza). Spółka kapitałowa z siedzibą na teryto- rium RP, identycznie jak w DziałGospPodZagrU, była jedyną zatem formę 11 Art. 4 ust. 1 SpólZagrU. 12 Bliżej A. Szumański, Zasada równouprawnienia inwestorów krajowych i zagranicznych – nowelizacja ustawy o spółkach z udziałem zagranicznym, MoP 2011, Nr 9, s. 310; A. Borkowski, Zagraniczne podmioty działalności gospodarczej, (w:) A. Borkowski i in., Administracyjne prawo gospodarcze, Wrocław 2009, s. 203–205. 13 Art. 1 pkt 3 ustawy z 29.3.1996 r. o zmianie ustawy o spółkach z udziałem zagranicznym oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 45, poz. 198). 14 Układ Europejski ustanawiający stowarzyszenie między Rzecząpospolitą Polską, z jednej strony, a Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi, z drugiej strony, sporzą- dzony w Brukseli 16.12.1991 r. (Dz.U. z 1994 r. Nr 11, poz. 38). 15 Bliżej C. Banasiński, (w:) C. Banasiński, J.A. Wojciechowski, Komentarz do Układu Europej- skiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzecząpospolitą Polską, z jednej strony, a Wspól- notami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi, z drugiej strony, sporządzony w Brukseli dnia 16 grudnia 1991 r., Warszawa 1994, s. 200; S. Sołtysiński, Układ o stowarzyszeniu między Polską a Wspólnotami Europejskimi (Problematyka prawna i ekonomiczna), PiP 1992, Nr 6, s. 4. 16 D. Szafrański, Działalność gospodarcza obywateli i przedsiębiorstw Unii Europejskiej na te- rytorium RP (w świetle postanowień Układu Europejskiego), Panorama Prawna Europa – Polska 1966, Nr 1. 4 § 1. Uwagi ogólne organizacyjno-prawną działalności gospodarczej podmiotów zagranicznych w rozumieniu SpółZagrU (niezależnie od statusu prawnego tych podmiotów prawa)17. W kolejnych regulacjach ustawowych, dotyczących problematyki działal- ności gospodarczej inwestorów zagranicznych na terytorium RP, pojęcie pod- miotu zagranicznego zastąpiono dwiema zupełnie odrębnymi kategoriami normatywnymi, tj. pojęciem osoby zagranicznej i pojęciem przedsiębiorcy zagranicznego18, którym jednocześnie nadano ściśle określoną treść prawną. Z pojawieniem się tych pojęć (łącznie z ich definicją legalną) korespondowało wprowadzenie nowych rozwiązań prawnych w zakresie podejmowania i wy- konywania działalności gospodarczej na terytorium RP. Wskazane zmiany za- początkowała PrDziałGosp19, stając się pierwszą regulacją ustawową w syste- mie prawnym gospodarki rynkowej, która wprowadziła i zdefiniowała poję- cie osoby zagranicznej i pojęcie przedsiębiorcy zagranicznego oraz określiła ich wzajemne relacje, przy czym pojęcie przedsiębiorcy zagranicznego zwią- zano z pojęciem osoby zagranicznej, gdyż przedsiębiorca zagraniczny mógł być tylko osobą zagraniczną. Wskazane pojęcia stały się więc z dniem wejścia w ży- cie PrDziałGosp kategoriami normatywnymi, których zakresem objęto zróżni- cowane podmioty prawa20. Istotne jest przy tym, że w okresie obowiązywania tej regulacji prawnej pojęcie osoby zagranicznej i pojęcie przedsiębiorcy za- granicznego, identycznie jak zasady dotyczące działalności gospodarczej tych podmiotów prawa na terytorium RP, nie zostały poddane zmianom prawnym, a tym samym nie podlegały żadnej ewolucji normatywnej. Prezentowane podejście w kwestii prawnego określenia podmiotów (in- westorów) zagranicznych jako potencjalnych podmiotów działalności gospo- darczej na terytorium RP, co wymaga wyraźnego podkreślenia, kontynuowała SwobDziałGospU (począwszy od jej pierwotnego brzmienia). Na oznaczenie bowiem tych podmiotów prawa posługiwała się pojęciem osoby zagranicz- nej i pojęciem przedsiębiorcy zagranicznego, które jednocześnie definiowała. 17 M. Zdyb, Wspólnotowe i polskie publiczne prawo gospodarcze, t. 1, Warszawa 2008, s. 71– 72. 18 W.J. Katner, Prawo działalności gospodarczej. Komentarz, orzecznictwo, piśmiennictwo. Warszawa 2003, s. 47–48; zob. także np. M. Zdyb, Prawo działalności gospodarczej. Komentarz do ustawy z dnia 19 listopada 1999 r., Kraków 2000, s. 62–63. 19 PrDziałGosp weszło w całości w życie 1.1.2001 r. Niektóre jednak z przepisów weszły w ży- cie 1.1.2000 r. (co dotyczyło m.in. przepisu definiującego pojęcie osoby zagranicznej, w tym jako osoby fizycznej) bądź 18.3.2000 r. (art. 100). 20 J. Kuciński, Z. Trzciński, Nowa regulacja ustawowa działalności gospodarczej w Polsce, RPEiS 2000, Nr 3, s. 44–45. 5 Rozdział I. Ewolucja normatywna pojęcia osoby... Stwierdzenia tego nie podważała przy tym okoliczność, że w kolejnych latach obowiązywania SwobDziałGospU dokonywano poważnych zmian w zakresie elementów normatywnego ukształtowania tych pojęć. Zmianom poddano po- jęcie osoby zagranicznej, odniesione do osoby fizycznej (zagranicznej osoby fizycznej), oraz pojęcie osoby zagranicznej jako niepełnej osoby prawnej (za- granicznej niepełnej osoby prawnej), co w rezultacie wpłynęło na zakres poję- cia przedsiębiorcy zagranicznego. Natomiast pojęcie osoby zagranicznej jako osoby prawnej (zagranicznej osoby prawnej) zachowało dotychczasową treść normatywną, którą ustalono w PrDziałGosp. W związku z powyższym obecny kształt prawny pojęcia osoby zagranicznej jest wynikiem jego ustawowej (normatywnej) ewolucji. Wyrazem tej ewolucji były zmiany zakresu, a tym samym treści tego pojęcia, których dokonywano w SwobDziałGospU. Całość tych zmian zdecydowanie wpłynęła na zakres po- jęcia przedsiębiorcy zagranicznego, gdyż PrDziałGosp (w okresie obowiązy- wania) jak i SwobDziałGospU do końca 2011 r. wiązały pojęcie przedsiębiorcy zagranicznego wyłącznie z pojęciem osoby zagranicznej. Pomijano tym sa- mym obywateli polskich, a w przypadku PrDziałGosp również w istotnym za- kresie zagraniczne niepełne osoby prawne21, którzy jako podmioty prawa wy- konywali pierwotną (stałą) działalność gospodarczą za granicą. Podejście to nie pozwalało uznać osoby fizycznej jako obywatela polskiego i każdej zagra- nicznej niepełnej osoby prawnej za przedsiębiorcę zagranicznego (pomimo wykonywania działalności gospodarczej na terytorium państwa obcego), lecz za przedsiębiorcę prawa obcego, co nie było równoznaczne z posiadaniem statusu przedsiębiorcy zagranicznego (chociaż podstawą prawną wykonywa- nia pierwotnej działalności gospodarczej było ustawodawstwo państwa ob- cego). Ten swoisty dualizm zniosła ostatecznie, w ramach kolejnej nowelizacji, SwobDziałGospU, nadając jednoznaczną treść normatywną pojęciu przedsię- biorcy zagranicznego, które tym samym przestano na poziomie osoby fizycz- nej wiązać wyłącznie z pojęciem osoby zagranicznej. Sygnalizowane zmiany zakończyły proces normatywnego kształtowania pojęcia osoby zagranicznej oraz pojęcia przedsiębiorcy zagranicznego (jako podmiotów prawa obcego), co w obecnie obowiązującym stanie prawnym uwzględnia PrzedZagrU jako podstawowa regulacja ustawowa, która dotyczy podejmowania i wykonywa- 21 Statusem zagranicznej niepełnej osoby prawnej, w myśl PrDziałGosp, legitymowała się wyłącznie spółka niemająca osobowości prawnej z siedzibą za granicą, której wspólnikami były zagraniczne osoby fizyczne lub zagraniczne osoby prawne (w rozumieniu tej regulacji ustawowej). 6 § 2. Pojęcie osoby zagranicznej i jego ewolucja... nia działalności gospodarczej przez osoby zagraniczne i przedsiębiorców za- granicznych na terytorium RP. § 2. Pojęcie osoby zagranicznej i jego ewolucja normatywna I. Wprowadzenie Pojęcie osoby zagranicznej (wraz z definicją legalną tego pojęcia) jako ka- tegorię normatywną wprowadziło do polskiego systemu prawnego gospodarki rynkowej, jak wyżej sygnalizowano, PrDziałGosp. W myśl tej ustawy osoby zagraniczne obejmowały zróżnicowane pod względem prawnym podmioty prawa. Statusem bowiem osoby zagranicznej legitymowały się osoby fizyczne, osoby prawne i niemające osobowości prawnej spółki, lecz pod warunkiem, że każdy z tych podmiotów prawa odpowiadał ustawowo określonym cechom (art. 4 pkt 3). Przypomnijmy, że w okresie obowiązywania PrDziałGosp de- finicja osoby zagranicznej, odniesiona do poszczególnych podmiotów prawa, nie podlegała żadnym zmianom normatywnym. Odmienne częściowo podejście w kwestii pojęcia osoby zagranicznej za- stosowano w SwobDziałGospU, która począwszy od dnia wejścia w życie zawierała również definicję tego pojęcia (art. 5 pkt 3). Powołana regulacja ustawowa z jednej strony zachowała dotychczasowy podział osób zagranicz- nych na poszczególne podmioty prawa, tj. osoby zagraniczne jako osoby fi- zyczne oraz osoby zagraniczne jako osoby prawne (niepełne osoby prawne), z drugiej zaś – przypisała większości z tych podmiotów nowe (w porównaniu z PrDziałGosp) elementy ich normatywnego ukształtowania. Dotyczyło to, jak wyżej sygnalizowano, pojęcia osoby zagranicznej jako osoby fizycznej oraz po- jęcia osoby zagranicznej jako niepełnej osoby prawnej, które poddano istot- nym zmianom, w przeciwieństwie do pojęcia osoby zagranicznej jako osoby prawnej, które zachowano w niezmienionej treści normatywnej. Sprawiło to, że w SwobDziałGospU krąg osób zagranicznych jako podmiotów prawa ob- cego, w porównaniu z rozwiązaniami PrDziałGosp, został znacznie poszerzony o podmioty prawa, które dotychczas nie były objęte zakresem pojęcia osoby zagranicznej. 7 Rozdział I. Ewolucja normatywna pojęcia osoby... II. Osoba zagraniczna jako osoba fizyczna (zagraniczna osoba fizyczna) w ustawie – Prawo działalności gospodarczej Prawo działalności gospodarczej stanowiło, że statusem osoby zagranicz- nej legitymuje się osoba fizyczna mająca stałe miejsce zamieszkania za granicą (art. 4 pkt 3 lit. a). Z prawnego punktu widzenia rozwiązanie to wskazywało, że jedyną (ustawową) przesłanką, która rozstrzygała o uznaniu danej osoby fizycznej za osobę zagraniczną, było usytuowanie stałego miejsca jej zamiesz- kania poza granicami RP22. Sprawiało to, że status prawnopaństwowy osoby fizycznej jako podmiotu prawa, tj. posiadanie bądź nieposiadanie obywatel- stwa państwowego, był zupełnie prawnie obojętny23. Zastosowane rozwiąza- nie prowadziło do stwierdzenia, że spośród osób fizycznych statusem osoby zagranicznej w rozumieniu PrDziałGosp legitymowała się zarówno osoba fi- zyczna, mająca obywatelstwo polskie24, jak i osoba fizyczna będąca cudzoziem- cem (obywatel państwa obcego i bezpaństwowiec), pod warunkiem że stałe miejsce zamieszkania tych podmiotów prawa znajdowało się za granicą. Ozna- czało to, że nie każdy cudzoziemiec jako osoba fizyczna był osobą zagraniczną oraz nie każda osoba zagraniczna jako osoba fizyczna legitymowała się statu- sem cudzoziemca25. Status zagranicznej osoby fizycznej był bowiem zastrze- żony wyłącznie dla osoby fizycznej, której stałe miejsce zamieszkania znajdo- wało się za granicą, niezależnie od statusu prawnopaństwowego osoby fizycz- 22 J. Sommer, K. Stoga, R. Potrzeszcz, Prawo działalności gospodarczej. Komentarz, Warszawa 2000, s. 2; M. Zdyb, Prawo działalności gospodarczej, s. 61–62. 23 Zob. np. B. Ptak, L. Biedecki, Spółka z udziałem zagranicznym w świetle nowych przepisów, MoP 2001, Nr 13; D. Szafrański, Administracyjnoprawne aspekty działalności gospodarczej osób zagranicznych, (w:) M. Wierzbowski, M. Wyrzykowski (red.), Prawo gospodarcze. Zagadnienia ad- ministracyjnoprawne, Warszawa 2001, s. 300. 24 Wydaje się, że przyjęcie stałego miejsca zamieszkania za granicą jako przesłanki rozstrzy- gającej o statusie osoby zagranicznej w przypadku obywateli polskich pozostawało w sprzeczności z zasadą wyłączności obywatelstwa polskiego na terytorium RP wyrażoną w obowiązującej wów- czas ustawie z 12.2.1962 r. o obywatelstwie polskim (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 28, poz. 353 ze zm.). Zgodnie z tą zasadą osoba fizyczna, mająca obywatelstwo polskie, była uznawana na tery- torium RP jedynie za obywatela polskiego, niezależnie od posiadania równocześnie innego oby- watelstwa państwowego i bez względu na miejsce zamieszkania. 25 Zob. np. W.J. Katner, Prawo działalności gospodarczej, s. 47; D. Szafrański, Administracyj- noprawne aspekty działalności gospodarczej osób zagranicznych, 2001, s. 316; J. Jacyszyn, S. Krześ, E. Marszałkowska-Krześ, Działalność gospodarcza osoby zagranicznej w Polsce, Warszawa 2002, s. 15−17. 8 § 2. Pojęcie osoby zagranicznej i jego ewolucja... nej. Innymi słowy, pojęciem osoby zagranicznej jako osoby fizycznej objęto obywateli państw obcych i bezpaństwowców (tj. cudzoziemców) oraz obywa- teli polskich, których stałym miejscem zamieszania było terytorium państwa obcego. Przyjęta w PrDziałGosp definicja osoby zagranicznej jako osoby fizycznej (zagranicznej osoby fizycznej) wykluczała z kręgu osób zagranicznych tych cu- dzoziemców jako obywateli państwa obcego, których stałe miejsce zamiesz- kania znajdowało się na terytorium RP, co w równym stopniu dotyczyło bez- państwowców. Uwarunkowanie to w odniesieniu do obywateli państw obcych znajdowało jednoznaczne potwierdzenie w PrDziałGosp, które stanowiło, że obywatele państw obcych, którzy otrzymali zezwolenie na osiedlenie się na te- rytorium RP (zezwolenie na stałe zamieszkanie – podkr. D.S.), korzystają w zakresie podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej na tery- torium RP z takich samych praw jak obywatele polscy (art. 6 ust. 1)26. Istot- nie, uzyskanie takiego zezwolenia (jako decyzji administracyjnej) skutkowało z jednej strony utratą przez osobę fizyczną statusu osoby zagranicznej, z dru- giej zaś – nabyciem statusu osoby fizycznej mającej stałe miejsce zamieszkania na terytorium RP. Sprawiało to, że obywatel państwa obcego, nie będąc już osobą zagraniczną (w wyniku uzyskania zezwolenia na osiedlenie się), stawał się podmiotem prawa, który w zakresie działalności gospodarczej na teryto- rium RP korzystał z takich samych praw jak obywatele polscy (standard trak- towania narodowego). Identycznym statusem prawnym legitymował się bezpaństwowiec, który uzyskał zezwolenie na osiedlenie się na terytorium RP27, pomimo że PrDziałGosp nie łączyła z uzyskaniem takiego zezwolenia przez bezpań- stwowca skutku prawnego w postaci dopuszczalności podejmowania i wyko- nywania działalności gospodarczej na terytorium RP na takich samych za- sadach jak obywatele polscy. Oznaczało to, że bezpaństwowiec, który legity- mował się zezwoleniem na osiedlenie się na terytorium RP, był traktowany narodowo w zakresie działalności gospodarczej na terytorium RP, a tym sa- mym podlegał przepisom prawnym, które obowiązywały obywateli polskich. Wniosek ten nie wynikał bezpośrednio z PrDziałGosp, lecz z obowiązującej wówczas ustawy z 25.6.1997 r. o cudzoziemcach28 (art. 25), którą następnie 26 Zob. M. Zdyb, Wspólnotowe i polskie publiczne prawo gospodarcze, t. 1, s. 75–76. 27 D. Szafrański, Osoba zagraniczna a cudzoziemiec, Glosa 2001, Nr 9. 28 Tekst jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 127, poz. 1400 ze zm. 9 Rozdział I. Ewolucja normatywna pojęcia osoby... „zastąpiła” ustawa z 13.6.2003 r. o cudzoziemcach29. Rozwiązania tych regulacji prawnych wskazywały, że bezpaństwowiec, który posiadał zezwolenie na osie- dlenie się (zezwolenie na stałe zamieszkanie – podkr. D.S.) jest traktowany zgodnie ze standardem narodowym, co m.in. skutkowało w zakresie podej- mowania, wykonywania i zakończenia działalności gospodarczej na teryto- rium RP. W kwestii zasad działalności gospodarczej obywateli państw obcych jako osób zagranicznych PrDziałGosp stanowiło, że: „Na zasadzie wzajemności, o ile umowy międzynarodowe ratyfikowane przez Polskę nie stanowią ina- czej, osoby zagraniczne mogą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej podej- mować i wykonywać działalność gospodarczą na takich samych zasadach, jak przedsiębiorcy mający miejsce pobytu stałego [...] w Polsce” (art. 6 ust. 2). Z punktu widzenia obywatela państwa obcego jako osoby zagranicznej ozna- czało to, że zasady działalności gospodarczej, które dotyczyły przedsiębiorców polskich (jako osób fizycznych mających miejsce stałego pobytu na teryto- rium RP), znajdowały zastosowanie również wobec tego podmiotu prawa, pod warunkiem że państwo jego pochodzenia stosuje wobec obywateli RP w za- kresie działalności gospodarczej te same zasady, które obowiązują „własnych” obywateli tego państwa (zasada wzajemności), przy czym odmienne rozwią- zania w tym zakresie mogły wynikać z ratyfikowanej umowy międzynarodo- wej. W przypadku natomiast braku zasady wzajemności obywatele państw ob- cych jako osoby zagraniczne (w rozumieniu PrDziałGosp) mogli w celu podej- mowania i wykonywania działalności gospodarczej na terytorium RP tworzyć spółki komandytowe oraz spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i spółki akcyjne, jak i przystępować do takich spółek bądź nabywać (obejmować) ich udziały lub akcje (art. 6 ust. 3)30. Odrębnie natomiast uregulowano kwestię dopuszczalności podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej na terytorium RP przez obywateli polskich jako osoby zagraniczne (tj. obywateli polskich mających stałe miejsce zamieszkania za granicą). Zgodnie bowiem z PrDziałGosp w przypadku oby- wateli polskich, którzy zachowali miejsce stałego pobytu poza terytorium RP, a podejmujących działalność gospodarczą na terytorium RP, właściwość miej- scową gminy dla celów ewidencyjnych określa się według głównego miejsca wykonywania tej działalności na terytorium RP31. Oznaczało to, że obywatele 29 Tekst jedn. Dz.U. z 2011 r. Nr 264, poz. 1573 ze zm. 30 W.J. Katner, Prawo działalności gospodarczej, s. 59. 31 Art. 7a ust. 1a pkt 1 PrDziałGosp. 10 § 2. Pojęcie osoby zagranicznej i jego ewolucja... polscy, mający miejsce stałego pobytu za granicą, a więc będący osobami za- granicznymi w rozumieniu PrDziałGosp, mogli podjąć i wykonywać na tery- torium RP działalność gospodarczą jako osoby fizyczne po uzyskaniu wpisu do ówczesnej gminnej ewidencji działalności gospodarczej, przy czym gminą właściwą w tym zakresie była gmina, na której obszarze zamierzano usytu- ować główne miejsce wykonywania działalności gospodarczej, natomiast or- ganem ewidencyjnym (właściwym w sprawie wpisu) był organ wykonawczy takiej gminy. Innymi słowy, w okresie obwiązywania PrDziałGosp obywatele polscy jako osoby zagraniczne w zakresie podejmowania, wykonywania i za- kończenia działalności gospodarczej na terytorium podlegali tym samym za- sadom, które obowiązywały obywateli polskich nielegitymujących się statusem osoby zagranicznej. III. Osoba zagraniczna jako osoba fizyczna w ustawie o swobodzie działalności gospodarczej Odmienne rozwiązanie w zakresie przesłanek identyfikacji osoby fizycz- nej jako osoby zagranicznej przyjęła SwobDziałGospU, która „zastąpiła” PrDziałGosp. W pierwotnym brzmieniu SwobDziałGospU32, która weszła w życie 21.8.2004 r.33, statusem osoby zagranicznej spośród osób fizycznych le- gitymowała się osoba fizyczna, mająca miejsce zamieszkania za granicą, a rów- nocześnie nieposiadająca obywatelstwa polskiego (art. 5 pkt 2 lit. a). Zasto- sowane podejście wskazywało, że o statusie osoby fizycznej jako osoby zagra- nicznej rozstrzygały łącznie dwie przesłanki, tj. podmiotowa i funkcjonalna, którymi były odpowiednio: nieposiadanie obywatelstwa polskiego przez osobę fizyczną i usytuowanie miejsca zamieszkania osoby fizycznej na terytorium państwa obcego (za granicą). Oznaczało to, że statusem osoby zagranicznej legitymowała się wówczas wyłącznie osoba fizyczna będąca cudzoziemcem (obywatelem państwa obcego bądź bezpaństwowcem), lecz pod warunkiem że miejsce jej zamieszkania znajdowało się poza granicami RP, przy czym do- tyczyło to w równym stopniu obywateli państw EOG (UE) jako cudzoziem- ców, jeżeli miejscem ich zamieszkania było terytorium państwa obcego (po- mimo że RP była już państwem członkowskim UE). Zrezygnowano tym sa- mym (i słusznie) z rozwiązania właściwego PrDziałGosp, które przypisywało 32 Dz.U. Nr 173, poz. 1807. 33 Art. 1 ustawy z 2.7.2004 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. Nr 173, poz. 1808). 11
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Przedsiębiorca zagraniczny
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: