Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00053 005897 12597662 na godz. na dobę w sumie
Przyroda Kampinoskiego Parku Narodowego i jej znaczenie dla społeczeństwa - ebook/pdf
Przyroda Kampinoskiego Parku Narodowego i jej znaczenie dla społeczeństwa - ebook/pdf
Autor: , Liczba stron: 192
Wydawca: Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego Język publikacji: polski
ISBN: 978-8-3809-0272-5 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> naukowe i akademickie >> ekologia
Porównaj ceny (książka, ebook (-21%), audiobook).
Monografia przedstawia Kampinoski Park Narodowy z perspektywy badaczy reprezentujących różne dziedziny nauki. Czytelnik znajdzie podsumowanie wiedzy o różnorodnym świecie roślin i zwierząt, w tym o nowych gatunkach zarejestrowanych w parku. Unikatowe walory przyrodnicze Puszczy Kampinoskiej oraz sąsiedztwo aglomeracji warszawskiej stały się inspiracją do poszukiwania odpowiedzi na pytanie, jak obszar ten jest postrzegany przez młodzież akademicką. Dokonane analizy socjologiczne i etyczne pozwoliły określić odbiór społeczny wartości przyrodniczych i kształtowanie się postaw wobec środowiska Kampinoskiego Parku Narodowego.
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

SPIS TREŚCI Wstęp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7 Dominika Dzwonkowska, Jerzy Romanowski, Rafał Wiśniewski, Marcin Zarzecki Interdyscyplinarne badania oceny wartości przyrodniczych i społecz- nych Kampinoskiego Parku Narodowego . . . . . . . . . . . . 9 Różnorodność biologiczna Kampinoskiego Parku Narodowego Część I Marek Kloss, Piotr Kiełtyk, Leszek Kucharski Bogactwo fitocenotyczne Kampinoskiego Parku Narodowego . . . . 21 Piotr Kiełtyk, Marek Kloss, Leszek Kucharski Bogactwo florystyczne Kampinoskiego Parku Narodowego . . . . . 45 Piotr Ceryngier, Dawid Marczak Różnorodność i stan poznania chrząszczy (Insecta: Coleoptera) Kampi- noskiego Parku Narodowego i jego otuliny . . . . . . . . . . . 61 Jerzy Romanowski Bogactwo fauny kręgowców Kampinoskiego Parku Narodowego . . . 113 Znaczenie różnorodności biologicznej Kampinoskiego Parku Narodowego dla młodzieży akademickiej Część II Rafał Wiśniewski Ku przyszłości? Kampinoski Park Narodowy z perspektywy młodzie- ży akademickiej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 129 2017 - Romanowski - Przyroda Kampinoskiego Parku Narodowego .indd 5 14 .03 .2017 09:35:23 Marcin Zarzecki Eko-świadomość jako element proekologicznych postaw młodzieży akademickiej . Wstęp do interpretacji fenomenologicznej . . . . . 141 Dominika Dzwonkowska Znaczenie Kampinoskiego Parku Narodowego dla ethosu ekologiczne- go młodzieży akademickiej . . . . . . . . . . . . . . . . . . 157 Noty o autorach . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 174 Załącznik . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 177 2017 - Romanowski - Przyroda Kampinoskiego Parku Narodowego .indd 6 14 .03 .2017 09:35:23 WSTĘP Świat przyrody od zawsze fascynował i inspirował człowieka, budził jego zainte- resowanie, sentyment, a czasem lęk przed nieokiełznanymi żywiołami . Masowa migracja do miast sprawiła, że świat przyrody stał się elementem obcym, a wcze- śniejsza współzależność człowieka od środowiska zanikła, a na pewno stała się w codziennym życiu mniej widoczna . Przyrodę ograniczono do skwerów, parków miejskich, parków narodowych i rezerwatów czy innych miejsc rekreacji znajdują- cych się w mieście i poza miastem . Jednym z takich miejsc jest Kampinoski Park Narodowy, cenny przyrodniczo obiekt, który jest popularnym miejscem rekreacji i obcowania z przyrodą warszawiaków . Park ten pozostaje o tyle unikalny, że nie ma drugiej europejskiej stolicy sąsiadującej z obszarem przyrody chronionej, czy- niącym w ten sposób kontakt z naturą tak łatwym dla mieszkańców Warszawy . Bliskość obszarów przyrodniczych i miejskich budzi ciekawość nie tylko miesz- kańców stolicy, ale także naukowców różnych dyscyplin . Wyrazem zainteresowania wartościami przyrodniczymi i społecznymi Kampinoskiego Parku Narodowego przez badaczy o różnorodnych specjalizacjach z dziedzin nauk humanistycznych i biologicznych była realizacja projektu „Zachowanie różnorodności biologicznej Kampinoskiego Parku Narodowego a życie i zdrowie mieszkańców aglomeracji warszawskiej” . Z satysfakcją oddajemy do rąk Czytelników tom podsumowujący wyniki uzyskane w tym interdyscyplinarnym projekcie . Dominika Dzwonkowska Jerzy Romanowski 2017 - Romanowski - Przyroda Kampinoskiego Parku Narodowego .indd 7 14 .03 .2017 09:35:23 2017 - Romanowski - Przyroda Kampinoskiego Parku Narodowego .indd 8 14 .03 .2017 09:35:23 Dominika Dzwonkowska, Jerzy Romanowski, Rafał Wiśniewski, Marcin Zarzecki Dominika Dzwonkowska Instytut Ekologii i Bioetyki Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie d.dzwonkowska@uksw.edu.pl Jerzy Romanowski Wydział Biologii i Nauk o Środowisku Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie j.romanowski@uksw.edu.pl Rafał Wiśniewski, Marcin Zarzecki Instytut Socjologii Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie r.wisniewski@uksw.edu.pl, m.zarzecki@uksw.edu.pl INTERDYSCYPLINARNE BADANIA OCENY WARTOŚCI PRZYRODNICZYCH I SPOŁECZNYCH KAMPINOSKIEGO PARKU NARODOWEGO 1. Wstęp Coraz większa liczba Europejczyków mieszka w miastach, prognozuje się, że do 2020 roku nawet 80 populacji europejskiej będą stanowić mieszkańcy miast . W związku z tym pogłębia się alienacja człowieka od świata przyrodniczego i zmniejsza się znajomość praw rządzących tym światem . W świecie, gdzie kontakt z przyrodą jest niekiedy ograniczony do nawadniania doniczki z kwiatkiem na parapecie, coraz większego znaczenia nabierają miejsca, które mogą dać moż- liwość obcowania z florą i fauną prawie nienaruszoną przez człowieka . Takim szczególnym miejscem dla mieszkańców Warszawy jest analizowany w niniejszej monografii Kampinoski Park Narodowy (KPN) . Projekt „Zachowanie różnorod- ności biologicznej Kampinoskiego Parku Narodowego a życie i zdrowie mieszkań- ców aglomeracji warszawskiej” umożliwił przeanalizowanie KPN w jego różnych aspektach, przede wszystkim od strony jego walorów przyrodniczych, a także w wymiarze, jaki park pełni w świadomości młodzieży akademickiej . 2017 - Romanowski - Przyroda Kampinoskiego Parku Narodowego .indd 9 14 .03 .2017 09:35:23 10 Dominika Dzwonkowska, Jerzy Romanowski, Rafał Wiśniewski, Marcin Zarzecki Projekt był realizowany wiosną i latem 2015 roku przez interdyscyplinarny ze- spół specjalistów z Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie (UKSW) . Badania w projekcie odbywały się dwutorowo: na płaszczyźnie przy- rodniczej oraz na płaszczyźnie socjologicznej (zob . Załącznik na końcu książki) . Projekt obejmował badania, które realizują założenia Misji i strategii rozwoju UKSW, a jednym z kluczowych założeń tej Misji jest współpraca z otoczeniem . Stąd jako przedmiot badań wybrano Kampinoski Park Narodowy, z którym Uniwersytet sąsiaduje i który już wcześniej był obiektem analiz uczelnianych przyrodników . Krótki okres realizacji projektu sprawił, że wyniki mogą być traktowane jako wstępne względem szerzej zakrojonych badań obszarów cennych przyrodniczo od strony biologicznej, społecznej i filozoficznej . 2. Znaczenie badań interdyscyplinarnych Historia rozwoju nauki pokazuje drogę od jednej wspólnej nauki w czasach jej po- czątków, przez rosnącą specjalizację nauk i wyodrębnienie się nauk szczegółowych aż do kultu nauk empirycznych . Powoli są również odkrywane wartości badań interdyscyplinarnych . Współczesne sukcesy nauk empirycznych przyczyniły się do słusznego prestiżu tego typu poznania, ale jednocześnie do marginalizowania nauk humanistycznych i podkreślania roli badań, których wyniki mogą służyć praktycznemu wykorzystaniu . Tego typu podejście zawęziło badania naukowe i zamknęło je głównie w badaniach empirycznych, co zresztą ma też odzwiercie- dlenie w wielu językach europejskich, w których słowo „nauka” oznacza nauki empiryczne, a na określenie poznania typu humanistycznego używa się innego terminu . Analiza rozwoju nauki pokazuje, że próby zawężenia sposobu rozumienia tego terminu nie przysłużyły się samej nauce . Przykładem mogą być chociażby zmagania dziewiętnastowiecznych pozytywistów czy empiriokrytyków, które doprowadziły do tak wąskiego modelu nauki, że nawet niektóre pytania badawcze czy hipotezy nie mogły być w niej formułowane . Szukanie granic nauki i naukowości doprowadziło do ponownego spostrzeże- nia wartości nauk humanistycznych, których wyniki analiz wprawdzie nie mogą być wykorzystane bezpośrednio, niemniej stanowią cenny wkład w poszerzanie wiedzy o badanym świecie . Co więcej, zauważono, że eliminacja nauk humani- stycznych z panteonu wiedzy nie służy rozwojowi samej nauki, a różnorodność ujęć badanego przedmiotu sprawia, iż może on zostać poznany bardziej całościowo . Przyjmując jako obiekt rozważań Kampinoski Park Narodowy, największy obszar chroniony w centralnej Polsce, można zauważyć, że jest on nie tylko cennym przy- rodniczo, potencjalnym obiektem badań przyrodnika, ale także odgrywa ważną 2017 - Romanowski - Przyroda Kampinoskiego Parku Narodowego .indd 10 14 .03 .2017 09:35:23 InteRDyscyplInaRne baDanIa oceny WaRtoścI pRZyRoDnIcZych… 11 rolę społeczną, a przede wszystkim generuje pewnego rodzaju postawy etyczne . Pełny obraz parku przypomina brylant, przez którego fasety można przyjrzeć się bardziej szczegółowym zagadnieniom i fenomenom . W celu podjęcia oceny wartości parku z wielu perspektyw, odpowiednich dla specyficznych metodologii badawczych nauk humanistycznych i przyrodniczych, w projekcie „Zachowanie różnorodności biologicznej Kampinoskiego Parku Narodowego a życie i zdrowie mieszkańców aglomeracji warszawskiej” współpracę podjęli socjolodzy, filozof, botanicy i zoolodzy . W projekcie zadano przede wszystkim pytania o walory przyrodnicze parku, o jego zasoby naturalne i wartość dla środowiska (zob . Załącznik) . Oprócz tego interesujące dla badaczy było znalezienie odpowiedzi na pytanie, jak owe unikalne walory są odbierane przez młodzież akademicką, a przede wszystkim, czy to, co bu- dzi zainteresowanie biologów i przyrodników, jest również atrakcyjne i interesujące dla studentów . Celem podstawowym projektu było przedstawienie wieloperspek- tywicznego, koherentnego, ale nie zintegrowanego opisu Kampinoskiego Parku Narodowego jako terytorialnej jednostki ekologicznej oraz postaw społecznych wobec parku, w tym identyfikacji świadomości społecznej i opinii publicznej . Zadanie takie może wydawać się nader problematyczne, ponieważ już Wilhelm Dilthey w twórczości filozoficznej radykalnie rozgraniczył nauki o człowieku od pozytywistycznych implikacji poznawczych . Dilthey dokonał krytyki przypisy- wania rzeczywistości społecznej, i człowiekowi jako twórcy owej rzeczywistości, atrybutów charakteryzujących świat przyrodniczy . Według filozofa wiedza może być pozyskiwana na dwa sposoby . Pierwszy koncentruje się na danych zmysłowych, a drugi – będący funkcją umysłu – opiera się na danych empirycznych . Dilthey dokonał rozróżnienia między umysłem a rzeczywistością na kontinuum nauki przyrodnicze (Naturwissenschaften) i nauki o człowieku (Geisteswissenschaften), a tym samym przez dychotomię poznania świata przygotował filozoficzne podłoże dla wyróżnienia socjologii interpretatywnej, twierdząc, że istnieją dwa sposoby poznawania świata, przy czym jeden weryfikuje hipotezy o świecie zjawiskowym, a drugi jest próbą zrozumienia konstruktów mentalnych tworzonych w procesie interpretacji rzeczywistości . Nauki przyrodnicze różnią się od nauk o kulturze, ponieważ obiekty natury są dostępne zmysłom jako fenomeny zewnętrzne, na- tomiast zjawiska kulturowe pozostają dostępne jedynie jako fenomeny mentalne (psychiczne) . Autorom niniejszej publikacji bliższa była perspektywa Maxa Webera, który akceptował dychotomię Naturwissenschaft – Geistewissenschaft, ale twierdził przy tym, że dystynkcje poznawcze wynikają z poznawczych celów nauk społecznych i nauk przyrodniczych, a nie jedynie z różnic w sposobie poznawania badanych fenomenów . Zdaniem niemieckiego filozofa i socjologa człowiek nie może być 2017 - Romanowski - Przyroda Kampinoskiego Parku Narodowego .indd 11 14 .03 .2017 09:35:23 12 Dominika Dzwonkowska, Jerzy Romanowski, Rafał Wiśniewski, Marcin Zarzecki rozumiany wyłącznie w kategoriach zewnętrznych fenomenów, ale raczej w kate- goriach motywacji leżących u podstaw społecznych działań . Twierdził, że zarówno nauki przyrodnicze, jak i kulturowe zobligowane są do opisywania wielu aspektów rzeczywistości, co zakłada subiektywny wybór badacza . Socjolog może chcieć szukać tych opisów w uogólnieniach zachowań ludzkich lub może być również zainteresowany cechami partykularnymi aktorów i znaczeniami, jakie przypisują oni swoim działaniom . Innymi słowy, każda metoda naukowa jest wyborem z nie- skończonej liczby wariantów empirycznych sposobów poznawania rzeczywistości, co stanowi także myśl przewodnią autorów niniejszej publikacji1 . W przypadku KPN nie jest zaskakujące zainteresowanie biologów i przyrodni- ków, których przyciągają tam unikalne zasoby i cenne ekosystemy naturalne . Stąd nie budzi wątpliwości włączenie części przyrodniczej prezentującej bogactwo flory i fauny KPN . Zaskoczenie może budzić jednak część socjologiczno-filozoficzna . Jest ona w zamyśle autorów i uczestników projektu próbą analizy roli, jaką park odgrywa w społeczności lokalnej, tj . mieszkańców Warszawy, a przede wszyst- kim w społeczności akademickiej . Autorzy przyjęli założenie o wartości badań interdyscyplinarnych i ich znaczeniu dla lepszego poznania badanego obiektu . W czasach postępującej specjalizacji nauk szczegółowych interdyscyplinarność pomaga ująć badane zagadnienie w szerszych ramach . Pozwala spojrzeć na ana- lizowany problem nie tylko w ramach wąskiego wycinka poszczególnych nauk, ale w różnych jego aspektach i wymiarach w sposób pełniejszy, tworząc szerszy obraz badanego fenomenu . 3. Oceniane wartości Kampinoskiego Parku Narodowego W poznawaniu znaczenia KPN szczególną rolę odgrywa ocena różnorodności biologicznej tego obszaru, przedstawiona w części przyrodniczej niniejszego tomu . Utrata różnorodności biologicznej na wszystkich poziomach życia rozpoznawana jest jako najpoważniejsze aktualne zagrożenie, któremu ludzkość musi stawić czoło . Wypracowanie naukowych podstaw i praktycznych sposobów ochrony różnorodności gatunkowej roślin i zwierząt są głównymi celami wielu specjaliza- cji badawczych w dziedzinie nauk przyrodniczych, takich jak ekologia i ochrona 1 Por . H . S . Hughes, 1958, Consciousness and Society, Vintage Books, New York: 301 . 2017 - Romanowski - Przyroda Kampinoskiego Parku Narodowego .indd 12 14 .03 .2017 09:35:23 InteRDyscyplInaRne baDanIa oceny WaRtoścI pRZyRoDnIcZych… 13 przyrody (conservation biology) . Badania przyrodnicze w parku ukierunkowane były w części botanicznej na udokumentowanie bogactwa fitocenotycznego, czyli zróżnicowania zbiorowisk roślinnych, oraz florystycznego, czyli bogactwa ga- tunkowego roślin . W części zoologicznej dokonano analizy bogactwa fauny krę- gowców, czyli ryb, płazów, gadów, ptaków i ssaków, oraz fauny chrząszczy jako przedstawicieli najliczniejszego taksonu w królestwie zwierząt – owadów . Przegląd piśmiennictwa został uzupełniony o badania terenowe, weryfikujące ocenę stanu poznania fauny parku . Autorzy opracowania części przyrodniczej ściśle współ- pracowali z humanistami biorącymi udział w projekcie przy formułowaniu pytań zawartych w kwestionariuszu skierowanym do młodzieży akademickiej, tak aby pytania dotyczyły zagadnień ważnych dla ochrony przyrody KPN, a także wraż- liwych kwestii relacji z gatunkami uciążliwymi, konfliktowymi i nawet groźnymi dla człowieka . Część I  zatytułowana „Różnorodność biologiczna Kampinoskiego Parku Narodowego” analizuje park od strony przyrodniczej . Z pierwszymi apelami o ochronę najbardziej pierwotnych fragmentów Puszczy Kampinoskiej wystąpiono w latach dwudziestych XX wieku . Jest rzeczą szczególnie ciekawą, biorąc pod uwagę szeroką reprezentację zainteresowań naukowych zespołu autorskiego niniejszego wydawnictwa, że ideę utworzenia Kampinoskiego Parku Narodowego od początku popierali przyrodnicy (wśród nich prof . Roman Kobendza) i humaniści, m .in . pi- sarz Stefan Żeromski . Najbardziej naturalne fragmenty Puszczy Kampinoskiej ob- jęto ochroną rezerwatową już w latach trzydziestych XX wieku (Granica, Sieraków, Zamczysko), a w 1959 r . utworzono Kampinoski Park Narodowy, co prawda na powierzchni mniejszej niż obecnie . Kampinoski Park Narodowy w obecnej postaci stanowi najcenniejszy przy- rodniczo obszar na Mazowszu o urozmaiconym krajobrazie, w którym domi- nują dwa kontrastujące ze sobą elementy – piaszczyste wydmy i tereny bagienne . Różnorodność i mozaikowy układ siedlisk pociągają za sobą dużą różnorodność flory naczyniowej . Na obszarze parku, stanowiącym około 0,1 powierzchni kraju, występuje blisko połowa gatunków roślin rosnących w Polsce, w tym duża liczba roślin zagrożonych i objętych ochroną prawną . Świat zwierzęcy parku można okre- ślić jako bogaty, reprezentujący większość fauny polskiego niżu . Niektóre gatunki zwierząt zasiedlających obszar parku zostały opisane jako nowe dla nauki, inne – jako nowe dla Polski lub Mazowsza . Pod względem liczby chronionych gatunków kręgowców występujących w nizinnych parkach narodowych Polski, Kampinoski Park Narodowy, jako miejsce bytowania 185 gatunków (uwzględniając wśród pta- ków tylko gatunki lęgowe na obszarze KPN), zajmuje jedno z czołowych miejsc . Stan poznania bogactwa gatunkowego flory i fauny parku staje się w ostatnich latach coraz pełniejszy . Na bieżąco prowadzona jest dokumentacja pojawiania się 2017 - Romanowski - Przyroda Kampinoskiego Parku Narodowego .indd 13 14 .03 .2017 09:35:23 14 Dominika Dzwonkowska, Jerzy Romanowski, Rafał Wiśniewski, Marcin Zarzecki nowych gatunków, w tym krajowych, budzących duże zainteresowanie społeczne (wilk), oraz inwazyjnych, stanowiących zagrożenia dla różnorodności biologicznej (np . trawianka i szop pracz) . Fragmenty pierwotnej Puszczy Kampinoskiej, które zachowały się do dziś w za- dowalającym stanie, są obecnie objęte najbardziej restrykcyjną formą ochrony jako „obszary ochrony ścisłej” . Z drugiej strony utrzymanie cennych półnaturalnych łąk, pastwisk i szuwarów KPN wymaga prowadzenia ekstensywnego rolnictwa i np . powtarzalnych zabiegów koszenia lub wypasania . Realizacja Planu ochrony KPN wymaga stosowania wielu różnorodnych działań konserwatorskich, których skuteczność w dużym stopniu zależy od współdziałania z lokalną społecznością i mieszkańcami pobliskiej Warszawy . Ważnym wnioskiem wypływającym z badań postaw młodzieży akademickiej jest generalna akceptacja dla ochrony przyrody w parku, w tym dla takich form aktywnej ochrony jak restytucja i reintrodukcja gatunków roślin i zwierząt . Przejawem świadomości ekologicznej młodzieży jest również rozumienie roli ekologicznej drapieżników w parku i wiele innych dekla- rowanych wartości etycznych . Część pierwsza monografii przbliża przyrodę parku, przedstawia jego unikalne walory naturalne, ale jednocześnie stanowi wstęp do analiz KPN od strony socjolo- gicznej i etycznej, zwłaszcza co do sposobu, w jaki społeczność akademicka odnosi się do dziedzictwa przyrodniczego znajdującego się w bezpośrednim sąsiedztwie Warszawy . Badanie o charakterze eksploracyjnym przeprowadzone techniką CAWI (Computer-Assisted Web Interview) umożliwiło poznanie opinii 665 osób (498 kobiet i 160 mężczyzn) pochodzących w większości z dużych miast z przewagą studentów studiów stacjonarnych . Badanie zostało przygotowane w taki sposób, aby uzyskać informację w trzech odrębnych obszarach problemowych: wiedzy o przyrodzie parku; poglądów na przyrodę na przykładzie KPN; akceptowalnej granicy ingerencji człowieka w przyrodę oraz sposobów korzystania z parku . Badanie zobrazowało stan świadomości ekologicznej młodzieży akademickiej oraz ich sposób postrzegania unikalnych walorów przyrodniczych . Istotnym aspektem życia społecznego jest to, co jest związane z jego ethosem, czyli zbiorem norm moralnych i obyczajowych . Stąd badania socjologiczne nad KPN posłużyły również do zadania pytań o wartościowanie parku . Celem tej części badania stało się wyłonienie modelu postrzegania KPN w kontekście etycznym i odkrycie, jaką rolę pełni on w hierarchii wartości młodzieży, czy ma dla niej znaczenie (przynajmniej deklaratywne), jaką wartość przedstawia w zestawieniu z innymi wartościami (ekonomicznymi lub moralnymi) . Badanie miało za cel również ustalenie sposobu postrzegania poszczególnych gatunków uważanych za niebezpieczne dla człowieka bądź dla przyrody oraz nastawienia wobec ich ochrony . Istotną częścią badania było przeanalizowanie postaw wobec zwierząt 2017 - Romanowski - Przyroda Kampinoskiego Parku Narodowego .indd 14 14 .03 .2017 09:35:23 InteRDyscyplInaRne baDanIa oceny WaRtoścI pRZyRoDnIcZych… 15 w ramach rosnącej popularności etyki zwierząt, interesujące było stwierdzenie, jak ruch intelektualny (czy aktywizm) wpływa na świadomość młodzieży akade- mickiej . Wątpliwości może budzić zastosowanie do analiz etycznych metodologii socjologicznej, a szczególnie narzędzi dających wyniki ilościowe . Skłania to do postawienia pytania, czy wyniki ankiet można przełożyć na wnioski właściwe dla etyki . Niewątpliwie nie jest to najlepsze podejście do analiz etycznych, chociaż zdarzało się, że niektórzy filozofowie opierali się na badaniach kwantytatywnych . Niemniej dostarcza ono ciekawych informacji o deklarowanych postawach etycz- nych, dając pewien zarys moralności społecznej i tym samym stanowiąc pewnego rodzaju narzędzie do zweryfikowania egzystencjalnej wartości tez etycznych . Wyniki badania pozwalają spojrzeć na trzy płaszczyzny KPN – na jego przyrodę, na odbiór społeczny oraz na etyczne odniesienie do parku . Istotne jest powiązanie wizyt w KPN z wartościami etycznymi, a przez to ukazanie, jaką rolę pełni park w budowaniu ethosu odwiedzających to miejsce i jak wpływa na kształtowanie ich postaw wobec środowiska . Badanie ukazało, że większość ankietowanych ceni walory parku i jest przeciwna ingerowaniu w jego ekosystem . Park jest zatem po- strzegany jako wartość sama w sobie, niezależna od jego ekonomicznej wartości i możliwości ewentualnego „wyprzedania” jego zasobów w celach zarobkowych . Walory estetyczne przyrody oddziałują na odwiedzających, sprawiając, że w ich oczach KPN jest istotnym dobrem . Niestety docenianie przyrody nie idzie w parze z wiedzą o niej, co czyni działania ochronne co najmniej ryzykownymi . Już od czasów Sokratesa działania etyczne łączono z wiedzą, tzw . intelektualizm etyczny zwracał uwagę na rolę czynnika poznawczego w podejmowaniu działań etycznych . Ochrona przyrody jest obszarem szczególnie wrażliwym, gdzie wiedza o tym, jak chronić otoczenie, odgrywa główną rolę . Nieodpowiednie bowiem działania ochronne w przyrodzie mogą przynieść więcej strat niż korzyści, stąd brak wiedzy o ochronie środowiska niepokoi . Szczególnie widać owe braki w obszarze wiedzy o roli, jaką obce gatunki in- wazyjne mogą odegrać w środowisku naturalnym . Raczej walory estetyczne wy- glądu poszczególnych gatunków inwazyjnych były motywacją do ich ochrony, bez uwzględniania ich rzeczywistego wpływu na rodzimy ekosystem . Ponadto niepo- kojącym fenomenem jest problem braku poczucia odpowiedzialności i sprawczości w obszarze ochrony przyrody . Samo zadanie ochrony najczęściej jest postrze- gane jako zadanie osób innych – swoich działań respondenci nie postrzegają jako wpływających na przyrodę . Respondenci wykazali się również niską motywacją do podejmowania bądź włączania się do działań ochronnych czy kampanii in- formacyjnych na temat ochrony przyrody parku . Te postawy są prawdopodobnie wynikiem raczkującego społeczeństwa obywatelskiego i braku wykształcenia postaw aktywnego uczestniczenia w kształtowaniu silnej społeczności lokalnej, 2017 - Romanowski - Przyroda Kampinoskiego Parku Narodowego .indd 15 14 .03 .2017 09:35:23 16 Dominika Dzwonkowska, Jerzy Romanowski, Rafał Wiśniewski, Marcin Zarzecki która ma wpływ na otoczenie społeczne, gospodarcze oraz przyrodnicze . Wydaje się, że docenianie walorów przyrodniczych parku jest dobrym punktem wyjścia dla wykształcenia tego typu postaw za pomocą odpowiedniej edukacji ekologicznej . Badania jednoznacznie pokazują deficyty w tym obszarze oraz konieczność szero- kiej edukacji ekologicznej zarówno formalnej, jak i nieformalnej, która zbliżałaby człowieka do jego przyrodniczego otoczenia, a także pozwalałaby mieszkańcom miast poznawać i lepiej rozumieć świat przyrodniczy . 3. Zamiast zakończenia Zrealizowany projekt jest próbą interdyscyplinarnego spojrzenia na otoczenie przy- rodnicze aglomeracji warszawskiej . Tak skonstruowane badanie pozwala spojrzeć na KPN nie tylko od strony bogactwa jego flory i fauny, ale także przez pryzmat oddziaływania na społeczeństwo, w tym także wpływ na jego ethos . Ze względu na czas trwania badania i jego zakres może ono posłużyć jako wstęp do szerzej zakrojonego projektu badawczego . Uzyskane wyniki są jednak interesujące po- znawczo oraz otwierają płaszczyznę do formułowania kolejnych pytań badawczych . Ciekawym dopełnieniem badań byłoby skonstruowanie programu edukacyjnego, który odpowiadałby na potrzebę wiedzy w analizowanych obszarach . Pozwalałoby to tworzyć odniesienie do parku, które nie tylko wiąże się z docenianiem jego wartości, ale także z praktycznym działaniem na rzecz zachowania tej wartości dla przyszłych pokoleń . Literatura Dzwonkowska D ., 2016, Znaczenie Kampinoskiego Parku Narodowego dla ethosu ekolo- gicznego młodzieży akademickiej, w: J . Romanowski, D . Dzwonkowska (red .), Przyroda Kampinoskiego Parku Narodowego i jej znaczenie dla społeczeństwa, Wydawnictwo Naukowe UKSW, Warszawa: 157-173 . Ceryngier P ., Marczak P ., 2016, Różnorodność i stan poznania chrząszczy (Insecta: Coleoptera) Kampinoskiego Parku Narodowego i jego otuliny, w: J . Romanowski, D . Dzwonkowska (red .), Przyroda Kampinoskiego Parku Narodowego i jej znaczenie dla społeczeństwa, Wydawnictwo Naukowe UKSW, Warszawa: 61-112 . Hughes H . S ., 1958, Consciousness and Society, Vintage Books, New York . Kiełtyk P ., Kloss M ., Kucharski P ., 2016, Bogactwo florystyczne Kampinoskiego Parku Na- rodowego, w: J . Romanowski, D . Dzwonkowska (red .), Przyroda Kampinoskiego Parku 2017 - Romanowski - Przyroda Kampinoskiego Parku Narodowego .indd 16 14 .03 .2017 09:35:23 InteRDyscyplInaRne baDanIa oceny WaRtoścI pRZyRoDnIcZych… 17 Narodowego i jej znaczenie dla społeczeństwa, Wydawnictwo Naukowe UKSW, War- szawa: 45-60 . Kloss M ., Kiełtyk P ., Kucharski P ., 2016, Bogactwo fitocenotyczne Kampinoskiego Parku Narodowego, w: J . Romanowski, D . Dzwonkowska (red .), Przyroda Kampinoskiego Parku Narodowego i jej znaczenie dla społeczeństwa, Wydawnictwo Naukowe UKSW, Warszawa: 21-44 . Romanowski J ., 2016, Bogactwo fauny kręgowców Kampinoskiego Parku Narodowego, w: J . Romanowski, D . Dzwonkowska (red .), Przyroda Kampinoskiego Parku Narodowego i jej znaczenie dla społeczeństwa, Wydawnictwo Naukowe UKSW, Warszawa: 113-125 . Wiśniewski R ., 2016, Ku przyszłości? Kampinoski Park Narodowy z perspektywy młodzieży akademickiej, w: J . Romanowski, D . Dzwonkowska (red .), Przyroda Kampinoskiego Parku Narodowego i jej znaczenie dla społeczeństwa, Wydawnictwo Naukowe UKSW, Warszawa: 129-140 . Zarzecki M ., 2016, Eko-świadomość jako element proekologicznych postaw młodzieży akade- mickiej. Wstęp do interpretacji fenomenologicznej, w: J . Romanowski, D . Dzwonkowska (red .), Przyroda Kampinoskiego Parku Narodowego i jej znaczenie dla społeczeństwa, Wydawnictwo Naukowe UKSW, Warszawa: 141-155 . 2017 - Romanowski - Przyroda Kampinoskiego Parku Narodowego .indd 17 14 .03 .2017 09:35:23
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Przyroda Kampinoskiego Parku Narodowego i jej znaczenie dla społeczeństwa
Autor:
,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: