Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00586 007381 13583217 na godz. na dobę w sumie
Psychologia dla bystrzaków. Wydanie II - książka
Psychologia dla bystrzaków. Wydanie II - książka
Autor: Liczba stron: 352
Wydawca: Septem Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-246-8158-7 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> przewodniki >> świat
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Dowiedz się, jak:

Wyrusz w pełną przygód podróż po zakamarkach ludzkiej psychiki

Psychologia towarzyszy Ci każdego dnia, czy tego chcesz czy nie. Możesz ją zignorować, żyć dalej i stracić okazję do odkrycia, dlaczego ludzie zachowują się czasem irracjonalnie, dlaczego myślą inaczej niż ty i czemu nie zawsze potrafią komunikować się w zrozumiały sposób. Możesz też otworzyć tę książkę i wniknąć w zupełnie nowy, fascynujący świat ludzkiego umysłu, poznać kilku intrygujących naukowców i przeprowadzane przez nich szokujące eksperymenty, zrozumieć, czym naprawdę są zaburzenia psychiczne i skąd się biorą, a ponadto dowiedzieć się czegoś nowego o sobie lub swoich bliskich.

W książce znajdziesz:



Dr Adam Cash jest dyrektorem ds. medycznych dziecięcej kliniki w Palm Springs, specjalizującej się w zaburzeniach zachowania, uczenia się i rozwoju, a także autyzmie. W przeszłości był również wykładowcą akademickim i pracował jako psycholog sądowy.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Tytuł oryginału: Psychology For Dummies, 2nd Edition Tłumaczenie: Cezar Matkowski ISBN: 978-83-246-8158-7 Copyright © 2013 by John Wiley Sons, Inc., Hoboken, New Jersey. All rights reserved including the right of reproduction in whole or in part any form. This translation published by arrangement with Wiley Publishing, Inc. Copyright © 2013 by John Wiley Sons, Inc., Hoboken, New Jersey. Wszelkie prawa, włączając prawo do reprodukcji całości lub części w jakiejkolwiek formie, zarezerwowane. Tłumaczenie opublikowane na mocy porozumienia z Wiley Publishing, Inc. Translation copyright © 2014 by Helion S.A. Wiley, For Dummies, the Dummies Man logo, Dummies.com, Making Everything Easier, and related trade dress are trademarks or registered trademarks of John Wiley and Sons, Inc. and/or its affiliates in the United States and/or other countries. Used under License. Wiley, For Dummies, Dla Bystrzaków, the Dummies Man logo, Dummies.com, Making Everything Easier i związana z tym szata graficzna są markami handlowymi John Wiley and Sons, Inc. i/lub firm stowarzyszonych w Stanach Zjednoczonych i/lub innych krajach. Wykorzystywane na podstawie licencji. Wszystkie znaki występujące w tekście są zastrzeżonymi znakami firmowymi bądź towarowymi ich właścicieli. Autor oraz Wydawnictwo HELION dołożyli wszelkich starań, by zawarte w tej książce informacje były kompletne i rzetelne. Nie biorą jednak żadnej odpowiedzialności ani za ich wykorzystanie, ani za związane z tym ewentualne naruszenie praw patentowych lub autorskich. Autor oraz Wydawnictwo HELION nie ponoszą również żadnej odpowiedzialności za ewentualne szkody wynikłe z wykorzystania informacji zawartych w książce. Drogi Czytelniku! Jeżeli chcesz ocenić tę książkę, zajrzyj pod adres http://septem.pl/user/opinie/psyby2 Możesz tam wpisać swoje uwagi, spostrzeżenia, recenzję. Wydawnictwo HELION ul. Kościuszki 1c, 44-100 GLIWICE tel. 032 231 22 19, 032 230 98 63 e-mail: septem@septem.pl WWW: http://septem.pl (księgarnia internetowa, katalog książek) Printed in Poland. • Kup książkę • Poleć książkę • Oceń książkę • Księgarnia internetowa • Lubię to! » Nasza społeczność Spis tre(cid:258)ci O autorze .......................................................................................................................13 Podzi(cid:218)kowania ..............................................................................................................15 Wst(cid:218)p ............................................................................................................................17 O ksi(cid:200)(cid:285)ce .........................................................................................................................................17 Wst(cid:218)pne za(cid:239)o(cid:285)enia ............................................................................................................................18 Ikony wykorzystane w ksi(cid:200)(cid:285)ce .............................................................................................................18 To jeszcze nie wszystko .....................................................................................................................19 Co dalej? ..........................................................................................................................................20 Cz(cid:218)(cid:258)(cid:202) I: Wst(cid:218)p do psychologii ................................. 21 Rozdzia(cid:239) 1: Do czego s(cid:239)u(cid:285)y psychologia? ......................................................................23 Czym jest psychologia? ......................................................................................................................23 Co, jak i dlaczego? .......................................................................................................................23 Tworzenie osoby ...............................................................................................................................24 Odkrywanie funkcji ...........................................................................................................................25 Lista cz(cid:218)(cid:258)ci .......................................................................................................................................26 Rozwi(cid:200)zywanie problemów ................................................................................................................26 Szukanie fachowej pomocy ................................................................................................................27 Dzia(cid:239)anie praktyczne .........................................................................................................................27 Rozdzia(cid:239) 2: Sens ludzkiego dzia(cid:239)ania — podstawy psychologii ...................................29 Tworzenie ram .................................................................................................................................30 Biologiczna ..................................................................................................................................31 Psychoanalityczna/psychodynamiczna ............................................................................................31 Behawioralna ...............................................................................................................................31 Poznawcza ...................................................................................................................................32 Humanistyczna i egzystencjalna .....................................................................................................32 Socjokulturowa .............................................................................................................................32 Feminizm .....................................................................................................................................33 Postmodernizm ............................................................................................................................33 Model biopsychospo(cid:239)eczny .................................................................................................................33 Rola cia(cid:239)a ....................................................................................................................................33 Rola umys(cid:239)u .................................................................................................................................34 Rola (cid:258)wiata zewn(cid:218)trznego .............................................................................................................34 Kup książkęPoleć książkę 6 Psychologia dla bystrzaków Odwieczny spór „natura kontra kultura” .............................................................................................35 Rozga(cid:239)(cid:218)zienie ...................................................................................................................................36 Poszukiwanie prawdy ........................................................................................................................36 Stosowanie metody naukowej ........................................................................................................38 Tworzenie dobrej teorii .................................................................................................................39 Badanie prawdy ................................................................................................................................39 Zrozumie(cid:202) badania opisowe ..........................................................................................................40 Przeprowadzanie eksperymentów ...................................................................................................40 Pomiar statystyczny ......................................................................................................................41 Zmienne relacyjne: korelacja i wynikanie ........................................................................................42 Bezczynno(cid:258)(cid:202) te(cid:285) dzia(cid:239)a — efekt placebo .........................................................................................43 Cz(cid:218)(cid:258)(cid:202) II: Jak dzia(cid:239)a mózg (i reszta cia(cid:239)a)? ...............45 Rozdzia(cid:239) 3: Hardware, software i wetware .................................................................. 47 Wiara w biologi(cid:218) ...............................................................................................................................48 Jak w zegarku — dzia(cid:239)anie cia(cid:239)a .........................................................................................................49 Droga na peryferie ........................................................................................................................50 Droga do wn(cid:218)trza .........................................................................................................................51 Jak w zegarku — uk(cid:239)ady wewn(cid:218)trzne ..................................................................................................52 Przodomózgowie ..........................................................................................................................52 (cid:165)ródmózgowie ..............................................................................................................................53 Ty(cid:239)omózgowie ..............................................................................................................................54 Komórki i chemikalia ........................................................................................................................54 Przez barier(cid:218) ................................................................................................................................55 Rozga(cid:239)(cid:218)zianie ...............................................................................................................................57 Aktywacja zmian mózgu ...............................................................................................................57 Przeznaczenie tkwi w DNA ..............................................................................................................58 Psychofarmakologia ..........................................................................................................................59 Leczenie depresji ..........................................................................................................................60 Wyciszanie g(cid:239)osów ........................................................................................................................60 Relaks .........................................................................................................................................61 Operacja bez skalpela ........................................................................................................................61 Rozdzia(cid:239) 4: (cid:165)wiadome istoty ........................................................................................ 63 Horyzonty uwagi ...............................................................................................................................63 Krótka drzemka ............................................................................................................................65 Zrozumie(cid:202) zm(cid:218)czone umys(cid:239)y .........................................................................................................66 Przyj(cid:258)cie do pracy nago — sny ..........................................................................................................67 Zmiana (cid:258)wiadomo(cid:258)ci .........................................................................................................................68 My(cid:258)lenie o my(cid:258)leniu (stany medytacyjne) .......................................................................................69 Odlot na codzienno(cid:258)ci ..................................................................................................................70 Twoje oczy staj(cid:200) si(cid:218) ci(cid:218)(cid:285)kie… ........................................................................................................71 Rozdzia(cid:239) 5: Pora nakarmi(cid:202) zmys(cid:239)y ................................................................................. 73 Cegie(cid:239)ki — nasze zmys(cid:239)y ...................................................................................................................74 Proces czucia ...............................................................................................................................74 Wzrok .........................................................................................................................................76 Kup książkęPoleć książkę Spis tre(cid:258)ci 7 S(cid:239)yszenie ......................................................................................................................................78 Dotyk i ból ...................................................................................................................................79 Smak i zapach ..............................................................................................................................80 Ruch i równowaga ........................................................................................................................80 Ostatni etap — percepcja ..................................................................................................................81 Organizacja zgodna z zasadami .........................................................................................................82 Cz(cid:218)(cid:258)(cid:202) III: My(cid:258)lenie, czucie i dzia(cid:239)anie ...................... 85 Rozdzia(cid:239) 6: My(cid:258)l i mowa ................................................................................................87 Co masz na my(cid:258)li? ............................................................................................................................88 Pod(cid:239)(cid:200)cz si(cid:218) do komputera ..................................................................................................................88 Przetwarzanie danych ...................................................................................................................89 Reprezentacja ..............................................................................................................................89 Przetwarzanie informacji ...............................................................................................................90 Badanie dzia(cid:239)ania umys(cid:239)u ..................................................................................................................91 Skupianie uwagi ...........................................................................................................................91 Pami(cid:218)(cid:202) — podobno najwa(cid:285)niejsza .................................................................................................92 Konceptualizacja ..........................................................................................................................95 Podejmowanie decyzji ...................................................................................................................97 My(cid:258)lisz, (cid:285)e jeste(cid:258) bystr(cid:200) osob(cid:200)? ........................................................................................................102 Kilka s(cid:239)ów o czynnikach inteligencji .............................................................................................103 Przyjrzyjmy si(cid:218) bli(cid:285)ej ..................................................................................................................104 Odrobina sprytu .........................................................................................................................104 Inteligencje wielorakie .................................................................................................................105 Ocena zgodnie z rozk(cid:239)adem naturalnym .......................................................................................106 O co chodzi w j(cid:218)zyku? .....................................................................................................................107 Wie(cid:285)a Babel ..............................................................................................................................108 D(cid:283)wi(cid:218)ki, s(cid:239)owa i sylaby ...............................................................................................................109 Rozdzia(cid:239) 7: Jak si(cid:218) z tym czujesz? ...............................................................................111 Brak Ci motywacji? Zadzwo(cid:241) do Tony’ego ......................................................................................112 Wierzy(cid:202) swoim instynktom ..........................................................................................................113 Czu(cid:202) potrzeb(cid:218) ............................................................................................................................114 Zwi(cid:218)kszanie zainteresowania .......................................................................................................115 Zmiana us(cid:239)ugodawcy jest nagrod(cid:200) ...............................................................................................116 Twarz(cid:200) w twarz z teori(cid:200) oporu ....................................................................................................116 Kto tu rz(cid:200)dzi? ............................................................................................................................117 Setki z(cid:239)ych wierszy — emocje ..........................................................................................................118 Co by(cid:239)o pierwsze: cia(cid:239)o czy umys(cid:239)? ...............................................................................................119 Wyra(cid:285)anie siebie ........................................................................................................................121 Bliskie spotkania z mi(cid:239)o(cid:258)ci(cid:200) .........................................................................................................122 Akceptacja gniewu ......................................................................................................................124 Jak uzyska(cid:202) szcz(cid:218)(cid:258)cie? .................................................................................................................125 M(cid:200)dro(cid:258)(cid:202) serca, czyli inteligencja emocjonalna i jej style ..................................................................127 Kup książkęPoleć książkę 8 Psychologia dla bystrzaków Rozdzia(cid:239) 8: Psy Paw(cid:239)owa i reszta mena(cid:285)erii ............................................................... 129 Nauka zachowania ..........................................................................................................................130 Psia (cid:258)lina ........................................................................................................................................131 Bod(cid:283)ce i odruchy warunkowe ......................................................................................................131 Skazani na wygini(cid:218)cie .................................................................................................................133 Generalizacja i dyskryminacja ......................................................................................................134 Zasady warunkowania ................................................................................................................135 Konkurencyjne teorie — dlaczego warunkowanie dzia(cid:239)a? ..............................................................136 Badanie kotów Thorndike’a .............................................................................................................137 Biegaj(cid:200)ce wzmocnione szczury .........................................................................................................138 W(cid:239)a(cid:258)ciwy wzmacniacz .................................................................................................................139 Jak stosowa(cid:202) kary? ......................................................................................................................141 Zarz(cid:200)dzanie wzmocnieniem ........................................................................................................142 Generalizacja pomaga unikn(cid:200)(cid:202) mandatów .........................................................................................144 Dyskryminacja ................................................................................................................................145 Cz(cid:218)(cid:258)(cid:202) IV: Ty, ja i ca(cid:239)a reszta .................................147 Rozdzia(cid:239) 9: Rozwijanie pierwszorz(cid:218)dnej osobowo(cid:258)ci ................................................. 149 Kto jest kujonem? ...........................................................................................................................150 Freud i dobry nastrój .......................................................................................................................151 Twoje wyj(cid:200)tkowe wspomnienia ....................................................................................................152 Id, ego i superego .......................................................................................................................152 Pomy(cid:258)lmy o seksie ......................................................................................................................154 Obrona? Jaka obrona? ....................................................................................................................160 Nie tylko Freud ..............................................................................................................................162 Heinz Hartmann ........................................................................................................................162 Robert White .............................................................................................................................163 Erik Erikson ...................................................................................................................................164 Nawi(cid:200)zywanie relacji z obiektami .....................................................................................................166 Psychologia self ..........................................................................................................................166 Relacja z obiektem ......................................................................................................................167 Uczenie si(cid:218) od innych ......................................................................................................................169 Reprezentowanie siebie ...................................................................................................................170 Schematy ...................................................................................................................................170 Skrypty ......................................................................................................................................171 Magiczna pi(cid:200)tka .............................................................................................................................172 Rozdzia(cid:239) 10: Ucieczka z Wyspy Izolacji ....................................................................... 175 Poczucie samo(cid:258)wiadomo(cid:258)ci ..............................................................................................................175 (cid:165)wiadomo(cid:258)(cid:202) swojego cia(cid:239)a ...........................................................................................................177 Utrzymywanie prywatno(cid:258)ci ..........................................................................................................177 Dzia(cid:239)anie na pokaz .....................................................................................................................177 Zidentyfikuj si(cid:218) ...............................................................................................................................178 Budowanie to(cid:285)samo(cid:258)ci osobistej ...................................................................................................178 Budowanie to(cid:285)samo(cid:258)ci spo(cid:239)ecznej ................................................................................................179 Kszta(cid:239)towanie samooceny ............................................................................................................181 Kup książkęPoleć książkę Spis tre(cid:258)ci 9 Przywi(cid:200)zanie ..................................................................................................................................182 Nawet ma(cid:239)py czuj(cid:200) bluesa ...........................................................................................................183 Przywi(cid:200)zanie stylowe ..................................................................................................................183 W kr(cid:218)gu rodziny i przyjació(cid:239) ............................................................................................................185 Rodzic z klas(cid:200) ............................................................................................................................186 Pogodzi(cid:202) si(cid:218) z rywalem — rodze(cid:241)stwo .........................................................................................187 Kumplowanie si(cid:218) ........................................................................................................................188 Zrozumie(cid:202) perspektyw(cid:218) innych ludzi ................................................................................................188 Ludzie patrz(cid:200) .............................................................................................................................189 T(cid:239)umaczenie si(cid:218) ..........................................................................................................................191 Komunikacja — (cid:239)atwiej powiedzie(cid:202), ni(cid:285) zrobi(cid:202) ..................................................................................193 Zadawanie pyta(cid:241) .......................................................................................................................194 Wyja(cid:258)nianie ...............................................................................................................................194 S(cid:239)uchanie ...................................................................................................................................195 Asertywno(cid:258)(cid:202) ...............................................................................................................................195 Rozdzia(cid:239) 11: Przystosowanie na miar(cid:218) kameleona — psychologia spo(cid:239)eczna ...........199 Granie swojej roli ............................................................................................................................200 Zbieranie si(cid:218) w grup(cid:218) ......................................................................................................................201 Konformizm ...............................................................................................................................201 Skuteczna pomoc zawsze w cenie .................................................................................................203 Dzia(cid:239)anie wbrew .........................................................................................................................204 Zachowywanie anonimowo(cid:258)ci ......................................................................................................204 My(cid:258)le(cid:202) tak samo .........................................................................................................................205 Perswazja .......................................................................................................................................206 Bycie z(cid:239)ym ......................................................................................................................................208 Dzia(cid:239)anie naturalne .....................................................................................................................209 Frustracja ...................................................................................................................................209 Robimy to, czego zostali(cid:258)my nauczeni ..........................................................................................210 Pomocna d(cid:239)o(cid:241) ................................................................................................................................211 Dlaczego pomagamy? .................................................................................................................211 Kiedy pomagamy? ......................................................................................................................213 Kto daje i otrzymuje pomoc? .......................................................................................................214 Kiedy wejdziesz mi(cid:218)dzy wrony, musisz kraka(cid:202)… albo nie ..................................................................215 Czym s(cid:200) izmy? ...........................................................................................................................215 Zrozumie(cid:202) dyskryminacj(cid:218) ............................................................................................................216 Nawi(cid:200)zywanie kontaktu ..............................................................................................................217 Rozdzia(cid:239) 12: Dorastanie z psychologi(cid:200) ........................................................................219 Od pocz(cid:218)cia do narodzin .................................................................................................................220 Kiedy X poznaje Y ....................................................................................................................220 (cid:146)(cid:200)czenie i dzielenie podczas jednej nocy ......................................................................................221 Od pieluszek do (cid:258)liniaczka ...............................................................................................................222 Instynkt przetrwania ....................................................................................................................222 Zasady ruchu dzieci(cid:218)cego ...........................................................................................................223 Pr(cid:218)(cid:285)enie musku(cid:239)ów .....................................................................................................................224 Ujmowanie czasu w schemat .......................................................................................................225 Uruchamianie systemu sensomotorycznego ...................................................................................226 Kup książkęPoleć książkę 10 Psychologia dla bystrzaków Uczenie si(cid:218) przy okazji ................................................................................................................226 Mówi(cid:202) to, co si(cid:218) my(cid:258)li .................................................................................................................227 (cid:191)ycie spo(cid:239)eczne motyli ................................................................................................................229 Droga do szko(cid:239)y ..............................................................................................................................229 Mistrz kredki ..............................................................................................................................229 Okres przedoperacyjny nie oznacza wizyty u chirurga ....................................................................230 Otoczenie ma znaczenie ..............................................................................................................231 Dalszy rozwój spo(cid:239)eczny ..............................................................................................................231 M(cid:218)ki dorastania ..............................................................................................................................232 Problemy z dojrzewaniem ...........................................................................................................232 Z dala od rodziców ....................................................................................................................233 Doros(cid:239)e (cid:285)ycie ..................................................................................................................................233 Spójrz na siebie ..........................................................................................................................233 Kontakty i praca .........................................................................................................................234 Starzenie si(cid:218) i gerontopsychologia .....................................................................................................234 Rozdzia(cid:239) 13: Wspó(cid:239)czesna psychopatologia ............................................................... 237 Kto jest normalny? ..........................................................................................................................238 Taksonomia objawów i zaburze(cid:241) ......................................................................................................239 Kontakt z rzeczywisto(cid:258)ci(cid:200) ................................................................................................................240 Schizofrenia ...............................................................................................................................241 Inne rodzaje psychoz ...................................................................................................................244 Dziwny nastrój ................................................................................................................................245 W sid(cid:239)ach g(cid:239)(cid:218)bokiej depresji ........................................................................................................245 Zaburzenia dwubiegunowe .........................................................................................................248 W szponach l(cid:218)ku .............................................................................................................................249 Odkrywanie przyczyn napadów paniki .........................................................................................251 Leczenie napadów paniki ............................................................................................................252 Zrozumie(cid:202) problemy m(cid:239)odych ludzi ..................................................................................................252 Poradzi(cid:202) sobie z ADHD ............................................................................................................253 (cid:191)ycie we w(cid:239)asnym (cid:258)wiecie ................................................................................................................254 Cz(cid:218)(cid:258)(cid:202) V: Twoja nowa, lepsza osobowo(cid:258)(cid:202) ..................257 Rozdzia(cid:239) 14: Ocena problemu i testowanie psychiki .................................................. 259 W czym problem? ...........................................................................................................................260 Lekcja historii ............................................................................................................................260 Ocena stanu psychicznego ...........................................................................................................261 Zestaw narz(cid:218)dzi do testowania umys(cid:239)u .............................................................................................263 Standaryzacja .............................................................................................................................264 Polega(cid:202) na testach ......................................................................................................................264 Zaufa(cid:202) metodzie .........................................................................................................................265 Rodzaje testów ...............................................................................................................................266 Testy kliniczne ...........................................................................................................................266 Testy szkolne .............................................................................................................................266 Testy osobowo(cid:258)ci ........................................................................................................................267 Kup książkęPoleć książkę Spis tre(cid:258)ci 11 Testy inteligencji ........................................................................................................................268 Testy neuropsychologiczne ..........................................................................................................268 Kwestia uczciwo(cid:258)ci ..........................................................................................................................269 Rozdzia(cid:239) 15: Prosz(cid:218) si(cid:218) wygodnie po(cid:239)o(cid:285)y(cid:202) ..................................................................271 Co si(cid:218) dzieje naprawd(cid:218)? ..................................................................................................................272 Analiza ..........................................................................................................................................273 Praktyczna strona analizy ............................................................................................................274 Mie(cid:202) oczy szeroko otwarte ...........................................................................................................275 Bycie pacjentem .........................................................................................................................275 Analiza w(cid:239)a(cid:258)ciwa ........................................................................................................................276 Przebieg terapii ..........................................................................................................................278 Przej(cid:258)cie do Nowej Szko(cid:239)y ...............................................................................................................280 Rozdzia(cid:239) 16: Zmiana zachowania, zmiana my(cid:258)lenia ....................................................283 Wyeliminowanie z(cid:239)ych zachowa(cid:241) na drodze terapii behawioralnej .......................................................284 Terapia i teorie uczenia si(cid:218) ..........................................................................................................284 Ocena problemu .........................................................................................................................287 Testowanie ró(cid:285)nych technik .........................................................................................................288 Mydlenie umys(cid:239)u za pomoc(cid:200) terapii kognitywnej ...............................................................................293 My(cid:258)lenie wypaczone ...................................................................................................................294 Zmiana sposobu my(cid:258)lenia ...........................................................................................................295 Wspólne porozumienie — terapie behawioralne i kognitywne .............................................................296 Uwaga i akceptacja — teorie opieraj(cid:200)ce si(cid:218) na uwa(cid:285)no(cid:258)ci ..................................................................297 Wszystko w porz(cid:200)dku, wi(cid:218)c zmie(cid:241) si(cid:218) — dialektyczna terapia behawioralna ........................................298 Rozdzia(cid:239) 17: Trudno jest by(cid:202) cz(cid:239)owiekiem — terapie skoncentrowane na kliencie i terapie egzystencjalne ...........................................................................301 Terapie skupione na kliencie — jak odgrywa(cid:202) g(cid:239)ówn(cid:200) rol(cid:218) w terapii ...................................................302 Zrozumie(cid:202) teori(cid:218) osoby ...............................................................................................................303 Po(cid:239)(cid:200)czenie przez terapi(cid:218) ..............................................................................................................305 Osi(cid:200)gn(cid:200)(cid:202) wewn(cid:218)trzny spokój — terapia egzystencjalna ......................................................................306 Bliskie kontakty z problemami bliskich — (cid:258)mier(cid:202), wina i l(cid:218)k ..........................................................307 By(cid:202) tu i teraz — czas i transcendencja .........................................................................................309 Stawi(cid:202) czo(cid:239)a wolno(cid:258)ci, izolacji i brakowi znaczenia ........................................................................310 Porzuci(cid:202) mechanizmy obronne .....................................................................................................312 Przyjmowanie odpowiedzialno(cid:258)ci .................................................................................................312 Rozdzia(cid:239) 18: Stres, choroba, rozwój i si(cid:239)a ...................................................................315 Stres ..............................................................................................................................................316 Jak my(cid:258)le(cid:202) o stresie? ....................................................................................................................316 Typy stresu ................................................................................................................................318 Rozchorowa(cid:202) si(cid:218) ze zmartwienia ..................................................................................................319 Zmagania ze stresem to nie hazard ...................................................................................................321 Jak sobie radzi(cid:202)? .........................................................................................................................321 (cid:189)ród(cid:239)a zasobów .........................................................................................................................322 Kup książkęPoleć książkę 12 Psychologia dla bystrzaków Nie tylko stres — psychologia zdrowia .............................................................................................323 Profilaktyka ................................................................................................................................323 Jak zmieni(cid:202) zdrowie na lepsze? ....................................................................................................324 Interwencja ................................................................................................................................326 Korzystanie z pozytywnej strony mocy ..............................................................................................326 Mózg bioniczny ..............................................................................................................................328 Stymulanty i inne farmaceutyki ....................................................................................................329 Limit sprawno(cid:258)ci umys(cid:239)u .............................................................................................................330 Cz(cid:218)(cid:258)(cid:202) VI: Dekalogi ...............................................331 Rozdzia(cid:239) 19: Dziesi(cid:218)(cid:202) wskazówek pomagaj(cid:200)cych zachowa(cid:202) zdrowie psychiczne ..... 333 Zaakceptuj siebie ............................................................................................................................334 D(cid:200)(cid:285) do wolno(cid:258)ci i determinacji .........................................................................................................335 Pozostawaj w kontakcie i dbaj o zwi(cid:200)zki ...........................................................................................335 Podawaj pomocn(cid:200) d(cid:239)o(cid:241) ...................................................................................................................336 Znajd(cid:283) swój cel i pracuj nad osi(cid:200)gni(cid:218)ciem go ....................................................................................336 Znajd(cid:283) nadziej(cid:218) i utrzymuj wiar(cid:218) .....................................................................................................336 Odkryj przep(cid:239)yw .............................................................................................................................336 Ciesz si(cid:218) pi(cid:218)knem ............................................................................................................................337 Staraj si(cid:218) zwyci(cid:218)(cid:285)y(cid:202), ucz si(cid:218) odpuszcza(cid:202) ............................................................................................337 Nie obawiaj si(cid:218) zmian ......................................................................................................................338 Rozdzia(cid:239) 20: Dziesi(cid:218)(cid:202) dobrych filmów psychologicznych ........................................... 339 Lot nad kuku(cid:239)czym gniazdem ...........................................................................................................339 Mechaniczna pomara(cid:241)cza ................................................................................................................340 12 ma(cid:239)p .........................................................................................................................................340 Zwyczajni ludzie .............................................................................................................................341 Przerwana lekcja muzyki .................................................................................................................341 Milczenie owiec ..............................................................................................................................342 Sybil ..............................................................................................................................................342 Psychoza ........................................................................................................................................343 Matrix ............................................................................................................................................343 Do(cid:239)adowanie ..................................................................................................................................344 Skorowidz .................................................................................................................. 345 Kup książkęPoleć książkę Rozdzia(cid:239) 6: My(cid:258)l i mowa 87 Rozdzia(cid:239) 6 My(cid:258)l i mowa W tym rozdziale: (cid:377) Pomy(cid:258)limy o my(cid:258)leniu. (cid:377) W(cid:239)(cid:200)czymy umys(cid:239)owy komputer. (cid:377) Przetworzymy idee. (cid:377) Zrozumiemy pami(cid:218)(cid:202). (cid:377) Opanujemy proces decyzyjny. (cid:377) Dowiemy si(cid:218) czego(cid:258) o inteligencji. (cid:377) Zrozumiemy j(cid:218)zyk. Z anim opowiem o z(cid:239)o(cid:285)onych psychologicznych kwestiach zwi(cid:200)zanych z my(cid:258)leniem, pozwól, (cid:285)e przedstawi(cid:218) Ci pewien ma(cid:239)y eksperyment. Na pocz(cid:200)tek wyobra(cid:283) sobie, (cid:285)e le(cid:285)ysz w swoim (cid:239)ó(cid:285)ku, dopiero co wybudziwszy si(cid:218) z dobrego, g(cid:239)(cid:218)bokiego snu. Wy(cid:239)(cid:200)czasz budzik, wstajesz i idziesz do (cid:239)azienki. W tym momencie zaczyna robi(cid:202) si(cid:218) dziwnie. Po dotarciu do (cid:239)azienki zapominasz, co w(cid:239)a(cid:258)ciwie w niej robisz. Teoretycznie wiadomo, po co kto(cid:258) tam idzie zaraz po obudzeniu, ale za(cid:239)ó(cid:285)my, (cid:285)e Ty o tym zapomnia(cid:239)e(cid:258). Stoisz wi(cid:218)c w (cid:258)rodku i zastanawiasz si(cid:218), gdzie jeste(cid:258). Nic nie wygl(cid:200)da znajomo, a wokó(cid:239) Ciebie znajduje si(cid:218) mnóstwo dziwnych kszta(cid:239)tów, rzeczy, (cid:258)wiate(cid:239) i d(cid:283)wi(cid:218)ków. Patrzysz na jeden z przedmiotów odbijaj(cid:200)cych widok czego(cid:258), ale nie masz poj(cid:218)cia, co tak w(cid:239)a(cid:258)ciwie widzisz. Ogarnia Ci(cid:218) poczucie zagubienia, zmieszania i dezorientacji. Twój umys(cid:239) wydaje si(cid:218) ca(cid:239)kowicie pusty. Nie masz nawet poj(cid:218)cia, jak wezwa(cid:202) pomoc. Nie umiesz wyj(cid:258)(cid:202). Co robisz? Powy(cid:285)szy przyk(cid:239)ad mo(cid:285)e wydawa(cid:202) Ci si(cid:218) nieco dziwaczny albo przynajmniej mocno abstrakcyjny, ale nie jest tak bez przyczyny. Sytuacja, owszem, by(cid:239)aby bardzo dziwna. Co by si(cid:218) sta(cid:239)o, gdyby cz(cid:239)owiek straci(cid:239) zdolno(cid:258)(cid:202) my(cid:258)lenia? Sytuacja w (cid:239)azience do(cid:258)(cid:202) dobrze oddaje ten problem. Nie mo(cid:285)na rozpozna(cid:202) przedmiotów. Nie da si(cid:218) ich w (cid:285)aden sposób nazwa(cid:202). Nie mo(cid:285)na si(cid:218) komunikowa(cid:202). Cz(cid:239)owiek jest wtedy w powa(cid:285)nych tarapatach, poniewa(cid:285) nie wie nawet, jak skorzysta(cid:202) z (cid:239)azienki. W niniejszym rozdziale opisz(cid:218) koncepcje my(cid:258)lenia (poznania) i j(cid:218)zyka, a tak(cid:285)e ich elementów sk(cid:239)adowych, takich jak uwaga, pami(cid:218)(cid:202), podejmowanie decyzji, inteligencja, j(cid:218)zyk (obejmuj(cid:200)cy mow(cid:218) i j(cid:218)zyki niewerbalne, takie jak na przyk(cid:239)ad j(cid:218)zyk migowy) oraz rozumienie. Kup książkęPoleć książkę 88 Cz(cid:218)(cid:258)(cid:202) III: My(cid:258)lenie, czucie i dzia(cid:239)anie Co masz na my(cid:258)li? Czym w zasadzie jest my(cid:258)l? W dalszej cz(cid:218)(cid:258)ci rozdzia(cid:239)u poprosz(cid:218) Ci(cid:218) o przeanalizowanie w(cid:239)asnego procesu my(cid:258)lowego, wi(cid:218)c dobrze by(cid:239)oby wcze(cid:258)niej wiedzie(cid:202), co si(cid:218) w(cid:239)a(cid:258)ciwie analizuje. W psychologii my(cid:258)lenie, czy te(cid:285) procesy my(cid:258)lowe, nazywa si(cid:218) poznaniem lub procesami poznawczymi. Zalicza si(cid:218) do nich umys(cid:239)owe przetwarzanie informacji, takie jak zapami(cid:218)tywanie, rozumowanie, rozwi(cid:200)zywanie problemów, konceptualizacja i wyobra(cid:285)enia. Studiowanie my(cid:258)lenia jest do(cid:258)(cid:202) trudne. Dlaczego? Bo ci(cid:218)(cid:285)ko je zobaczy(cid:202)! Gdybym otworzy(cid:239) Twoj(cid:200) czaszk(cid:218) i zajrza(cid:239) do (cid:258)rodka, czy ujrza(cid:239)bym my(cid:258)lenie? Sk(cid:200)d(cid:285)e! Jedyne, co bym zobaczy(cid:239), to pofa(cid:239)dowany, szaroró(cid:285)owy organ (czyli mózg). We wczesnych latach bada(cid:241) nad my(cid:258)leniem psychologowie prosili uczestników o introspekcj(cid:218), czyli obserwowanie i opisywanie wewn(cid:218)trznych do(cid:258)wiadcze(cid:241). Ka(cid:285)dy z badanych dostawa(cid:239) proste zadanie matematyczne. Podczas rozwi(cid:200)zywania go mia(cid:239) g(cid:239)o(cid:258)no opowiada(cid:202). Tego typu badania mia(cid:239)y na celu uchwycenie poszczególnych kroków procesu my(cid:258)lowego. Nie zapominaj przy tym, (cid:285)e du(cid:285)a cz(cid:218)(cid:258)(cid:202) my(cid:258)lenia odbywa si(cid:218) poza kontrol(cid:200) (cid:258)wiadomo(cid:258)ci. W takim przypadku introspekcja nie zda(cid:239)aby si(cid:218) na wiele. Spróbuj zrobi(cid:202) to samodzielnie! We(cid:283) kartk(cid:218) papieru i o(cid:239)ówek. Nast(cid:218)pnie rozwi(cid:200)(cid:285) poni(cid:285)sze zadanie matematyczne. Zapisuj ka(cid:285)dy element procesu liczenia: 47 876 + 23 989 Prawid(cid:239)owa odpowied(cid:283) to 71 865. Nie przejmuj si(cid:218), je(cid:285)eli wynik, który uzyska(cid:239)e(cid:258), jest inny. (cid:109)wiczenie nie polega bowiem na testowaniu zdolno(cid:258)ci matematycznych. Prawd(cid:218) mówi(cid:200)c, je(cid:285)eli rezultat jest nieprawid(cid:239)owy, introspekcja mo(cid:285)e pomóc stwierdzi(cid:202), w którym miejscu wyst(cid:200)pi(cid:239) b(cid:239)(cid:200)d. Przejrzyj wi(cid:218)c wszystkie kroki jeszcze raz, aby rozwi(cid:200)za(cid:202) problem. W(cid:239)a(cid:258)nie zako(cid:241)czyli(cid:258)my eksperyment psychologiczny. Nic a nic nie bola(cid:239)o, prawda? Teraz wyobra(cid:283) sobie, jak trudno by(cid:239)oby wykorzysta(cid:202) introspekcj(cid:218) do przeanalizowania wszystkich my(cid:258)li. W(cid:239)a(cid:258)ciwie to niemo(cid:285)liwe. Psychologowie nie korzystaj(cid:200) z introspekcji m.in. dlatego, (cid:285)e jest ona narz(cid:218)dziem zbyt prostym i niepozwalaj(cid:200)cym uchwyci(cid:202) z(cid:239)o(cid:285)onych procesów poznawczych. Obecnie umys(cid:239) bada si(cid:218) za pomoc(cid:200) modeli komputerowych i innych skomplikowanych metod. Ich g(cid:239)ównym zadaniem jest stworzenie systemów, które b(cid:218)d(cid:200) na(cid:258)ladowa(cid:202) ludzki sposób my(cid:258)lenia. Pod(cid:239)(cid:200)cz si(cid:218) do komputera Badanie mechanizmów ludzkiego rozumowania interesowa(cid:239)o uczonych ju(cid:285) od staro(cid:285)ytno(cid:258)ci. Zagadnieniem tym zajmowali si(cid:218) m.in. Arystoteles i Kartezjusz. Wielu badaczy próbowa(cid:239)o przedstawi(cid:202) my(cid:258)lenie za pomoc(cid:200) ró(cid:285)nych metafor. Umys(cid:239) porównywano zatem do silnika parowego, mechanizmu zegarowego, a nawet do komputera. W niniejszej sekcji przedstawi(cid:218) wspó(cid:239)czesn(cid:200) koncepcj(cid:218). Zgodnie z ni(cid:200) umys(cid:239) i my(cid:258)lenie s(cid:200) traktowane jako przetwarzanie danych, w którym manipulowanie reprezentacji informacji odbywa si(cid:218) tak jak w procesie my(cid:258)lowym. Kup książkęPoleć książkę Rozdzia(cid:239) 6: My(cid:258)l i mowa 89 Przetwarzanie danych Kiedy na (cid:258)wiecie pojawi(cid:239)y si(cid:218) pierwsze komputery, psychologowie i inni badacze zacz(cid:218)li przygl(cid:200)da(cid:202) si(cid:218) bli(cid:285)ej metodom dzia(cid:239)ania tych urz(cid:200)dze(cid:241) w nadziei, (cid:285)e pomo(cid:285)e to pozna(cid:202) sposób funkcjonowania ludzkiego mózgu. Pomys(cid:239) ten okaza(cid:239) si(cid:218) strza(cid:239)em w dziesi(cid:200)tk(cid:218). Badania pozwoli(cid:239)y na opracowanie tzw. obliczeniowo-reprezentacyjnego modelu umys(cid:239)u (i my(cid:258)lenia), który jest jednocze(cid:258)nie bardzo prosty i niezwykle przydatny. Zgodnie z nim umys(cid:239) i wszystkie jego z(cid:239)o(cid:285)one procesy, takie jak postrzeganie, my(cid:258)lenie lub rozwi(cid:200)zywanie problemów, s(cid:200) w rzeczywisto(cid:258)ci elementami sk(cid:239)adowymi jednej wielkiej „maszyny”. Jej g(cid:239)ówne zadanie polega na przetwarzaniu informacji. Proces ten sprowadza si(cid:218) przede wszystkim do manipulowania symbolami zgodnie z pewnymi ustalonymi regu(cid:239)ami przekszta(cid:239)cania jednych znaków w inne. Za przyk(cid:239)ad niech pos(cid:239)u(cid:285)y nast(cid:218)puj(cid:200)ce przyporz(cid:200)dkowanie liter (cid:146), W, S, A i O kolejnym cyfrom: (cid:146) = 1 W = 2 S = 3 A = 4 O = 5 W takim uk(cid:239)adzie wyraz „s(cid:239)owa” b(cid:218)dzie reprezentowany przez ci(cid:200)g „31524”, za(cid:258) „w(cid:239)osa” — przez ci(cid:200)g „21534”. Przekszta(cid:239)cenie takie jest w(cid:239)a(cid:258)nie przetwarzaniem danych. Mózg, jako „urz(cid:200)dzenie” dokonuj(cid:200)ce tego typu operacji, zamienia jeden rodzaj informacji (na przyk(cid:239)ad fale (cid:258)wietlne lub poszczególne litery wyrazu „s(cid:239)owa”) na inne rodzaje informacji (jak cho(cid:202)by impulsy nerwowe lub ci(cid:200)gi cyfr, jak w przyk(cid:239)adzie powy(cid:285)ej). Reprezentacja Przetwarzanie informacji wykonywane jest na reprezentacjach umys(cid:239)owych, które stanowi(cid:200) pojawiaj(cid:200)cy si(cid:218) w mózgu symbol konkretnego bod(cid:283)ca (na przyk(cid:239)ad drzewa). Na potrzeby niniejszej ksi(cid:200)(cid:285)ki b(cid:218)d(cid:218) stosowa(cid:202) s(cid:239)owo „symbol” w bardzo potocznym sensie, a wi(cid:218)c jako co(cid:258) zast(cid:218)puj(cid:200)ce inn(cid:200) rzecz. Za przyk(cid:239)ad we(cid:283)my drzewo. Jego widok b(cid:218)dzie symbolizowany w mózgu przez aktywacj(cid:218) konkretnych neuronów. Usi(cid:200)d(cid:283) wygodnie i przywo(cid:239)aj wizj(cid:218) ró(cid:285)owej ró(cid:285)y. Wyobra(cid:283) sobie ten obraz jak najdok(cid:239)adniej, spróbuj zwizualizowa(cid:202) zielon(cid:200) (cid:239)odyg(cid:218) i li(cid:258)cie, ró(cid:285)owe p(cid:239)atki, kolce i pozosta(cid:239)e cz(cid:218)(cid:258)ci kwiatu. Postaraj si(cid:218) o jak najwi(cid:218)ksz(cid:200) liczb(cid:218) szczegó(cid:239)ów. Je(cid:285)eli kto(cid:258) wszed(cid:239)by teraz do pokoju i zapyta(cid:239), czy znajduje si(cid:218) w nim ró(cid:285)a, to co by(cid:258) odpowiedzia(cid:239)? Gdyby kwiatu nie by(cid:239)o, odpar(cid:239)by(cid:258): „Nie”. Ale mimo to ró(cid:285)a tam jest, cho(cid:202) tylko w Twoim umy(cid:258)le. Gdybym wi(cid:218)c rozci(cid:200)(cid:239) Twój mózg, to czy móg(cid:239)bym zobaczy(cid:202) ów kwiat? Oczywi(cid:258)cie, (cid:285)e nie! Ró(cid:285)a „istnieje” wy(cid:239)(cid:200)cznie jako symboliczna reprezentacja w umy(cid:258)le. My(cid:258)lenie sk(cid:239)ada si(cid:218) z symboli reprezentuj(cid:200)cych informacje o (cid:258)wiecie i istniej(cid:200)cych w nim rzeczach oraz z przeprowadzanych na nich operacji mentalnych. Dzia(cid:239)alno(cid:258)(cid:202) umys(cid:239)owa polega na (cid:239)(cid:200)czeniu, dzieleniu i zmianie symboli w bardziej z(cid:239)o(cid:285)one szeregi, maj(cid:200)ce okre(cid:258)lone znaczenie. We(cid:283)my jako przyk(cid:239)ad s(cid:239)owo „lampa”. Po przestawieniu tworz(cid:200)cych Kup książkęPoleć książkę 90 Cz(cid:218)(cid:258)(cid:202) III: My(cid:258)lenie, czucie i dzia(cid:239)anie Wyzwanie Turinga Alan Turing (1912 – 1954), brytyjski matematyk i informatyk, który ws(cid:239)awi(cid:239) si(cid:218) m.in. pomoc(cid:200) w (cid:239)a- maniu kodów niemieckiej maszyny szyfruj(cid:200)cej Enigma w czasie II wojny (cid:258)wiatowej, jest pomy- s(cid:239)odawc(cid:200) tzw. testu Turinga. W jego czasach po- pularna by(cid:239)a gra salonowa polegaj(cid:200)ca na umiesz- czeniu za zas(cid:239)on(cid:200) kobiety i m(cid:218)(cid:285)czyzny. Pozostali uczestnicy zabawy mogli si(cid:218) z nimi komunikowa(cid:202) za pomoc(cid:200) napisanych na maszynie kartek. Zadaniem graczy by(cid:239)o odgadni(cid:218)cie, za któr(cid:200) zas(cid:239)on(cid:200) znajduje si(cid:218) m(cid:218)(cid:285)czyzna, a za któr(cid:200) kobieta, wy(cid:239)(cid:200)cznie na podstawie ich odpowiedzi na zadawane pytania. Turing zmodyfikowa(cid:239) zasady gry — zamieni(cid:239) m(cid:218)(cid:285)- czyzn(cid:218) i kobiet(cid:218) na cz(cid:239)owieka i komputer. Omawiany test zak(cid:239)ada, (cid:285)e je(cid:285)eli ludzie nie b(cid:218)d(cid:200) w stanie stwierdzi(cid:202) na podstawie odpowiedzi, czy rozmawiaj(cid:200) z cz(cid:239)owiekiem, czy z maszyn(cid:200), dany komputer mo(cid:285)na uzna(cid:202) za inteligentny. Innymi s(cid:239)owy, urz(cid:200)dzenie by(cid:239)oby w stanie dokona(cid:202) „reprezenta- cji” ludzkiego umys(cid:239)u w sposób dla siebie charak- terystyczny, na przyk(cid:239)ad za po(cid:258)rednictwem archi- tektury sprz(cid:218)towej b(cid:200)d(cid:283) j(cid:218)zyka programowania. Test Turinga obrazuje mechanizm przetwarzania symboli lub reprezentacji i stanowi analogi(cid:218) tego, w jaki sposób mózg cz(cid:239)owieka mo(cid:285)e przetwarza(cid:202) symbole i tworzy(cid:202) mentalne reprezentacje otacza- j(cid:200)cego go (cid:258)wiata. je liter uzyskamy s(cid:239)owo „palma”, oznaczaj(cid:200)ce inn(cid:200) rzecz, której reprezentacja jest zupe(cid:239)nie odmienn(cid:200) form(cid:200) my(cid:258)li. Mam nadziej(cid:218), (cid:285)e uda(cid:239)o Ci si(cid:218) zauwa(cid:285)y(cid:202), (cid:285)e nawet tak prosty system jak alfabet mo(cid:285)e by(cid:202) podstaw(cid:200) niemal(cid:285)e niesko(cid:241)czonej liczby symboli czy reprezentacji o ró(cid:285)norodnych znaczeniach. Sk(cid:200)d bior(cid:200) si(cid:218) wszystkie te symbole? Otó(cid:285) powstaj(cid:200) w wyniku obserwacji (cid:258)wiata. Kiedy widz(cid:218) ró(cid:285)(cid:218) i o niej my(cid:258)l(cid:218), w moim umy(cid:258)le pojawia si(cid:218) odpowiednia reprezentacja symboliczna. Na potrzeby niniejszej ksi(cid:200)(cid:285)ki b(cid:218)d(cid:218) definiowa(cid:239) my(cid:258)lenie nast(cid:218)puj(cid:200)co: jest to przetwarzanie informacji rozumianych jako operacje na reprezentacjach pojawiaj(cid:200)cych w mózgu. Przetwarzanie informacji Przetwarzanie informacji w umy(cid:258)le dzieli si(cid:218) na nast(cid:218)puj(cid:200)ce etapy: 1. Informacja
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Psychologia dla bystrzaków. Wydanie II
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: