Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00086 007590 14243772 na godz. na dobę w sumie
Psychologia tłumu. Studium powszechnego umysłu - książka
Psychologia tłumu. Studium powszechnego umysłu - książka
Autor: Liczba stron: 184
Wydawca: Sensus Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-246-3415-6 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> poradniki >> perswazja i nlp
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).
Kto posiada odpowiednio wielki prestiż i nie dopuści do jego osłabienia, ten może pogardzać ludźmi, może ich mordować milionami, może narazić kraj na niebezpieczeństwa grożące z zewnątrz, a wszystko mu ujdzie bezkarnie.
Gustave Le Bon

O tym, czy coś jest poprawne czy nie, decydujemy poprzez odwołanie się do tego, co myślą na dany temat inni ludzie. Kiedy wielu ludzi coś robi, to zazwyczaj jest to postępowanie właściwe. Ta cecha społecznego dowodu słuszności stanowi zarówno o jej sile jak i słabości
Robert Cialdini

Na długo zanim psychologia społeczna stała się jednym z dominujących nurtów nauki, za sprawą Gustava Le Bon pojawia się w psychologii nowy sposób myślenia o człowieku. Przełamując obowiązujące wówczas postrzeganie istoty ludzkiej jako niezależnie funkcjonującego bytu, oderwanego od wpływów środowiskowych, zauważył on, jak radykalnie potrafi zmienić się zachowanie ludzi, gdy stają się częścią tłumu.

Tłum w jego ujęciu to coś więcej niż tylko gromadzące się na wiecach i manifestacjach masy. Tłum to zbiorowość w jakiej żyjemy na co dzień, w wielkich, uprzemysłowionych miastach i środowisku sztucznego tłoku na stale kurczącej się przestrzeni. To, co dziś ciągle fascynuje nas w tej książce, to niezwykle trafnie oddana mentalność współczesnego człowieka i jego ewoluujący sposób myślenia, dokonywanie trwałych przewartościowań wszystkich dziedzin życia, gdzie przestaje mieć znaczenie tradycja, kultura, a do głosu dochodzą pierwotne instynkty.

Książka odczytywana współcześnie znakomicie puentuje zarówno historię, jak i wydarzenia bieżące. Jej oddziaływanie jest nie do przecenienia, położyła bowiem podwaliny pod wiele gałęzi wiedzy, w tym marketing polityczny, reguły relacji społecznych, psychologię społeczną oraz inżynierię socjalną. Pesymistyczne prognozy autora znalazły wielokrotne odzwierciedlenie w dziejach ludzkości i nie raz jeszcze będziemy mieli okazję przekonać się, że nadal nie tracą na aktualności.


Gustave Le Bon (1841 - 1931) francuski socjolog i psycholog, prawdziwy człowiek renesansu. W 1866 roku ukończył studia medyczne i pracował przez lata jako lekarz. Był także zapalonym podróżnikiem oraz autorem licznych prac z dziedziny archeologii i antropologii. Sławę przyniosła mu koncepcja psychologii tłumu i poświęcona jej książka, a także kolejne prace psychologiczne, w tym Psychologia socjalizmu i Psychologia rozwoju narodów.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Tytuł oryginału: The Crowd: A Study of the Popular Mind (Psychologie Des Foules) Tłumaczenie: Cezar Matkowski Projekt okładki: Jan Paluch Ilustracja: Michał Wręga ISBN: 978-83-246-3415-6 Polish edition copyright © 2012 by Helion S.A. All rights reserved. All rights reserved. No part of this book may be reproduced or transmitted in any form or by any means, electronic or mechanical, including photocopying, recording or by any information storage retrieval system, without permission from the Publisher. Wszelkie prawa zastrzeżone. Nieautoryzowane rozpowszechnianie całości lub fragmentu niniejszej publikacji w jakiejkolwiek postaci jest zabronione. Wykonywanie kopii metodą kserograficzną, fotograficzną, a także kopiowanie książki na nośniku filmowym, magnetycznym lub innym powoduje naruszenie praw autorskich niniejszej publikacji. Wszystkie znaki występujące w tekście są zastrzeżonymi znakami firmowymi bądź towarowymi ich właścicieli. Autor oraz Wydawnictwo HELION dołożyli wszelkich starań, by zawarte w tej książce informacje były kompletne i rzetelne. Nie biorą jednak żadnej odpowiedzialności ani za ich wykorzystanie, ani za związane z tym ewentualne naruszenie praw patentowych lub autorskich. Autor oraz Wydawnictwo HELION nie ponoszą również żadnej odpowiedzialności za ewentualne szkody wynikłe z wykorzystania informacji zawartych w książce. Materiały graficzne na okładce zostały wykorzystane za zgodą iStockPhoto Inc. Drogi Czytelniku! Jeżeli chcesz ocenić tę książkę, zajrzyj pod adres http://sensus.pl/user/opinie/pstlum Możesz tam wpisać swoje uwagi, spostrzeżenia, recenzję. Wydawnictwo HELION ul. Kościuszki 1c, 44-100 GLIWICE tel. 32 231 22 19, 32 230 98 63 e-mail: sensus@sensus.pl WWW: http://sensus.pl (księgarnia internetowa, katalog książek) Printed in Poland. • Kup książkę • Poleć książkę • Oceń książkę • Księgarnia internetowa • Lubię to! » Nasza społeczność S P I S T R E ¥ C I Przedmowa .................................................................................................5 Wprowadzenie ..........................................................................................11 Epoka tïumów ..........................................................................................11 KsiÚga I Umysï tïumów ..........................................................................19 1. Ogólne cechy tïumów — psychologiczna zasada ich jednoĂci umysïowej ...............................................................................21 2. Sentymenty i moralnoĂÊ tïumów .................................................................30 1. ImpulsywnoĂÊ, zmiennoĂÊ i draĝliwoĂÊ tïumów ......................................... 30 2. PodatnoĂÊ na sugestiÚ i ïatwowiernoĂÊ tïumów ........................................... 33 3. Przesada i prostota w sentymentach tïumów ............................................... 42 4. Nietolerancja, autorytaryzm i konserwatyzm tïumów ................................ 45 5. MoralnoĂÊ tïumów ........................................................................................ 47 3. Idee, moc rozsÈdku i wyobraěnia tïumów ...................................................51 1. Idee tïumów ................................................................................................... 51 2. Siïa rozsÈdku tïumów .................................................................................... 55 3. Wyobraěnia tïumów ...................................................................................... 57 4. Religijny ksztaït wszystkich przekonañ tïumów ...........................................61 KsiÚga II Opinie i przekonania tïumów ...................................................67 5. Odlegïe czynniki wpïywajÈce na opinie i przekonania tïumów .....................69 1. Rasa ................................................................................................................. 70 2. Tradycje .......................................................................................................... 71 3. Czas ................................................................................................................ 73 4. Instytucje spoïeczne i polityczne .................................................................. 75 5. Edukacja ......................................................................................................... 78 6. Czynniki bezpoĂrednie wpïywajÈce na opiniÚ tïumów .................................88 1. Obrazy, sïowa i sformuïowania .................................................................... 88 2. Iluzje ............................................................................................................... 94 3. DoĂwiadczenie ............................................................................................... 95 4. RozsÈdek ......................................................................................................... 97 3 G u s t a v e l e B o n 7. Przywódcy tïumów i ich metody perswazji ............................................... 101 1. Przywódcy tïumów ......................................................................................101 2. Sposoby dziaïania przywódców: afirmacja, powtarzanie, zaraěliwoĂÊ .......106 3. Prestiĝ ............................................................................................................111 8. Ograniczenia róĝnorodnoĂci poglÈdów i opinii tïumów ............................. 122 1. PoglÈdy trwaïe ..............................................................................................122 2. Zmienne opinie tïumów ..............................................................................127 KsiÚga III Klasyfikacja i opis róĝnych rodzajów tïumów ........................... 135 9. Klasyfikacja tïumów ................................................................................ 137 1. Tïumy heterogeniczne .................................................................................138 2. Tïumy homogeniczne ..................................................................................139 10. Tïumy uwaĝane za zbrodnicze ............................................................... 141 11. SÈdy przysiÚgïych ................................................................................... 146 12. Tïumy wyborców .................................................................................... 154 13. Zgromadzenia parlamentarne .................................................................. 163 4 P s y c h o l o g ia t ï u m u R O Z D Z I A ’ 4 . Religijny ksztaït wszystkich przekonañ tïumów W ykazaliĂmy wyĝej, ĝe tïumy nie posïugujÈ siÚ rozsÈdkiem, przyj- mujÈ i odrzucajÈ pomysïy w caïoĂci, nie tolerujÈ dyskusji ani sprzecznoĂci i ĝe przedstawiane im sugestie zajmujÈ caïe dostÚpne im moĝliwoĂci rozumienia, przez co starajÈ siÚ jak najszybciej przeksztaïciÊ te sugestie w dziaïanie. PokazaliĂmy równieĝ, ĝe tïumy, na które wywarto stosowny wpïyw, sÈ chÚtne do poĂwiÚcania siÚ za wzbudzone w nich ideaïy. ZobaczyliĂmy równieĝ, ĝe tïumy przyjmujÈ wyïÈcznie gwaïtowne i skraj- ne sentymenty, przez co sympatia szybko zmienia siÚ w uwielbienie, anty- patia zaĂ równie szybko moĝe przerodziÊ siÚ w nienawiĂÊ. Te ogólne wskazania dajÈ nam pewne rozeznanie i pozwalajÈ wyrobiÊ sobie poglÈd na temat przekonañ ĝywionych przez tïumy. Jeĝeli przyjrzeÊ siÚ bliĝej tym przekonaniom, niezaleĝnie od tego, czy dotyczy to epok odznaczajÈcych siÚ gorÈcÈ wiarÈ religijnÈ, czy teĝ wiel- kimi rozruchami natury politycznej, jakich Ăwiadkiem byïo ostatnie stule- cie, widoczne siÚ staje, ĝe przekonania owe zawsze przyjmujÈ specyficznÈ formÚ, której nie jestem w stanie zdefiniowaÊ lepiej niĝ poprzez nazwanie jej sentymentem religijnym. Sentyment ten posiada bardzo proste cechy, takie jak wyznawanie wiary w obecnoĂÊ istoty uwaĝanej za wyĝszÈ, lÚk przed mocÈ przypisy- wanÈ tej istocie, Ălepe posïuszeñstwo wzglÚdem jej poleceñ, niezdolnoĂÊ do dyskutowania z dogmatami, chÚÊ do ich rozpowszechniania i skïonnoĂÊ do postrzegania jako wrogów wszystkich, którzy ich nie akceptujÈ. Kiedy tego rodzaju sentyment odnosi siÚ do niewidzialnego Boga, drewnianego lub kamiennego idola, bohatera czy teĝ do politycznej idei, to jeĝeli posiada on wymienione powyĝej cechy, moĝna o nim powiedzieÊ, ĝe w istocie 61 G u s t a v e l e B o n ma on charakter religijny. PodejĂcie takie nieodmiennie zawiera teĝ ele- menty nadnaturalne i cudowne. Tïumy nieĂwiadomie przypisujÈ tajemniczÈ moc formuïom politycznym lub teĝ zwyciÚskim przywódcom, którzy w danej chwili wzbudzajÈ w nich entuzjazm. Osoba wykazuje skïonnoĂci religijne nie wtedy, kiedy wyïÈcznie czci jakieĂ bóstwo, ale gdy poza wyznawaniem wiary poĂwiÚca wszystkie swoje zasoby umysïowe, caïkowicie poddaje siÚ woli i przejawia peïniÚ fana- tycznego zapaïu do sïuĝenia danej sprawie lub osobie, która staje siÚ celem i przewodnikiem wszystkich myĂli i dziaïañ takiego wyznawcy. Religijne sentymenty zawsze wiÈĝÈ siÚ teĝ z nietolerancjÈ i fanaty- zmem. SÈ one nieodmiennie przejawiane przez wszystkich tych, którzy wierzÈ, iĝ posiadajÈ sekret osiÈgniÚcia doczesnego czy teĝ wiecznego szczÚ- Ăcia. Przejawy tych dwóch cech moĝna znaleěÊ w kaĝdej grupie ludzi powstaïej w wyniku wspólnego przekonania jej czïonków. Jakobini z cza- sów rzÈdów terroru byli w istocie tak samo religijni jak katoliccy inkwi- zytorzy, a ich okrutny zapaï pochodziï z dokïadnie tego samego ěródïa. Przekonania tïumów zakïadajÈ owe cechy Ălepego posïuszeñstwa, zapiekïej nietolerancji i potrzebÚ agresywnej propagandy, które stanowiÈ elementy skïadowe sentymentu religijnego, i dlatego teĝ moĝna powie- dzieÊ, ĝe wszystkie one posiadajÈ formÚ religijnÈ. Czïowiek uznany przez tïum za bohatera jest dlañ faktycznym bogiem. Napoleon byï takim bogiem przez piÚtnaĂcie lat i ĝadne bóstwo nie miaïo wiÚcej wyznawców ani teĝ nie wysyïaïo ludzi na ĂmierÊ z wiÚkszÈ ïatwoĂciÈ. ChrzeĂcijañscy i pogañ- scy bogowie nigdy nie posiadali tak absolutnej wïadzy nad umysïami ludzi, którzy znaleěli siÚ pod ich wpïywem. Wszyscy zaïoĝyciele religijnych i politycznych doktryn stworzyli je wïaĂnie dlatego, ĝe Ăwietnie radzili sobie z inspirowaniem tïumów i wzbu- dzaniem w nich fanatycznych sentymentów, które sprawiaïy, iĝ ludzie odnajdywali szczÚĂcie w wyznawaniu wiary w swoich idoli i okazywaniu im posïuszeñstwa, a takĝe w poĂwiÚcaniu dla nich swojego ĝycia. Tak dziaïo siÚ w kaĝdej z epok. Fustel de Coulanges w swojej wspaniaïej 62 P s y c h o l o g ia t ï u m u pracy poĂwiÚconej rzymskiej Galii sïusznie wzmiankuje, ĝe Cesarstwo Rzymskie byïo utrzymywane nie przez siïÚ, lecz raczej przez wzbudzanie religijnego podziwu. „Nie zdarzyï siÚ dotÈd w historii drugi taki przypa- dek — zauwaĝa on trafnie — aby jakaĂ forma rzÈdów utrzymywaïa siÚ w niezmiennym ksztaïcie przez piÚÊ stuleci […]. Wydaje siÚ bowiem niemoĝliwe, aby trzydziestu legionom udaïo siÚ zmusiÊ do posïuszeñ- stwa sto milionów ludzi”. PrzyczynÈ posïuszeñstwa mieszkañców Cesar- stwa byï fakt, ĝe uosabiajÈcy wielkoĂÊ Rzymu cesarz byï powszechnie czczony jako bóg. PoĂwiÚcone mu oïtarze znajdowaïy siÚ nawet w naj- mniejszych miasteczkach Cesarstwa. „Jak Cesarstwo dïugie i szerokie pojawiaïa siÚ w nim nowa religia, w której bóstwami byli cesarze. JakiĂ czas przed nastaniem ery chrzeĂcijañstwa caïa Galia reprezentowana przez szeĂÊ- dziesiÈt miast wybudowaïa wspólnÈ ĂwiÈtyniÚ ku czci Augusta w pobliĝu Lyonu […]. Jej kapïani wybierani przez zjednoczone miasta galijskie byli jednymi z najwaĝniejszych osobistoĂci w kraju […]. Wszystkiego tego nie da siÚ przypisaÊ lÚkowi i sïuĝalczoĂci. Caïe narody nie sÈ bowiem sïuĝalcze, a juĝ na pewno nie przez trzy wieki. To nie byli wyïÈcznie dworzanie czczÈcy swojego ksiÚcia, ale byï to caïy Rzym, i to nie ograniczajÈcy siÚ do miasta o tej nazwie, ale obejmujÈcy takĝe GaliÚ, HiszpaniÚ, GrecjÚ i AzjÚ”. W dzisiejszych czasach dla uczczenia wiÚkszoĂci wielkich ludzi zdolnych do podporzÈdkowania sobie umysïów innych nie wznosi siÚ oïtarzy, ale stawia siÚ im pomniki albo maluje portrety, które nastÚpnie trafiajÈ do rÈk ich wielbicieli, i kult takich ludzi nie róĝni siÚ szczególnie od kultu, jakim otaczano ich poprzedników. Zrozumienie filozofii hi- storycznej moĝna osiÈgnÈÊ wyïÈcznie przez docenienie fundamentalnej zasady psychologii tïumów: tïum przede wszystkim domaga siÚ boga. Nie naleĝy tu zakïadaÊ, ĝe opisywane wyĝej mechanizmy wynikajÈ z przesÈdów minionej epoki, które zostaïy obalone przez rozum. Senty- menty uwikïane w wiecznÈ walkÚ z rozumem nigdy nie zostaïy pokonane. Tïumy nie chcÈ dziĂ sïyszeÊ o religii i boskoĂci, w imiÚ której byïy przez dïugi czas zniewalane, ale jednoczeĂnie nigdy nie miaïy teĝ tak wielu 63 G u s t a v e l e B o n fetyszy jak przez ostatnie sto lat. Dawne bóstwa nigdy nie miaïy tak wielu oïtarzy i pomników budowanych ku ich chwale. Ci, którzy zgïÚbiali popu- larny w ostatnich latach ruch znany pod nazwÈ bulanĝyzmu, byli w stanie dostrzec, z jakÈ ïatwoĂciÈ moĝna rozbudziÊ w tïumach instynkty religijne. W caïym kraju nie byïo zajazdu, w którym nie wisiaïby portret Boulan- gera. Bohaterowi temu przypisywano moc wyeliminowania wszystkich niesprawiedliwoĂci i bolÈczek, a tysiÈce mÚĝczyzn byïo gotowych oddaÊ dla niego ĝycie. Generaïa tego czekaïaby zatem wielka historyczna sïawa, gdyby tylko on sam jako czïowiek byï w stanie dorównaÊ swojej legen- darnej reputacji. Nie ma sensu zatem udowadniaÊ, ĝe masy zawsze potrzebujÈ religii jako takiej, poniewaĝ wszystkie polityczne, boskie i spoïeczne doktryny przyjmujÈ siÚ w tïumach wyïÈcznie wtedy, gdy nabiorÈ ksztaïtu religij- nego, to jest takiego, który odsuwa zagroĝenie dyskusjÈ. Gdyby moĝliwe byïo wprowadzenie powszechnego ateizmu, wówczas takĝe i on wykazy- waïby cechy ferworu typowego dla sentymentu religijnego, a z zewnÈtrz pod wszystkimi wzglÚdami przypominaïby kult. DobrÈ ilustracjÈ powyĝ- szych sïów moĝe byÊ obraz ewolucji maïej sekty pozytywistów, którzy bardzo szybko podzielili los opisywanych przez Dostojewskiego nihilistów. OĂwieceni pewnego dnia Ăwiatïem rozumu zrzucili oni obrazy bóstw i ĂwiÚtych zdobiÈcych oïtarz w kaplicy, pogasili Ăwiece i nie marnujÈc ani chwili, zastÈpili dotychczasowe obiekty kultu pracami ateistycznych filo- zofów, takich jak Büchner i Moleschott, po czym z peïnym namaszcze- niem przed nimi uklÚkli. Obiekt ich religijnych poglÈdów ulegï zmianie, ale czy to samo da siÚ powiedzieÊ o ich religijnym sentymencie? Po raz kolejny powtarzam, ĝe pewne wydarzenia historyczne — a kon- kretnie te najwaĝniejsze — nie sÈ moĝliwe do zrozumienia, dopóki nie zacznie siÚ doceniaÊ religijnych form, jakie prÚdzej czy póěniej przyjmujÈ wszystkie przekonania ĝywione przez tïumy. IstniejÈ spoïeczne fenomeny, które muszÈ byÊ zbadane z perspektywy raczej psychologa niĝ naturalisty. Wielki historyk Taine badaï RewolucjÚ wyïÈcznie jako naturalista, przez 64 P s y c h o l o g ia t ï u m u co prawdziwa geneza wydarzeñ czÚsto umykaïa jego poznaniu. Wspaniale radziï sobie z obserwowaniem faktów, ale z braku wiedzy o psychologii tïumów nie zawsze potrafiï wïaĂciwie okreĂliÊ ich ěródïa. Fakty, które budziïy w nim odrazÚ z racji towarzyszÈcej im krwioĝerczoĂci, anarchii i gwaïtownoĂci, sprawiaïy, ĝe w bohaterach wielkich dramatów widziaï jedynie hordÚ rzucajÈcych siÚ w drgawkach dzikusów porzucajÈcych wïa- sny interes wbrew swoim instynktom. Przemoc Rewolucji, masakry, potrzeba propagandy, deklarowanie wojny ze wszystkim i wszystkimi moĝna wyjaĂniÊ jedynie wtedy, gdy zrozumie siÚ, ĝe Rewolucja byïa niczym wiÚcej niĝ ustanowieniem w umysïach mas nowego poglÈdu reli- gijnego. Reformacja, masakra w noc Ăw. Bartïomieja, francuskie wojny religijne, inkwizycja i rzÈdy terroru sÈ zjawiskami tego samego typu. Kaĝde z nich jest wynikiem dziaïania tïumu kierowanego religijnymi sentymen- tami, które zawsze prowadzÈ wyznawców do bezlitosnego tÚpienia ogniem i mieczem wszystkich opierajÈcych siÚ przyjÚciu nowej wiary. Metody dziaïania inkwizycji sÈ widoczne w zachowaniu wszystkich ludzi auten- tycznie i mocno wierzÈcych w sïusznoĂÊ swoich przekonañ. Gdyby tïumy siÚgaïy po inne metody, nie nazywaïbym ich tak, jak to robiïem dotychczas. Przewroty analogiczne do wczeĂniej cytowanych sÈ moĝliwe jedynie wtedy, gdy zostanÈ przywoïane przez duszÚ mas. Nawet najgorsi despoci nie sÈ w stanie wywoïaÊ ich na wïasnÈ rÚkÚ. Kiedy historycy mówiÈ nam, ĝe masakra w noc Ăw. Bartïomieja byïa dzieïem króla, udowadniajÈ tym samym swojÈ nieznajomoĂÊ psychologii tak tïumów, jak i wïadców. Manifestacje tego kalibru mogÈ byÊ bowiem wyïÈcznie wynikiem dzia- ïania duszy tïumów. Nawet najbardziej absolutna wïadza najwiÚkszego spoĂród despotów moĝe co najwyĝej przyspieszyÊ lub opóěniÊ takie wydarzenia. Wspomniana masakra lub wojny religijne byïy dzieïem króla nie bardziej, niĝ rzÈdy terroru stanowiïy dzieïo Robespierre’a, Dantona lub Saint-Justa. U podïoĝa wszystkich takich wydarzeñ leĝy bowiem dusza tïumów, nigdy zaĂ moc ich wïadców. 65
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Psychologia tłumu. Studium powszechnego umysłu
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: