Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00139 007941 15367447 na godz. na dobę w sumie
Psychologia wywierania wpływu i psychomanipulacji - ebook/pdf
Psychologia wywierania wpływu i psychomanipulacji - ebook/pdf
Autor: Liczba stron:
Wydawca: Złote Myśli Język publikacji: polski
ISBN: 9788375822045 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> poradniki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

W jaki sposób skutecznie wpływać na innych i bronić się przed negatywnym wpływem z ich strony?

Zapewne zdajesz sobie sprawę z tego, że manipulacja jest obecna prawie wszędzie. Czy potrafisz jednak zachować się i reagować na nią odpowiednio? Wiesz, jak wykorzystać perswazję i wywieranie wpływu tak, aby pracowały dla Ciebie, a nie przeciwko Tobie?

Co jest najlepszą obroną? Niektórzy twierdzą, że atak! I coś w tym jest, Twoim 'atakiem' może być wiedza zawarta w tej książce. Sama świadomość jest potężną tarczą, która będzie chronić Ciebie i Twoje cele.

Zobacz, czego nauczysz się dzięki tej publikacji:

- Będziesz śmiać się z nieudolnej manipulacji innych ludzi mając świadomość wiedzy i praktycznych porad zawartych w tej książce.

- Zrozumiesz, w jaki sposób można nakłonić innych do podjęcia lub zmiany jakiejś decyzji.

- Zrozumiesz, w jaki sposób można wpływać na emocje innych ludzi skłaniając ich do określonego zachowania.

- Zrozumiesz istotę komunikacji międzyludzkiej i wpływ poszczególnych jej składników na proces wywierania wpływu na innych ludzi.

- Będziesz wiedział, w jaki sposób skutecznie obronić się przed manipulacją, tak, aby czuć się bezpiecznie.

'Teraz dopiero widzę, ilu ludzi stara się nami manipulować w życiu. Warto zatem przeczytać tę publikację, daje to możliwość zrozumienia faktycznych ich intencji. Bardzo prosty i przyswajalny przekaz, praktycznie każdy jest w stanie zrozumieć jego zawartość.'

S.  S.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Niniejszy darmowy ebook zawiera fragment pełnej wersji pod tytułem: Psychologia wywierania wpływu i psychomanipulacji Aby przeczytać informacje o pełnej wersji, kliknij tutaj Darmowa publikacja dostarczona przez Wydawnictwo Złote Myśli sp z.o.o Niniejsza publikacja może być kopiowana, oraz dowolnie rozprowadzana tylko i wyłącznie w formie dostarczonej przez Wydawcę. Zabronione są jakiekolwiek zmiany w zawartości publikacji bez pisemnej zgody wydawcy. Zabrania się jej odsprzedaży, zgodnie z regulaminem Wydawnictwa Złote Myśli. © Copyright for Polish edition by ZloteMysli.pl Data: 30.10.2006 Tytuł: Psychologia wywierania wpływu i psychomanipulacji Autor: Andrzej Stefańczyk Wydanie II Projekt okładki: Marzena Osuchowicz Korekta: Sylwia Fortuna Skład: Anna Grabka Internetowe Wydawnictwo Złote Myśli Netina Sp. z o. o. ul. Daszyńskiego 5 44-100 Gliwice WWW: www.ZloteMysli.pl EMAIL: kontakt@zlotemysli.pl Wszelkie prawa zastrzeżone. All rights reserved. SPIS TREŚCI 1. Wprowadzenie 2. Osobowość 3. Psychika i jej mechanizmy obronne ROZDZIAŁ 1................................................................................7 Poznajemy siebie i innych..........................................................7 ..................................................................7 .....................................................................10 Typ osobowości.................................................................11 Ogólna charakterystyka typów...............................................19 Temperament..................................................................22 Inteligencja.....................................................................29 Potrzeby.........................................................................30 ........................................32 Identyfikacja....................................................................33 Wypieranie......................................................................36 Projekcja........................................................................38 Tworzenie objawów...........................................................40 Przeniesienie...................................................................42 Sublimacja......................................................................44 Reakcje upozorowane.........................................................45 Unikanie.........................................................................46 Racjonalizacja..................................................................49 Znieczulanie....................................................................50 Odgradzanie się................................................................51 Ucieczka w bezsilność.........................................................53 Kreowanie ról...................................................................54 Opancerzanie uczuć...........................................................56 ....................................................................57 ROZDZIAŁ 2..............................................................................60 Wśród innych ludzi.................................................................60 ......................................60 .....................................................................63 Twarz............................................................................65 Oczy..............................................................................67 Uśmiech.........................................................................67 Gesty i ich znaczenie..........................................................70 .............................................................77 ............................................................80 ROZDZIAŁ 3..............................................................................84 Wpływ społeczny....................................................................84 ......................84 .............................................85 ...........................................86 ..............................................................86 ..........................................................88 .........................................................91 ................................................................94 ........................................................98 1. Reguły społeczne – narzędzie wpływu społecznego 2. Reguła maksymalizacji korzyści 3. Reguła uproszczonej oceny szans 4. Zasada kontrastu 5. Reguła wzajemności 6. Reguła konsekwencji 7. Reguła lubienia 8. Reguła niedostępności 3. Style komunikacji 4. Strefy komunikacji 4. Asertywność 1. Komunikacja werbalna i niewerbalna 2. Mowa ciała 9. Reguła autorytetu 10. Społeczny dowód słuszności 1. Czym jest perswazja? 2. Rozgryźć rozmówcę 3. Język perswazji ...........................................................100 ..............................................102 ROZDZIAŁ 4.............................................................................105 Perswazja, czyli kilka słów o skutecznym przekonywaniu...............105 .......................................................105 .........................................................106 ..............................................................114 „Pozorny wybór”.............................................................114 Słowa kierunkujące...........................................................115 „Nie” czasami znaczy „tak”................................................116 Nie warto próbować..........................................................118 „Masz rację, ale...”..........................................................119 Właściwe pytania.............................................................120 Rola pytań.....................................................................122 Mów i daj mówić..............................................................125 Zakazane słowa i zwroty....................................................126 Nie sposób pominąć doświadczenia........................................128 Kto słucha wie o co chodzi..................................................129 Głos jak dzwon................................................................134 Ciało nie kłamie...............................................................136 Człowiek zadbany jest szanowany.........................................137 Siła skojarzeń.................................................................138 Emocje kontra rozum........................................................139 Moc entuzjazmu..............................................................142 Warunki konieczne...........................................................144 ...............................................146 ROZDZIAŁ 5.............................................................................149 Psychomanipulacja................................................................149 ............................................149 .........................................150 ................................................152 Dezinformacja................................................................153 Propaganda....................................................................158 Cenzura........................................................................168 Przekaz podprogowy.........................................................173 Programowanie neurolingwistyczne.......................................174 Hipnoza........................................................................178 Indoktrynacja.................................................................182 „Pranie mózgu”...............................................................185 Kontrola umysłu...............................................................189 BIBLIOGRAFIA..........................................................................194 1. Co to jest psychomanipulacja? 2. Podatność na psychomanipulację 3. Techniki psychomanipulacji 4. Fazy procesu perswazyjnego PSYCHOLOGIA..– darmowy fragment – Złote Myśli Andrzej Stefańczyk ● str. 5 Wstęp Wstęp Świat rozwija się zaskakująco szybko, idzie naprzód nie bacząc na nic, życie nabiera tempa. Każdy chce coś osiągnąć, do czegoś dojść, zapewnić sobie bezpieczną przyszłość. Aby jednak do czegoś dojść trzeba stale działać, być aktywnym, atrakcyjnym, przekonującym. Stale rosnąca konkurencja i nasilające się współzawodnictwo, powoduje, że wiele osób zaczyna uciekać się do stosowania różnych tricków wpływających na emocje i zachowanie innych. Nie warto zostawać w tyle, trzeba wziąć sprawy w swoje ręce i działać, aby osiągnąć sukces. Warto przy tym pamiętać, aby przy osiąganiu swoich własnych celów nie zapomnieć o innych. Nie wolno traktować ludzi przedmiotowo niczym „pionki” we własnej grze, bowiem prędzej czy później to się zemści. Lepiej przekonać ich do wspólnego działania, bowiem w grupie znacznie łatwiej osiągnąć założony cel, niż w pojedynkę. Książka została napisana z myślą o ludziach zainteresowanych tematyką wywierania wpływu, perswazji i psychomanipulacji. Zawiera ona wiele istotnych informacji dotyczących wpływania na ludzi oraz informacji dotyczących obrony przed negatywnym oddziaływaniem z ich strony. Książka została podzielona na pięć rozdziałów, które grupują i porządkują zagadnienia w sposób, który uznałem za logiczny. Pierwszy rozdział skupia się na człowieku jako jednostce, na charakterystyce jego psychiki i tym co na nią oddziałuje. Rozdział drugi przedstawia człowieka w grupie ludzi, oraz sposób w jaki się komunikuje z innymi. Rozdział trzeci omawia zagadnienia wpływu społecznego poprzez charakterystykę reguł społecznych. Rozdział czwarty omawia temat perswazji przedstawiając skuteczne sposoby przekonywania innych. Copyright by Wydawnictwo Złote Myśli Andrzej Stefańczyk PSYCHOLOGIA..– darmowy fragment – Złote Myśli Andrzej Stefańczyk ● str. 6 Rozdział piąty wyjaśnia czym jest psychomanipulacja, jakie są czynniki podatności na nią oraz opisuje najbardziej znane techniki psychomanipulacji. Mam nadzieję, że książka ta będzie Ci się podobała i że dowiesz się z niej wielu interesujących rzeczy. Muszę Cię jednak przestrzec, że po jej przeczytaniu na pewne sytuacje zaczniesz spoglądać w zupełnie innym świetle niż do tej pory. Zaczniesz zauważać subtelność oddziaływań w relacjach międzyludzkich, poznasz słabe strony ludzkiej psychiki oraz zrozumiesz jak łatwo można wpływać na innych. Wiedza jest potęgą, ale potrafi być również przeszkodą. Bo może czasem nie warto dowiedzieć się, co naprawdę myśli o Tobie druga osoba? Może nie warto „wpychać się” przed innych i ułatwiać sobie życia? A może warto? Na to pytanie musisz odpowiedzieć sobie sam. Wybór w tej kwestii należy wyłącznie do Ciebie. Autor Copyright by Wydawnictwo Złote Myśli Andrzej Stefańczyk PSYCHOLOGIA..– darmowy fragment – Złote Myśli Andrzej Stefańczyk ● str. 7 Rozdział 1 Rozdział 1 Poznajemy siebie i innych 1. Wprowadzenie Aby skutecznie wpływać na innych i bronić się przed ich negatywnym wpływem, należy przede wszystkim poznać psychiczne aspekty dotyczące postaw i zachowań jednostki oraz przyczyn ich powstawania, jak również i skutków ich działania. Dlatego właśnie w tym rozdziale zostaną poruszone najistotniejsze zagadnienia, dotyczące tych właśnie aspektów. Poznanie ich pozwoli Ci na łatwiejsze zrozumienie siebie i innych oraz łatwiejsze kojarzenie faktów w poruszanych w dalszej części tej książki tematach. Zacznijmy od modelu osobowości, który został zaproponowany przez Zygmunta Freuda. Jest on najbardziej znanym i powszechnie stosowanym modelem, opisującym strukturę osobowości człowieka (jego znajomość jest niemal „obowiązkowa”, przynajmniej w dziedzinie psychologii). W modelu tym występują następujące elementy (obszary): ➔ Ego Jest to aparat racjonalnego działania (stanowi centralny element psychiki). ➔ Id Jest to nieświadomy obszar popędów (np.: popęd seksualny). Copyright by Wydawnictwo Złote Myśli Andrzej Stefańczyk PSYCHOLOGIA..– darmowy fragment – Złote Myśli Andrzej Stefańczyk ● str. 8 ➔ Superego Zwane często również sumieniem. ➔ Rzeczywistość Rozumiane w sensie wymagań otoczenia. Działanie ego stanowi wypadkową oddziaływania obszaru popędów id (np.: potrzeba zaspokojenia popędu seksualnego), ograniczeń narzucanych przez superego (np.: zabraniających natychmiastowego zaspokojenia popędu) oraz interakcji z otoczeniem (np.: wymagania i normy związane z zaspokajaniem popędów). Impulsy płynące od strony id i superego są częściowo nieświadome, dlatego człowiek czasem sam nie wie, dlaczego postępuje w taki a nie inny sposób. Nie jest on jednak zdany na zachowanie, będące niekontrolowaną wypadkową działania tych czynników. Rolę sternika spełniają w tym wypadku wymagania otoczenia jak i wytyczne superego. Rys 1. Siły oddziałujące na ego Copyright by Wydawnictwo Złote Myśli Andrzej Stefańczyk PSYCHOLOGIA..– darmowy fragment – Złote Myśli Andrzej Stefańczyk ● str. 9 Jeżeli działania czynników wpływających na ego są zrównoważone, mamy do czynienia ze „zdrową” psychiką. Ale co, jeżeli działanie któregokolwiek z czynników jest wyraźnie silniejsze lub słabsze niż pozostałych? W przypadku słabego ego, może dojść do sytuacji podporządkowania się jednemu z oddziałujących na nie czynników. Taka sytuacja prowadzić może do zaburzeń psychicznych, nerwic czy też psychoz. Jeżeli rolę dominującą przejmie id, a superego będzie wyraźnie słabsze, działania ego zostaną pozbawione hamulców. Człowiek pozbawiony hamulców daje upust swoim popędom, przez co wpada w konflikt z otoczeniem (np.: chuligani dający upust popędowi agresji). Jeżeli rolę dominującą przejmie superego, a obszar popędów id zostanie ograniczony, działania ego zostaną podporządkowane normom i wzorcom moralnym wpojonym w procesie wychowania. Człowiek zdominowany przez superego (np.: wychowany w systemie totalitarnym), żyje pod przymusem przystosowywania się do wymagań otoczenia i wszelkie impulsy związane z potrzebami zaspokajania popędów są u niego tłumione, co negatywnie odbija się na jego psychice. Według Frederika S. Perls a, Freudowski model superego jest jednostronny, gdyż brakuje w nim jednego obszaru, którego funkcją jest usprawiedliwianie się. Nazwał ten obszar subego. Podczas, gdy superego pełni rolę tyrana, który stawia jedynie warunki (np.: „Powinieneś to zrobić.”, „Jeżeli tego nie zrobisz, nie będą cię lubić.”, „To twoja wina, musisz przeprosić.”), subego tłumaczy słuszność działania (np.: „Wszyscy tak robią to i ja mogę.”, „Zrobiłem więcej, niż można było w tej sytuacji.”, „To nie była moja wina, więc nie muszę nikogo przepraszać.”). Copyright by Wydawnictwo Złote Myśli Andrzej Stefańczyk PSYCHOLOGIA..– darmowy fragment – Złote Myśli Andrzej Stefańczyk ● str. 10 Jak bronić się przed dominacją nad ego? Przede wszystkim należy zadać sobie pytanie, czego się pragnie i czy realizacja tego pragnienia może wyrządzić komuś krzywdę. Postępuj zgodnie z własnymi odczuciami, ale nie krzywdź innych. Jeżeli pragniesz czegoś, co jest potępiane społecznie, ale nie krzywdzi nikogo nie hamuj się. Jeżeli masz z tego powodu wyrzuty sumienia, spróbuj wytłumaczyć sobie, że skoro nikogo nie krzywdzisz, to dlaczego masz sobie odmawiać przyjemności. Oczywiście kryje się tu niebezpieczeństwo błędnej i bezkrytycznej oceny szkodliwości społecznej naszego działania. Łatwo bowiem uznać działanie w rzeczywistości krzywdzące za niekrzywdzące. Dlatego słuchaj głosu serca, a nie racjonalnych przesłanek umysłu i przykazów społecznych, (jeżeli inni postępują w określony sposób, nie oznacza to, że i Ty tak masz postępować, zwłaszcza wtedy, gdy czujesz, że takie działanie krzywdzi innych). 2. Osobowość Osobowość jest zespołem stosunkowo trwałych cech opisujących sposób reagowania na bodźce, metod zbierania informacji i podejmowania decyzji oraz przyjętego modelu życia. Do składników osobowości należą: - charakter - temperament - inteligencja - zainteresowania - potrzeby - wartości - zdolności - obraz siebie i świata - postawa Copyright by Wydawnictwo Złote Myśli Andrzej Stefańczyk PSYCHOLOGIA..– darmowy fragment – Złote Myśli Andrzej Stefańczyk ● str. 11 Typ osobowości Najbardziej powszechnym systemem opisującym typ osobowości człowieka, jest wskaźnik typów Myers-Briggs. Został on opracowany przez dwie amerykanki: Katherine Cook Briggs i Isabel Briggs-Myers na podstawie teorii typów osobowości szwajcarskiego psychiatry Carla Junga. W systemie tym przyjęto założenie, iż każdy człowiek posiada określone preferencje psychiczne w zakresie: ➔ pobudzania (sposobu reagowania na bodźce), ➔ uwagi (metody zbierania informacji), ➔ decydowania (metody podejmowania decyzji), ➔ życiowości (przyjętego modelu życia). Każdy człowiek rodzi się z określonymi preferencjami psychologicznymi, które pojawiają się odruchowo (preferencje te mogą ulec pewnej modyfikacji w wyniku kontaktów z otoczeniem). Istnieje osiem rodzajów preferencji psychicznych, po dwie odmienne w każdym z czterech przyjętych zakresów. W zakresie pobudzania, wyróżnia się introwersję oraz ekstrawersję. Preferencja introwertywna polega na skupianiu energii jednostki w obrębie jej wewnętrznego świata psychicznego i własnych przeżyć. Preferencja ekstrawertywna z kolei, polega na wypromieniowywaniu energii na zewnątrz i działaniu. W zakresie uwagi wyróżnia się intuicję oraz percepcję. Preferencja do intuicyjności polega na zwracaniu uwagi na informacje płynące z wnętrza (słuchanie intuicji tzw. „szóstego zmysłu”). Z kolei preferencja do percepcji polega na zbieraniu informacji płynących z pięciu podstawowych zmysłów. Copyright by Wydawnictwo Złote Myśli Andrzej Stefańczyk PSYCHOLOGIA..– darmowy fragment – Złote Myśli Andrzej Stefańczyk ● str. 12 W zakresie sposobu decydowania wyróżnia się odczuwanie oraz myślenie. Preferencja do odczuwania polega na podejmowaniu decyzji na podstawie własnych odczuć. Z kolei preferencja do myślenia polega na racjonalnym podejmowaniu decyzji na podstawie logicznej analizy faktów. W zakresie życiowości wyróżnia się percepcjonizm oraz racjonalizm. Preferencja do percepcjonizmu polega na życiu w sposób spontaniczny i elastyczny. Preferencja do racjonalizmu z kolei polega na życiu w sposób zaplanowany i zorganizowany. Introwersja kontra ekstrawersja Introwertyk pobudza się własnymi pomysłami, odczuciami i ideałami. Zanim przystąpi do działania musi całą sprawę dokładnie przemyśleć (rozważyć wszystkie za i przeciw oraz wziąć pod uwagę konsekwencje swoich działań). Nie jest łatwo dowiedzieć się, o czym myśli w danej chwili, ponieważ niechętnie dzieli się swoimi przemyśleniami z innymi. W kontaktach z otoczeniem jest ostrożny i nieufny, unika tłumów. Dobrze czuje się w małym gronie, najlepiej dobrze mu znanym. Lubi swoją samotność, gdyż jedynie wtedy może zagłębić się w świecie swoich wewnętrznych przemyśleń (dobrze znosi brak partnera). Introwertyk nie odczuwa zbyt dużej potrzeby komunikowania się z otoczeniem. Zanim wygłosi swoje myśli, musi zastanowić się, w jakiej formie je przekaże. Preferuje rozmowy z pojedynczymi osobami. Jest bardzo dobrym słuchaczem, a sam nie lubi zbyt dużo mówić (zwłaszcza na swój temat). Introwertyk niechętnie współpracuje z innymi i nie lubi dzielić się swoimi doświadczeniami. Potrzebuje spokoju, aby móc skoncentrować się na swojej pracy. Nie jest zwolennikiem telefonu. Pracując nad rozwiązaniem problemu, nie zwraca uwagi na to, co się dzieje wokół Copyright by Wydawnictwo Złote Myśli Andrzej Stefańczyk PSYCHOLOGIA..– darmowy fragment – Złote Myśli Andrzej Stefańczyk ● str. 13 niego. Uważa, że sam robi wszystko najlepiej (w skrajnych przypadkach uważa się nawet za nieomylnego). Najatrakcyjniejszymi zawodami dla introwertyka są wolne zawody, które nie wymagają od niego bezpośredniej współpracy z innymi (np.: pisarz, naukowiec, programista komputerowy, itp.). Skrajny introwertyk może całkowicie odciąć się od świata zewnętrznego i zamknąć się w swoim własnym wewnętrznym świecie (niczym pustelnik). Ekstrawertyk to całkowite przeciwieństwo introwertyka. Pobudza się działaniami i pomysłami innych (czerpie z nich energię). Działa szybko i zdecydowanie (często w nie do końca przemyślany sposób). Bardzo łatwo radzi sobie w kontaktach z innymi, a jego działania są zrozumiałe dla otoczenia. Łatwo dowiedzieć się o czym myśli w danej chwili, gdyż nie kryje tego przed innymi. Nie unika tłumów a hałas i zgiełk wcale mu nie przeszkadzają. Nie lubi samotności, najlepiej czuje się w grupie innych ludzi. Ekstrawertyk czuje ogromną potrzebę komunikowania się z otoczeniem (łatwo nawiązuje nowe znajomości). Nawet w wolnym czasie unika samotności, spotykając się z innymi czy dzwoniąc do nich. Jest bardzo ekspresywny (nie kryje swoich uczuć) i gadatliwy (często nie daje innym dojść do słowa). Mówi przejawiając entuzjazm i ekscytacje, często nie zastanawiając się nad treścią przekazywanych informacji. Ekstrawertyk z łatwością współpracuje z innymi i lubi dzielić się z nimi swoimi doświadczeniami. Pracując nad rozwiązaniem problemu, jednakowo zwraca uwagę na zadanie jak i na to co dzieje się wokół niego. Lubi rozmowy telefoniczne (nie przeszkadzają mu w pracy). Uważa, że aby móc dobrze wykonać swoje zadanie, należy korzystać z doświadczeń innych. Potrzebuje nowych wyzwań i nieustannych zmian. Najatrakcyjniejszymi zawodami dla ekstrawertyka są takie, Copyright by Wydawnictwo Złote Myśli Andrzej Stefańczyk PSYCHOLOGIA..– darmowy fragment – Złote Myśli Andrzej Stefańczyk ● str. 14 które pozwalają mu na kontakt z innymi (np.: przedstawiciel handlowy, sprzedawca, konsultant, itp.). Intuicja kontra zmysłowość Intuicjonista opiera się na swoich przeczuciach, ufając im bardziej niż racjonalnym przesłankom. Denerwuje się, gdy rzeczy są zbyt jasno zdefiniowane, bardziej preferując przybliżenia i uogólnienia. Tworzy intuicyjnie, w natchnieniu, posługując się swoją mocno rozwiniętą wyobraźnią. Intuicjonista w kontakcie z innymi otwarcie mówi o swoich odczuciach, przekonaniach i pomysłach. Z chęcią przyjmuje sugestie innych ludzi uważając, że w ten sposób może wzbogacić swój punkt widzenia. W rozmowie powołuje się na uogólnienia, często używając przenośni i analogii. Swoje znajomości traktuje bardzo optymistycznie, czasem wręcz nierealistycznie. Marzy o „idealnych” znajomościach, nie zwracając uwagi na istniejącą rzeczywistość. W związku z inną osobą wierzy, że zawsze istnieje kompromis i szansa na spełnienie wspólnych marzeń. Intuicjonista zawsze zbliża się do celu okrężną drogą, stale zwracając uwagę na swoje odczucia wewnętrzne. Nawet, jeżeli jakieś pomysły czy działania wydają się nie mieć sensu z racjonalnego punktu widzenia, podejmuje je, gdy jego intuicja da mu wyraźny sygnał. W pracy zawsze stara się znajdować nowe metody rozwiązywania problemów. Lubi zdobywać nowe kwalifikacje i podejmować się coraz to nowych, ciekawych zadań. Preferuje pracę o charakterze innowacyjnym. Rozwiązując jakiś problem, w pierwszym etapie stara się podejść do niego w sposób ogólny, a dopiero po tym wnika w szczegóły. Najatrakcyjniejszymi zawodami dla intuicjonisty są takie, które Copyright by Wydawnictwo Złote Myśli Andrzej Stefańczyk PSYCHOLOGIA..– darmowy fragment – Złote Myśli Andrzej Stefańczyk ● str. 15 pozwalają na posługiwanie się intuicją i wyobraźnią (np.: duchowny, aktor, psycholog, socjolog, doradca, itp.). Zmysłowiec opiera się na obserwacji oraz bezpośrednich doświadczeniach. Denerwuje się, gdy coś dzieje się przypadkowo, woli precyzyjne i prawdziwe informacje. Tworzy z wysiłkiem i trudem. Zachowuje się praktycznie. Ufa bardziej swoim pięciu zmysłom i doświadczeniu, niż intuicji i wyobraźni. Zmysłowiec w kontakcie z innymi stara się dowieść swoich racji, podając fakty, detale oraz przykłady. Z chęcią przyjmuje sugestie innych ludzi bezpośrednio zmierzając do celu, gdyż chce być praktyczny i wiarygodny. W rozmowie często używa szczegółowych opisów. Swoje znajomości często nawet i pesymistycznie. Nie ma złudzeń na temat znajomości sądząc, że wie czego może się po niej spodziewać. W związku z inną osobą oczekuje wspólnego omówienia planów, zanim nastąpi ich realizacja. zawsze traktuje realistycznie, Zmysłowiec zawsze zbliża się do celu w sposób systematyczny, krok po kroku. W pracy zawsze stara się opierać o wcześniej zdobyte doświadczenia. Rozwiązując problemy, szuka sprawdzonych rozwiązań. Nie przepada za zdobywaniem nowych kwalifikacji, raczej stara się używać te, które już posiada. Nie ufa swoim inspiracjom, raczej jest praktyczny. Najatrakcyjniejszymi zawodami dla zmysłowca są takie, które pozwolą mu wykorzystać doświadczenie już posiadane (np.: księgowy, dyrektor, dentysta, pracownik administracji, sekretarka, itp.). Odczuwanie kontra myślenie Odczuciowiec przy podejmowaniu decyzji kieruje się sercem. Jego celem jest życie w harmonii ze światem. Uważa, że warto słuchać Copyright by Wydawnictwo Złote Myśli Andrzej Stefańczyk PSYCHOLOGIA..– darmowy fragment – Złote Myśli Andrzej Stefańczyk ● str. 16 innych, bo z pewnością mają coś istotnego do powiedzenia. Zawsze stara się wczuć w odczucia innych. Jest wyrozumiały i zawsze dostrzega w innych to, co pozytywne. Odczuciowiec w kontakcie z innymi jest towarzyski i spontaniczny. Bardziej istotne dla niego są wzajemne stosunki międzyludzkie oraz sprawy osobiste, niż sama rozmowa. Do wszystkiego podchodzi osobiście i emocjonalnie. Nie kryje swoich uczuć, ale okazuje je wprost. Stara się nie pouczać innych i zachowywać w taki sposób, aby nie prowokować kłótni. Unika rozmów o charakterze negatywnym. Odczuciowiec pracuje efektownie, kiedy udaje mu się osiągnąć harmonię. Zawsze zwraca uwagę na opinię i odczucia ludzi, z którymi współpracuje. Nie krytykuje pomysłów innych, gdyż sądzi, że mogą one być dobre. Najatrakcyjniejszymi zawodami dla odczuciowca są takie, które wciągają ludzi w stosunki osobiste (np.: nauczyciel, bibliotekarz, doradca, duchowny, sekretarka, itp.). Myśliciel posługuje się logiką abstrahując od własnych odczuć. Jego celem jest dojście do prawdy. Zanim podejmie decyzję, analizuje problem bardzo dokładnie. Zawsze ma jakieś obiekcje dotyczące osiągnięć innych ludzi uważając, że w tym co robią nie są dokładni. Lubi sprzeczać się z innymi i wytykać im wady, trudno mu dostrzec w innych pozytywne cechy, woli krytykę negatywów. Ważniejsza dla niego jest sama prawda, niż dyplomacja. Czasami sprawia wrażenie chłodnego, bezlitosnego, a nawet okrutnego. Myśliciel w kontakcie z innymi jest zwięzły, preferuje krótkie, rzeczowe rozmowy od osobistych. Zawsze stara się być obiektywny. Kiedy stara przekonać kogoś do swoich racji, robi to bezosobowo nie zwracając uwagi na emocje innych. Zazwyczaj widzi u innych jedynie wady. Zanim nawiąże z kimś znajomość, stara się znaleźć wystarczającą ilość motywów przemawiających za zawarciem znajomości. Kontroluje swoje Copyright by Wydawnictwo Złote Myśli Andrzej Stefańczyk PSYCHOLOGIA..– darmowy fragment – Złote Myśli Andrzej Stefańczyk ● str. 17 emocje i sposób ich wyrażania. Ma lekceważący stosunek do innych. Nie zdaje sobie sprawy z faktu, że może swoim zachowaniem ranić innych ludzi. Myśliciel w pracy przywiązuje większą wagę do zadań, niż do stosunków międzyludzkich. Do problemów podchodzi na chłodno, analizując je bardzo dokładnie. Kiedy decyduje o czymś nie liczy się z wymaganiami innych. Chętnie krytykuje pracę i pomysły innych, sądząc, że jest to świetna metoda na usprawnienie pracy. Najatrakcyjniejszymi zawodami dla myśliciela są takie, które wymagają logicznej i bezosobowej analizy (np.: adwokat, urzędnik, kierownik, rewident, chemik, itp.). Percepcjonizm kontra racjonalizm Percepcjonista jest spontaniczny i elastyczny. Zawsze stara się dostosowywać do zmieniających się okoliczności. Preferuje pozostawianie spraw niezamkniętych, które wymagają rozwiązania. Bardzo często charakteryzuje go „słomiany zapał”, rozpoczyna jakąś czynność z zapałem, aby po jakimś czasie pozostawić ją niedokończoną. Lubi używać słów podkreślających prawdopodobieństwo („możliwe”, „prawdopodobnie”, „być może”, itp.). Lubi doświadczać różnych nowych rzeczy, chce wszystkiego spróbować. Nie lubi snuć planów na przyszłość, gdyż to go krępuje. Percepcjonista w kontakcie z innymi jest wyrozumiały i tolerancyjny. Lubi niespodzianki i zmieniające się sytuacje. W rozmowie skupia się na formie przekazu, czasem odbiega od aktualnego tematu. Zawsze stara się dostrzegać opcje i nieprzewidywalne ewentualności. Nigdy nie zakłada z góry, że coś jest dobre. Często zawierając znajomości zastanawia się, czy osoba, z którą zawarł znajomość jest odpowiednia. Nie przepada za tradycyjnymi formami znajomości, sądząc, że takie znajomości go krępują i ograniczają. Copyright by Wydawnictwo Złote Myśli Andrzej Stefańczyk PSYCHOLOGIA..– darmowy fragment – Złote Myśli Andrzej Stefańczyk ● str. 18 Percepcjonista w pracy stara się robić wszystko jak najlepiej. Cieszą go możliwości zmiany spraw w ostatniej chwili, nie uznając za zasadne załatwienia jej od ręki. Jeżeli istnieje możliwość pogodzenia pracy z zabawą, zawsze to wykorzystuje. Wszelkie problemy odkłada na później, przynajmniej do momentu, gdy ich rozwiązanie staje się czynnością niezbędną. Nie lubi podejmować krępujących decyzji, a zanim to uczyni, długo się waha. Preferuje swobodny tryb pracy swojej i innych. Najatrakcyjniejszymi zawodami dla percepcjonisty są takie, które umożliwiają mu określenie własnych planów i dużą swobodę działań (np.: aktor, dziennikarz, radca prawny, kelner, wydawca, itp.). Racjonalista jest stanowczy i dobrze zorganizowany. Jest zdecydowany w działaniu i narzuca swoją wolę innym. Postępuje zgodnie z założonym planem działania, zmierzając prosto do celu. Zawsze chce mieć rację i wykonywać wszystko najlepiej. Lubi używać słów podkreślających jego zdecydowanie (np.: „należy”, „trzeba”, „powinni”, itp.). Często sprawia wrażenie, sztywnego i spiętego. Omawiając plany, Racjonalista w kontaktach z innymi jest stanowczy i władczy. Oczekuje od innych, że zmienią swoje nastawienie, jeżeli nie jest ono zgodne z jego oczekiwaniami. zawsze ustala nieprzekraczalne terminy. Najistotniejsze są dla niego wyniki i osiągnięcia. W rozmowie skupia się na treści przekazu. Nigdy nie odbiega od aktualnie omawianego tematu. Jest punktualny i przestrzega wszystkich ustalonych terminów. Jest zwolennikiem tradycyjnych form znajomości, gdyż to daje mu poczucie pewności. Preferuje stabilne i bezpieczne znajomości. Racjonalista w pracy stara się zawsze trzymać przyjętych planów. Lubi, gdy wszystkie jego sprawy są ustabilizowane i zakończone. Skupia się wyłącznie na pracy do czasu jej zakończenia, pomijając możliwość pogodzenia jej z zabawą. Często prowadzi listę spraw do załatwienia, Copyright by Wydawnictwo Złote Myśli Andrzej Stefańczyk PSYCHOLOGIA..– darmowy fragment – Złote Myśli Andrzej Stefańczyk ● str. 19 zaznaczając na niej fakt załatwienia czegoś do końca. Wszystkie problemy stara się rozwiązywać natychmiast, nie odkładając ich na później. Preferuje zorganizowany i ściśle kontrolowany tryb pracy swojej i innych. Najatrakcyjniejszymi zawodami dla racjonalisty są takie, które wymagają dobrego zorganizowania (np.: księgowy, administrator, urzędnik, sędzia, inspektor, itp.). Ogólna charakterystyka typów Aby móc określić swój typ osobowości, w pierwszym kroku należy odpowiedzieć sobie na pytania dotyczące naszych preferencji we wszystkich czterech grupach pobudzania. Jeżeli pojawiają się wątpliwości, należy zastanowić się, które cechy w danej preferencji mają przewagę i te waśnie wybrać. Kombinacja czterech wybranych przez nas preferencji wskaże jeden z szesnastu typów osobowości. Kiedy określimy już jaką mamy preferencję w danej grupie, możemy posługując się odpowiednim zestawieniem, sprawdzić listę cech charakterystyczną dla naszego typu. Każdej preferencji odpowiada odpowiednia litera alfabetu: I – Introwersja (ang. Introvert) E – Ekstrawersja (ang. Extravert) N – Intuicja (ang. iNtuition) S – Zmysłowość (ang. Sensing) F – Odczuwanie (ang. Feeling) T – Myślenie (ang. Thinking) P – Percepcjonizm (ang. Perception) J – Racjonalizm (ang. Judgment) Symbol określający nasz typ. Wystarczy więc złożyć napis z tych liter. Połączenie wskazanych liter w czteroliterową kombinację, daje się odczytać charakterystykę dla swojego typu w poniższej tabelce: Copyright by Wydawnictwo Złote Myśli Andrzej Stefańczyk PSYCHOLOGIA..– darmowy fragment – Złote Myśli Andrzej Stefańczyk ● str. 20 Typ osobowości Charakterystyka ISTJ ISTP ESTP ESTJ ISFJ ISFP ESFP Systematyczny, solidny, sumienny, dokładny, ostrożny, pracowity, realista, staranny, zawsze kończy zadania, ceni hierarchię, trzyma się faktów i detali, dotrzymuje zobowiązań, osiąga cele, dba o utrzymanie status quo. Praktyczny, realista, niezależny, spontaniczny, pilny, analityczny, rzeczowy, logiczny, nie lubi być skrępowany, lubi ryzyko, łatwo przystosowuje się do okoliczności. Zaradny, wylewny, realistyczny, spontaniczny, czujny, energiczny, aktywny, szybki, przekonujący, zręczny, elastyczny, pragmatyczny, lubi żartować, niczym się nie przejmuje. Systematyczny, logiczny, analityczny, obiektywny, bezpośredni, praktyczny, zorganizowany, bezosobowy, konstruktywny, skrupulatny, odpowiedzialny, wydajny, lubi decydować. Oddany, skrupulatny, logiczny, pedantyczny, opiekuńczy, drobiazgowy, cierpliwy, tradycyjny, lojalny, zorganizowany, odpowiedzialny, życzliwy, sumienny, lubi pomagać innym. Troskliwy, łagodny, skromny, rozsądny, spostrzegawczy, lojalny, spokojny, spontaniczny, zgodny, wyrozumiały, współczujący, ufny, otwarty, łatwo przystosowuje się do okoliczności, nie narzuca innym swoich poglądów, ma skłonność do trzymania się na uboczu, szuka harmonii, lubi zapewniać dobre samopoczucie. Przyjazny, wylewny, przyjacielski, towarzyski, rozmowny, wesoły, entuzjastyczny, pozytywnie nastawiony do innych, aktywny, tolerancyjny, łatwo przystosowuje się do okoliczności, lubi żartować, zawsze Copyright by Wydawnictwo Złote Myśli Andrzej Stefańczyk PSYCHOLOGIA..– darmowy fragment – Złote Myśli Andrzej Stefańczyk ● str. 21 Typ osobowości Charakterystyka jest chętny do współpracy, nigdy się nie przejmuje. Solidny, konsekwentny, zorganizowany, serdeczny, towarzyski, bezpośredni, odpowiedzialny, dokładny, skrupulatny, lojalny, wrażliwy, współczujący, tradycyjny, dobrze współpracuje z równie solidnymi ludźmi, chętny do współpracy. Uczuciowy, pracowity, obowiązkowy, współczujący, wytrwały, stanowczy, lojalny, twórczy, idealista, powściągliwy, głęboki, zorientowany na przyszłość, rozumie naturę ludzką, lubi samotność, nie wymaga poświęcania mu dużej uwagi. Twórczy, łagodny, współczujący, obowiązkowy, oddany, powściągliwy, delikatny, lojalny, zamyślony, ciekawy, idealista, łatwo wczuwa się w innych, łatwo przystosowuje się do okoliczności, ma duże poczucie humoru, trudno go rozszyfrować, systematycznie dąży do celu, skupia się na wartościach poświęcając im życie, dąży do osiągnięcia doskonałości, potrafi przyciągać innych wokół wspólnego celu. Spontaniczny, twórczy entuzjastyczny, wszechstronny, niezależny, spostrzegawczy, życzliwy, niespokojny, energiczny, wyrazisty, łatwo dostrzega możliwości, ma dużą wyobraźnię Serdeczny, tolerancyjny, lojalny, idealista, wyrazisty, słowny, odpowiedzialny, miły, energiczny, dyplomatyczny, niespokojny, posiada inicjatywę, entuzjastycznie nastawiony, lubi wspierać innych. Niezależny, wizjoner, krytyczny, przenikliwy, wymagający, logiczny, stanowczy, tajemniczy, teoretyczny, oryginalny, myśli systematycznie, posiada ESFJ INFJ INFP ENFP ENFJ INTJ Copyright by Wydawnictwo Złote Myśli Andrzej Stefańczyk PSYCHOLOGIA..– darmowy fragment – Złote Myśli Andrzej Stefańczyk ● str. 22 Typ osobowości Charakterystyka nowatorskie spojrzenie na rzeczy, stale szuka nowych rozwiązań, ufa we własne możliwości Sceptyczny, logiczny, bezstronny, powściągliwy, spektakularny, precyzyjny, oryginalny, myśliciel, teoretyczny, niezależny, autonomiczny, poznawczy, nie lubi postępować w sposób oczywisty, akceptuje to co uważa za prawdę. Przedsiębiorczy, zdolny, twórczy, niezależny, otwarty, analityczny, teoretyczny, zaradny, pomysłowy, pobudza do myślenia, lubi nowoczesność i kompleksowość, wierzy w swoje zdolności i możliwość pokonywania wyzwań, nie lubi rutyny, potrzebuje swobody działania. Logiczny, analityczny, zdecydowany, twardy, uczciwy, teoretyczny, obiektywny, krytyczny, prostolinijny, wszystko planuje z wyprzedzeniem, pobudza do myślenia, nie potrafi odmawiać, wychodzi na przeciw wyzwaniom. INTP ENTP ENTJ Temperament Temperament jest wrodzonym zespołem cech osobowości człowieka, który określa jego stosunek do otoczenia. Każdy człowiek rodzi się z określonym temperamentem, który w miarę postępującego procesu dojrzewania, pod wpływem interakcji z otoczeniem, podlega powolnym zmianom. Cechy temperamentu w znacznym stopniu określają odporność człowieka na stres. To, co charakteryzuje pojęcie temperamentu to jego: ➔ względna stałość (wszelkie zmiany dokonują się powoli), Copyright by Wydawnictwo Złote Myśli Andrzej Stefańczyk PSYCHOLOGIA..– darmowy fragment – Złote Myśli Andrzej Stefańczyk ● str. 23 ➔ podłoże biologiczne (cechy temperamentu mogą wynikać z genetycznych predyspozycji), ➔ obecność od urodzenia (już niemowlę manifestuje swój temperament). Koncepcją temperamentu zajmowano się od wieków. Pierwszą znaną koncepcję opracował grecki lekarz i filozof Hipokrates w V wieku p.n.e. Odkrył on duże podobieństwo w cechach charakterów badanych przez siebie pacjentów pozwalające mu na wyodrębnienie kilku podstawowych grup różniących się sposobem zachowania. Hipokrates doszedł do wniosku, że ludzie należący do danej grupy, zachowują się podobnie, przez co można z dużym prawdopodobieństwem przewidzieć reakcje osoby należącej do danej grupy na określone sytuacje życiowe. Wyodrębnił on cztery takie grupy: Sangwiników Ludzi, którzy byli optymistami, zachowywali się głośno, spóźniali się i lubili się bawić. Choleryków Ludzi, którzy mieli potrzebę przewodzenia innym i prowadzenia wszelkiego rodzaju debat i sporów. Melancholików Ludzi, którzy mieli potrzebę utrzymania ładu wewnętrznego i zewnętrznego oraz ulegali nastrojom w większym stopniu od innych. Copyright by Wydawnictwo Złote Myśli Andrzej Stefańczyk PSYCHOLOGIA..– darmowy fragment – Złote Myśli Andrzej Stefańczyk ● str. 24 Flegmatyków Ludzi, którzy woleli zajmować pozycję obserwatora, podejmując działanie jedynie, gdy inni o tym decydowali. Hipokrates nawiązując do poglądów Empedoklesa, dotyczącego czterech żywiołów: ognia, wody, powietrza oraz ziemi, wyodrębnił cztery soki organizmu stanowiące naturę ciała. Były nimi: krew, flegma, żółć oraz czarna żółć. Hipokrates uważał, że stan zdrowia człowieka zależy od proporcji tych soków w organizmie. Optymalne proporcje są źródłem zdrowia, a ich brak powoduje choroby. Z kolei przewaga jednego z tych soków, określa rodzaj temperamentu człowieka. 600 lat później inny grecki lekarz Galen, wykorzystując teorię Hipokratesa stworzył pierwszą typologię temperamentu. Wyróżnił i opisał szczegółowo dziewięć temperamentów, będących wariacją czterech podstawowych uzależnionych od soków: ➔ Krwi Jej przewaga odpowiadała sangwinikom (wyraz sanguis w języku łacińskim oznaczał krew). ➔ Flegmy Jej przewaga odpowiadała flegmatykom (wyraz phlégma w języku łacińskim oznaczał flegmę). ➔ Żółci Jej przewaga odpowiadała cholerykom (wyraz cholé w języku łacińskim oznaczał żółć). Copyright by Wydawnictwo Złote Myśli Andrzej Stefańczyk PSYCHOLOGIA..– darmowy fragment – Złote Myśli Andrzej Stefańczyk ● str. 25 ➔ Czarnej żółci Jej przewaga odpowiadała melancholikom (wyraz melas cholé w języku łacińskim oznaczał czarną żółć). Sangwinik to człowiek o żywym i zmiennym usposobieniu. Jest wesoły i spontaniczny. Charakteryzują go płytkie emocje i duża ruchliwość. Potrzebuje dużo miejsca do swojej aktywności. Jest zrównoważony i łatwo dostosowuje się do zmieniających się warunków życia. Choleryk to człowiek gwałtowny, wybuchowy i rozdrażniony. Jest mało wytrwały w działaniu. Charakteryzują go trwałe, choć nieregularne emocje. Jest aktywny i pobudliwy. Brakuje mu opanowania. Melancholik to człowiek bierny. Dominuje w nim smutek. Nie jest odporny na działanie silnych bodźców (mogą one być źródłem zaburzeń w jego zachowaniu). Jego emocje są silne, trwałe i głębokie. Flegmatyk to człowiek mało pobudliwy, ale wytrwały w działaniu. Jest osobą zrównoważoną i powolną. Jego emocje są dość powierzchowne. Jest odporny na działanie silnych i długotrwałych bodźców. Do typologii temperamentów Hipokratesa-Galena odwoływało się wielu współczesnych psychologów: Pawłow, Littauer czy Eysenck. Rosyjski fizjolog, Iwan Pawłow, opracował typologię układu nerwowego. Wysunął on hipotezę, że różnice między jednostkami sprowadzają się do kombinacji ograniczonej liczby właściwości układu nerwowego. Tymi właściwościami są: ➔ Siła procesu pobudzenia Jest to zdolność komórek nerwowych do wytrzymywania długotrwałego lub krótkotrwałego, ale silnego pobudzenia. Copyright by Wydawnictwo Złote Myśli Andrzej Stefańczyk PSYCHOLOGIA..– darmowy fragment – Złote Myśli Andrzej Stefańczyk ● str. 26 ➔ Siła procesu hamowania Jest to łatwość, z jaką układ nerwowy tworzy warunkowe reakcje hamulcowe. ➔ Równowaga procesów nerwowych Jest to stosunek między siłą procesu pobudzenia i siłą procesu hamowania. ➔ Ruchliwość procesów nerwowych Jest to szybkość zmiany jednego procesu nerwowego w drugi. Na podstawie tych właściwości wyodrębnił cztery typy układu nerwowego, odpowiadające klasyfikacji temperamentów Hipokratesa- Gallena: ➔ Typ silny zrównoważony, ruchliwy (sangwinik) Jego układ nerwowy charakteryzuje się dużą siłą, równowagą oraz ruchliwością procesów nerwowych. ➔ Typ silny zrównoważony, powolny (flegmatyk) Jego układ nerwowy charakteryzuje się dużą siłą i równowagą procesów nerwowych przy jednoczesnej małej ruchliwości. ➔ Typ silny niezrównoważony, z przewagą pobudzenia (choleryk) Jego układ nerwowy charakteryzuje się dużą siłą oraz przewagą pobudzenia nad hamowaniem. ➔ Typ słaby (melancholik) Jego układ nerwowy charakteryzuje się słabością procesu pobudzenia, Copyright by Wydawnictwo Złote Myśli Andrzej Stefańczyk PSYCHOLOGIA..– darmowy fragment – Złote Myśli Andrzej Stefańczyk ● str. 27 jak i hamowania oraz małą odpornością na działanie silnych bodźców dodatnich oraz hamulcowych. Rys 2. Typ układu nerwowego i odpowiadające mu temperamenty. Teoria temperamentu PEN (od pierwszych liter wyróżnionych czynników), została opracowana przez niemieckiego psychologa Hansa Eysencka, którą stworzył na podstawie rozważań teoretycznych opisanych w literaturze, wynikach badań innych oraz własnych obserwacji. Eysenck doszedł do wniosku, że struktura osobowości składa się z trzech niezależnych czynników: Copyright by Wydawnictwo Złote Myśli Andrzej Stefańczyk PSYCHOLOGIA..– darmowy fragment – Złote Myśli Andrzej Stefańczyk ● str. 28 • Psychotyczności (P) Ekstawersji (E) • • Neurotyczności (N) Każdy z trzech wymienionych czynników jest skrajną formą pewnej ciągłości między dwoma biegunami. I tak biegunem przeciwstawnym dla psychotyczności jest brak psychotyczności. Biegunem przeciwstawnym dla ekstrawersji jest introwersja (terminy ekstrawersja i introwersja zapożyczył od Junga). Natomiast biegunem przeciwstawnym dla neurotyczności jest równowaga emocjonalna. Poniższa tabelka przedstawia zestawienie cech charakteryzujących jednostki - skrajnie psychotyczne, skrajnie ekstrawertyczne i skrajnie neurotyczne: Jednostka psychotyczna agresywna, chłodna, egocentryczna, bezosobowa, impulsywna, aspołeczna, brak empatii, twórcza Jednostka ekstrawertyczna towarzyska, aktywna, asertywna, poszukująca doznań, beztroska, dominująca, wybuchowa, śmiała Jednostka neurotyczna lękliwa, wpadająca w depresję, z poczuciem winy, z niską samooceną, spięta, markotna, irracjonalna, płochliwa Eysenck odwoływał się do typologii temperamentów Hipokratesa- Copyright by Wydawnictwo Złote Myśli Andrzej Stefańczyk PSYCHOLOGIA..– darmowy fragment – Złote Myśli Andrzej Stefańczyk ● str. 29 Galena, w którym można znaleźć zalążki ekstrawersji i neurotyczności (co obrazuje poniższy rysunek). Rys 3. Związek ekstrawersji i neurotyczności z typologią Hipokratesa- Galena Inteligencja Inteligencję definiuje się najczęściej jako zdolność do uczenia się na podstawie zebranych informacji, umiejętność przystosowywania się do otoczenia oraz zdolność do kontrolowania i rozwijania własnych procesów poznawczych. Inteligencja nie jest pojęciem jednolitym i jedno- płaszczyznowym. Istnieją bowiem różne rodzaje inteligencji, które są wykorzystywane przez ludzi w różnym stopniu. Możemy tu wyróżnić: Copyright by Wydawnictwo Złote Myśli Andrzej Stefańczyk PSYCHOLOGIA..– darmowy fragment – Złote Myśli Andrzej Stefańczyk ● str. 30 ➔ Inteligencję abstrakcyjną (kognitywną) Jest to zdolność do analizowania danych, kojarzenia faktów, wykonywania operacji liczbowych i przekształceń językowych. Ludzie o wysokiej inteligencji abstrakcyjnej szczególnie dobrze radzą sobie z naturą przedmiotów ścisłych (np.: matematyką). ➔ Inteligencję werbalną Jest to zdolność do formułowania wypowiedzi i rozumienia komunikatów płynących od innych (w formie pisemnej lub ustnej), czyli skutecznego komunikowania się jednostki z otoczeniem. ➔ Inteligencja emocjonalna Jest to zdolność rozpoznawania, rozumienia i eksponowania własnych emocji, a także umiejętność oddziaływania na emocje innych. Z pojęciem inteligencji emocjonalnej związane są pojęcia empatii oraz asertywności. ➔ Inteligencja społeczna Jest to zdolność do życia w społeczeństwie (przystosowywania się do otoczenia i oddziaływania na nie). Inteligencja społeczna w pewnym stopniu pokrywa się z inteligencją emocjonalną. ➔ Inteligencja twórcza Jest to zdolność do tworzenia nowych artefaktów kultury (np.: tworzenia nowych pojęć). Ludzie o wysokiej inteligencji twórczej charakteryzują się dużą innowacyjnością i pomysłowością. Copyright by Wydawnictwo Złote Myśli Andrzej Stefańczyk PSYCHOLOGIA..– darmowy fragment – Złote Myśli Andrzej Stefańczyk ● str. 31 Potrzeby Potrzeby to wymagający zaspokojenia czynnik w życiu człowieka, który jest stabilizatorem wewnętrznej motywacji. Według teorii amerykańskiego psychologa Abrahama Maslova, potrzeby mają charakter hierarchiczny. Człowiek zawsze dąży do zaspokojenia swych potrzeb, począwszy od najniższych do najwyższych. Niezaspokojenie potrzeby niższego rzędu sprawia, że zaspokojenie potrzeby wyższego rzędu zostaje utrudnione, a czasem nawet staje się niemożliwe do zaspokojenia. Maslov podzielił potrzeby człowieka na pięć grup, ułożonych zgodnie z kolejnością ich zaspokajania. Mamy więc potrzeby: ➔ Fizjologiczne Głód, pragnienie, oddychanie, sen, seks, itd. ➔ Bezpieczeństwa Potrzeby: pewności, stałości, wolności od lęku, opieki, porządku, prawa, ograniczeń, itd. ➔ Afiliacji Potrzeby: kontaktów międzyludzkich, przynależności, miłości, przyjaźni, czułości, itd. ➔ Szacunku Potrzeby: uznania, prestiżu, osiągnięć, itd. ➔ Samorealizacji Copyright by Wydawnictwo Złote Myśli Andrzej Stefańczyk PSYCHOLOGIA..– darmowy fragment – Złote Myśli Andrzej Stefańczyk ● str. 32 Potrzeby: rozumienia, odczuwania piękna, realizacji zdolności i zainteresowań, realizacji marzeń, itd. Rys 4. Piramida potrzeb Abrahama Maslova 3. Psychika i jej mechanizmy obronne Psychika człowieka stale narażona jest na działanie negatywnych czynników, które powodują narastanie lęków. Takim czynnikiem może być tłumienie wewnętrznych impulsów, odbiegających od norm, czy też przymus przystosowania się do wymogów społecznych. Psychika w obawie przed niepożądanymi z punktu widzenia superego działaniami broni się stosując wszelkiego rodzaju mechanizmy obronne, które wspomagają proces tłumienia własnych popędów i dążeń. Copyright by Wydawnictwo Złote Myśli Andrzej Stefańczyk PSYCHOLOGIA..– darmowy fragment – Złote Myśli Andrzej Stefańczyk ● str. 33 Podstawowa lista mechanizmów obronnych psychiki została opracowana przez Annę Freud (córkę Zygmunta Freuda) i stanowi jeden z czołowych kanonów współczesnej psychologii. Z upływem czasu na podstawie wieloletnich badań, lista ta została poszerzona o kolejne mechanizmy. W dalszej części zostaną omówione następujące mechanizmy obronne: Identyfikacja • • Wypieranie • • Tworzenie objawów • Projekcja Przeniesienie Sublimacja • • Reakcje upozorowane • Unikanie • Racjonalizacja • • Odgradzanie się • Ucieczka w bezsilność • Kreowanie ról • Opancerzanie uczuć Znieczulanie Identyfikacja W procesie kształtowania naszego superego (sumienia), człowiek przyswaja normy, które zapewniają mu poczucie bezpieczeństwa i likwidują lęk przed rzeczywistością. Pierwszymi osobami, które „inicjują” ten proces są rodzice (np.: „Nie dotykaj wrzącej wody.”, „Nie rozmawiaj z nieznajomym.”). Rodzice przekazują dziecku normy moralne, a dziecko poprzez identyfikację przejmuje je od nich. W procesie kształtowania superego uczestniczą nie tylko rodzice, ale również inni. Copyright by Wydawnictwo Złote Myśli Andrzej Stefańczyk PSYCHOLOGIA..– darmowy fragment – Złote Myśli Andrzej Stefańczyk ● str. 34 Są nimi: ➔ krewni (np.: „Słuchaj rodziców, bo oni wiedzą co dla ciebie najlepsze.”); ➔ przyjaciele (np.: „Nie powinniście się spotykać.”, „Jak nie pójdziesz z nami na imprezę, to się do ciebie więcej nie odezwę.”); ➔ nauczyciele (np.: „Nie rozmawiaj na lekcji.”, „Jeszcze raz to zrobisz a dostaniesz naganę.”); ➔ przełożeni („Nie spóźniaj się.”, „Jak nie skończysz na czas, to nie dostaniesz premii.”); ➔ autorytety, których chcemy lub musimy słuchać. Wiele zależy od tego, jak nasze superego ukształtuje się pod ich kierunkiem. Może dojść do takiej sytuacji, gdy zamieni się ono w wewnętrznego tyrana. Wtedy człowiek stanie się niewolnikiem narzuconych norm, które zacznie później wpajać innym. Identyfikacja z osobą kształtującą nasze superego sprawia, że sami zaczynamy kształtować superego innych w podobny lub identyczny sposób. Kiedy odczuwamy bezsilność wobec wymagań autorytetu, narasta w nas lęk przed sankcjami niespełnienia jego oczekiwań (np.: kara cielesna, brak akceptacji, utrata miłości, utrata pracy), a to z kolei powoduje, że akceptujemy i spełniamy te oczekiwania. Następuje identyfikacja z autorytetem. Kiedy sami stajemy się takim autorytetem, zaczynamy stawiać innym wymagania, w taki sam sposób w jaki stawiano je nam. Nieakceptowane wcześniej cechy autorytetu, stają się naszymi cechami. Sztandarowym przykładem jest wojsko. Kiedy żołnierz trafi do wojska, wpajane mu są pewne ścisłe zasady postępowania. Autorytet (dowódca) może znęcać się nad szeregowym żołnierzem. Mimo, że żołnierz nie akceptuje zachowania dowódcy, to w obawie przed konsekwencjami Copyright by Wydawnictwo Złote Myśli Andrzej Stefańczyk PSYCHOLOGIA..– darmowy fragment – Złote Myśli Andrzej Stefańczyk ● str. 35 sprzeciwu, spełnia jego wymagania (wypełnia rozkaz). Stopniowo przejmuje cechy dowódcy i kiedy sam zostaje dowódcą, właśnie poprzez identyfikację przenosi schemat postępowania w stosunku do innych żołnierzy, w taki sam sposób, jak jego wcześniejszy dowódca. Na tej właśnie zasadzie utrzymywana jest hierarchiczna struktura społeczeństwa, w którym istotną rolę pełnią symbole statusu demonstrowane przy każdej możliwej sposobności. Większość ludzi zapomina, że autorytet, który posiadają, jest wynikiem posiadanego symbolu statusu. Taki symbol można porównać do etykietki z napisem określającym rodzaj autorytetu. Przykładowo, wraz z otrzymaniem etykietki „dyrektor” dostajemy również społeczną akceptację do wysuwania wymagań w stosunku do osób noszących etykietkę „pracownik”. Identyfikacja z autorytetem (agresorem) na zasadzie „jak ty mnie, tak ja tobie” (ucisk i krzywda zostają przeniesione na kolejne ofiary) ma miejsce w wielu innych przypadkach, które obserwujemy na co dzień. Przykładowo osoba, nad którą znęcają się w pracy może poprzez identyfikację przenosić schematy postępowania do domu i znęcać się nad domownikami. W patologicznych przypadkach mamy do czynienia ze wzmocnieniem negatywnego oddziaływania poprzez identyfikację. Osoba, nad którą się znęcano, znęca się nad innymi dwa razy mocniej, opierając się na zasadzie „jak ty mi, tak ja tobie, ale dwa razy mocniej”. Przykładem może być sposób zachowania w łańcuchu przełożony-podwładny (obserwując go od najwyższego stanowiska do najniższego) w przypadku, gdy przełożony wymaga od podwładnego czegoś, co jest dla niego trudne do zaakceptowania. Prezes przekazuje dyrektorowi swoje oczekiwania w sposób stonowany („Może pracownicy z pana działu powinni pracować po godzinach.”), dyrektor przekazuje swoje Copyright by Wydawnictwo Złote Myśli Andrzej Stefańczyk PSYCHOLOGIA..– darmowy fragment – Złote Myśli Andrzej Stefańczyk ● str. 36 stanowisko kierownikowi w sposób bardziej stanowczy („Ze względu na szczególną sytuację, liczę, że pana dział będzie pracował ze zwiększoną wydajnością, może po prostu pracownicy powinni zostawać po godzinach.”), kierownik przekazuje pracownikom stanowisko w sposób najbardziej rygorystyczny („W związku z zaistniałą sytuacją będziemy pracować po godzinach, takie jest stanowisko prezesa i moje.”). Mechanizm identyfikacji przyjmuje postać reakcji łańcuchowej, w której nawet agresor jest narażony na oddziaływanie innego agresora. Jak bronić się przed identyfikacją? Identyfikację można przezwyciężyć przez protest i sprzeciw wobec dominacji i wyzysku ze strony autorytetów oraz wobec przymusu przestrzegania norm odgórnych. Nie pozwól, aby inni cię wykorzystywali, walcz o poszanowanie swojej godności i indywidualności, nie identyfikuj się z autorytetami i nie przenoś na innych mechanizmów dominacji. Spróbuj otwarcie spojrzeć w oczy faktom. Jeżeli czujesz, że ktoś cię wykorzystuje i próbuje zniewolić, musisz zareagować. Konfrontacja z autorytetem (np.: szczera rozmowa o swoich odczuciach i o tym, w jaki sposób jesteś traktowany) jest konieczna, nawet jeżeli zakończy się porażką. Przynajmniej wygrasz szacunek do siebie. Wypieranie Kiedy realizacja jakiegoś pragnienia (ze strefy id) staje się niemożliwa (ze względu na zakaz ze strony superego), zostaje ono wyparte ze świadomości do podświadomości. Nie znika jednak całkowicie lecz stara się ponownie przeniknąć do świadomości. Objawia się to często w tzw. „czynnościach pomyłkowych”. Czynnościami są przejęzyczenia (np.: „Na wstępie chciałbym zamknąć posiedzenie.”), pomyłkowymi Copyright by Wydawnictwo Złote Myśli Andrzej Stefańczyk PSYCHOLOGIA..– darmowy fragment – Złote Myśli Andrzej Stefańczyk ● str. 37 przesłyszenia (np.: kiedy ktoś mówi „Nigdy jej nie widziałem.”, a my zrozumiemy „Gdzieś ją chyba widziałem.”), błędach w czasie pisania (np.: piszemy „lubię cię”, a w rezultacie pojawia się napis „nie lubię cię”), czy czytania (np.: kiedy pisze „nie jest zalecane”, a my przeczytamy „jest zalecane”). Utrzymywanie wypartych treści pochłania dużo energii psychicznej, co prowadzi do osłabienia i zahamowania aktywności życiowej. Wypieranie pozwala na zapomnienie o problemach jedynie na jakiś czas, a przetrzymywanie wypartych treści w podświadomości, powoduje wzrost napięcia nerwowego i utratę zdrowia. Mechanizm wypierania jest jednym z najbardziej powszechnych mechanizmów w społeczeństwie. Wynika on z nieumiejętności stawienia czoła nieprzyjemnej, budzącej lęk czy też poczucie winy prawdzie (tzw.: „chowanie głowy w piasek”). Przykładem może być niesprawiedliwe ocenienie ucznia przez nauczyciela. Kiedy uczeń zaczyna się bronić, nauczyciel nie chcąc utracić autorytetu, kara ucznia naganą za złe zachowanie. W tym momencie uczeń dusi w sobie wściekłość i wypiera tendencję do wyrażania sprzeciwu wobec nauczyciela w obawie przed pogorszeniem sprawy. Następnym razem w takiej sytuacji uczeń będzie tłumił w sobie impulsy do przeciwstawiania się nauczycielowi w obawie przed karą. Wyparty protest powróci jednak w postaci narastającej frustracji i zostanie przeniesiony na otoczenie (np.: na rodziców, którzy „i tak nie rozumieją”). Można tu również wspomnieć o praktyce pedagogicznej, polegającej na wypieraniu popędów seksualnych ze świadomości młodych ludzi, w której uważa się przedmałżeńskie współżycie czy onanizm za grzech. Taka praktyka przyczynia się do powstawania mechanizmu wypierania. Młody człowiek w obawie przed posądzeniem go za osobę pozbawioną moralności, wypiera swoje potrzeby, przez co narasta w nim frustracja Copyright by Wydawnictwo Złote Myśli Andrzej Stefańczyk PSYCHOLOGIA..– darmowy fragment – Złote Myśli Andrzej Stefańczyk ● str. 38 (która może przerodzić się w patologiczne zachowania seksualne czy też agresję). Jak bronić się przed wypieraniem? Przede wszystkim należy być czujnym i świadomym. Otwarcie wyrażać swoje uczucia, mówić o swoich pragnieniach i problemach związanych z ich realizacją. Bądź asertywny. Myśl i mów o swoich odczuciach otwarcie. Porozmawiaj z bliskimi, pozwól im wysłuchać twoich problemów i posłuchaj ich rad. Rozwiązanie problemu jest możliwe jedynie, kiedy się nad nim myśli i mówi w sposób otwarty (nie zaś kiedy się go unika). Projekcja Mówi się, że: „Można nie zauważyć źdźbła we własnym oku, ale wolno krytykować belkę w oku innego człowieka.”. Co to oznacza? Oznacza to tyle, że własne wady dostrzegane u innych są przedmiotem ostrej krytyki, bez uszczerbku na własnej osobie. Projekcja jest procesem przeniesienia własnych wad na inną osobę, gdzie można je bezkarnie krytykować (mało kto lubi krytykować siebie). Projekcja nie dotyczy jedynie wad, ale i uczuć, dążeń oraz innych cech (zarówno pozytywnych jak i negatywnych). Pojawia się ona zazwyczaj w następstwie wypierania (treści wyparte przenoszo
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Psychologia wywierania wpływu i psychomanipulacji
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: