Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00072 006623 13598417 na godz. na dobę w sumie
Przystanąć w drodze - ebook/pdf
Przystanąć w drodze - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 377
Wydawca: W drodze Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-7033-921-0 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> religia i rozwój duchowy >> duchowość
Porównaj ceny (książka, ebook (-8%), audiobook).

Czy religia jest sprawą prywatną? Dlaczego nudzę się w kościele? Skąd wiedzieć, że życie ma sens? Czy małżonkowie muszą mieć dzieci? Na te i wiele innych pytań szuka odpowiedzi w Przystanąć w drodze dominikanin ojciec Jacek Salij. Ten ceniony duszpasterz i autor wielu książek od lat mierzy się z trudnymi problemami, z którymi przychodzą do niego ludzie. Radzi, jak stawić czoła nałogowi hazardu, który niszczy rodzinę, a także jak przekazać bliskiej osobie prawdę o rychłej śmierci. Nie ucieka od tematu księży zrzucających sutannę czy łamiących celibat. Towarzyszy w ciężkich chwilach tym, którym rozpadło się małżeństwo. „Teksty te powstawały w wyniku moich poszukiwań mówi. – Chyba w żadnym z nich nie pisałem tego, co z góry wiedziałem. Pracując nad nimi, również sam poznawałem wyraźniej i głębiej prawdę, którą chciałem przekazać”.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

© Jacek Salij 2014 © Jacek Salij 2014 © Copyright for this edition by Wydawnictwo W drodze 2014 © Copyright for this edition by Wydawnictwo W drodze 2014 Redaktor Redaktor Paulina Jeske-Choińska Paulina Jeske-Choińska Redaktor techniczny Redaktor techniczny Justyna Nowaczyk Justyna Nowaczyk Projekt okładki Projekt okładki Katarzyna Bruzda Katarzyna Bruzda Zdjęcie na okładce Zdjęcie na okładce Arkadiusz Lecyk Arkadiusz Lecyk ISBN 978-83-7033-921-0 ISBN 978-83-7033-921-0 Wydawnictwo Polskiej Prowincji Dominikanów W drodze 2014 Wydawnictwo Polskiej Prowincji Dominikanów W drodze 2014 Wydanie I Wydanie I ul. Kościuszki 99, 60-920 Poznań ul. Kościuszki 99, 60-920 Poznań tel. 61 852 39 62, faks 61 850 17 82 tel. 61 852 39 62, faks 61 850 17 82 www.wdrodze.pl sprzedaz@wdrodze.pl www.wdrodze.pl sprzedaz@wdrodze.pl SŁOWO WSTĘPNE Pan Bóg powiedział do nas tylko jedno Słowo – Jemu równe, które jest jedno z Nim. Dał Je nam, aby było Jednym z nas i aby doko- nało naszego ocalenia na życie wieczne. Słowu temu na imię Jezus Chrystus, Syn Boży i nasz Zbawiciel. Nigdy do końca Go nie ogarniemy, ale im więcej się w to Słowo wsłuchujemy, tym bardziej rozświetla Ono nie tylko nasze drogi, ale również nas samych. To dlatego prawdę wiary trzeba zgłębiać nieustannie i nawet trudno nam – wierzącym w Chrystusa – sobie wyobrazić, ażeby przynajmniej raz na tydzień, w niedzielę, w dniu Jego zmartwych- wstania, nie spotkać się we wspólnocie współwyznawców dla słu- chania Słowa i łamania Chleba dającego życie wieczne. Jako autor tej książki ufam, że jej początkiem jest właśnie wsłu- chiwanie się w to Słowo, które stało się Człowiekiem, aby zamiesz- kać z nami. Było to wsłuchiwanie się nie tylko ani nawet nie przede wszystkim moje. Nauczyciel wiary nie głosi przecież swojej nauki. Owszem, jego świętym obowiązkiem jest wsłuchiwać się w Słowo Boże. Jednak głosić ma nie tylko to, co sam słyszy – ale to, co sły- szy wspólnota wiary, to, co słyszy ona przez pokolenia. 55 Nie jest to moja pierwsza publikacja. Od wielu lat staram się głosić tylko to jedno Słowo, a zarazem mam poczucie, że wciąż mówię rzeczy nowe. ojciec Jacek Salij W sensie banalnym są to rzeczy nowe, bo żaden z  tekstów znajdujących się w tym tomie – choć prawie wszystkie gdzieś już (przede wszystkim w miesięczniku „W drodze”) były drukowane – nie był publikowany w jakiejś poprzedniej mojej książce. Wydaje się jednak, że są to teksty nowe także w tym sensie, że powstawały w  wyniku moich poszukiwań. Chyba w  żadnym z nich nie pisałem tego, co z góry wiedziałem. Pracując nad nimi, również sam poznawałem wyraźniej i głębiej prawdę, którą chcia- łem przekazać. 66 PYTANIA O WIARĘ DLACZEGO MAM WIERZYĆ? Przyszli do mnie rodzice, ogromnie zaniepokojeni tym, że ich dziecko, które nie chce chodzić do kościoła, wciąż powtarza pyta- nie, wobec którego są bezradni: Dlaczego mam wierzyć? Oni sami są głęboko wierzącymi katolikami. Modlitwa, myślenie wiarą oraz kierowanie się w swoim życiu słowem Bożym realnie kształtuje ich życie, Pan Jezus jest dla nich kimś naprawdę bliskim i bardzo ko- chanym – ale co powiedzieć dziecku, kiedy im powie, że ono tego zupełnie nie czuje ani nie rozumie? Kiedy dziecko stawia takie pytanie, trudno odpowiadać udo- wadnianiem, że Pan Bóg istnieje. Nie tylko dlatego, że przekonu- jące przeprowadzenie takiego dowodu przekracza zazwyczaj kom- petencje rodziców i cierpliwość dziecka. Raczej dlatego, że zarówno rodzice, jak i dziecko intuicyjnie wiedzą, że dowód na istnienie Boga może co najwyżej umocnić w religijnych przekonaniach ko- goś jednoznacznie wierzącego, jednak chyba nikogo nie przybliży do Boga kochającego, w nikim też nie rozbudzi miłości do Boga. Osobiście spróbowałbym wówczas na pytanie odpowiedzieć py- taniem – i to takim, które początkowo może wydawać się uciecz- 99 ką od poważnej rozmowy. Mianowicie na pytanie, dlaczego mam wierzyć, odpowiedziałbym: a dlaczego masz oddychać? Oddychać mogę głęboko lub płytko, nosem lub ustami, powietrzem świeżym lub zadymionym, ale oddychać muszę; przestanę oddychać dopie- ro wtedy, kiedy umrę. Dość podobnie jest z  wiarą. Człowiek jest tak stworzony, że w ogóle nie wierzyć jest dla niego czymś niemożliwym. Nie mówię teraz o wierze w sensie posiadania przekonań, z których praktycz- nie niewiele wynika. Bo w ten sposób – pozornie – można nawet w Boga wierzyć albo w różne wzniosłe idee, na przykład w postęp, w powszechne międzyludzkie braterstwo, w demokrację, itp. Jeśli ta lub inna moja wiara nie wyraża się w moich realnych postawach i działaniach, jest ona tylko wiarą pozorną, a ja sam mogę w ogóle nie zdawać sobie sprawy z tego, w kogo lub w co wierzę naprawdę. Jednak w coś lub w kogoś wierzę na pewno. Pismo Święte na różne sposoby poucza i  przypomina, że jeżeli porzucamy wiarę w Boga prawdziwego, staniemy się wyznawcami i czcicielami ta- kich lub innych bożków. W sensie bowiem ogólnym, wierzyć to znaczy rozpoznać kogoś lub coś jako wartość najwyższą, która jest godna bezwarunkowej czci i dla której gotowi jesteśmy rezygnować z innych wartości. Ktoś może na przykład jako w swojego bożka uwierzyć w karierę albo w seks, w pieniądze, itp. Zazwyczaj na swoich bożków, w  których najwyższe znacze- nie człowiek uwierzy i których staje się niewolnikiem, wybieramy wartości skądinąd pozytywne. Pieniądze i dostatek, przyjemności i wygoda, robienie kariery, sprawowanie władzy czy dobra opinia u ludzi – same w sobie są dobre, a w pragnieniu ich osiągnięcia i posiadania nie ma nic nagannego. Nieszczęściem jest dopiero to, że człowiek w którąś z tych wartości uwierzy jako w swoją war- tość najwyższą – i zacznie się w jej służbie dopuszczać czynów nie- godziwych. Bałwochwalstwo zaczyna się dopiero wówczas, kiedy 1010 któraś z tych wartości staje się bożkiem, ważniejszym niż zasady sprawiedliwości, a nawet niż rodzone dzieci. Owszem, możemy uwierzyć również w bożków bezwartościo- wych – w rzekomo najwyższą wartość alkoholu, narkotyków czy rozpusty. Możemy uwierzyć nawet w bożków kompletnie bezwar- tościowych – możemy fałszywie uwierzyć w  ostateczny bezsens naszego życia i zacząć kłaniać się temu ohydnemu bożkowi, któ- remu na imię rozpacz. Tak czy inaczej, nie da się być człowiekiem i nie wierzyć w nic ani w nikogo. Podobnie jak nie da się żyć bez oddychania. Toteż dość mylące jest utrwalone w naszym języku dzielenie ludzi na wierzących i niewierzących, w domyśle – wierzących lub niewierzących w Boga. Zarazem nie wszyscy, którzy uważają się i  są uważani za wierzących w  Boga, wierzą w  Niego naprawdę, tzn. naprawdę zawierzają Mu (lub przynajmniej pragną zawierzać) całych siebie i w tej perspektywie starają się układać wszystkie swo- je sprawy. Nie wszyscy również, którzy uważają się i są uważani za niewierzących, naprawdę w Niego nie wierzą. Zapewne wiele racji miał św. Augustyn, kiedy twierdził, że Pan Bóg ma wrogów wśród tych, którzy uchodzą za Jego przyjaciół, ale też ma przyja- ciół wśród tych, którzy uchodzą za Jego wrogów. On jeden zna do końca serce każdego z nas. Zauważmy, że nawet buntując się przeciwko Panu Bogu, czło- wiek intuicyjnie rozumie, że jedynie wiara w Niego jest wiarą au- tentyczną. Przecież pytanie: Dlaczego mam wierzyć? – chyba dla wszystkich bez wyjątku znaczy: Dlaczego mam wierzyć w Boga? Na koniec jeszcze raz odwołajmy się do św. Augustyna. Zauwa- żył on przenikliwie, że ostatecznie mamy do wyboru tylko dwa życiowe scenariusze. Możemy albo kochać Boga aż do rezygnacji z samego siebie, albo też kochać samego siebie aż do odrzucenia Boga. Każdy musi wybrać. 1111 CZY RELIGIA JEST SPRAWĄ PRYWATNĄ? W jakim sensie religia jest sprawą prywatną? „Ci sami ludzie – relacjonuje prowadzone przez siebie badania Viktor Frankl – którzy w stworzonych przez nas optymalnych wa- runkach, przy zachowaniu incognito, co maksymalnie obniża ich nieśmiałość, są całkowicie gotowi omawiać swe życie seksualne aż do najbardziej intymnych, a nawet perwersyjnych szczegółów, wykazują zahamowania, gdy tylko przychodzi do ich intymnych przeżyć religijnych”. Wynika to stąd, że religia dla wielu ludzi jest czymś najbardziej osobistym wśród spraw ściśle osobistych. A takie sprawy człowiek chroni przed cudzymi oczyma bynajmniej nie ze wstydu. Czyni tak, ilekroć nie ma pewności, że natrafi na zrozumienie, a nawet rezonans. Jedna z pacjentek wyznała Franklowi, że nie chce mówić na ten temat, gdyż boi się, że „pewnego dnia zwierzenia zostaną opublikowane jako »przypadek« i tym samym ujrzy swoje dozna- nia religijne zdegradowane do postaci rzeczy”. 1212 Jeszcze co najmniej w jednym znaczeniu religia jest sprawą pry- watną. W  tym mianowicie sensie, że nie wolno nikomu, żadnej władzy, czy to państwowej, czy kościelnej, wymuszać na człowie- ku postawy religijnej lub bezreligijnej. Richard H. Tawney zwraca uwagę na to, że samo hasło, iż religia jest sprawą prywatną, poja- wiło się nie w okresie reformacji, która ogłosiła wolność jednostki w chwaleniu Boga w taki sposób, jaki jej najbardziej odpowiada (zresztą ta teza również zasługuje na przemyślenie i rzetelne upo- rządkowanie) – ale sto lat później, kiedy wolność religijna zaczęła perwersyjnie oznaczać wolność państwa w narzucaniu religii swo- im obywatelom. Przymus w tych sprawach narusza bowiem zarówno godność osoby ludzkiej, jak i godność religii. Odnosi się to także do dzieci. Wprawdzie rodzice mają niezbywalne prawo kształtowania postaw religijnych swoich dzieci, ale tylko naiwni i niemądrzy rodzice usi- łują to osiągnąć za pomocą tresury. Wartości tak głębokie można przekazać tylko z serca do serca. Należy o tym pamiętać pomimo trudności, jakie sprawia niedojrzałość wieku dziecięcego, która do- puszcza niekiedy stosowanie przymusu – kiedy na przykład ściąga- my dziecko z okiennego parapetu albo wymagamy od niego pój- ścia do szkoły. Jeśli jednak zamierzamy zastosować przymus wobec dziecka w sprawach religijnych, warto jeszcze raz zastanowić się nad tym, czy nie ma bardziej łagodnych środków i czy nie znisz- czymy w ten sposób w dziecku czegoś bardzo ważnego. Tyle na rzecz tezy, że religia jest sprawą prywatną. Z religią jest podobnie jak z małżeństwem… Ale spójrzmy na problem z drugiej strony. Skoro religia może stać się dla człowieka fundamentem jego osobowości i podstawą sensu 1313 życia, człowiek religijny nosi w sobie zazwyczaj potrzebę dawania zewnętrznego wyrazu swojej wierze. Pod tym względem z religią jest podobnie jak z małżeństwem: Małżeństwa też bronimy przed nieuprawnionymi ingerencjami z zewnątrz argumentem, że jest ono sprawą prywatną. Ale nawet gdyby ktoś chciał ukryć przed całym światem, że jest żonaty, całkowicie zrobić tego nie może. Na ogół ludzie zapraszają na swój ślub bliskich i przyjaciół, wiele kontak- tów z innymi utrzymują wspólnie we dwoje, dopuszczają innych do swoich rodzinnych radości i dramatów, itd. Co więcej, małżeństwu, które jest głęboko prywatną sprawą danych ludzi, należy się poparcie ze strony państwa i społeczeństwa. A to ze względu na jego donios- łość społeczną. Jeden bowiem i drugi wymiar małżeństwa jest głę- boko prawdziwy. Małżeństwo, ściśle osobista sprawa danych ludzi, jest podstawą rodziny, najmniejszej komórki społecznej. Wróćmy do religii. Owszem, zdarzają się ludzie, którzy swo- ją wiarę chcieliby ukryć przed całym światem. Jest rzeczą mało prawdopodobną, żeby wiara stanowiła w ich życiu coś ważnego. Zapewne traktują ją po trosze jak talizman, po trosze jak hobby – tylko takie rzeczy bowiem można dokładnie ukryć przed innymi. Absurdalność takiej postawy genialnie odsłonił Stanisław Jerzy Lec w swoim wierszu Do Abla i Kaina: Przez dżungle i puszcze nocą, wtapiając się w przyrodę, dążymy wszyscy jeden przed drugim w ścisłej tajemnicy do Krainy Braterstwa. 1414 Zazwyczaj jednak im bardziej osobiście przeżywa ktoś swoją wiarę, tym bardziej się ona uzewnętrznia w jego czynach, posta- wach i poglądach. Ponadto sprawy, które człowieka obchodzą naj- głębiej, budzą szczególną potrzebę przeżywania ich razem z inny- mi. Stąd konieczność rozmaitych form wspólnej modlitwy oraz chęć takiego lub innego uświęcenia czasu i przestrzeni (budowanie pięk- nych i wyróżniających się świątyń, umieszczanie w różnych waż- nych miejscach znaków sakralnych, obchodzenie dni świętych itp.). Kiedy w jakiejś wspólnocie wierzących coraz mniej ludzi zbiera się na wspólną modlitwę, a uświęcanie czasu i przestrzeni staje się rze- czą coraz mniej ważną, świadczy to nie o tym, jakoby religia stawała się tam coraz bardziej sprawą prywatną, ale o tym, że wiara w tej społeczności gaśnie. Potrzeba przeżywania wiary razem z innymi, podobnie jak potrzeba świadczenia o swojej wierze na zewnątrz, stanowią nieomylne znaki żywotności religii. Głęboki wpływ religii na mentalność całych społeczeństw Niezwykłe bogactwo społecznych wymiarów religii stara się opisać socjologia religii – uprawiana czy to jako gałąź religioznawstwa, czy to jako gałąź socjologii. Badania te odsłaniają głęboki wpływ religii na mentalność całych społeczeństw. Bo religie mogą bardzo różnie kształtować ludzkie poglądy na temat wartości człowieka, stosunków między jednostką a społeczeństwem, czy na temat po- szczególnych zagadnień moralnych. Toteż jeśli ktoś, posługując się hasłem prywatności religii, usiłuje fakty te zanegować, uprawia my- ślenie życzeniowe, które ma niewiele wspólnego z rzeczywistością. Profesor Jan Szczepański na ten temat pisał kiedyś tak: „Spra- wa nie wyczerpuje się przez przyjęcie zasady starego Fryderyka, 1515 orzekającej, że każdy może być zbawiony według własnego fasonu. Chodzi bowiem o to, że przeżycia religijne mają silne projekcje na życie zbiorowe oraz na życie wewnętrzne jednostek, że kształtu- ją postawy, zachowania i dążenia, że wchodzą w zakres stosunku obywatela do władzy i własności, wpływają na gospodarkę i mo- ralność – a zatem nie można orzec ich nieważności bez pogwał- cenia rzeczywistości, którą chcemy kształtować”. Czymś bardziej jeszcze niesłusznym jest odwoływanie się do hasła, że religia jest sprawą prywatną, w  celu ograniczenia eks- presji religijnej czy to poszczególnych wierzących, czy to całych wspólnot religijnych. Owszem, zdarzają się sytuacje – rzadko bar- dzo – kiedy władza publiczna ma prawo, a nawet obowiązek za- kazywać niektórych form ekspresji religijnej. Ale władza występuje wówczas nie w imię prywatności religii, ale w imię obrony dobra wspólnego, zagrożonego przez jakąś radykalną sektę lub przez ja- kiś zwyczaj w wysokim stopniu szkodliwy społecznie. Władza dys- ponująca środkami przymusu ma zatem prawo ingerować w życie takiej choćby wspólnoty religijnej, dla której najwyższym aktem religijnym jest popełnienie zbiorowego samobójstwa, albo w kult religijny takiej grupy, która dąży do osiągnięcia transu mistyczne- go za pomocą narkotyków. Władza występująca przeciwko niektórym przejawom religij- ności w imię dobra społecznego niekiedy może się pomylić (jako przykład można podać niesprawiedliwe zamachy na klasztory kon- templacyjne, dokonane przez władze działające w aurze mental- ności oświeceniowej), jednak ogólna dopuszczalność takiej inge- rencji nie budzi zastrzeżeń. Natomiast zdecydowane zastrzeżenia wywołuje sama idea ograniczania zewnętrznych przejawów życia religijnego w imię zasady prywatności religii. Zdarzało się czasem, że – odwołując się do argumentu, iż religia jest sprawą prywatną – zakazywało się dzieciom noszenia medalików, a  nauczycielom 1616 chodzenia do kościoła, wymierzało się grzywny za umieszczanie ogłoszeń o nabożeństwach na zewnętrznej ścianie kościoła itp. Argumentowanie takich niesprawiedliwych ograniczeń prywat- nością religii jest nie tylko bezzasadne, ale świadczy o  wysokim stopniu zakłamania. Kiedy Julian Apostata wydał zakaz wykony- wania przez chrześcijan zawodu nauczycielskiego, sprawa przed- stawiała się jasno. Wszyscy – począwszy od cesarza, a skończywszy na tych, których ta ustawa dotknęła – wiedzieli, że chodzi tu o akt nieprzyjazny wobec Kościoła, mający na celu odsunięcie chrześcijan od wpływu na wychowanie młodzieży. Julianowi do głowy nawet nie przyszła przewrotna myśl, że chrześcijanin może być wpraw- dzie nauczycielem, ale pod warunkiem że starannie będzie ukry- wał swoje przekonania religijne, i to aż do tego stopnia, że w ogó- le zaniecha wszelkich religijnych praktyk. Wszyscy ówcześni ludzie wiedzieli, że religijność jest nierozerwalnie związana z wyznawaniem wiary. Było to tak oczywiste, że termin wyznanie stał się słowem określającym przynależność religijną. Dopiero w  ostatnich trzech wiekach dopracowaliśmy się gruntownie zakłamanej idei (wątpliwą zasługę pierwszeństwa należy tu przyznać rewolucji francuskiej), że pełna wolność religijna nie wyklucza daleko nawet idących zakazów wyznawania wiary. Czy życie publiczne podlega ocenom religijnym? Jeszcze w  jednym przypadku podnoszenie argumentu, że religia jest sprawą prywatną, jest nadużyciem zarówno intelektualnym, jak i moralnym: kiedy próbuje się za pomocą tego hasła zamknąć re- ligii drogę do życia publicznego. Zjawisko to może przybrać dwie formy. Po pierwsze, kiedy próbuje się wymusić na ludziach, aby sto- sowanie zasad wiary ograniczyli wyłącznie do swojego życia pry- 1717 watnego – na to zwróciliśmy w zasadzie uwagę wyżej. Po wtóre, kiedy głosi się wprost lub pośrednio, że sfera życia publicznego nie podlega ocenom z punktu widzenia wiary; jeśli zaś takie oce- ny mają miejsce, zarzuca się Kościołowi mieszanie się do polityki. Nietrudno zauważyć, że są to żądania, aby ludzie sami zredu- kowali swoją wiarę do wymiarów prywatnego hobby i by Kościół się zgodził na degradację do poziomu rezerwatu. Tak pojmowana prywatność religii prowadzi nieuchronnie do moralnej schizofrenii, a to skończyć się musi samowolnym wyłączaniem życia publiczne- go spod norm moralnych. Z tego, co powiedzieliśmy, nie wynika bynajmniej, że należy przy- znać Kościołowi prawo wtrącania się do polityki. Czy jednak jest wtrącaniem się do działalności na przykład gospodarczej przypo- minanie, że podlega ona prawu moralnemu, występowanie w obro- nie pokrzywdzonych czy piętnowanie moralnych nadużyć, jakie się w tej sferze dokonują? Wtrącaniem się do działalności gospodarczej byłyby natomiast, dajmy na to, próby nacisku – powodowane czy to naiwnością, czy własnym interesem – na wybór takiej a nie innej technologii, takiej a nie innej struktury produkcji itp. Podobnie jest z polityką: ma ona wymiary specyfi czne i tam angażowanie się Ko- ścioła byłoby godnym ubolewania klerykalizmem, ale nie jest prze- cież tak, że działalność polityczna nie podlega normom moralnym, a zatem również moralnej ocenie; ocenie zarówno poszczególnych sumień, które u ludzi religijnych inspirowane są wiarą, jak i autory- tetów publicznych, między innymi Kościoła. Spróbujmy zatem pokusić się o  ogólne spojrzenie na tę nie- zwykłą właściwość wiary, że jest ona czymś najbardziej osobi- stym ze spraw ściśle osobistych, a zarazem pragnie ujawniać się na zewnątrz, swoim światłem chce ogarniać całe życie człowieka i wszystkie jego czyny oraz wpływać na ocenę wszystkiego, łącznie ze zjawiskami makrospołecznymi. W zrozumieniu tego paradoksu 1818 pomoże nam – o czym była już mowa – analogiczna właściwość małżeństwa, które też jest czymś bardzo osobistym, a zarazem po- siada liczne i ważne ukierunkowania społeczne; zdolne jest ogarnąć całe życie człowieka i istotnie wpływać także na jego stosunek do różnych wydarzeń społecznych, również do makrowydarzeń. Znaleźliśmy się w punkcie, z którego można szczególnie głę- boko wejrzeć w tajemnicę osoby ludzkiej. Wydaje się bowiem, że wszystko, co zdolne jest zaangażować człowieka naprawdę cało- ściowo, przejawia się w ten właśnie zadziwiający sposób: staje się czymś najbardziej osobistym, a zarazem kształtuje istotnie stosu- nek do wszystkiego, co na zewnątrz. Osoba bowiem to takie cu- downe stworzenie, które staje się sobą poprzez coraz to większe udzielanie się innym, a tym więcej może się udzielać, im bardziej jest wartościowe samo w sobie. 1919 SPIS TREŚCI SŁOWO WSTĘPNE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5 PYTANIA O WIARĘ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7 Dlaczego mam wierzyć?. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9 Czy religia jest sprawą prywatną? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12 „W cóż więc mamy wierzyć?” . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20 Dlaczego Pan Jezus tak wiele się modlił? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27 „Czy można odrzucić Chrystusa?”. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32 „Kto wytrwa do końca…” . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 38 Ziemia Święta – znaczenia otwarte i ukryte . . . . . . . . . . . . . . . . . 42 Niewierzący z Nazaretu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 50 Dwa rodzaje niewierzących . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 55 Dechrystianizacja Europy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 59 Dramat europejskiego oświecenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 63 Kiedy świat robi się nieludzki? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 67 Nasza aprobata dla bluźnierstw . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 70 Religie źródłem wojen? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 73 Skąd wiedzieć, czy życie ma sens?. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 80 Kiedy traci wiarę ktoś bardzo mi bliski. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 85 Nudzę się w kościele… . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 91 371371 Cwaniactwo w sprawach wiary . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 96 Odwiedziny z kosmosu?. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 100 KOŚCIÓŁ OD WIEKÓW I NA WIEKI WIEKÓW . . . . . . . . . 107 Kościół jest starszy niż świat . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 109 Naprawdę zmartwychwstał! . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 115 Monopol na prawdę? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 121 Dwie postawy: eucharystyczna i antyeucharystyczna . . . . . . . . . 127 Pokarm, którym jest zmartwychwstały Chrystus. . . . . . . . . . . . . 136 Nasze Oświecenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 142 Apostoł Paweł twórcą chrześcijaństwa?. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 151 Dogmat najbardziej wyszydzany . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 159 Proces uchwalania dogmatów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 166 Celibat potrzebny dziś bardziej niż kiedykolwiek . . . . . . . . . . . . 172 Księża łamiący celibat . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 176 Księża, którzy porzucili kapłaństwo. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 183 Huk upadającego drzewa. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 191 Pieniądz w Kościele . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 193 Burza na morzu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 203 Ostatnia próba Kościoła. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 209 Wspaniałość Sądu Bożego. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 215 MAŁŻEŃSTWO I RODZINA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 223 Rodzina przede wszystkim. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 225 Walka Kościoła o godność ludzkiej płci . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 230 Sympatyczna niedojrzałość zakochania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 238 Narzeczony nie do końca wierzący . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 241 „Zakochałam się w żonatym mężczyźnie”. . . . . . . . . . . . . . . . . . 247 „Ślub nam niepotrzebny” . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 252 „Ślubuję Ci wierność” . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 258 „We czci niech będzie małżeństwo i łoże nieskalane” (Hbr 13,4). . 267 Ewangelia się przestarzała? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 273 Czy małżonkowie muszą mieć dzieci?. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 278 372372 Trudni rodzice . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 283 Łaska sakramentu małżeństwa nawet po rozwodzie . . . . . . . . . . 290 Tęsknota małżonków za Niebem. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 299 WYBRANE PROBLEMY MORALNE. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 309 „Zmarnowałam swoje życie”. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 311 Bezradność pokonana i święta bezradność . . . . . . . . . . . . . . . . . 319 Modlitwa za złoczyńców . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 324 A niby dlaczego mam kochać swoją Ojczyznę? . . . . . . . . . . . . . 328 Chory psychicznie – mój bliźni . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 335 Zawodowy obowiązek?. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 339 Płacenie podatków . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 345 Nałóg hazardu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 352 Prawda zakłamana bezdusznością . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 357 O zapłodnieniu in vitro porozmawiajmy spokojnie. . . . . . . . . . . 362 373373
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Przystanąć w drodze
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: