Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00184 016696 17206863 na godz. na dobę w sumie
Przedsiębiorcy i ich działalność - ebook/pdf
Przedsiębiorcy i ich działalność - ebook/pdf
Autor: , Liczba stron: 258
Wydawca: C. H. Beck Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-8198-067-8 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Monografia podsumowuje praktyczne aspekty związane z nowym Prawem przedsiębiorców w perspektywie ponad rocznych już doświadczeń w zakresie funkcjonowania przedsiębiorców i wykonywanej przez nich działalności gospodarczej według zmienionych w 2018 roku reguł. Analizie poddano także warunki normatywne znajdujące się u podstaw działalności gospodarczej przedsiębiorców. Może to przyczynić się do bardziej aktualnego a zarazem pogłębionego spojrzenia na społeczną gospodarkę rynkową – zasadę prawa zainspirowaną podstawowymi wartościami prawa gospodarczego publicznego, w szczególności zaś wolnością działalności gospodarczej i skojarzoną z nią potrzeba respektowania interesu publicznego.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Rozdział I. Prawo przedsiębiorców – przełom czy kontynuacja? dr hab. Filip Grzegorczyk, prof. UEK1, Marcin Targosz2 1. Wprowadzenie Ustawa z 6.3.2018 r. – Prawo przedsiębiorców3, to kolejny akt prawny dotyczący zagadnienia ukształtowania modelu podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej. Zastąpił on ustawę z 2.7.2004 r. o swobodzie dzia- łalności gospodarczej4, która przez kilkanaście lat regulowała ww. problema- tykę. Chronologicznie jest to czwarta ustawa regulująca tę problematykę, i tak: 23.12.1988 r. uchwalono ustawę o działalności gospodarczej5, dekadę po niej, 19.11.1999 r. wprowadzono – Prawo działalności gospodarczej6, a 2.7.2004 r. ustawę o swobodzie działalności gospodarczej7. Stanowiły one, nie zawsze udaną, próbę dostosowania regulacji prawnej do zmieniającej się dynamicznie rzeczywistości. Projekt ustawy – Prawo przedsiębiorców został przedłożony przez rząd, jako jeden z centralnych elementów przebudowy i reformy prawno-instytu- cjonalnego otoczenia przedsiębiorców oraz wykonywanej przez nich działal- ności. Projekt miał stanowić realizację, formułowanych w „Planie na Rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju”8 oraz w „Strategii na Rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju”, zapowiedzi uchwalenia nowego aktu prawnego, który miał w spo- 1 Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie. 2 Adwokat, Targosz Gajda Adwokaci s.c. 3 T.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1292 ze zm. 4 T.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 1829 ze zm. 5 Zwaną później ustawą Wilczka. 6 Dz.U. Nr 41, poz. 324 ze zm. 7 T.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 2168 ze zm. 8 Przyjętym uchwałą Rady Ministrów Nr 14/2016 z 16.2.2016 r. 1 Rozdział I. Prawo przedsiębiorców – przełom czy... sób całościowy i spójny regulować ogólne zasady wykonywania działalności gospodarczej w Polsce i który – tworząc korzystne, przejrzyste i stabilne wa- runki do prowadzenia działalności gospodarczej oraz wzmacniając gwaran- cje wolności i praw przedsiębiorców – miał zmniejszać ryzyko biznesowe oraz zwiększać chęć przedsiębiorców do podejmowania i wykonywania działalno- ści gospodarczej, w tym także ich chęć do ponoszenia ryzyka technologicznego związanego z realizacją projektów innowacyjnych9. Istotne z punktu widzenia adresatów aktu jest w tym znaczeniu określenie, jakim projektodawca się posłużył, a mianowicie „Konstytucja Biznesu”. W za- łożeniach przedmiotowy akt prawny, razem z 4 innymi ustawami10, stanowić ma kompleksową regulację zasad, w ramach których podejmowanie i prowa- dzenie działalności gospodarczej ma być przyjazne dla obywatela. Wskazać przy tym należy, że owa kompleksowość dotyczyć ma jedynie podejmowania działalności gospodarczej przez osoby fizyczne w ramach działalności indywi- dualnych oraz spółek cywilnych. Tym samym pozostawiono w dotychczasowej formie regulacje dotyczące spółek handlowych, w stosunku do których obo- wiązują zasady wynikające m.in. z ustawy z 20.8.1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym11. Dodatkowo wskazać należy nazewnictwo, jakim posłużył się ustawodawca. W tytule bowiem zastosowano pojęcie „prawo”. Zgodnie z rozporządzeniem Prezesa Rady Ministrów w sprawie „Zasad techniki prawodawczej”12, określe- nie „prawo”, zawarte w tytule ustawy, jest zarezerwowane dla takich ustaw, które mają charakter podstawowy dla danej dziedziny spraw13 lub też są usta- wami wyczerpująco regulującymi obszerną dziedzinę spraw14. Prawo przedsię- biorców, w odniesieniu do spraw w niej uregulowanych, tj. podejmowania, wy- konywania i zakończenia działalności gospodarczej na terytorium RP, w tym praw i obowiązków przedsiębiorców oraz zadań organów władzy publicznej 9 Uzasadnienie projektu ustawy – Prawo przedsiębiorców, s. 1. 10 Tj. ustawą o centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej i Punkcie In- formacji dla Przedsiębiorców; ustawą o Rzeczniku Małych i Średnich Przedsiębiorców; ustawą o zasadach uczestnictwa przedsiębiorców zagranicznych i innych osób zagranicznych w obrocie gospodarczym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz ustawą – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo przedsiębiorców oraz inne ustawy dotyczące działalności gospodarczej. 11 T.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 986. 12 T.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 283. 13 § 9 Zasad techniki prawodawczej. 14 § 19 pkt 2 Zasad techniki prawodawczej. 2 2. Kryteria oceny w tym zakresie, ma – w zamiarze ustawodawcy – odgrywać rolę podstawową, systemową i organizującą15. Nie sposób przy tym nie wspomnieć o preambule do ustawy. Preambuły odgrywały dość istotną rolę w konstytucjach poszczególnych państw, w tym w konstytucjach polskich, a także w wielu ważnych aktach prawa międzyna- rodowego16. W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego przyjęło się stano- wisko, że preambuła może być wzorcem kontroli konstytucyjności tychże ak- tów albo uzupełniać i umacniać argumentację wzorców przyjętych z artykuło- wanej części Konstytucji. Nie rodzi ona skutków prawnych dla jej adresatów, jednak nie można twierdzić, że jej brzmienie jest zupełnie pozbawione zna- czenia dla osób objętych regulacjami danej ustawy. Preambuła ukierunkowuje bowiem interpretację przepisów danej ustawy i sposób jej stosowania17. Pre- ambuła ustawy spełnia więc m.in. funkcję wskazówki interpretacyjnej przy wykładni części ustawy. W związku z powyższym, zasadne jest traktowanie preambuły ustawy, w tym preambuły ustawy – Prawo przedsiębiorców, jako wypowiedzi normatywnej, mającej znaczenie m.in. dla analizy konstytucyjno- ści ustawy przeprowadzanej przez Trybunał Konstytucyjny. Nazywanie w debacie publicznej ustawy „konstytucją”, czy zawarcie w ak- cie normatywnym preambuły, pozwalają przyjąć, że w założeniach ustawo- dawcy przedmiotowy akt ma charakter przełomowy. Czy jednak faktycznie tak się stało? Przeanalizowanie wprowadzonych regulacji w oparciu o kilka kryte- riów pozwoli na przybliżenie odpowiedzi na tak sformułowane pytanie. 2. Kryteria oceny Poniżej zaprezentowano kilka kryteriów, według których dokonana została ocena „przełomowości” przyjętych rozwiązań. Trzeba przyznać, że wybór roz- wiązań ma charakter subiektywny, co nie umniejsza ich istotności. 15 Uzasadnienie projektu ustawy – Prawo przedsiębiorców, s. 9. 16 Takich jak: Powszechna Deklaracja Praw Człowieka – rezolucja Zgromadzenia Ogólnego ONZ 217 A (III) przyjęta i proklamowana 10.12.1948 r.; Karta Narodów Zjednoczonych podpisana podczas Konferencji Narodów Zjednoczonych w San Francisco w 26.6.1945 r. czy Międzynaro- dowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych otwarty do podpisu w Nowym Jorku 19.12.1966 r. Odpowiednio Dz.U. z 1947 r. Nr 23, poz. 90 ze zm.; Dz.U. z 1977 r. Nr 38, poz. 167. 17 Wyr. TK z 11.5.2007 r., K 2/07, OTK-A 2007, Nr 5, poz. 48. 3 Rozdział I. Prawo przedsiębiorców – przełom czy... 2.1. Definicja działalności gospodarczej? Wydaje się, że warto zacząć od kwestii fundamentalnej, tj. od definicji działalności gospodarczej. Zgodnie z art. 3 PrPrzed, działalnością gospodarczą jest zorganizowana działalność zarobkowa, wykonywana we własnym imieniu i w sposób ciągły. Posiada ona zatem 4 podstawowe cechy. Powyższa definicja jest nieco odmienna od tej, która była zawarta w ustawie o swobodzie działal- ności gospodarczej, zgodnie z którą za działalność gospodarczą była uznawana zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz po- szukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły18. Zarobkowy charakter działalności gospodarczej należy wiązać z towarzy- szącym tej działalności zamiarem osiągnięcia zarobku. Działalność jest zarob- kowa, jeżeli jest prowadzona w celu osiągnięcia dochodu19. O zarobkowym charakterze działalności decyduje dążenie do osiągnięcia zarobku. Nie jest na- tomiast konieczną cechą, definiującą działalność gospodarczą, kryterium do- chodowości20. W tym znaczeniu, jeżeli działalność przynosi straty z punktu widzenia prawa podatkowego, nie pozbawia to jej statusu działalności gospo- darczej. Istotne bowiem jest nastawienie na jej zarobkowy charakter. Zarówno zakres (wielkość) prowadzonej działalności, jak i jej uboczny charakter pozo- stają irrelewantne z punktu widzenia omawianej definicji. Prowadzenie działalności gospodarczej w sposób zorganizowany oznacza, że została ustanowiona struktura organizacyjna działalności, która powinna być rozumiana jako stały sposób jej prowadzenia21. W tym miejscu należy się odnieść do definicji zawartej w Kodeksie cywilnym, zgodnie z którą przedsię- biorstwo jest zorganizowanym zespołem składników niematerialnych i mate- rialnych, przeznaczonym do prowadzenia działalności gospodarczej22. Zatem zakres definicyjny obu pojęć jest odmienny. Odnosi się bowiem do pojęcia „przedsiębiorstwa”, a nie sposobu w jaki ono funkcjonuje w obrocie gospo- darczym. O ciągłości działalności gospodarczej nie decyduje fakt prowadzenia jej w sposób nieprzerwany, czy przez określony czas, ale zamiar wykonywania jej 18 Art. 2 SDGU. 19 Wyr. NSA z 26.9.2008 r., II FSK 789/07, Legalis. 20 Uchw. SN z 30.11.1992 r., III CZP 134/92, OSNCP 1993, Nr 5, poz. 79. 21 Wyr. WSA w Gliwicach z 10.6.2008 r., I SA/Gl 886/07, Legalis. 22 T.j. z 10.5.2018 r., Dz.U. z 2018 r. poz. 1025 ze zm. 4 2. Kryteria oceny w taki sposób. Sporadyczne wykonywanie czynności wyklucza uznanie okre- ślonej aktywności za wykonywanie działalności gospodarczej23. Działalność wykonywana jest we własnym imieniu, jeżeli przynosi skutek bezpośrednio dla osoby ją wykonującej. Przyjmując założenie, że prawo powinno dążyć do jednolitego definiowa- nia pojęć, warto zapytać czy ustawa – Prawo przedsiębiorców wprowadziła ja- kieś novum w tym zakresie, szczególnie w odniesieniu do tak istotnej kwestii, jak definicja działalności gospodarczej. Niestety, w analizowanej ustawie pominięto tradycyjnie fakt, że w przepi- sach m.in. prawa podatkowego, występują inne definicje działalności gospo- darczej. Wskazać przy tym wypada na przepisy Ordynacji podatkowej, zgodnie z którą działalność gospodarcza, to każda działalność zarobkowa w rozumieniu Prawa przedsiębiorców, w tym wykonywanie wolnego zawodu, a także każda inna działalność zarobkowa wykonywana we własnym imieniu i na własny lub cudzy rachunek, nawet gdy inne ustawy nie zaliczają tej działalności do działal- ności gospodarczej lub osoby wykonującej taką działalność – do przedsiębior- ców24. Z kolei przepisy ustawy o podatku od towarów i usług, definiujące dzia- łalność gospodarczą jako wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolni- ków, a także działalność osób wykonujących wolne zawody, również wówczas, gdy czynność została wykonana jednorazowo w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania czynności w sposób częstotliwy. Działalność gospo- darcza obejmuje również czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobko- wych25. Na potrzebę zmiany w tym zakresie wskazują także dyskusje publiczne o tzw. podatkowym teście przedsiębiorcy26. Wprowadzona definicja działalności gospodarczej jasno wskazuje, że do przełomu, czyli unifikacji pojęcia działalności gospodarczej, choćby na gruncie prawa podatkowego, nie doszło. Negatywną ocenę tego zjawiska potęguje wprowadzenie przepisów o dzia- łalności nieewidencjonowanej. W ich myśl, za działalność gospodarczą nie bę- dzie uznawana działalność nieewidencjonowana, o której mowa w art. 5 ust. 1 PrPrzed, czyli „działalność wykonywana przez osobę fizyczną, której przychód 23 Wyr. NSA z 17.9.1997 r., II SA 1089/96, Legalis. 24 Art. 3 pkt 9 OrdPodU. 25 Art. 15 ust 2 VATU. 26 M.in.: https://biznes.gazetaprawna.pl/artykuly/1412885,test-przedsiebiorcy-nietest-mora- wiecki.html (dostęp: 18.8.2019). 5 Rozdział I. Prawo przedsiębiorców – przełom czy... należny z tej działalności nie przekracza w żadnym miesiącu 50 kwoty mini- malnego wynagrodzenia, o którym mowa w ustawie z 10.10.2002 r. o minimal- nym wynagrodzeniu za pracę, i która w okresie ostatnich 60 miesięcy nie wyko- nywała działalności gospodarczej”. Działalność nieewidencjonowana jest de- finiowana przez 3 przesłanki: podmiotową27, przychodową28 oraz formalną29. Taka działalność może uzyskać charakter działalności gospodarczej w rozu- mieniu art. 3 ustawy w momencie, gdy osoba fizyczna wykonująca taką dzia- łalność w sposób określony w art. 5 ustawy złoży wniosek o wpis do CEIDG. Nie kwestionując samej idei tego rozwiązania, należy wskazać, że w przy- padkach określonych w art. 5 ustawy, należy raczej mówić o niestosowaniu ustawy, aniżeli wskazywać, że opisywany stan faktyczny nie stanowi działal- ności gospodarczej. Artykuł 5 PrPrzed nie wpływa pozytywnie na realizację postulatu jednolitości definicji działalności gospodarczej. 2.2. Reglamentacja działalności gospodarczej W zasadniczy sposób zmieniono podejście do problematyki reglamentacji działalności gospodarczej. Już sam tytuł Rozdziału 4 ustawy nie wylicza ro- dzajów reglamentacji, lecz wskazuje na uregulowaną w nim problematykę. Jak wynika z uzasadnienia do projektu ustawy, celem ustawodawcy było wyraźne odróżnienie od siebie form reglamentacji działalności gospodarczej, których przewidział jedynie trzy: koncesje, zezwolenia oraz wpis do rejestru działal- ności regulowanej. Jednakże zrezygnowano z wprowadzenia definicji poszcze- gólnych rodzajów reglamentacji, zatem w tej mierze wciąż w grę wchodzą de- finicje wypracowane przez doktrynę i orzecznictwo. Koncesje na działalność gospodarczą występują w dziedzinach mających dla państwa szczególne zna- czenie ze względu na bezpieczeństwo państwa lub obywateli albo inny ważny interes publiczny i w których ważne względy interesu publicznego przema- wiają za tym, aby poddać je najmocniejszej formie reglamentacji. Zezwolenia przy tym dotyczą obszarów, które nie cechują się takimi przymiotami. Od- mienny jest również tryb ich udzielania, jak i organ, który tego dokonuje. Oprócz koncesji i zezwoleń na działalność gospodarczą, ustawa – Prawo przed- siębiorców przewiduje wciąż jeszcze dodatkową formę reglamentacji działal- 27 Tzn. działalność ta jest wykonywana wyłącznie przez osobę fizyczną. 28 Tzn. przychód należny z tej działalności nie przekracza w żadnym miesiącu 50 kwoty minimalnego wynagrodzenia, o którym mowa w ustawie z 10.10.2002 r. o minimalnym wynagro- dzeniu za pracę. 29 Polegającą na niewykonywaniu przez okres ostatnich 60 miesięcy działalności gospodarczej. 6 2. Kryteria oceny ności gospodarczej, jaką jest wpis do rejestru działalności regulowanej. Wpis ten ma być stosowany w przypadku tzw. działalności regulowanej, czyli dzia- łalności określonej w ustawach odrębnych, której wykonywanie warunkowane jest uprzednim spełnieniem przez przedsiębiorcę określonych ustawowo wa- runków. Po ich spełnieniu oraz po uzyskaniu wpisu w rejestrze działalności re- gulowanej, przedsiębiorca może legalnie rozpocząć wykonywanie danego ro- dzaju działalności regulowanej, przy czym organ prowadzący, na podstawie przepisów regulujących daną działalność gospodarczą rejestr działalności re- gulowanej, ma zawsze obowiązek dokonać wpisu przedsiębiorcy do tego re- jestru na wniosek przedsiębiorcy, po złożeniu przez tego ostatniego oświad- czenia o spełnieniu warunków wymaganych do wykonywania danej działal- ności30. Wprowadzone rozwiązania stanowią krok w dobrym kierunku, lecz nie są one przełomowe. Eliminacja reglamentacji, chociażby w zakresie działalności regulowanej byłaby znacznym krokiem naprzód w zakresie uwolnienia gospo- darki od zbędnej, jak się wydaje, biurokracji. 2.3. Kontrola działalności gospodarczej Nie sposób nie wspomnieć o uregulowaniu problematyki kontroli działal- ności gospodarczej. Zgodnie z definicją doktrynalną, przez kontrolę rozumie się badanie istniejącego stanu rzeczy, zestawianie go z odpowiednimi wzor- cami i dokonywanie, w oparciu o te wzorce, oceny tego stanu; w przypadku rozbieżności między stanem istniejącym a stanem pożądanym, ustalanie przy- czyn rozbieżności oraz sformułowanie uwag, wniosków i zaleceń31. Kontrola nie jest związana z kompetencją do władczego działania, chyba że wynika to z przepisów prawa, które dają kontrolującemu prawo do stosowania władczych środków prawnych, ale dopiero wynik kontroli stanowi podstawę do podejmo- wania władczych środków wobec działania podmiotu niezgodnego z wzorcem prawidłowego działania. Odróżnia się ją również od jurysdykcyjnego postępo- wania administracyjnego32. Zasadniczo stanowią one powtórzenie poprzednio obowiązujących regulacji zawartych w ustawie o swobodzie działalności go- spodarczej33. 30 Uzasadnienie do projektu ustawy – Prawo przedsiębiorców, s. 43. 31 M. Stahl, [w:] M. Dyl (red.), Podmioty administrujące. System Prawa Administracyjnego, t. 6, Warszawa2011, s. 351. 32 H. Knysiak-Molczyk, Glosa do uchwały NSA z dnia 13 stycznia 2014 r., II GPS 3/13, Legalis. 33 Art. 77–84d SDGU. 7 Rozdział I. Prawo przedsiębiorców – przełom czy... Ustawodawca nie zdecydował się zatem na uproszenie systemu kontroli wskazując, że uchwalone regulacje będą miały zastosowanie, chyba że zasady i tryb kontroli wynikają z ratyfikowanych umów międzynarodowych albo bez- pośrednio stosowanych przepisów prawa Unii Europejskiej. 2.4. Normy statuujące prawo przedsiębiorcy w stosunku do organów administracji Kolejnym segmentem regulacji zawartych w ustawie – Prawo przedsiębior- ców jest szereg norm statuujących prawo przedsiębiorcy w stosunku do orga- nów administracji. W założeniach oznacza to konstytucyjny obowiązek władz publicznych powstrzymywania się od nieproporcjonalnej ingerencji w wol- ność działalności gospodarczej. Gwarancjami owej wolności jest kilka zasad zawartych w początkowych przepisach ustawy. Do niektórych spośród nich nie sposób się nie odnieść. Jak wynika z uzasadnienia projektu, oprócz pełniejszego zagwarantowania przedsiębiorcom wolności działalności gospodarczej, celem ustawy – Prawo przedsiębiorców jest normatywne rozwinięcie i stworzenie ustawowych gwa- rancji innych jeszcze podstawowych zasad konstytucyjnych, w tym zasad wy- wodzonych z zamieszczonej w art. 2 Konstytucji RP klauzuli demokratycznego państwa prawnego. Jedną z nich jest zasada „co nie jest zabronione, jest dozwolone”, wyni- kająca wprost z art. 8 PrPrzed. W opracowaniach wskazuje się, że na grun- cie obowiązującego publicznego prawa gospodarczego, treści Konstytucji RP, standardów postępowania administracyjnego w sferze gospodarczej, filozofii działania organów administracji publicznej, zasadne jest przyjęcie i uznanie za optymalną personalistycznej formuły prawa, zakładającej, że człowiek jako jednostka ma swoje powinności w stosunku do państwa, natomiast jako osoba jest od państwa wolny34. Norma powyższa zdaje się być odzwierciedleniem za- sady praworządności zawartej w art. 6 Kodeksu postępowania administracyj- nego35, zgodnie z którą „organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa”. Zestawiając obie normy ze sobą, wskazać można ich wza- jemne komplementarne uzupełnienie. Jednakże nie ma to charakteru przeło- mowego, stanowiąc potwierdzenie obowiązujących zasad konstytucyjnych. 34 G. Lubeńczuk, A. Wołoszyn-Cichocka, M. Zdyb, Prawo przedsiębiorców. Komentarz, ko- mentarz do art. 8, Legalis. 35 T.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 2096. 8 2. Kryteria oceny Nowością zdawać się może również zasada domniemania uczciwości przedsiębiorcy, określona w art. 10 PrPrzed. Wprowadzono ustawowe założe- nie, że o ile nie udowodni się żadnych innych okoliczności, to trzeba przyjąć, iż przedsiębiorca działa w zgodzie z prawem. Dla ustalenia bezprawności za- chowania wystarczy dowieść, że określone zachowanie koliduje z przepisami prawa36. Od razu nasuwa się w tym miejscu porównanie z zasadą wyrażoną w prawie karnym, a mianowicie zasadą domniemania niewinności. Idąc tym tokiem rozumowania, żaden organ administracyjny nie może w sposób do- wolny przyjmować, że przedsiębiorca działa w sposób niezgodny z przepisami prawa. Wzmocnieniem omawianej zasady jest obowiązek rozstrzygania nie- dających się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego na korzyść przed- siębiorcy, o ile nie zachodzi jeden z 3 enumeratywnie wskazanych wyjątków, jak m.in. ważny interes publiczny, w tym istotny interes państwa, a w szcze- gólności jego bezpieczeństwo, obronność lub porządek publiczny. Nie można przy tym przerzucać ciężaru dowodu na przedsiębiorcę. To organ, korzysta- jąc ze swoich środków, ma udowodnić przedsiębiorcy, że jego zachowanie jest sprzeczne z prawem. Ma to ogromne znaczenie w szczególności w postępo- waniach, których przedmiotem jest zwrot na rachunek podatnika podatku od towarów i usług oraz sposób, w jaki organy podatkowe dokonują wykładni sposobu działalności przedsiębiorcy. Wydawanie w tym zakresie wytycznych dla pracowników organów podatkowych przez Ministerstwo Finansów należy uznać za co najmniej kontrowersyjne w zakresie funkcjonowania powyższej zasady, a z taką praktyką mamy do czynienia w przypadku podatku od towa- rów i usług. Niewątpliwie bardzo interesujące jest wprowadzenie zasady pewności sto- sowania prawa wyrażonej w art. 14 PrPrzed. Przedsiębiorca bowiem powinien oczekiwać, że organy, bez uzasadnionej zwłoki, nie będą odstępować od utrwa- lonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i praw- nym. Do tej pory to Trybunał Konstytucyjny zajmował się problematyką pew- ności prawnej przedsiębiorców37. Wobec tego stwierdzić można, że na gruncie publicznego prawa gospodarczego kształtowała się czytelna linia orzecznicza, umacniająca zasadę pewności dotyczącą stosowanego prawa, co było konse- kwencją także tego, że nie tylko w sprawach podejmowania, wykonywania 36 Wyr. SA w Poznaniu z 24.6.1992 r., I ACr 204/92, Wokanda 1993, Nr 2, s. 30. 37 Liczne orzeczenia z których wymienić warto następujące: wyr. w sprawie P 3/00, OTK 2000, Nr 5, poz. 138, wyr. w sprawie SK 30/04, OTK-A 2006, Nr 4, poz. 42 czy chociażby wyr. w sprawie P 10/11, OTK-A 2015, Nr 2, poz. 13. 9 Rozdział I. Prawo przedsiębiorców – przełom czy... i zakończenia działalności gospodarczej zjawisko odstępowania od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym, miało miejsce stosunkowo rzadko38. Wydaje się niestety, że ustawodawca w przedmiotowym zakresie nie do- konał zasadniczych zmian względem poprzedniego stanu prawnego a zasadna jest teza, że wprowadzenie ww. ogólnych zasad poszerzyło listę ustawowych re- gulacji, będących do tej pory domeną orzecznictwa sądowego. Bez zmiany cha- rakteru tych przepisów, można niekiedy odnieść wrażenie, że z powodu braku sankcji, nie stanowią one jakiejkolwiek realnej ochrony praw przedsiębiorcy. W powszechnym odczuciu przedsiębiorców, konfrontacja katalogu praw z rze- czywistością wygląda bardziej na legislacyjny „koncert życzeń”, a nie rzeczywi- ste instrumentarium ochrony praw i dochodzenia roszczeń. Niestety, trudno i w tej materii odnotować przełom. 2.5. Zasady opracowywania projektów aktów normatywnych z zakresu prawa gospodarczego oraz oceny ich funkcjonowania Istotną z legislacyjnego punktu widzenia nowością są regulacje zawarte w Rozdziale 6, kreujące zasady opracowywania projektów aktów normatyw- nych z zakresu prawa gospodarczego oraz oceny ich funkcjonowania. Prze- pisy powyższe wskazują na zasady opracowywania projektów aktów norma- tywnych regulujących podejmowanie, wykonywanie i zakończenie działalno- ści gospodarczej oraz oceny skutków obowiązywania tych aktów, nakładając w tym zakresie liczne obowiązki związane z koniecznością sporządzania i za- mieszczania w uzasadnieniu do projektu aktu normatywnego lub w oce- nie skutków regulacji analizy możliwości osiągnięcia celu aktu normatyw- nego za pomocą innych środków, oceny przewidywanych jego skutków społeczno-gospodarczych oraz analizy zgodności projektowanych regulacji z przepisami ustawy. Zgodnie z założeniami mają one prowadzić do kreowa- nia spójnego systemu normatywnego kierowanego do przedsiębiorców. Oceniając pozytywnie zamiar ustawodawcy, wskazać należy, że do tej pory zasady legislacyjne określone są już w kilku obowiązujących aktach praw- 38 G. Lubeńczuk, A. Wołoszyn-Cichocka, M. Zdyb, Prawo przedsiębiorców. Komentarz, ko- mentarz do art. 14, Legalis. 10 2. Kryteria oceny nych39. Należy jednak wskazać, że praktyczny aspekt stosowania ww. regula- cji stanowi tylko ogólną dyrektywę niedającą przedsiębiorcom czy też insty- tucji Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców instrumentów umożliwia- jących skuteczne egzekwowanie powyższych regulacji40. Nie zdecydowano się na wprowadzenie sankcji w sytuacjach, w których poszczególne podmioty nie przestrzegałyby norm wynikających z treści przepisów w ww. rozdziale. 2.6. Eliminacja nierówności wobec prawa Niezmiernie ważką pozostaje kwestia systemowej eliminacji nierówności wobec prawa poszczególnych grup podmiotów funkcjonujących w ramach systemu gospodarczego. Zgodnie z wprowadzonymi regulacjami, przepisów ustawy – Prawo przedsiębiorców nie stosuje się do: 1) działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie upraw rolnych oraz chowu i hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa i ry- bactwa śródlądowego; 2) wynajmowania przez rolników pokoi, sprzedaży posiłków domowych i świadczenia w gospodarstwach rolnych innych usług związanych z po- bytem turystów; 3) wyrobu wina przez producentów będących rolnikami wyrabiającymi mniej niż 100 hektolitrów wina w ciągu roku gospodarczego, o których mowa w art. 17 ust. 3 ustawy z 12.5.2011 r. o wyrobie i rozlewie wyrobów winiarskich, obrocie tymi wyrobami i organizacji rynku wina; 4) działalności rolników w zakresie sprzedaży, o której mowa w art. 20 ust. 1c ustawy z 26.7.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych; 5) działalności prowadzonej przez koła gospodyń wiejskich na podstawie ustawy z 9.11.2018 r. o kołach gospodyń wiejskich, które spełniają wa- runki, o których mowa w art. 24 ust. 1 tej ustawy. Utrzymane regulacje wyłączeń stanowią wyłom w jednolitym stosowaniu przepisów ustawy. Co więcej, wskazując na orzecznictwo sądowe, nadmienić należy, że np. rolnik spełniający przesłanki określone w art. 431 KC jest przed- 39 Wskazać tutaj należy Konstytucję Rzeczypospolitej Polskiej z 2.4.1997 r., ustawę z 8.8.1996 r. o Radzie Ministrów, ustawę z 7.7.2005 r. o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa czy cytowane wcześniej. 40 Zgodnie z art. 69 PrPrzed Rzecznik posiada kompetencję do kierowania do odpowiedniego organu wniosku tylko w zakresie przygotowania oceny funkcjonowania aktu normatywnego lub jego części wraz z uzasadnieniem. 11 Rozdział I. Prawo przedsiębiorców – przełom czy... siębiorcą w rozumieniu tego przepisu41. Idąc konsekwentnie w wykładni syste- mowej, skoro nie stosujemy do pewnych grup podmiotów przepisów ustawy – Prawo przedsiębiorców, to również nie stosujemy ich w zakresie uprawnień ja- kie przedsiębiorcy posiadają wobec organów administracji. Z powyższego wy- nika, że systemowo nie ma racjonalnego uzasadnienia dla wskazanego zróżni- cowania stosowania ustawy. Szkoda, że ustawodawca nie skorzystał z szansy optymalizacji stanu nor- matywnego w omawianym obszarze. 3. Zakończenie Powyższa analiza wprowadzonej regulacji z powodzeniem prowadzi do kilku konstatacji. Po pierwsze – nie zdecydowano się na jednorodne zdefinio- wanie działalności gospodarczej. Zatem w dalszym ciągu w praktyce stosowa- nia pojawiać się będą wątpliwości, które tak orzecznictwo, jak i doktryna będą starały się niwelować. Nie wykorzystano zatem szansy jaką było wprowadzenie nowego aktu prawnego. Po drugie – przepisy dotyczące uprawnień przedsię- biorców, ich gwarancji w stosunku do wydawania wobec nich, często arbitral- nych decyzji administracyjnych, mają charakter zasadniczo blankietowy. Nie zdecydowano się na wprowadzenie w tym zakresie głębszych zmian. Po trze- cie – normy dotyczące kontroli przedsiębiorców pozostają dalej systemowo otwarte i obecne w innych aktach prawnych. Nie uregulowano zatem syste- mowo powyższej tematyki w sposób jednoznaczny. Po czwarte – nie zdecydo- wano się na zasadnicze ograniczenie reglamentacji działalności gospodarczej. Co prawda, dokonano korekt w zakresie koncesji i zezwoleń, lecz nie wprowa- dzono definicji legalnych. Utrzymano także działalność regulowaną, wprowa- dzoną ustawą o swobodzie działalności gospodarczej. Po piąte – wydaje się, że wprowadzenie przepisów z zakresu techniki legislacyjnej, nie przyniesie prze- łomu w tworzeniu prawa gospodarczego. Po szóste – nie zrezygnowano z wy- łomu w stosowaniu ustawy wobec wybranych grup podmiotów. Tym samym, poza kilkoma „nowymi” instytucjami, ustawa – Prawo przed- siębiorców zasadniczo podobna jest do nieobowiązującej już ustawy o swobo- dzie działalności gospodarczej. Ambitny projekt uchwalenia tzw. Konstytucji Biznesu nie przyniósł przełomu, ale okazał się kolejnym, właściwym krokiem w kierunku, w jakim ustawodawca powinien podążać, mając na względzie 41 Wyr. SN z 3.10.2014 r., V CSK 630/13, OSNC 2015, Nr 7–8, poz. 96. 12 3. Zakończenie dereglamentację i deregulację zasad prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce. 13 Rozdział II. Nowe Prawo przedsiębiorców – dobre zmiany czy zagrożenia? Jan Kozaczek1 1. Wprowadzenie Wprowadzenie tzw. Konstytucji Biznesu stanowi następną2 reformę prawa gospodarczego. Obecna regulacja jest rezultatem inicjatywy Ministerstwa Przedsiębiorczości i Technologii, które informuje, że celem wdrążonych zmian jest poprawa środowiska prawnego, w którym działają przedsiębiorcy. Novum prawne składa się z „pakietu 5 ustaw3 w których zawarte są standardy oraz wartości polskiego ustroju gospodarczego. Można rzec, że Konstytucja Biz- nesu implikuje najważniejsze zasady prowadzenia danej aktywności gospo- darczej. Jak podkreśla Minister Przedsiębiorczości i Technologii, J. Emilewicz, owa Konstytucja ma przede wszystkim zbudować na nowo partnerskie relacje między przedsiębiorcami a urzędnikami i ułatwić prowadzenie firmy w Pol- sce4. Jednakże, pomimo wielu pochwał dla wprowadzonych rozwiązań, na- 1 Magister, Uniwersytet Rzeszowski Wydział Prawa i Administracji. 2 Jak zauważa A. Kruszewski, Prawo przedsiębiorców to już kolejna – czwarta ustawa, która od 1989 r. wyznacza reguły podejmowania działalności gospodarczej; A. Kruszewski, [w:] A. Pie- trzak (red.), Prawo przedsiębiorców, s. 35. 3 Na marginesie należy nadmienić, że „pakiet ustaw” obejmuje następujące akty prawne: PWPrPrzed, PrPrzed, CEIDGU, RMiŚPU oraz PrzedZagrObrGospU. 4 Ministerstwo Przedsiębiorczości i Technologii, Konstytucja Biznesu, (https://www.go- v.pl/web/przedsiebiorczosc-technologia/konstytucja-biznesu; data dostępu: 4.4.2019 r.); zob. sze- rzej na temat zmian: Ministerstwo Przedsiębiorczości i Technologii, Konstytucja Biznesu i inne zmiany prawne dla firm, http://firma.um.warszawa.pl/wp-content/uploads/2018/07/1.-Konsty- tucja-Biznesu.pdf; data dostępu: 4.4.2019 r.); Ministerstwo Przedsiębiorczości i Techno- 15 Rozdział II. Nowe Prawo przedsiębiorców – dobre zmiany czy... leży zadać następujące pytanie: czy Konstytucja Biznesu normuje wyłącznie pozytywne rozwiązania czy też regulacje mogące stanowić przy tym zagroże- nia? Każdym bowiem reformom prawnym towarzyszą różne refleksje prawne. W takich rozważaniach często powstaje dylemat m.in. pomiędzy zmianami prawa a jego wykładnią5, zasadnością zmian czy skutkami (pozytywnymi lub negatywnymi) dla społeczeństwa. Prawo przedsiębiorców z jednej strony jest korzystną zmianą; z drugiej strony, takie stanowisko nie jest aprobowane przez wszystkie środowiska, co zostało w niniejszym opracowaniu poddane dyskusji. 2. Konstytucja Biznesu – przyczyny i cele regulacji Istnieje wiele powodów tej regulacji i zasadnym wydaje się w tym przedmiocie przytoczenie stanowiska A. Abramowicza i J. Cieplaka. Za główną przyczynę nowych rozwiązań uznaje się przede wszystkim: „po- śpiech” w uchwaleniu dotychczasowej SwobDziałGospU w celu dostoso- wania się prawa do wymogów prawa unijnego; wielokrotność nowelizacji SwobDziałGospU, jak i wypełnienie jej ustawami szczegółowymi oraz brak skuteczności SwobDziałGospU jako środka ochrony praw przedsiębiorców, jak i „niespełnienie pokładanych w niej nadziei”. Z uwagi na wskazane wy- żej potrzeby zmian, obecna regulacja zmodyfikowała przepisy dotyczące pro- wadzenia działalności gospodarczej. Tym samym, wprowadziła pewne gwa- rancje, które mają na celu zapewnienie w większym stopniu wolności dzia- łalności gospodarczej oraz ochronę praw przedsiębiorców6. Jeśli poszukuje się dalszych przyczyn zmian, niezbędne wydaje się odniesienie do projektu PrPrzed7. Argumentami za wprowadzeniem nowych regulacji były m.in.: po- trzeba zastąpienia SwobDziałGospU aktem prawnym bardziej dostosowa- nym do aktualnych oczekiwań przedsiębiorców oraz do wyzwań rozwojowych polskiej gospodarki; wielokrotność nowelizacji dawnej (uchylonej) ustawy SwobDziałGospU; ogromna liczba odrębnych ustaw obejmujących wiele dzie- dzin działalności gospodarczej, które nie korelowały w pełni z rozwiązaniami przewidzianymi w danym zakresie spraw w SwobDziałGospU; chęć uregu- logii, Ulotka,http://prawodoprzedsiebiorczosci.parp.gov.pl/wp-content/uploads/2018/04/DRU- K_ulotka_mpiT_05102018_2.pdf, data dostępu: 4.4.2019 r.). 5 T. Grzybowski, Wpływ zmian, s. 25. 6 A. Abramowicz, J. Cieplak, [w:] M. Wierzbowski (red.), Konstytucja Biznesu, s. 21. 7 Rządowy projekt ustawy – Prawo przedsiębiorców, Sejm VIII kadencji, Druk sejmowy Nr 2051. 16 3. Zasady obowiązujące przedsiębiorców i państwo lowania w większym zakresie wielu ogólnych zasad konstytucyjnych (zasady zaufania do państwa i prawa oraz zasady pewności prawa); zbędne przere- gulowanie w SwobDziałGospU wieloma szczegółowymi rozwiązaniami, które mogły zostać unormowane w ustawach odrębnych. Zatem główną koncepcją Prawa przedsiębiorców było całościowe zakreślenie oraz opisanie ogólnych reguł podejmowania, wykonywania i zakończenia działalności gospodarczej w Polsce. Jak wynika z Druku sejmowego Nr 2051 ustawodawca zamierzał, wyraźniej przedstawić konstytucyjne zasady wolności gospodarczej oraz inne reguły postępowania dla podmiotów wykonujących działalność gospodarczą. Ponadto PrPrzed ma informować przedsiębiorców w dobitny sposób o wol- ności wskazanej w ustawie zasadniczej wyrażonej art. 20 Konstytucji RP, tj. za- sadzie społecznej gospodarki rynkowej8. 3. Zasady obowiązujące przedsiębiorców i państwo Odnosząc się do katalogu zasad objętych omawianą regulacją, zaakcento- wać trzeba, że Pr Przed działa w oparciu o zasady wyrażone w Konstytucji RP oraz o reguły stanowiące wynik utartej linii orzeczniczej9. Niestety nie są to innowacyjne prawidła10. Wskazuje się, że ponowne umiejscowienie przywoła- nych zasad w PrPrzed ma za zadanie, aby zwiększyć świadomość prawną ad- resatów prawa; wpłynąć na uporządkowanie tych reguł; wreszcie – poszerzyć 8 Druk 2051, s. 1–5. 9 Warte uwagi jest to, że PrPrzed zawiera preambułę, która wyraża i wzmacnia zasady oraz zapewnione prawa przedsiębiorców. Jak zauważa G. Kozieł, zostały w niej określone wartości, któ- rymi kieruje się ustawodawca. Autor dalej wskazuje, że taki zabieg ze strony ustawodawcy sta- nowi przejaw zadeklarowania celów ustawy, za które należy uznać: wolność działalności gospo- darczej, inne zasady konstytucyjne mające znaczenie dla przedsiębiorców i ich działalności go- spodarczej, np. wyprowadzane z zasady demokratycznego państwa prawnego (praworządność, pewność prawa, niedyskryminacja, zrównoważony rozwój), a także rozwijanie działalności go- spodarczej, ochrona konkurencji oraz rozwój gospodarki; G. Kozieł, Przepisy ogólne, [w:] G. Ko- zieł (red.), Prawo przedsiębiorców, s. 3. Zob. szerzej na temat preambuły: A. Kruszewski, Pream- buła, [w:] A. Pietrzak (red.), Prawo przedsiębiorców, s. 31; M. Zdyb, Preambuła, [w:] M. Zdyb, G. Lubieńczuk, A. Wołoszyn-Cichocka (red.), Prawo przedsiębiorców. Komentarz, s. 3–40. 10 Tak również: M. Boryczka, B. Kasztelan-Świetlik, M. Korzeniewski i in. „Jednak należy pod- kreślić fakt powielenia dużej części zasad dotychczasowych rozwiązań, konsekwentnego akcento- wania zasad mających znaczenie dla przedsiębiorców, niewprowadzenia rewolucyjnych zmian”; [w:] Prawo przedsiębiorców, s. 26. 17
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Przedsiębiorcy i ich działalność
Autor:
,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: