Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00869 011755 7450225 na godz. na dobę w sumie
Przepadek w polskim prawie karnym skarbowym - ebook/pdf
Przepadek w polskim prawie karnym skarbowym - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 460
Wydawca: Wolters Kluwer Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-8092-904-3 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).
Książka zawiera kompleksową analizę obowiązujących regulacji materialnoprawnych, procesowych i egzekucyjnych odnoszących się do przepadku karnoskarbowego. W opracowaniu wykorzystano bogaty dorobek doktryny i orzecznictwa sądów polskich. Uwzględniono też relewantne regulacje unijne i zasady konstytucyjne, które determinują rozwiązania przyjęte przez polskiego ustawodawcę.
Na szczególną uwagę zasługują przedstawione konkretne rozwiązania problemów interpretacyjnych związanych z obowiązującymi przepisami, dotyczących m.in.:
? zakresu przepadku przedmiotów, w tym zwłaszcza owoców, narzędzi oraz opakowań,
? interpretacji przepisów regulujących domniemania prawne dotyczące przepadku korzyści majątkowej uzyskanej z popełnienia przestępstwa skarbowego,
? zakresu pojęcia korzyść majątkowa ,
? możliwości zabezpieczenia majątkowego wykonania środka zabezpieczającego przepadku przedmiotów,
? zakresu przepadku przedmiotów wykonywanego przez szczególne inne niż urząd skarbowy, urząd celny czy izba celna organy pozasądowe.
Uzupełnienie wywodu stanowi prezentacja wybranych koncepcji przyjętych w ustawie o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary, które determinują charakter i rozmiar odpowiedzialności podmiotu zbiorowego za czyn zabroniony jako przestępstwo skarbowe.
Publikacja jest przeznaczona dla adwokatów i radców prawnych, pracowników urzędów skarbowych i celnych, prokuratorów, sędziów oraz pracowników naukowych wydziałów prawa zajmujących się omawianą tematyką.

Znajdź podobne książki

Darmowy fragment publikacji:

przepadek w polskim prawie karnym skarbowym Magdalena Błaszczyk MONOGRAFIE WARSZAWA 2016 Publikacja dofi nansowana przez Wydział Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego Stan prawny na 1 sierpnia 2016 r. Recenzent Dr hab. Igor Zgoliński, prof. Kujawsko-Pomorskiej Szkoły Wyższej w Bydgoszczy Wydawca Monika Pawłowska Redaktor prowadzący Adam Choiński Opracowanie redakcyjne Ewa Adamska Łamanie Violet Design Ta książka jest wspólnym dziełem twórcy i wydawcy. Prosimy, byś przestrzegał przysługujących im praw. Książkę możesz udostępnić osobom bliskim lub osobiście znanym, ale nie publikuj jej w internecie. Jeśli cytujesz fragmenty, nie zmieniaj ich treści i koniecznie zaznacz, czyje to dzieło. A jeśli musisz skopiować część, rób to jedynie na użytek osobisty. SZANUJMY PRAWO I WŁASNOŚĆ Więcej na www.legalnakultura.pl POLSKA IZBA KSIĄŻKI © Copyright by Wolters Kluwer SA, 2016 ISBN 978-83-8092-472-7 ISSN 1897-4392 Dział Praw Autorskich 01-208 Warszawa, ul. Przyokopowa 33 tel. 22 535 82 19 e-mail: ksiazki@wolterskluwer.pl www.wolterskluwer.pl księgarnia internetowa www.profi nfo.pl Spis treści Wykaz skrótów / 13 Wstęp / 19 Część I Ponadnarodowe i konstytucyjne standardy prawne dotyczące orzekania przepadku / 35 Rozdział I Przepadek w prawie międzynarodowym i w prawie Unii Europejskiej / 37 1. Uwagi ogólne / 37 2. Przepadek w prawie międzynarodowym / 39 3. Przepadek w prawie Unii Europejskiej / 42 3.1. Prawo pierwotne / 42 3.2. Prawo wtórne / 44 3.2.1. Dokumenty dedykowane przepadkowi / 44 3.2.2. Dokumenty dedykowane ochronie interesów finansowych UE / 55 Rozdział II Standardy konstytucyjne w zakresie przepadku / 63 Część II Historia przepadku w polskim prawie karnym skarbowym / 71 Rozdział I Przepadek w polskim prawie karnym skarbowym przed II wojną światową / 73 1. Ustawa karna skarbowa z dnia 2 sierpnia 1926 r. / 74 5 Spis treści 2. Ustawa karna skarbowa z dnia 18 marca 1932 r. / 77 3. Dekret z dnia 3 listopada 1936 r. – Prawo karne skarbowe / 81 Rozdział II Przepadek w polskim prawie karnym skarbowym w latach 1947–1999 / 87 1. Dekret z dnia 11 kwietnia 1947 r. – Prawo karne skarbowe / 87 2. Ustawa karna skarbowa z dnia 13 kwietnia 1960 r. / 92 3. Ustawa karna skarbowa z dnia 26 października 1971 r. / 99 Część III Przepadek w materialnym prawie karnym skarbowym / 111 Rozdział I Przepadek na tle kar i innych środków karnych przewidzianych za przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe / 113 1. Wprowadzenie / 113 2. Kary i środki karne w prawie karnym skarbowym / 116 2.1. Kary w prawie karnym skarbowym / 116 2.1.1. Kary za przestępstwa skarbowe / 116 2.1.2. Kara grzywny za wykroczenie skarbowe / 120 2.2. Środki karne w prawie karnym skarbowym / 122 2.2.1. Środki karne za przestępstwa skarbowe / 122 2.2.2. Środki karne za wykroczenia skarbowe / 127 Rozdział II Przepadek przedmiotów / 128 1. Pojęcie przedmiotu / 128 2. Zakres przepadku przedmiotów / 131 2.1. Przepadek owoców / 132 2.2. Przepadek narzędzi / 134 2.3. Przepadek opakowań / 136 2.4. Przepadek przedmiotów zakazanych / 138 3. Zasady orzekania przepadku przedmiotów / 139 3.1. Wymóg podstawy prawnej orzeczenia przepadku przedmiotów / 139 6 Spis treści 3.2. Obligatoryjne i fakultatywne przypadki przepadku przedmiotów / 140 3.2.1. Przepadek przedmiotów za przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe przeciwko obowiązkom podatkowym / 141 3.2.2. Przepadek przedmiotów za przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe przeciwko obowiązkom celnym oraz zasadom obrotu z zagranicą towarami i usługami / 144 3.2.3. Przepadek przedmiotów za przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe przeciwko obrotowi dewizowemu / 145 3.2.4. Przepadek przedmiotów za przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe przeciwko organizacji gier hazardowych / 146 3.3. Orzekanie przepadku przedmiotów niebędących własnością sprawcy / 148 3.4. Zakazy orzekania przepadku przedmiotów / 150 4. Konsekwencje prawne przepadku przedmiotów / 151 5. Ściągnięcie równowartości pieniężnej przepadku przedmiotów / 152 Rozdział III Przepadek korzyści majątkowej / 158 1. Pojęcie korzyści majątkowej / 158 2. Zasady orzekania przepadku korzyści majątkowej / 166 2.1. Zasady ogólne / 166 2.2. Domniemania prawne / 170 3. Ściągnięcie równowartości pieniężnej przepadku korzyści majątkowej / 185 4. Przepadek a zwrot korzyści majątkowej / 189 Rozdział IV Przepadek jako środek zabezpieczający / 194 1. Wprowadzenie / 194 2. Przepadek przedmiotów jako środek zabezpieczający w prawie przestępstw skarbowych / 198 7 Spis treści 2.1. Zakres / 198 2.2. Przesłanki / 201 2.2.1. Niepoczytalność sprawcy czynu zabronionego / 203 2.2.2. Znikoma społeczna szkodliwość czynu / 205 2.2.3. Warunkowe umorzenie postępowania karnego skarbowego / 207 2.2.4. Okoliczność wyłączająca ukaranie sprawcy / 209 2.2.5. Zastosowanie wobec młodocianego środków wychowawczych, poprawczych lub leczniczych (art. 5 § 2 k.k.s.) / 211 2.2.6. Umorzenie postępowania z powodu niewykrycia sprawcy / 211 3. Przepadek przedmiotów jako środek zabezpieczający w prawie wykroczeń skarbowych / 212 Rozdział V Zasady i dyrektywy orzekania środka karnego przepadku / 217 1. Zasady i dyrektywy ogólne / 217 2. Zasady i dyrektywy szczegółowe / 220 2.1. Orzekanie przepadku w związku z odstąpieniem od wymierzenia kary / 226 2.2. Orzekanie przepadku w ramach nadzwyczajnego złagodzenia kary / 229 Rozdział VI Charakter prawny przepadku w perspektywie systemowej / 235 Część IV Przepadek w postępowaniu karnym skarbowym / 239 Rozdział I Środki procesowe służące zabezpieczeniu egzekucji przepadku / 241 1. Uwagi ogólne / 241 2. Postępowanie zabezpieczające / 242 2.1. Przedmiot zabezpieczenia / 243 2.2. Forma, zakres i sposób zabezpieczenia / 248 8 Spis treści 2.3. Wykonanie postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym / 252 2.3.1. Właściwość rzeczowa / 253 2.3.2. Tryb postępowania / 255 2.3.3. Szczególne reguły wykonania zabezpieczenia majątkowego przepadku korzyści majątkowej / 257 2.4. Upadek zabezpieczenia / 258 2.5. Zatrzymanie przesyłki / 259 2.6. Złożenie przedmiotu do depozytu / 263 2.7. Tymczasowe zajęcie mienia / 264 Rozdział II Przepadek a interwencja / 267 1. Uwagi ogólne / 267 2. Istota instytucji interwencji / 268 2.1. Status interwenienta w postępowaniu karnym skarbowym / 268 2.2. Prawa i obowiązki interwenienta w postępowaniu karnym skarbowym / 272 3. Prawne skutki interwencji w stosunku do sprawcy / 276 4. Konsekwencje niezgłoszenia interwencji / 278 Rozdział III Orzekanie środków karnych przepadku / 285 1. Uwagi ogólne / 285 2. Orzekanie przepadku w sądowych postępowaniach szczególnych / 287 2.1. Przepadek w postępowaniu w przedmiocie udzielenia zezwolenia na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności / 287 2.1.1. Normatywny charakter dobrowolnego poddania się odpowiedzialności / 287 2.1.2. Przesłanki dobrowolnego poddania się odpowiedzialności / 290 2.1.3. Postępowanie w przedmiocie udzielenia zezwolenia na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności / 292 9 Spis treści 2.2. Przepadek w postępowaniu w stosunku do nieobecnych / 302 3. Odpowiedzialność posiłkowa za ściągnięcie równowartości pieniężnej przepadku przedmiotów / 309 3.1. Charakter prawny odpowiedzialności posiłkowej / 309 3.2. Przesłanki odpowiedzialności posiłkowej / 313 3.3. Wybrane procesowe aspekty odpowiedzialności posiłkowej / 319 Rozdział IV Orzekanie środka zabezpieczającego przepadku przedmiotów – zagadnienia proceduralne / 325 1. Uwagi ogólne / 325 2. Orzekanie przepadku tytułem środka zabezpieczającego w związku z umorzeniem postępowania przygotowawczego / 328 2.1. Orzekanie przepadku tytułem środka zabezpieczającego w związku z umorzeniem postępowania przygotowawczego przez prokuratora albo finansowy organ postępowania przygotowawczego / 331 2.2. Orzekanie przepadku tytułem środka quasi-zabezpieczającego w związku z umorzeniem postępowania przygotowawczego przez prokuratora albo finansowy organ postępowania przygotowawczego / 335 3. Orzekanie przepadku tytułem środka zabezpieczającego w związku z umorzeniem postępowania przez sąd / 338 4. Orzekanie przepadku tytułem środka zabezpieczającego na posiedzeniu przed rozprawą / 343 5. Orzekanie przepadku tytułem środka zabezpieczającego na rozprawie / 345 6. Orzekanie przepadku tytułem środka zabezpieczającego w postanowieniu uzupełniającym / 346 Rozdział V Orzekanie przepadku – aspekty praktyczne / 348 1. Środki karne przepadku / 348 2. Przepadek orzekany tytułem środka zabezpieczającego / 353 10 Spis treści Część V Egzekucja przepadku w prawie karnym skarbowym / 355 Rozdział I Procedura kierowania orzeczeń o przepadku do wykonania / 357 1. Podstawy normatywne egzekucji przepadku / 357 2. Czynności sądu / 359 Rozdział II Wykonywanie przepadku / 367 1. Wykonywanie przepadku przez urząd skarbowy oraz urząd celny / 367 2. Wykonywanie przepadku przez inne organy pozasądowe / 378 3. Wykonywanie przepadku przez sąd / 380 4. Uchylenie orzeczenia o przepadku / 382 Część VI Przepadek a odpowiedzialność podmiotów zbiorowych za czyny zabronione jako przestępstwa skarbowe / 385 1. Uwagi ogólne / 387 2. Charakterystyka wybranych aspektów odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary / 389 2.1. Aspekty materialnoprawne / 389 2.2. Aspekty procesowe / 399 3. Podmiot zbiorowy jako quasi-strona postępowania karnego skarbowego / 406 Podsumowanie / 415 Literatura / 443 Orzecznictwo / 455 Wykaz skrótów decyzja ramowa 2005/212/WSiSW dekret z 1936 r. dekret z 1947 r. dyrektywa 2014/42/UE EKPC k.c. k.k. k.k. z 1932 r. Akty prawne decyzja ramowa Rady 2005/212/WSiSW z dnia 24 lu- tego 2005 r. w sprawie konfiskaty korzyści, narzędzi i mienia pochodzących z przestępstwa (Dz. Urz. UE L 68 z 15.03.2005, s. 49, z późn. zm.) dekret Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 3 listopa- da 1936 r. – Prawo karne skarbowe (Dz. U. Nr 84, poz. 581 z późn. zm.) dekret z dnia 11 kwietnia 1947 r. – Prawo karne skar- bowe (Dz. U. Nr 32, poz. 140 z późn. zm.) dyrektywa Parlamentu Europejskiego i  Rady 2014/42/UE z dnia 3 kwietnia 2014 r. w sprawie zabezpieczenia i konfiskaty narzędzi służących do popełnienia przestępstwa i korzyści pochodzących z przestępstwa w Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE L 127 z 29.04.2014, s. 39, z późn. zm.) Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawo- wych wolności sporządzona w Rzymie dnia 4 listopa- da 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 z późn. zm.) ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 380 z późn. zm.) ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 1137) rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 11  lipca 1932  r. –  Kodeks karny (Dz.  U. Nr  60, poz. 571 z późn. zm.) 13 Wykaz skrótów k.k. z 1969 r. k.k.s. k.k.w. k.k.w. z 1969 r. k.p. k.p.k. k.p.k. z 1969 r. k.w. Konstytucja RP nowelizacja z dnia 28 lipca 2005 r. nowelizacja z dnia 7 listopada 2008 r. nowelizacja z dnia 27 września 2013 r. nowelizacja z dnia 20 lutego 2015 r. nowelizacja z dnia 11 marca 2016 r. 14 ustawa z dnia 19 kwietnia 1969 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 13, poz. 94 z późn. zm.) ustawa z dnia 10 września 1999 r. – Kodeks kar- ny skarbowy (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 186 z późn. zm.) ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny wy- konawczy (Dz. U. Nr 90, poz. 557 z późn. zm.) ustawa z dnia 19 kwietnia 1969 r. – Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. Nr 13, poz. 98 z późn. zm.) ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 1502 z późn. zm.) ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępo- wania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555 z późn. zm.) ustawa z dnia 19 kwietnia 1969 r. – Kodeks postępo- wania karnego (Dz. U. Nr 13, poz. 96 z późn. zm.) ustawa z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 1094 z późn. zm.) Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwiet- nia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.) ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o zmianie ustawy – Ko- deks karny skarbowy oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 178, poz. 1479) ustawa z dnia 7 listopada 2008 r. o zmianie ustawy – Prawo celne oraz ustawy – Kodeks karny skarbowy (Dz. U. Nr 215, poz. 1355) ustawa z dnia 27 września 2013 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz niektórych in- nych ustaw (Dz. U. poz. 1247 z późn. zm.) ustawa z  dnia 20  lutego 2015  r. o  zmianie usta- wy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 396) ustawa z dnia 11 marca 2016 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 437) pr. dew. r.u.s.p. r.w.n.p. r.w.s.o.w. TFUE traktat lizboński traktat nicejski TUE TWE u.k.s. z 1926 r. u.k.s. z 1932 r. u.k.s. z 1960 r. Wykaz skrótów ustawa z dnia 27 lipca 2002 r. – Prawo dewizowe (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 826 z późn. zm.) rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 grudnia 2015 r. – Regulamin urzędowania sądów powszechnych (Dz. U. poz. 2316 z późn. zm.) rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2016 r. w sprawie szczegółowych warun- ków i trybu niszczenia przedmiotów, których prze- padek orzekł sąd (Dz. U. poz. 943) rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 czerwca 2003 r. w sprawie wysokości i sposobu obliczania wydatków Skarbu Państwa w postępowa- niu karnym (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 663) Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (wersja skonsolidowana: Dz. Urz. UE C 202 z 07.06.2016, s. 47) Traktat z Lizbony zmieniający Traktat o Unii Euro- pejskiej i Traktat ustanawiający Wspólnotę Europej- ską, sporządzony w Lizbonie dnia 13 grudnia 2007 r. (Dz. U. z 2009 r. Nr 203, poz. 1569) Traktat z Nicei zmieniający Traktat o Unii Europej- skiej, traktaty ustanawiające Wspólnoty Europejskie i niektóre związane z nimi akty (Dz. Urz. WE C 80 z 10.03.2001, s. 1) Traktat o Unii Europejskiej (wersja skonsolidowana: Dz. Urz. UE C 202 z 07.06.2016, s. 13) Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską (wersja skonsolidowana: Dz. Urz. UE C 321E z 29.12.2006, s. 37) ustawa karna skarbowa z dnia 2 sierpnia 1926 r. (Dz. U. Nr 105, poz. 609 z późn. zm.) ustawa z dnia 18 marca 1932 r. karna skarbowa (Dz. U. Nr 34, poz. 355 z późn. zm.) ustawa karna skarbowa z dnia 13 kwietnia 1960 r. (Dz. U. Nr 21, poz. 123 z późn. zm.) 15 Wykaz skrótów u.k.s. z 1971 r. u.o.p.z. u.p.e.a. u.p.s.n. ETS KAS RPO SA SN TK UE WE Biul. PK Dz. Urz. KZS M. Pod. M. Praw. 16 ustawa karna skarbowa z  dnia 26  października 1971 r. (tekst jedn.: Dz. U. z 1984 r. Nr 22, poz. 103 z późn. zm.) ustawa z dnia 28 października 2002 r. o odpowie- dzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabro- nione pod groźbą kary (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 1212 z późn. zm.) ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 599 z późn. zm.) ustawa z dnia 26 października 1982 r. o postępo- waniu w sprawach nieletnich (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 382 z późn. zm.) Instytucje i organizacje Europejski Trybunał Sprawiedliwości (obecnie: Try- bunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej) Krajowa Administracja Skarbowa Rzecznik Praw Obywatelskich Sąd Apelacyjny Sąd Najwyższy Trybunał Konstytucyjny Unia Europejska Wspólnoty Europejskie Czasopisma i serie wydawnicze Biuletyn Prawa Karnego Dziennik Urzędowy Krakowskie Zeszyty Sądowe Monitor Podatkowy Monitor Prawniczy NKPK NP OSA OSN OSNC OSNKW OSNPG OSNwSK OSP OSPiKA OTK PiP Prok. i Pr. Prok. i Pr.-wkł. PS SPK Wykaz skrótów Nowa Kodyfikacja Prawa Karnego Nowe Prawo Orzecznictwo Sądów Apelacyjnych Orzecznictwo Sądu Najwyższego Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Cywilna Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Karna i Woj- skowa Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Wydawnictwo Prokuratury Generalnej Orzecznictwo Sądu Najwyższego w Sprawach Kar- nych Orzecznictwo Sądów Polskich Orzecznictwo Sądów Polskich i Komisji Arbitrażo- wych Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego Państwo i Prawo Prokuratura i Prawo Prokuratura i Prawo – wkładka Przegląd Sądowy System Prawa Karnego Wstęp Prawo karne skarbowe jest wyspecjalizowanym działem szeroko rozu- mianego prawa karnego (sensu largo). Zostało wyodrębnione spośród in- nych działów prawa karnego ze względu na przedmiot ochrony. Zapewnia prawnokarną ochronę interesów finansowych Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego i – od dnia 1 maja 2004 r.1 – Unii Europejskiej. Stanowi swoistą nadbudowę nad prawem skarbowym rozumianym jako prawo finansów publicznych, prawo zobowiązań publicznych o charakterze daninowym2. Pojęcie „prawo karne skarbowe” może być używane w dwóch znaczeniach. Po pierwsze, można je stosować dla określenia norm definiujących czyny zabronione jako przestępstwa skarbowe oraz wykroczenia skarbowe, kary i środki karne stosowane wobec ich sprawców oraz zasady odpowiedzial- ności karnej skarbowej. W tym rozumieniu jest to prawo karne skarbo- we sensu stricto, tj. materialne prawo karne skarbowe. Po drugie, pojęcia „prawo karne skarbowe” można używać, mając na myśli wszelkie normy prawa związane z odpowiedzialnością karną skarbową (tj. karnoskarbowe normy materialnoprawne, procesowe i wykonawcze). W tym rozumieniu jest to prawo karne skarbowe sensu largo3. 1 Zmiany w kodeksie karnym skarbowym wynikające z przystąpienia Polski do Unii Euro- pejskiej i podyktowane koniecznością zapewnienia przez państwa członkowskie ochrony interesom finansowym Unii zostały wprowadzone na mocy ustawy z dnia 24 lipca 2003 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny skarbowy (Dz. U. Nr 162, poz. 1569); weszły w życie z dniem 1 maja 2004 r. 2 Zob. S. Głąbiński, Nauka skarbowości, Warszawa–Lwów 1925, s. 1; E. Strasburger, Ustrój skar- bowy Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1922, s. 5–8. Na temat nazwy tej dziedziny prawa zob. też: L. Wilk, Przestępstwa i wykroczenia skarbowe (w:) Prawo gospodarcze i handlowe, t. 10, Prawo karne gospodarcze, red. O. Górniok, Warszawa 2003, s. 527–529. 3 Tak też przyjęłam w: M. Błaszczyk, M. Zbrojewska, Kodeks karny skarbowy, Warszawa 2011, s. 5, oraz w: M. Błaszczyk, M. Zbrojewska, Prawo karne skarbowe, Warszawa 2015, s. 15. 19 Wstęp Przedmiot ochrony prawa karnego skarbowego ma charakter ekono- miczny, ponadindywidualny. „Wpływa to na postrzeganie przestępstw i wykroczeń skarbowych w oczach opinii społecznej jako przestępstw (i wykroczeń) «bez ofiar», ponieważ «pokrzywdzony» jawi się jako organi- zacja anonimowa”4. Uważa się, że przestępczość skarbowa ma raczej cha- rakter administracyjny, a nie kryminalny, i obejmuje czyny o drobnym ciężarze5. Takie oceny, które – po głębszej analizie problemu – nie wydają się uprawnione6, powodują, że trudno racjonalizować surowe konsekwen- cje, przewidziane zwłaszcza dla sprawców przestępstw skarbowych, i egze- kwować posłuch dla zakazów i nakazów karnoskarbowych. Bardzo ogólny przedmiot ochrony prawa karnego skarbowego „w istocie stanowi pewną zbiorczą klauzulę obejmującą zróżnicowane dobra i in- teresy związane z funkcjonowaniem i egzekwowaniem różnych danin publicznych, z obrotem dewizowym oraz z działalnością w zakresie gier i zakładów wzajemnych”7. Poszczególne grupy przestępstw i wykroczeń skarbowych, zdefiniowane w części szczególnej tytułu I k.k.s., wyodręb- nione rodzajowo (podatkowe, celne, dewizowe i hazardowe), cechuje dale- ko posunięty indywidualizm. Wynika on z dużych odrębności pomiędzy prawem podatkowym, celnym, dewizowym i hazardowym. Prawo karne skarbowe ma za zadanie zapewnić ww. dobrom podwyższo- ną, opartą na instrumentarium prawnokarnym ochronę, tj. gwarantować prawnokarną ochronę interesów finansowych Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego i Unii Europejskiej w zakresie podatków, ceł, obrotu dewizowego oraz gier losowych. Zabezpieczenie interesów fiskal- nych państwa i innych uprawnionych podmiotów w zakresie wpływów W niniejszym opracowaniu używam określenia „prawo karne skarbowe” w obu rozumie- niach, zależnie od płaszczyzny analiz. W części I i II, gdzie przeprowadzam rozważania natury bardziej ogólnej, dominuje szersze rozumienie, natomiast w pozostałych częściach, poświę- conych bardziej szczegółowym kwestiom, z reguły posługuję się tym określeniem w wąskim rozumieniu, oznaczającym normy materialnoprawne. 4 L. Wilk, J. Zagrodnik, Prawo karne skarbowe, Warszawa 2009, s. 7. 5 Ibidem, s. 7–8. 6 Za rażące uproszczenie należy zwłaszcza uznać niedostrzeganie faktu, że pokrzywdzone przestępczością skarbową jest całe społeczeństwo, które korzysta zwłaszcza z rozwiązań in- stytucjonalnych i infrastrukturalnych finansowanych z budżetu państwa i budżetów samo- rządowych. Tak rozumianego pokrzywdzonego trudno uznać za twór anonimowy. 7 L. Wilk, J. Zagrodnik, Prawo…, s. 8. 20 Wstęp z podatków, ceł oraz z dokonywanych operacji w zakresie obrotu dewizo- wego i monopolu loteryjnego Skarbu Państwa co do zasady stanowi dome- nę prawa finansowego. Wszelkie naruszenia w tej materii wywołują więc przede wszystkim sankcje administracyjnoprawne. W prawie karnym skarbowym wybrane naruszenia reguł prawa finanso- wego w przedmiocie podatków, ceł, obrotu dewizowego oraz gier hazar- dowych uznano za przestępstwa skarbowe oraz wykroczenia skarbowe8. Istnieje więc ścisłe powiązanie prawa karnego skarbowego z prawem finan- sów publicznych, prawem skarbowym, które ma charakter prawa pierwot- nego w zakresie reglamentacji prawnej w dziedzinie podatków, ceł, obrotu dewizowego oraz gier losowych. Prawo karne skarbowe ma w zakresie ochrony interesów fiskalnych państwa i innych uprawnionych podmio- tów charakter wtórny. Ochrona karnoskarbowa ma ewidentnie charakter wspomagający, subsydiarny w stosunku do ochrony przewidzianej w pra- wie finansowym9. W literaturze przedmiotu zwraca na to uwagę L. Wilk, podkreślając, że „prawo karne skarbowe nie tworzy norm szczegółowych w dziedzinie prawa finansowego, lecz zabezpiecza na zasadzie ultima ratio istniejące normy prawa finansowego, będąc wobec tego ostatniego, jako 8 Trzeba jednak wyraźnie podkreślić, że zakazy karne obejmują znaczącą większość zachowań objętych również zakazami administracyjnoprawnymi. W zakresie reglamentacji obrotu de- wizowego zakazy karne obejmują aż 100 zachowań stanowiących naruszenia ograniczeń obrotu dewizowego wskazanych w art. 9 ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. – Prawo dewizowe (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 826 z późn. zm.) – dalej pr. dew. 9 Na temat wtórnego charakteru prawa karnego gospodarczego w stosunku do prawa gospo- darczego zob. S. Żółtek, Prawo karne gospodarcze w aspekcie zasady subsydiarności, Warszawa 2009, s. 163–180. Uwagi autora zasadniczo pozostają aktualne także w stosunku do relacji pomiędzy prawem karnym skarbowym a prawem skarbowym. W szerokim administracyjnym rozumieniu prawo karne gospodarcze obejmuje bowiem także prawo karne skarbowe. W ad- ministracyjnym ujęciu przestępczość gospodarcza to każde zakazane przez przepisy karne za- chowanie szkodzące lub zagrażające wyrządzeniem szkody ponadindywidualnym interesom gospodarczym. Takie zachowania godzą m.in. w zaufanie niezbędne w życiu gospodarczym i mogą wywołać istotne perturbacje w systemie gospodarczym. Zob. O. Górniok, Pojęcie przestępczości gospodarczej a jej społeczno-polityczna warstwa (w:) Aktualne problemy prawa karnego i kryminologii, red. E. Pływaczewski, Białystok 1998, s. 171. Warto też przypomnieć, że przestępstwa podatkowe i celne zostały wymienione w katalogu przestępstw gospodar- czych w załączniku do zaleceń Rady Europy nr R/81/12 [Recommendation No. R (81) 12 of the Committee of Ministers to Member States on economic crime, adopted on 25 June 1981]. Dla porządku należy dodać, że pojęcie „prawo karne gospodarcze” bywa definiowane szeroko albo wąsko, a przy tym w bardzo różny sposób – zob. O. Górniok, Przestępczość gospodarcza i jej zwalczanie, Warszawa 1994, s. 123–131; S. Żółtek, Prawo karne…, s. 24–34. 21 Wstęp pierwotnego, prawem wtórnym (posiłkowym)”10. Niemniej to instru- mentarium karnoskarbowe jest z założenia surowsze, bardziej represyj- ne, a w konsekwencji ma co do zasady większy potencjał perswazyjny niż sankcje administracyjnoprawne11. W konsekwencji należyta prawnokarna ochrona interesów finansowych Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego oraz Unii Europej- skiej nie jest zadaniem łatwym. Wymaga zastosowania specjalistycznych narzędzi, specyficznych dla tej dziedziny prawa instytucji, nieznanych prawu karnemu powszechnemu, takich jak czynny żal karnoskarbowy, dobrowolne poddanie się odpowiedzialności, odpowiedzialność posiłko- wa czy interwencja. W zadanie adekwatnej ochrony interesów fiskalnych państwa i UE wpisują się jednak również liczne instytucje znane prawu karnemu, ale uregulowane w prawie karnym skarbowym – w większym bądź w mniejszym stopniu – odmiennie. Do takich instytucji należy m.in. usiłowanie, nadzwyczajne obostrzenie kary czy przepadek. Z powodu swej specyfiki polskie prawo karne skarbowe jest konsekwentnie – od pierwszej ustawy karnej skarbowej z 1926 r.12 po obecnie obowiązują- cą regulację – normowane w osobnym od kodyfikacji karnej akcie norma- tywnym. De lege lata prawo karne skarbowe zostało uregulowane w ustawie z dnia 10 września 1999 r. – Kodeks karny skarbowy. Ustawodawca zdefinio- wał w nim autonomicznie, bez odwołań do kodeksu karnego13, pojęcie czynu zabronionego oraz przestępstwa skarbowego i wykroczenia skarbowego. 10 L. Wilk, Przestępstwa i wykroczenia…, s. 530; zob. też idem (w:) L. Wilk, L. Zagrodnik, Prawo…, s. 10. 11 Należy tu jednak dodać, że odpowiedzialność administracyjna ma charakter obiektywny. Bardzo surowe sankcje administracyjne przewidziane np. za naruszenia w dziedzinie po- datków (75 stawka podatkowa w podatku dochodowym od osób fizycznych; 30 stawka podatkowa w podatku od towarów i usług) są nakładane niezależnie od winy podmiotu, który dopuścił się naruszenia. Są też stosowane niezależnie od statusu majątkowego (w przypadku osoby fizycznej – rodzinnego) podmiotu, który dopuścił się naruszenia. Daje im to walor środka prawnego nakładanego szybko, w wyniku przeprowadzenia bardzo uproszczonej procedury, a przy tym bardzo represyjnego. Na fakt „oddawania pola” represji przez prawo karne powszechne w odniesieniu do kar kryminalnych, zwłaszcza do kary grzywny, na rzecz majątkowych sankcji administracyjnych zwraca uwagę G. Łabuda (w:) Kodeks karny. Część ogólna. Komentarz, red. J. Giezek, Warszawa 2007, s. 283. 12 Ustawa karna skarbowa z dnia 2 sierpnia 1926 r. (Dz. U. Nr 105, poz. 609 z późn. zm.) – dalej 13 Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 1137) – dalej k.k. u.k.s. z 1926 r. 22 Wstęp Wprowadził własne zasady odpowiedzialności za obie kategorie czynów skarbowych. W kodeksie karnym skarbowym odpowiedzialności za prze- stępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe nie określa się ogólnym pojęciem „odpowiedzialność karna”. Ustawa operuje określeniami „odpowiedzialność karna za przestępstwa skarbowe” oraz „odpowiedzialność za wykroczenia skarbowe”. Wskazane zabiegi legislacyjne dowodzą, że intencją ustawodawcy było definitywne oddzielenie materii prawa karnego skarbowego od materii prawa karnego sensu stricto14. W konsekwencji tego podziału należy przyjąć, że na gruncie szeroko rozumianego prawa karnego pojęcie „przestępstwo skarbowe” ma obecnie charakter autonomiczny i nie wchodzi w zakres poję- cia „przestępstwo”. Kodeks karny skarbowy formalnie rozgraniczył bowiem w prawie karnym te pojęcia15. Kodeks karny skarbowy stanowi kodyfikację zupełną, tj. zawiera defini- cje wszystkich typów przestępstw skarbowych i wykroczeń skarbowych. Przestępstwa skarbowe stanowią grupę cięższych naruszeń zabronionych przez kodeks i są zagrożone karą grzywny w stawkach dziennych, karą ograniczenia wolności lub karą pozbawienia wolności (art. 53 § 2 k.k.s.). Wykroczenia skarbowe natomiast to czyny zabronione przez kodeks pod groźbą kary grzywny określonej kwotowo (art. 53 § 3 k.k.s.). Mogą być 14 Wskazują też na to zmiany w przepisach kodeksu karnego, które towarzyszyły wejściu w życie kodeksu karnego skarbowego – zob. art. 4 § 6 pkt 1–8 i art. 4 § 7 pkt 1–2 ustawy z dnia 10 września 1999 r. – Przepisy wprowadzające Kodeks karny skarbowy (Dz. U. Nr 83, poz. 931 z późn. zm.). Warto zwrócić uwagę, że przed wejściem w życie kodeksu karnego skarbowego, tj. przed dniem 17 października 1999 r., na gruncie ustawy karnej skarbowej z dnia 26 paź- dziernika 1971 r. (tekst jedn.: Dz. U. z 1984 r. Nr 22, poz. 103 z późn. zm.) – dalej u.k.s. z 1971 r. – zależności pomiędzy pojęciami „przestępstwo” i „przestępstwo skarbowe” nie miały tak oczywistego charakteru jak obecnie. Wiele wskazuje na to, że w prawie karnym również poprzednio pojęcia te powinny były być traktowane jako rozłączne. Zdania w doktrynie są jednak podzielone. Zob. J. Raglewski, Relacja pojęć „przestępstwo” – „przestępstwo skarbowe” oraz „wykroczenie” – „wykroczenie skarbowe” w polskim systemie prawa karnego material- nego, Prok. i Pr. 1998, nr 5, s. 102–103. Nie całkiem jednoznaczne w tej kwestii jest również stanowisko Sądu Najwyższego. W uchwale całej izby SN z dnia 4 kwietnia 2005 r., I KZP 7/05, OSNKW 2005, nr 5, poz. 44, uznano, iż przed dniem 17 października 1999 r. pojęcie „przestępstwo skarbowe” nie było całkowicie autonomiczne wobec pojęcia „przestępstwo”. Do tej uchwały jednak aż 10 sędziów złożyło zdanie odrębne. 15 M. Błaszczyk, komentarz do art. 116 k.k. (w:) Kodeks karny. Część ogólna, red. M. Królikowski, R. Zawłocki, t. II, Komentarz do art. 32–116, Warszawa 2015, s. 812. Warto zwrócić uwagę, że rozgraniczenie pojęć „przestępstwo” i „przestępstwo skarbowe” nie jest wiążące dla ich rozu- mienia poza systemem prawa karnego. Dla innych dziedzin prawa „przestępstwo skarbowe” może pozostawać nadal po prostu przestępstwem. De facto jest ono przecież przestępstwem. Rozróżnienie obydwu terminów ma w prawie karnym wyraźnie porządkowy charakter (ibidem). 23 Wstęp definiowane jako samodzielne typy czynów zabronionych16, jako typy czy- nów zabronionych przepołowionych w stosunku do przestępstw skarbo- wych17 oraz jako typy czynów zabronionych subsydiarne względem innych wykroczeń skarbowych albo przestępstw skarbowych18. Kodeks karny skarbowy ma też charakter kodyfikacji kompleksowej – skła- da się z części materialnoprawnej, procesowej i wykonawczej. Z uwagi jednak na prawnokarną naturę regulacji poszczególne części pozostają powiązane z kodyfikacją prawa karnego powszechnego19. 16 Ta grupa jest stosunkowo nieliczna. Należy do niej m.in. uporczywe niewpłacanie podatku w terminie (art. 57 § 1 k.k.s.). 17 W kodeksie karnym skarbowym znakomita większość typizacji opiera się na przepołowieniu. Oznacza to, że ustawodawca, wykorzystując jeden komplet znamion ustawowych, buduje częś- ciowo typ wykroczenia skarbowego, a częściowo typ przestępstwa skarbowego. Rozdziela je od siebie określone ustawowo kryterium przepołowienia. Kodeks karny skarbowy przewiduje dwa takie kryteria: ustawowy próg (art. 53 § 3 k.k.s.) i wypadek mniejszej wagi (art. 53 § 8 k.k.s.). Pierwsze ma charakter „ilościowy”, formalny i oznacza, że kwota uszczuplonej lub narażonej na uszczuplenie należności publicznoprawnej albo wartość przedmiotu czynu nie przekracza pięciokrotnej wysokości minimalnego wynagrodzenia (art. 53 § 3 w zw. z art. 6 k.k.s.). „Wy- padek mniejszej wagi” to kryterium jakościowe, materialne, które oznacza, że w konkretnej sprawie, ze względu na jej szczególne okoliczności – zarówno przedmiotowe, jak i podmio- towe – czyn zabroniony sprawcy charakteryzuje się niskim stopniem społecznej szkodliwości (art. 53 § 8 k.k.s.). Należnością publicznoprawną jest należność państwowa lub samorządo- wa, będąca przedmiotem przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego. Należność państwowa to podatek stanowiący dochód budżetu państwa, należność z tytułu dotacji lub subwencji lub należność celna. Należność samorządową stanowią podatki będące dochodem jednostki samorządu terytorialnego lub należności z tytułu rozliczenia udzielonej dotacji lub subwencji (art. 53 § 26 k.k.s.). Od dnia 1 maja 2004 r., tj. od daty wejścia Polski do Unii Euro- pejskiej, należnością publicznoprawną jest także należność stanowiąca przychód budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich lub budżetu zarządzanego przez Wspólnoty Europejskie lub w ich imieniu, będąca przedmiotem przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego (art. 53 § 26a k.k.s.). Należność publicznoprawna uszczuplona czynem zabronionym to wyra- żona liczbowo kwota pieniężna, od której uiszczenia lub zadeklarowania uiszczenia w całości lub w części osoba zobowiązana się uchyliła i w rzeczywistości ten uszczerbek finansowy nastąpił (art. 53 § 27 k.k.s.). Narażenie czynem zabronionym należności publicznoprawnej na uszczuplenie oznacza spowodowanie konkretnego niebezpieczeństwa takiego uszczuplenia, tj. stan, w którym zaistnienie uszczerbku finansowego jest wysoce prawdopodobne, choć nie musi nastąpić (art. 53 § 28 k.k.s.). 18 Cztery typy wykroczeń skarbowych są typami czynów zabronionych subsydiarnych względem określonych innych wykroczeń skarbowych oraz przestępstw skarbowych. Wszystkie mają identyczne znamiona. Zostały zdefiniowane odpowiednio w ostatnich artykułach każdego z czterech rozdziałów części szczególnej kodeksu karnego skarbowego (rozdział 6 – art. 84, rozdział 7 – art. 96, rozdział 8 – art. 106ł, rozdział 9 – art. 111). 19 Najpełniejsza autonomia cechuje materialne prawo karne skarbowe – kodeks karny skarbowy posiada własną część ogólną i co do zasady nie stosuje się do przestępstw skarbowych przepisów części ogólnej kodeksu karnego (art. 20 § 1 k.k.s.), a do wykroczeń skarbowych – przepisów 24 Wstęp Ustawodawca, mając świadomość specyficznej „interdyscyplinarnej” natu- ry prawa karnego skarbowego, powinien je regulować w harmonii i ścisłym powiązaniu z rozwiązaniami przyjętymi w prawie karnym powszechnym i prawie skarbowym. Powinien przy tym wprowadzić środki efektywne, rzeczywiście służące dodatkowej, wzmocnionej ochronie interesów fiskal- nych państwa i innych uprawnionych podmiotów, respektując przy tym fakt, że za swoje zachowanie sprawca poniesie konsekwencje nie tylko prawnokarne, ale również te przewidziane w prawie finansowym. Za najpoważniejsze naruszenia reguł prawa finansowego prawo karne skarbowe powinno przewidywać odpowiednio surowe sankcje karne. Mając jednak na uwadze specyficzną, wspomagającą rolę prawa karne- go skarbowego, podstawowe znaczenie dla tej dziedziny prawa powinna odgrywać – i odgrywa – zasada zabezpieczenia interesów finansowych Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego i Unii Europejskiej przez zapewnienie wyrównania należności publicznoprawnej uszczuplonej czynem sprawcy, wyrażana w realizacji funkcji egzekucyjnej. Analiza ca- łokształtu uregulowań kodeksu karnego skarbowego wskazuje, że „prawo karne skarbowe przywiązuje szczególną wagę do wypełniania funkcji egzekucyjnej, w mniejszym natomiast stopniu do realizowania funkcji represyjnej”20. Złagodzeniu represyjnych rozwiązań przyjętych w kodek- sie karnym skarbowym służy przede wszystkim instytucja czynnego żalu karnoskarbowego (art. 16 k.k.s.). Realizację tego celu zapewniają też liczne możliwości konsensualnego zakończenia postępowania w sprawie o prze- stępstwo skarbowe czy wykroczenie skarbowe, w tym – swoiste dla prawa karnego skarbowego – dobrowolne poddanie się odpowiedzialności. części ogólnej kodeksu wykroczeń (art. 46 k.k.s.). Zasada ta doznaje jednak licznych wyjątków, jeśli chodzi o przestępstwa skarbowe, do których stosuje się odpowiednio szereg przepisów części ogólnej kodeksu karnego, przede wszystkim wskazanych w art. 22 § 2 k.k.s. W odniesieniu do wykroczeń skarbowych nie przewidziano w ogóle stosowania przepisów części ogólnej kodeksu wykroczeń (art. 46 k.k.s.). Odmienną zasadę przyjęto, jeśli chodzi o powiązanie części proce- sowej kodeksu karnego skarbowego z procedurą karną powszechną oraz części egzekucyjnej kodeksu karnego skarbowego z prawem karnym wykonawczym. Zgodnie z art. 113 § 1 k.k.s. „w postępowaniu w sprawach o przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe stosuje się od- powiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego, jeżeli przepisy niniejszego kodeksu nie stanowią inaczej”. Analogiczne rozwiązanie – zasadę odpowiedniego stosowania przepisów kodeksu karnego wykonawczego – przyjęto w art. 178 § 1 k.k.s. w odniesieniu do wykonywania orzeczeń w sprawach o przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe. 20 V. Konarska-Wrzosek (w:) V. Konarska-Wrzosek, T. Oczkowski, J. Skorupka, Prawo i postę- powanie karne skarbowe, Warszawa 2010, s. 24. 25 Wstęp Przepadek jest środkiem penalnym21 przewidzianym za przestępstwa skar- bowe i wykroczenia skarbowe, który wpisuje się w potrzeby prawa karne- go skarbowego. „Ratio legis przepadku tkwi w konieczności pozbawienia sprawcy tak owoców czynu, środków, które służyły mu do jego popełnie- nia, jak i przedmiotów połączonych ściśle z samym przedmiotem czynu i służących do jego opakowania; sprawca nie powinien bowiem uzyskać z czynu zabronionego żadnych korzyści, tylko dlatego, że poniesie karę (przepadek jako środek karny obok kary), albo że nie będzie jej ponosił z różnych prawnych względów (środek karny bez kary), albo ponieść nie może (środek zabezpieczający)”22. Z uwagi na swój ekonomiczny charakter przepadek doskonale odpowiada potrzebom prawa karnego skarbowego. Wpisuje się zarówno w rozwiąza- nia prowadzące do bardzo surowych konsekwencji karnych dla sprawców poważnych przestępstw skarbowych, jak i w instytucje degresji karania – wspomniany już czynny żal karnoskarbowy czy dobrowolne poddanie się odpowiedzialności – pragmatycznie zorientowane przede wszystkim na zbilansowanie stanu finansów publicznych. Jako narzędzie o bardzo ela- stycznym charakterze przepadek łatwo adaptuje się też do różnych potrzeb. Celem moich badań jest uzyskanie możliwie najpełniejszego normatywne- go obrazu przepadku karnoskarbowego. Wychodzę bowiem z założenia, że dobra, racjonalna i prawidłowa regulacja ustawowa tej instytucji ma funda- mentalne znaczenie dla jej stosowania. W konsekwencji zasadnicza część moich rozważań sprowadza się do prezentacji przepisów obowiązującego prawa karnego skarbowego dotyczących przepadku. Postawiłam przed sobą zadanie krytycznej, wyczulonej na wszelkie nieprawidłowości, analizy 21 Przepadek w prawie karnym skarbowym ma status środka karnego oraz środka zabezpie- czającego. Przy tym jako środek karny nie ma charakteru jednolitego, ale jest podzielony na odrębne środki karne przepadku przedmiotów, ściągnięcia równowartości pieniężnej prze- padku przedmiotów (te zostały przewidziane zarówno za wykroczenia skarbowe, jak i za przestępstwa skarbowe) oraz przepadku korzyści majątkowej i ściągnięcia równowartości pieniężnej przepadku korzyści majątkowej (te dwa środki w kodeksie karnym skarbowym przewidziano jedynie za przestępstwa skarbowe). W tekście często posługuję się określeniem „przepadek karnoskarbowy” w najszerszym, ogólnopenalnym tego pojęcia rozumieniu, obej- mującym zarówno środki karne przepadku, jak i środek zabezpieczający. Jako „środki karne przepadku” rozumiem wszystkie środki karne związane z przepadkiem, a przewidziane za przestępstwa skarbowe albo za wykroczenia skarbowe. 22 T. Grzegorczyk, Kodeks karny skarbowy. Komentarz, Warszawa 2009, s. 129. 26 Wstęp tych regulacji. Jestem bowiem zdania, że niezmienność prawa – choć cenna – nie stanowi wartości samej w sobie i nawet tradycyjne, od dziesiątek lat utrzymywane rozwiązania należy analizować krytycznie, z gotowością na zmianę23. Analizując przepisy dotyczące przepadku karnoskarbowego, chcę przede wszystkim ustalić znaczenie i rangę tej instytucji w materialnym prawie karnym skarbowym. W tym aspekcie stawiam tezę, że przepadek powinien być jednym z podstawowych środków reakcji karnej na szeroko rozumianą przestępczość skarbową (obejmującą przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe). W dalszej kolejności zależy mi na zobrazowaniu podobieństw i różnic pomiędzy przepadkiem karnoskarbowym a przepadkiem powszechnym, orzekanym za przestępstwa powszechne. Chcę ustalić, jakie i na ile uza- sadnione są różnice. Uważam, że przepadek jako instytucja o charakterze „uniwersalnym” dla szeroko rozumianego prawa karnego (znana prawu przestępstw i wykroczeń powszechnych, wojskowych, skarbowych oraz ustawie o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary24) powinien być uregulowany jak najbardziej jednolicie, w zunifikowany sposób. Jako punkt odniesienia przyjmuję regulacje doty- czące przepadku powszechnego. Uważam, że jest to uzasadnione z uwagi na rolę prawa karnego powszechnego w systemie szeroko rozumianego prawa karnego. Stawiam tezę, że różnice pomiędzy przepadkiem w prawie karnym skarbowym i przepadkiem w prawie karnym powszechnym po- winny być jak najmniejsze, a wszelkie odmienności pomiędzy regulacjami powszechnymi i karnoskarbowymi muszą być podyktowane ich niezbęd- nością dla prawa karnego skarbowego. 23 L. Gardocki wyraził opinię, że „nastawienie nauki prawa karnego do problemów kryminaliza- cji jest tradycyjnie zbyt pozytywistyczne, w tym sensie, że zbyt łatwo akceptuje się w ramach tej dziedziny zastany zakres kryminalizacji, co jest zapewne skutkiem nawyku «myślenia prawniczego», obracania się w kręgu prawa pozytywnego i jego interpretacji” – zob. L. Gar- docki, Zagadnienia teorii kryminalizacji, Warszawa 1990, s. 11. Jestem zdania, że naukowe analizy przepisów prawa – bez względu na przedmiot ich regulacji – nigdy nie powinny być „zbyt pozytywistyczne”. Dlatego też przestrodze L. Gardockiego nadaję wymiar uniwersalny i czynię ją jednym z moich badawczych założeń warsztatowych. 24 Ustawa z dnia 28 października 2002 r. o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 1212 z późn. zm.) – dalej u.o.p.z. 27 Wstęp Kompleksowa prezentacja unormowania instytucji przepadku karnoskar- bowego zostanie poprzedzona analizą standardów w prawie międzyna- rodowym, regulacji w prawie unijnym oraz zasad konstytucyjnych, które dotyczą przepadku i determinują rozwiązania przyjęte przez polskiego ustawodawcę. Wprowadzeniem do analiz obecnie obowiązującego stanu prawnego będzie krótki rys historyczny, który ma za zadanie wskazać pewne trwałe prawid- łowości w obrębie regulacji przepadku i kierunek jej ewolucji. Analiza przepisów regulujących instytucję przepadku w prawie karnym skarbowym zostanie przeprowadzona na trzech płaszczyznach: material- noprawnej, procesowej i egzekucyjnej. Będzie stanowiła trzon niniejszego opracowania. O znaczeniu każdej instytucji prawnej, będącej swoistym na- rzędziem służącym realizacji określonego celu, decyduje bowiem jej specy- ficzne przeznaczenie (materia), zgodne z nim wykorzystanie (procedura) oraz osiągnięty w ten sposób efekt (egzekucja). Prezentacja przepisów materialnego prawa karnego skarbowego, które normują przepadek i określają sposób oraz zasady jego stosowania, ma za zadanie zidentyfikować go jako narzędzie prawne i zakreślić płaszczyzny jego wykorzystania. To pozwoli zobrazować skalę zastosowania przepadku w prawie karnym skarbowym. Przepadek uregulowany w przepisach ko- deksu karnego skarbowego wykazuje szereg podobieństw, ale też liczne od- rębności w stosunku do odpowiadającej mu nazwowo (w dużej mierze też zakresowo) instytucji przepadku w prawie karnym powszechnym. Wska- żę najbardziej istotne podobieństwa i różnice przepadku karnoskarbowe- go w stosunku do regulacji przepadku w prawie karnym powszechnym. Te analizy porównawcze przeprowadzę w powiązaniu z analizami doty- czącymi konkretnych regulacji karnoskarbowych w kolejnych rozdziałach części III niniejszego opracowania. Moim zdaniem pozwoli to należycie osadzić odniesienia do kodeksu karnego czy kodeksu wykroczeń w kon- tekście normatywnym kodeksu karnego skarbowego. W dalszej kolejności zostaną zaprezentowane te rozwiązania natury pro- cesowej, które dotyczą przepadku karnoskarbowego, tj. które są poświęco- ne tej instytucji albo których wykorzystanie jest od niej zależne. Analizie 28 Wstęp zostaną poddane zarówno przepisy kodeksu karnego skarbowego, jak i wybrane, znajdujące odpowiednie zastosowanie do postępowań w spra- wach o przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe, przepisy kodeksu postępowania karnego. W tym obszarze fundamentalne znaczenie mają przepisy normujące instytucję zabezpieczenia majątkowego dokonywanego na poczet przepadku. Spośród rozwiązań procesowych na uwagę zasługuje także instytucja interwencji oraz dwa specyficzne dla regulacji karnej skar- bowej postępowania szczególne: postępowanie w przedmiocie udzielenia zezwolenia na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności i postępowanie w stosunku do nieobecnych. Każde z tych zagadnień to temat na osobną monografię. Ja zaprezentuję je jedynie w zarysie, skupiając się głównie na tych aspektach, które dotyczą przepadku. Osobną uwagę poświęcę również specjalnym regułom orzekania przepadku tytułem środka zabezpieczające- go. Ilustrację tej części wywodu będzie stanowiła prezentacja praktycznych aspektów środków karnych przepadku oraz przepadku orzekanego tytu- łem środka zabezpieczającego25. Analiza przepisów egzekucyjnych dotyczących przepadku będzie się opie- rała na analogicznych założeniach jak analiza przepisów procesowych. Za- prezentowane zostaną regulacje prawne, które odnoszą się do przepadku karnoskarbowego. Analizie będą poddane zarówno przepisy kodeksu kar- nego skarbowego, jak i wybrane, znajdujące odpowiednie zastosowanie do egzekucji przepadku orzekanego za przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe, przepisy kodeksu karnego wykonawczego. Uzupełnienie wywodu na temat przepadku w polskim prawie karnym skarbowym stanowić będzie analiza wybranych rozwiązań przyjętych w ustawie o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabro- nione pod groźbą kary, które determinują charakter i rozmiar odpowie- dzialności podmiotu zbiorowego za czyn zabroniony jako przestępstwo skarbowe, a przy tym wiążą się z tematyką niniejszego opracowania. Przepadek stanowi bowiem jeden z podstawowych instrumentów penal- nych przewidzianych w tej ustawie. Przy tym w prawie karnym skarbo- wym przewidziano pewne możliwości odebrania korzyści majątkowej 25 Na potrzeby tej monografii wykorzystam dane na temat orzekania przepadków karnoskar- bowych uzyskane z Ministerstwa Finansów, które okazały się bardziej szczegółowe niż dane, które zebrałam w Ministerstwie Sprawiedliwości. 29 Wstęp z popełnionego przestępstwa skarbowego osobie trzeciej – rzeczywistemu beneficjentowi tej korzyści. Prawo karne skarbowe co do zasady przewidu- je też przepadek przedmiotów niebędących własnością sprawcy. Pojawia się więc ryzyko ewentualnego dublowania represji względem tego samego podmiotu, czemu powinny zapobiegać stosowne dyrektywy wymiaru kary zawarte w ustawie o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary. To zagadnienie będzie również przedmiotem moich analiz. De lege lata podstawowym problemem polskiego prawa karnego skarbo- wego jest brak dostatecznej skuteczności26. Analiza rozwiązań przyjętych w prawie karnym skarbowym w zakresie szeroko rozumianego przepadku musi uwzględniać tę kwestię. Będzie więc zorientowana także praktycznie, celowościowo. Instytucja przepadku karnoskarbowego, będącego jednym z podstawowych środków penalnych w prawie karnym skarbowym, po- winna bowiem zostać unormowana w sposób szczególnie funkcjonalny. Płaszczyznę badań dotyczących instytucji przepadku karnoskarbowego w niniejszej rozprawie stanowi prawo karne skarbowe w szerokim znacze- niu tego pojęcia (obejmujące prawo materialne, procesowe i wykonawcze). Z uwagi na powiązania kodyfikacji karnej skarbowej z kodyfikacją po- wszechną27 badania objęły też szeroko rozumiane prawo karne: material- ne, procesowe i wykonawcze. Dla pełniejszej analizy instytucji przepadku karnoskarbowego konieczne okazało się też badanie wybranych przepisów Konstytucji RP oraz dokumentów prawa międzynarodowego i prawa Unii Europejskiej. Taka płaszczyzna badawcza jest konsekwencją celów posta- wionych przed niniejszym opracowaniem i założeń badawczych. Główną metodą badawczą wykorzystywaną w tym opracowaniu jest me- toda logiczno-językowa, zwana również formalno-dogmatyczną28. Posłu- żyła ona do analizy obecnie obowiązujących regulacji prawnych, które 26 P. Tyszka, Zadania prawa karnego skarbowego i praktyczne możliwości ich realizacji, Prok. i Pr. 27 Pod tym pojęciem rozumiem kodeks karny, kodeks postępowania karnego i kodeks karny 28 J. Wróblewski, Metody logiczno-językowe w prawoznawstwie (w:) Metody badania prawa, red. A. Łopatka, Wrocław 1973, s. 47 i n. 2007, nr 1, s. 101. wykonawczy. 30 Wstęp determinują kształt instytucji przepadku karnoskarbowego i jej wyko- rzystanie w ramach innych instytucji czy postępowań karnoskarbowych. Pozwoliła ustalić znaczenie poszczególnych przepisów, uporządkować je i ocenić, na ile mogą pełnić przypisaną im funkcję oraz czy odpowiadają dotyczącym przepadku standardom konstytucyjnym i wymogom wyzna- czonym przez prawo międzynarodowe i unijne. Uzupełniająco wykorzystałam metodę historycznej analizy prawa29. Oka- zała się niezbędna zwłaszcza w ramach analiz piśmiennictwa oraz orzeczeń sądowych. W polskim piśmiennictwie prawniczym temat przepadku karnoskarbo- wego nie był dotychczas kompleksowo, monograficznie ujmowany. Podjęte przeze mnie zadanie ma charakter pionierski. Przedmiot analiz monogra- ficznych stanowił jedynie przepadek prawnokarny, tj. instytucja prawa karnego powszechnego30. Przy licznych podobieństwach obie instytucje cechują jednak daleko posunięte odrębności. Na szereg z nich, zwłaszcza tych materialnoprawnych, wskazuję w mojej pracy. Warto zwrócić uwagę, że w literaturze dotyczącej prawa karnego skarbo- wego opracowania monograficzne są rzadkością. Z perspektywy moich doświadczeń badawczych ta prawidłowość wydaje się powodowana ogromnym rozmiarem wyzwania, jakie stanowi rozbudowana i pogłębio- na analiza przepisów kodeksu karnego skarbowego, istotnie powiązanych z prawem karnym powszechnym, a jednak zdecydowanie odrębnych31, przy tym dużo bardziej niż prawo karne powszechne podatnych na zmia- ny normatywne. Badacz musi się liczyć z tym, że prawo karne skarbowe 29 H. Olszewski, Podejście historyczne w prawoznawstwie (w:) Metody…, red. A. Łopatka, s. 11 i n. 30 Przepadek przedmiotów i korzyści pochodzących z przestępstwa, red. E.M. Guzik-Makaruk, Warszawa 2012, oraz K. Postulski, M. Siwek, Przepadek w polskim prawie karnym, Kraków 2004. Trzeba jednak podkreślić, że w obu monografiach znalazły się odniesienia do przepadku karnoskarbowego. 31 F. Prusak sformułował tezę, że złożoność konstrukcji legislacyjnych w prawie karnym skar- bowym może rodzić nieuzasadnione obawy co do przesadnego stopnia trudności poznawczej materii karnej skarbowej – zob. Wstęp (w:) F. Prusak, Prawo i postępowanie karne skarbowe, Warszawa 2002, s. VI. Jestem zdania, że stopień trudności poznawczej szeroko rozumianego prawa karnego skarbowego, zwłaszcza rozwiązań procesowych i egzekucyjnych, aczkolwiek na pewno nie przesadny, jest jednak wysoki. 31 Wstęp podlega nie tylko zmianom dotyczącym bezpośrednio kodeksu karnego skarbowego, ale też licznym zmianom niejako „towarzyszącym” zmia- nom w prawie karnym powszechnym (prowadzącym też do modyfikacji przepisów kodeksu karnego skarbowego albo wynikającym z modyfikacji, stosowanych odpowiednio, przepisów kodeksu karnego, kodeksu postępo- wania karnego oraz kodeksu karnego wykonawczego) oraz – najczęstszym – zmianom w prawie skarbowym, które sukcesywnie modyfikują część szczególną kodeksu karnego skarbowego, zbudowaną na bazie konstrukcji częściowego blankietu. *** Ta monografia nie powstałaby, gdyby nie wsparcie i pomoc wielu życzli- wych mi osób. Wszystkim serdecznie dziękuję. Przed przystąpieniem do zasadniczej części rozważań chciałabym też szczególnie podziękować tym spośród Nich, które miały największy wpływ na kierunek moich badań i ostateczny kształt tekstu. Dziękuję serdecznie prof. dr. hab. Lechowi Gardockiemu oraz prof. dr. hab. Piotrowi Kruszyńskiemu, którzy uwierzyli, że poradzę sobie z wyzwa- niem prowadzenia wykładów z prawa karnego skarbowego i zwrócili moją uwagę badawczą na tę dziedzinę szeroko rozumianego prawa karnego. Wyrażam głęboką wdzięczność prof. dr hab. Małgorzacie Król-Bogomil- skiej – mojej naukowej mentorce – za trud wieloletniej opieki naukowej oraz okazywaną mi zawsze cierpliwość, serdeczność i życzliwość. Rozmo- wy z Panią Profesor pomogły mi sprecyzować temat mojej monografii, a Jej cenne uwagi do tekstu – wypracować jego ostateczny kształt. Ogromny wpływ na moje spojrzenie na prawo karne skarbowe miała śp. dr hab. Monika Zbrojewska, prof. Uniwersytetu Łódzkiego, z którą na bie- żąco konsultowałam wszystkie moje badawcze wątpliwości i która dopin- gowała mnie do pracy. Serdecznie dziękuję dr Katarzynie Girdwoyń za wyjaśnienia dotyczące za- wiłości postępowania karnego i koleżeńską recenzję procesowych części tekstu. 32 Wstęp Chciałabym też wyrazić wdzięczność dr. hab. Igorowi Zgolińskiemu, prof. Kujawsko-Pomorskiej Szkoły Wyższej w Bydgoszczy, za opracowanie recenzji wydawniczej mojej książki. Cenne uwagi Pana Profesora były dla mnie inspiracją do uzupełnienia tekstu i pozwoliły na usunięcie pewnych jego mankamentów. Na koniec chciałabym podziękować za wsparcie i wyrozumiałość mojemu Mężowi i Synowi i właśnie Im zadedykować tę pracę. Część I Ponadnarodowe i konstytucyjne standardy prawne dotyczące orzekania przepadku Rozdział I Przepadek w prawie międzynarodowym i w prawie Unii Europejskiej 1. Uwagi ogólne W tej części niniejszego opracowania zaprezentuję wybrane regulacje prawa międzynarodowego i unijnego, które mają czy mogą mieć znaczenie dla regulacji przepadku w polskim prawie karnym, w tym karnym skar- bowym. Te regulacje zbiorczo określam jako „ponadnarodowe” standardy prawne dotyczące orzekania przepadku. Ostatnie kilkadziesiąt lat to czas bardzo intensywnych przemian na świe- cie w praktycznie wszystkich sferach działalności człowieka – społecznej, politycznej, gospodarczej. Te zjawiska opisuje się jako proces globalizacji. Termin „globalizacja” nie jest identyfikowany jednolicie. Pojawiają się jego różne definicje32. Bywa też uznawany za zrozumiały per se33. Na potrzeby niniejszych rozważań przyjmuję za C. Nowak34, że „globalizacja to pro- ces intensyfikacji wzajemnych zależności między państwami, społecznoś- ciami i jednostkami w skali całej planety”. Tak rozumiana globalizacja 32 J. Guść i K. Łokucijewski dzielą definicje globalizacji na dwie grupy, tj. takie, które określają tym mianem wyłącznie proces ekonomiczny (wąskie), oraz takie, które postrzegają globaliza- cję jako „złożony proces, który przenika wszystkie kultury i systemy społeczne współczesnego świata oraz zmienia życie jednostek” – J. Guść, K. Łokucijewski, Globalizacja a jurydyzacja. O wpływie globalizacji na skalę prawotwórstwa w liberalnym państwie demokratycznym (w:) Fi- lozofia prawa wobec globalizmu, red. J. Stelmach, Kraków 2003, s. 27–28. 33 Zob. V. Mitsilegas, The European Union and the Globalisation of Criminal Law, Cambridge Yearbook of European Legal Studies 2009–2010, nr 12, s. 337 i n. 34 C. Nowak, Wpływ procesów globalizacyjnych na polskie prawo karne, Warszawa 2014, s. 37. 37 Część I. Ponadnarodowe i konstytucyjne standardy prawne… niewątpliwie wywiera też wpływ na prawo35, w tym prawo karne36. Na po- ziomie systemów prawa wewnętrznego skutkuje to internacjonalizacją – umiędzynarodawianiem37 – przyjmowanych w nich rozwiązań38. Może wręcz prowadzić do hybrydyzacji, mieszania się systemów prawa. Współ- cześnie to zjawisko zachodzi głównie pod wpływem aktów prawnych organizacji ponadpaństwowych39 takich jak Unia Europejska. Jednym z na- rzędzi hybrydyzacji prawa są przeszczepy prawne40, swego rodzaju trans- fery treści normatywnych między systemami prawnymi, które C. Nowak trafnie określa „dyfuzją norm”41. Globalne przemiany dotyczą także Polski, w tym naszego krajowego syste- mu prawa. Kształt polskiego prawa wewnętrznego, w tym prawa karnego, jest zdeterminowany przez regulacje prawa międzynarodowego, zarówno te o zasięgu ogólnoświatowym, jak i europejskim, oraz – w związku z przy- stąpieniem Polski do Unii Europejskiej – przez prawo unijne42. Umowy międzynarodowe wyznaczają przede wszystkim ramy prawa karnego, pełniąc w prawie państwa-strony funkcję zbliżoną do konstytucji. Prawo unijne w coraz większym stopniu, w związku z wejściem w życie traktatu lizbońskiego43, powoduje zbliżanie systemów wewnętrznych prawa karnego państw członkowskich, nawet za pomocą przeszczepów treści zawartych w dokumentach unijnych. 35 R. Michaels, Globalization and Law: Law Beyond the State (w:) Law and Society Theory, red. R. Banakar, M. Travers, Oxford 2013, http://scholarship.law.duke.edu/faculty_scholar- ship/2862/, s. 1. 36 Zob. O. Górniok, Pytania o prawo karne w tzw. erze globalizacji (w:) Prawo w XXI wieku. Księga pamiątkowa 50-lecia Instytutu Nauk Prawnych Polskiej Akademii Nauk, red. W. Czapliński, Warszawa 2006, s. 219 i n. 37 Zob. Uniwersalny słownik języka polskiego, red. S. Dubisz, t. I, Warszawa 2006, s. 1231. 38 Na ten temat szeroko C. Nowak, Wpływ procesów…, s. 52–61. 39 Ibidem, s. 65. 40 Na temat genezy przeszczepów prawnych zob. A. Watson, Aspects of Reception of Law, Ame- rican Journal of Comparative Law 1996, nr 44, s. 335 i n. 41 C. Nowak, Wpływ procesów…, s. 69. 42 Ciekawą perspektywę analizy tych procesów zaproponował M. Królikowski, Pojęcie „euro- pejskiego prawa karnego” (w:) A. Grzelak, M. Królikowski, A. Sakowicz, Europejskie prawo karne, Warszawa 2012, s. 2–26. 43 Traktat z Lizbony zmieniający Traktat o Unii Europejskiej i Traktat ustanawiający Wspól- notę Europejską, sporządzony w Lizbonie dnia 13 grudnia 2007 r. (Dz. U. z 2009 r. Nr 203, poz. 1569). 38 Rozdział I. Przepadek w prawie międzynarodowym i w prawie Unii Europejskiej 2. Przepadek w prawie międzynarodowym W wiążących Polskę przepisach prawa międzynarodowego podstawowym standardem wyznaczającym ramy dla instytucji przepadku w prawie państw-stron jest zasada ochrony własności. Prawo każdej osoby fizycz- nej do poszanowania jej mienia zostało przewidziane w art. 1 Protokołu nr 1 do europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności44. We wskazanym przepisie wyrażono zasadę niepozbawiania własności, jednak z zastrzeżeniem wyjątku – jest to dopuszczalne w inte- resie publicznym, na warunkach przewidzianych w ustawie i z poszano- waniem standardów prawa międzynarodowego. Prawo własności zostało zaliczone do podstawowych praw jednostki podlegających ochronie przede wszystkim na gruncie prawa cywilnego i administracyjnego. Należy jed- nak podzielić pogląd K. Postulskiego i M. Siwka, że gwarancyjny charak- ter prawa własności wyrażonego w ww. przepisie odnosi się również do prawa karnego45. W konsekwencji wszelkie ograniczenia prawa własności na gruncie prawa karnego muszą być wprowadzane z poszanowaniem standardów wyrażonych w art. 1 Protokołu nr 1 do EKPC, tj. na warun- kach ściśle określonych w ustawie, z poszanowaniem charakteru prawa własności jako prawa podstawowego i jedynie w interesie publicznym. Przepisy dotyczące przepadku wprowadzają wyjątki od zasady niepozba- wiania własności odnoszące się do sprawcy przestępstwa oraz przestępstwa skarbowego. Orzeczenie przez sąd przepadku prowadzi bowiem do utra- ty własności przez sprawcę przestępstwa albo przestępstwa skarbowego, względem którego orzeczono ten środek. Może też prowadzić do utraty własności przez osoby trzecie, jeżeli w przepisach ustawy przewidziano możliwość orzeczenia przepadku przedmiotów lub korzyści majątkowych, chociażby nie stanowiły one własności sprawcy. W nastawionym bardzo pragmatycznie kodeksie karnym skarbowym takie rozwiązanie jest wręcz regułą46. 44 Dz. U. z 1995 r. Nr 36, poz. 175/1 – dalej Protokół nr 1 do EKPC. 45 K. Postulski, M. Siwek, Przepadek…, s. 33. 46 Zgodnie z art. 31 § 1 k.k.s. „sąd może orzec albo orzeka przepadek przedmiotów określonych w art. 29 pkt 1, 3 i 4 [tj. owoców, opakowań oraz tzw. przedmiotów zakazanych – M.B.] w wy- padkach przewidzianych w kodeksie, także wówczas, gdy przedmioty te nie są własnością sprawcy”. 39 Część I. Ponadnarodowe i konstytucyjne standardy prawne… Jeśli chodzi o normatywne ramy dla sankcji karnej przepadku, prawo międzynarodowe nie zawiera ogólnych zasad w tej materii. Wynikają one pośrednio z aktów prawa międzynarodowego poświęconych problematyce skutecznego zwalczania określonego rodzaju przest
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Przepadek w polskim prawie karnym skarbowym
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: