Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00073 015604 13842737 na godz. na dobę w sumie
Psychologiczny GPS.Jak zadbać o siebie,stawiać zdrowe granice i tworzyć budujące relacje - ebook/pdf
Psychologiczny GPS.Jak zadbać o siebie,stawiać zdrowe granice i tworzyć budujące relacje - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 142
Wydawca: Infor PL Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-8137-449-1 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> poradniki >> zdrowie
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Zastanawiałeś się, jak to się dzieje, że niektórzy ludzie mają udane związki i są zadowoleni ze swojej pracy, a inni mają wieczne poczucie, że w ich życiu prywatnym i zawodowym wszystko idzie jak po grudzie? To, czy jesteś w pierwszej, czy drugiej grupie nie ma nic wspólnego z tym, że „ten ktoś ma szczęście”, czy też z tym, że „komuś łatwo wszystko przychodzi”. To efekt tego, czy dobrze o sobie myślisz, jak budujesz poczucie własnej wartości, planujesz rozwój i budujesz relacje z innymi.
Jeśli pracujesz za dużo, nie umiesz odmawiać – szefowi, dzieciom, rodzicom, reagujesz złością i agresją na sytuacje konfliktowe – ta książka jest dla ciebie.
To poradnik, który w przystępny sposób mówi, skąd się biorą twoje zachowania, myśli i emocje. Uświadamia ci mechanizmy, które decydują o twoim zachowaniu. Daje narzędzia, by wprowadzać zmiany i zmieniać życie na lepsze, spokojniejsze, szczęśliwsze. Z przykładów innych osób dowiesz się, jak spojrzeć na siebie z obiektywnym dystansem – dlaczego zachowujesz się, myślisz i odczuwasz tak a nie inaczej. Dzięki konkretnym wskazówkom nauczysz się, jak zmieniać swoje życie krok po kroku.
Rekomendacje:
Niezwykle ciekawa, napisana z pasją i oddaniem książka, która może być dla wielu ogromnym wsparciem i drogowskazem w życiu. Autorka zebrała w swojej publikacji bogactwo wiedzy, badań i doświadczeń, które  mogą pomóc w radzeniu sobie z wyzwaniami w pracy zawodowej i codziennym życiu. Pokazuje, czego możemy spodziewać się po sobie, kiedy chcemy zmiany, i co warto wiedzieć, żeby minimalizować rozczarowania i frustracje. Zachęca do pokonywania ograniczających nas przekonań, pokazuje bogactwo opcji rozwoju i daje wskazówki, z czyjej pomocy możemy korzystać. Kiedy mamy uczucie, że czasami w życiu kręcimy się w kółko, warto sięgnąć do tej książki, aby przerwać zaklęty krąg i - jak pisze autorka - zamiast sięgać do horoskopów, skorzystać z rzetelnej wiedzy.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Marta Pawlikowska-Olszta Psycholog pracy i organizacji, doradca HR z kilkunastoletnim doświadczeniem w przygotowywaniu i wdrażaniu polityk zarządzania zasobami ludzkimi, restrukturyzacji, doradz- twie HR oraz w szkoleniach menedżerów i specjalistów pra- cujących w firmach prywatnych i rodzinnych, administracji publicznej i sektorze pozarządowym. Wykładowca na stu- diach magisterskich i podyplomowych. Członek Polskiego Towarzystwa Psychologii Pozytywnej. Jest autorką poradnika dla menedżerów i specjalistów za- rządzania ludźmi „Skuteczny menedżer – Czego nie uczą w szkole o zarządzaniu ludźmi”, rozdziału „Kierunki roz- woju i edukacji przyszłych kadr działów HR” w książce Wy- dawnictwa Infor „Dylematy HR-owców”, a także licznych artykułów w miesięczniku „Personel i Zarządzanie”. Prowa- dzi bloga rozwoju zawodowego dla szefów i pracowników www.jakzarzadzacpoludzku.pl. Niezwykle ciekawa, napisana z pasją i oddaniem książka, która może być dla wie- lu ogromnym wsparciem i drogowskazem w życiu. Autorka zebrała w swojej pu- blikacji bogactwo wiedzy, badań i doświadczeń, które mogą pomóc w radzeniu sobie z wyzwaniami w pracy zawodowej i codziennym życiu. Pokazuje, czego mo- żemy spodziewać się po sobie, kiedy chcemy zmiany, i co warto wiedzieć, żeby mi- nimalizować rozczarowania i frustracje. Zachęca do pokonywania ograniczających nas przekonań, pokazuje bogactwo możliwości rozwoju i daje wskazówki, z czy- jej pomocy powinniśmy korzystać. Kiedy mamy uczucie, że czasami w życiu kręci- my się w kółko, warto sięgnąć do tej książki, aby przerwać zaklęty krąg i – jak pisze autorka – zamiast sięgać do horoskopów, skorzystać z rzetelnej wiedzy. Sebastian Kotow CEO Institute of Behavioral Design Wykładowca psychologii zarządzania w Akademii Leona Koźmińskiego rekomendacje Cena: 69 zł 978-83-8137-406-4 okladka_Psychologiczny-GPS_340-235_grzbiet10.indd 1 23.10.2018 15:58:46 Marta Pawlikowska-OlsztaPSYCHOLOGICZNYGPS Jak zadbać o siebie, stawiać zdrowe granice i tworzyć budujące relacjeMarta Pawlikowska-Olszta PSYCHOLOGICZNYGPS Jak zadbać o siebie, stawiać zdrowe granice i tworzyć budujące relacjeMarta Pawlikowska-Olszta Wydawca : INFOR PL SA Adres: ul. Okopowa 58/72, 01-042 Warszawa www.infor.pl Autor: Marta Pawlikowska-Olszta Redakcja: Marta Sobolewska Korekta: Edyta Kostrzewa Projekt graficzny okładki: Sebastian Bieganik Projekt graficzny książki, DTP: Dominika Raczkowska Biuro Obsługi Klienta: ul. Okopowa 58/72, 01-042 Warszawa Tel. 22 761 31 27, 601 626 666 e-mail: bok@infor.pl Copyright by Wydawnictwo INFOR PL SA Warszawa 2018 ISBN: 978-83-8137-406-4 Druk: MCP Żadna część tej pracy nie może być powielana i rozpowszechniana, w jakiejkolwiek formie ani w jakikolwiek sposób, włącznie z fotokopiowaniem, nagrywaniem na taśmy lub przy użyciu innych systemów, bez pisemnej zgody wydawcy (art. 116, 117 Ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych z dn. 04.02.1994 r.) Wstęp, czyli jak świadomie wykorzystywać wiedzę psychologiczną. . . . . . . . . . . . 7 1. Samoocena, czyli w jakim punkcie rozwoju osobistego się znajdujesz . . . . . . . . 9 2. Instrukcja obsługi, czyli co czuje, myśli i jak działa spełniony człowiek . . . . . . 13 Wybierz dobry sposób budowania poczucia własnej wartości . . . . . . . . . . . . . 14 Zadbaj o podstawowe psychologiczne potrzeby. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20 Przyjmij najprostszą odpowiedź na pytanie, jak działa człowiek. . . . . . . . . . . 27 3. Początek drogi, czyli jak zacząć wychodzić z nieoptymalnych wersji siebie . . . 41 Prawdopodobnie nie jesteś świadomy, że działasz w swoich negatywnych stanach . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 42 Jak radzić sobie z oporem przed zmianą? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 44 Odśwież wiedzę, jak przebiega uczenie się i rozwój . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 48 Pogódź się z tym, że twój dotychczasowy sposób myślenia może być błędny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 52 Wyłap przekonania, które nie pozwalają ci budować pewności siebie i dobrych relacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 55 Pracuj nad dobrym ustawieniem emocjonalnego GPS-a. . . . . . . . . . . . . . . . . . 58 Przerwij błędne koło szkodliwych sposobów radzenia sobie ze stresem . . . . 63 Miej przed oczami możliwe etapy w rozwoju. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 65 Wybierz, dla kogo ta zmiana! . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 67 4. Droga ku spokojowi i asertywności, czyli jak zaprowadzić porządek w swoich wewnętrznych stanach . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 69 Określ, jak powinno działać twoje idealne wewnętrzne trio – Rodzic, Dorosły i Dziecko . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 71 Walcz o siebie i świadomie wybieraj zachowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 74 Daj nowe przekonania i wartości wewnętrznemu Rodzicowi. . . . . . . . . . . . . . 77 Naucz się odróżniać asertywność od agresji i bierności. . . . . . . . . . . . . . . . . . . 80 Przyjmij nową definicję siły . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 82 Przyjrzyj się swoim mocnym stronom . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 84 Obserwuj siebie, ale się nie oceniaj . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 88 Zaglądaj do wyników badań, a nie do horoskopów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 89 Nie zapominaj o emocjach i potrzebach wewnętrznego Dziecka (nawet jeśli masz 95 lat). . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 92 Zmień sposób mówienia do siebie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 94 5. Zdrowe nawyki, czyli jak budować relacje w życiu prywatnym i pracy . . . . . . 97 Obserwuj, z jakiego wewnętrznego stanu komunikują się inni ludzie . . . . . . 98 Zrób remanent wśród ludzi w twoim otoczeniu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 99 5 SPIS TREŚCI Zmień sposób rozmawiania z ludźmi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 103 Wróć do zwrotów grzecznościowych, naucz się asertywnie zgadzać i odmawiać. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 107 Przestań manipulować innymi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 111 Naucz się bronić przed manipulacją. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 116 Unikaj nieoczywistych drzazg w komunikacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 124 Jak zdrowo spierać się z innymi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 127 Dbaj o komunikację i rozwój w pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 131 Dbaj o komunikację i rozwój w roli rodzica . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 137 Dbaj o komunikację i rozwój w roli szefa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 141 Jak ochronić się przed osobami, które nie dają ci prawa do posiadania granic . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 144 6. Ślepe uliczki, czyli co może stać na przeszkodzie dalszemu rozwojowi . . . . . . 153 Jesteś zbyt skupiony na sobie i obsesyjnie udowadniasz, że jesteś wartościowy. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 154 Jesteś zbytnio kontrolujący i czujny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 156 Jesteś zbyt uległy, bezradny i zależny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 158 Zbyt często narzekasz i manifestujesz postawę cierpiętnika. . . . . . . . . . . . . . . 160 Jesteś nadmiernie wrażliwy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 161 Zbytnio odwlekasz działanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 163 Zbyt często rozpamiętujesz przeszłość . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 165 Trzymasz się zbyt negatywnego obrazu siebie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 167 Za bardzo stronisz od innych ludzi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 168 Zachowujesz się w sposób zbyt teatralny i dramatyczny . . . . . . . . . . . . . . . . . . 169 Jesteś zbyt pobłażliwy dla toksycznego środowiska pracy lub związku . . . . . 170 Zaniedbałeś swój organizm pod względem fizycznym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 172 7. Trwała zmiana czyli jak zwiększyć szansę na osiągnięcie zamierzonych efektów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 175 Rozpoznaj swój sposób przywiązywania się do ludzi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 176 Wprowadź więcej luzu, uśmiechu i zabawy w swoje życie . . . . . . . . . . . . . . . . 180 Co warto przestać robić, by odblokować swoje możliwości . . . . . . . . . . . . . . . 184 Co jeszcze warto zacząć robić, żeby poszerzyć opcje rozwoju . . . . . . . . . . . . . 186 Gdzie szukać wsparcia? W czym pomoże ci przyjaciel, coach, psychoterapeuta i psychiatra . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 199 8. Końcowa samoocena, czyli sprawdzamy, na ile czujesz się pewnie, wykorzystując wiedzę o tym, jak działa człowiek. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 207 Warto przeczytać . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 211 6 PSYCHOLOGICZNY GPS WSTĘP czyli jak świadomie wykorzystywać wiedzę psychologiczną Wielu z nas lubi oglądać filmy o tym, jak powstają produkty codziennego użytku. Z zaciekawieniem przyglądamy się, jak powstają klocki Lego, zapałki i piłki teniso- we. A JAK DZIAŁA CZŁOWIEK? Co sprawia, że czuje, działa i myśli w taki, a nie inny sposób? Ta wiedza zaklęta jest w wielotomowych podręcznikach, do których niewiele osób ma dostęp lub cierpliwość. Właśnie to chcę ci pokazać – skąd bierze się nasz sposób myślenia, emocje i dlaczego zachowujemy się w określony sposób. Poznanie tych mechanizmów jest ciekawe samo w sobie, a dodatkowo podpowiada, jak się rozwijać i prowadzić szczęśliwsze życie. Zależy mi na przekazaniu fascynującej wiedzy psychologicznej w  przystępny sposób. Postaram się (choć, nie jest mi łatwo!) omijać skomplikowane terminy i na- zwy teorii. Jeśli szukasz naukowego zaplecza, na końcu książki znajdziesz listę ksią- żek, które polecam – naprawdę warto je przeczytać. Chcę ci pokazać, że przepustką do poprawy jakości życia jest wiedza z zakresu psychologii i… osobista praca nad tym, by dobrze ją wykorzystać. Pokażę, jak po- dejść do własnego rozwoju krok po kroku. Prezentowane rozwiązania przetestowa- łam z dziesiątkami osób podczas kilkunastoletniej kariery jako psycholog pracy. Jeśli uznasz je za wartościowe, możesz dołączyć je do tych, które sam już wypracowałeś. Z radością obserwuję osoby, które nie zajmują się zawodowo psychologią, gdy podczas warsztatów i konsultacji ćwiczą, jak budować owocne relacje oraz lepiej do- gadywać się z innymi. To początkowe przerażenie, gdy uświadamiają sobie, że nie ma gotowych recept na życie. I ten błysk w oczach, gdy zaczynają rozumieć, co dla nich wynika z rzetelnych teorii psychologicznych. 7 Umiejętności i wiedza, które możesz wyłuskać dla siebie z dorobku psychologii, pozwolą ci zmienić proporcje emocji odczuwanych na co dzień – z przewagi lęku, poczucia krzywdy, winy, złości i smutku na przewagę spokoju, pewności swoich wy- borów, większej skuteczności w realizacji celów oraz poczucia, że poradzisz sobie z rzeczami, które ci się przydarzą, a na które nie masz wpływu. Dla mnie nie ma nic lepszego niż widok strumienia wiedzy psychologicznej wymywającego z głowy błędne przekonania. Ten strumień pozostawia za sobą we- wnętrzny spokój i poczucie większej satysfakcji z życia. Włącza świadomość, jak bu- dować szczęśliwsze rodziny i zespoły. Niezwykłe, jak plastyczna jest rzeczywistość i to, w jak dużym stopniu możesz ją formować. Bądź jednak ostrożny, bo możesz ją także zniekształcić swoimi nietrafny- mi osądami, decyzjami i działaniem. Przyjrzymy się bliżej temu ryzyku. Zastanawiałeś się, jak to się dzieje, że niektórzy ludzie mają udane związki i są zadowoleni ze swojej pracy, a inni mają wieczne poczucie, że w ich życiu prywat- nym i  zawodowym wszystko idzie jak po grudzie? Do której z  grup ty należysz? To, czy jesteś w pierwszej, czy drugiej grupie nie ma nic wspólnego z tym, że „ktoś ma szczęście”, „komuś łatwo wszystko przychodzi”. Odpowiedź na to, z jakich powodów u różnych osób występują takie drastyczne różnice w postrzeganiu świata, możesz zaleźć w kilku kluczowych wątkach poruszanych przez psychologów. Zebrałam je dla ciebie w kolejnych podrozdziałach. POZNAJ SIEBIE – przyjrzyj się mechanizmom psychologicznym, które rzą- dzą twoim zachowaniem i determinują twoje decyzje. Pozwoli ci to żyć bardziej świadomie, w zgodzie z sobą i innymi. Niezależnie od wieku zawsze jesteś w stanie zmienić swoje podejście i zachowanie. Możesz wpłynąć na emocje, które odczuwasz, i na sposób, w jaki budujesz relacje z innymi ludźmi. Bywa to trudne, ale przyjęcie odpowiedzialności za to, kim się stajesz, daje z cza- sem wielką osobistą satysfakcję. Okazuje się bowiem, że twoja praca nad sobą (lub jej brak!) wpływa nie tylko na ciebie, ale i na tych, za których jesteś współodpowiedzial- ny – członków rodziny, współpracowników i przyjaciół – oraz na jakość waszego wspólnego życia. Zapraszam do lektury! 8 PSYCHOLOGICZNY GPS 1 SAMOOCENA czyli w jakim punkcie rozwoju osobistego się znajdujesz 9 Zanim przejdziesz dalej, przeczytaj uważnie zdania testu opisujące to, jak funkcjo- nujesz w życiu. Zastanów się nad każdym z nich. Pomyśl o różnych aspektach życia. Przyjrzyj się sobie w pracy, w związku, w relacjach z bliższymi i dalszymi osobami. Pamiętaj, że ludzie są różni, więc nie ma tu dobrych ani złych odpowiedzi. Po prostu szczerze odpowiadaj na pytania. Będziesz wiedział, na czym stoisz przed lekturą. Wróć do przeprowadzonej teraz samooceny po przeczytaniu książki. Jeśli naprawdę nie wiesz, co odpowiedzieć, bo na przykład w zdaniach znajdują się słowa, które nic ci teraz nie mówią, zaznacz (x) i wróć do tego wątku po przeczytaniu całej książki. Skala odpowiedzi: 1 – całkowicie się nie zgadzam 2 – nie zgadzam się 3 – raczej się nie zgadzam 4 – trochę się zgadzam, trochę się nie zgadzam 5 – raczej się zgadzam 6 – zgadzam się 7 – całkowicie się zgadzam x – nie wiem, jak odpowiedzieć na to pytanie 10 PSYCHOLOGICZNY GPS 1. Umiem świadomie budować poczucie własnej wartości. 1 2 3 4 5 6 7 x 2. Wiem, jakie potrzeby psychologiczne muszę mieć zaspokojone, żeby skupić się na rozwoju. 1 2 3 4 5 6 7 x 3. Wiem, jak zarządzić myślami i emocjami, aby sprawnie działać i budować dobre relacje. 1 2 3 4 5 6 4. Moja postawa wobec innych ludzi jest asertywna. 1 2 3 4 5 6 7 7 x x 5. Jestem świadomy wpływu mojego wychowania na to, jak postępuję jako dorosły. 1 2 3 4 5 6 7 x 6. Wiem, jakie psychologiczne przeszkody napotkam, jeśli będę chciał zmienić swój sposób myślenia i działania. 1 2 3 4 5 6 7. Znam skuteczne sposoby radzenia sobie ze stresem. 1 2 3 4 5 6 7 7 x x 8. Wiem, jakie przekonania blokują mój rozwój, a jakie go wspomagają. 1 2 3 4 5 6 7 x 11 SAMOOCENA CZYLI W JAKIM PUNKCIE ROZWOJU OSOBISTEGO SIĘ ZNAJDUJESZ 9. Umiem w sposób asertywny oceniać zachowanie innych ludzi. 1 2 3 4 5 6 10. Rozumiem, co oznaczają dla mnie moje emocje. 1 2 3 4 5 6 7 7 x x 11. Rozpoznaję, jakim zagrożeniem dla mnie są osoby ze zbyt małą empatią. 1 2 3 4 5 6 7 x 12. Wiem, czego powinienem unikać, żeby nie narazić się na psychologiczne problemy. 1 2 3 4 5 6 7 x 13. Mam plan, jakie rzeczy wprowadzić do swojego życia, żeby poszerzyć moż- liwości rozwoju. 1 2 3 4 5 6 7 x Teraz rozsiądź się wygodnie. Niech czas dalszej lektury będzie inspirującą przygodą. Przybliżę ci psychologiczne kwestie, przedstawiając przykłady autentycznych zacho- wań i sposobów myślenia różnych ludzi. Każdy z opisów postaci będzie zawierał ich rzeczywiste historie. Oczywiście imiona i niektóre szczegóły zostały zmienione, aby chronić prywatność tych osób. Nie oceniaj tych ludzi ani siebie. Postaraj się jednak zwrócić na ich zachowania uwagę, bo będziemy do nich wracać w różnych momen- tach książki. Czytając kolejne podrozdziały, spróbuj popatrzeć na siebie z boku. Z zacieka- wieniem przyglądaj się swoim reakcjom. Szukaj wskazówek, które odpowiadają na twoje obecne potrzeby. Zalecam jednak, abyś czytał ten tekst po kolei. Rozmyślając nad kolejnymi wątkami, pamiętaj, aby przypatrywać się sobie wzrokiem życzliwego obserwatora. Wiedza pozyskana z takim nastawieniem i pozbawiona nadmiernej sa- mokrytyki, pozwoli ci po zakończeniu lektury podpisać się pod stwierdzeniami testu samooceny z większą pewnością! 12 PSYCHOLOGICZNY GPS 2 INSTRUKCJA OBSŁUGI czyli co czuje, myśli i jak działa spełniony człowiek 13 WYBIERZ DOBRY SPOSÓB BUDOWANIA POCZUCIA WŁASNEJ WARTOŚCI Przyjrzyj się najbliższej ci osobie, sobie i przypadkowemu przechodniowi. Co oni próbują w życiu osiągnąć? Czy coś was łączy? Tak, jest między wami niewidzialny wspólny mianownik – poczucie godności. Każdy dąży do tego, by czuć się godnie i wartościowo. To nadrzędna potrzeba człowieka. Każdy ją ma i nie zawaha się jej zaspokoić. Lepiej bądź tego świadomy, bo a nuż stoisz komuś (albo sobie!) na drodze do tego celu. Ponieważ poczucie godności i bycia wartościowym jest życiowym priorytetem nas wszystkich, przyjrzyj się teraz temu, jakie ludzie mają sposoby na to, żeby je osiągnąć. Sposób relacyjny Adam ma 42 lata, bardzo się stara, żeby jego praca – kierownika projektu w dużej międzynarodowej firmie – była doceniana przez przełożonych. Chce być postrzegany jako ktoś, kto zasługuje na swoje stanowisko. Bardzo dba, by dla wszystkich było wiadome, jak ważną osobą jest w firmie. Jego gabinet wypełniają oprawione w ramki certyfikaty z zagranicznych szkoleń, na ścianie powiesił swoje zdjęcie z zarządem. Jego biurko i fotel robią wrażenie. Cieszy go też jego nowy służbowy samochód – nikt ze znajomych jeszcze takiego nie ma. Specjalnie parkuje w najbardziej widocznym miejscu – a niech widzą! Adam cieszy się, że praktycznie wszystko to zawdzięcza sobie. W zeszłym tygodniu dostał trzy zaproszenia na prestiżową konferencję branżową. Pójdzie jednak sam. Uważa, że przezornie jest „nie hodować” sobie konkurencji. Ostatnio w firmie jest dużo zmian organizacyjnych, którymi Adam bardzo się stresuje. Dlatego, choć nie wymaga tego obłożenie pracą, zostaje po godzinach, żeby być widzianym przez kierownictwo częściej niż inni kierownicy projektu. Co według ciebie robi Adam, żeby poczuć się godnie? Jak określiłbyś sposób, w jaki buduje poczucie własnej wartości? Jak może się zachować, jeśli staniesz na drodze do zaspokajania przez niego tej nadrzędnej potrzeby? 14 PSYCHOLOGICZNY GPS Adam buduje swoje poczucie wartości przez porównywanie się z innymi i prezen- towanie się jako lepszy niż inni. Ten sposób, nazywany relacyjnym, to pozostałość tego, w jaki sposób Adam budował poczucie wartości… w dzieciństwie. Dzieci po- równują się z innymi na różnych wymiarach. Dążą do tego, aby na jakiejś skali – na przykład wiedzy, ocen w szkole, sprawności fizycznej, liczby posiadanych zabawek, pozycji zawodowej rodziców – wypaść lepiej od rówieśników. To pozwala im poczuć się widocznymi i ważnymi. I o ile jest to całkiem znośny sposób na budowanie poczucia sprawczości i de- finiowania siebie w latach wczesnej młodości, o tyle – jak już pewnie sam czujesz – wraz z wejściem w dorosłość te buty zaczynają być po prostu za małe. Wyglądają groteskowo i coraz mniej wygodnie się w nich chodzi. Żeby podtrzymać poczucie własnej wartości, cały czas musisz, jak Adam, wypadać lepiej niż inni na różnych skalach. W  jego przypadku chodzi o  skale: dyspozycyjności w  pracy, usłużności i przydatności firmie, posiadania pieniędzy i oznak tego, że powodzi mu się mate- rialnie lepiej niż innym. Zastanów się przez chwilę – jak Adam musi się czuć na co dzień? Czy udo- wadnianie codziennie, że jest się najlepszym na skali, jest realnym celem? Jak to wpływa na niego i jakie ma skutki dla jego otoczenia? Jeśli jest tak, że podobnie jak Adam szukasz poczucia własnej wartości i godno- ści przez porównywanie się z innymi, to bardzo prawdopodobne, że jesteś nadmier- nie zależny od opinii otoczenia. Najprawdopodobniej, nie zdając sobie z tego sprawy, zachowujesz się w sposób agresywny lub bierno-agresywny, po to żeby zaniżyć war- tość osób ze swojego otocznia i uzyskać wyższe miejsce na skali. Smutne i straszne? Niestety, prawdziwe. Jeśli masz w  swoim otoczeniu dorosłych, którzy zatrzymali się w  rozwoju na budowaniu poczucia własnej godności przez porównywanie się z innymi, możesz spodziewać się przeróżnych form umniejszania twojej osoby i zaniżania twoich osią- gnięć. Szczególnie w wymiarach, które dla tych osób są szczególnie ważne. Na przykład, jeżeli dla twojego kolegi budującego swoją godność przez porów- nania ważne jest posiadanie samochodu, bo dla niego to na przykład symbol presti- żu, to gdy ty kupisz swój, spodziewaj się z jego strony raczej kąśliwych uwag (niby w dobrej wierze) o nietrafionym wyborze niż docenienia decyzji i radości z zakupu. Tak samo będzie w pracy. Jeśli dla współpracownika bądź przełożonego staniesz się punktem odniesienia (nawet nie wiedząc o tym) np. z racji twoich sukcesów czy kom- petencji, spodziewaj się od niego raczej tego, że cię skrytykuje, zacznie snuć intrygi 15 INSTRUKCJA OBSŁUGI CZYLI CO CZUJE, MYŚLI I JAK DZIAŁA SPEŁNIONY CZŁOWIEK mające na celu pomniejszenie twojej wartości w oczach innych (np. pod pozorem profesjonalnej analizy danego tematu) niż owocnej współpracy. Zastanawiałeś się kiedyś, na czym polega fenomen negatywnych komentarzy w internecie? Wystarczy poczytać te pojawiające się pod różnymi artykułami, aby zdać sobie sprawę, jak prosty jest to sposób, żeby w ułamku sekundy podbić swoje ego czyimś kosztem – wytykając komuś faktyczny lub wydumany błąd. Tak wyglądają relacyjni w akcji. Adam też jest zdolny do takich reakcji. Zauważ, że w opisie nie istnieje jego ze- spół, nie liczy się też to, czym się zajmuje. Adam niczym się nie dzieli, żeby nikogo przypadkiem nie wzmocnić. Ważne jest utrzymanie pozorów i opinia osób, które są wyżej w hierarchii. Jeśli Adam zostanie skrytykowany przez szefa, a potem natknie się na kogoś według siebie słabszego, ta przypadkowa osoba na pewno oberwie. Dla- czego? Bo Adam musi w ten sposób… odzyskać poczucie własnej wartości i istotno- ści. Tak bardzo jest ono niestabilne. Dorośli, którzy nadal zaspokajają swoje poczucie godności, porównując się z in- nymi, mają sami ze sobą dużo problemów. Wiele kłopotów sprawiają też innym. Żyją w ciągłym stresie, gonią za utrzymaniem się w wyimaginowanej czołówce. Agresyw- ne zachowanie jest dla nich niezbędne do zepchnięcia cię z ważnej dla nich skali po- równań. Chodzi im o to, żeby sami mogli zająć na niej jak najwyższe miejsce. Inaczej nie czują się spełnieni i wartościowi. Osoby porównujące się z innymi najbardziej dokuczliwe są w sytuacjach, gdy za- grożone jest ich poczucie godności. I jak się domyślasz, nie chodzi tu o faktyczny stan zagrożenia, ale o subiektywnie postrzegane przez nich ryzyko. Chodzi na przykład o sytuacje, gdy nie radzą sobie w roli szefa, przytłacza ich odpowiedzialność i złożo- ność zadań. Albo gdy stresują ich problemy w prywatnych relacjach, obawiają się, że coś się wydarzy. Wtedy, jak ranne zwierzę, ratują się atakiem. Robią to tylko po to, by podbudować zagrożoną pozycję. Każdy może znaleźć się na celowniku takiej osoby. Nie dlatego, że coś z ich zachowaniem jest nie tak, ale dlatego że zwyczajnie są pod ręką jako dziecko, partner czy pracownik. Sposób autonomiczny Krzysiek ma 38 lat, pracuje jako specjalista obsługi klienta w firmie produk- cyjnej. Stara się, żeby jego praca była wykonana dobrze, choć czasami nie jest to łatwe. Rynek się zmienia, a klienci są coraz bardziej wymagający. Dlate- 16 PSYCHOLOGICZNY GPS go cieszy się, gdy udaje mu się rozwiązać trudny problem związany z zamó- wieniami lub reklamacjami. Krzysiek zaliczył sporo sprofilowanych szkoleń, wprowadza też nowych pracowników do zespołu. Lubi dzielić się wiedzą, któ- rą zdobył w ciągu 15 lat pracy. Jest najstarszy stażem w tej firmie, ale nie mówi o tym współpracownikom. Stara się pomagać kolegom i codzienną pracą po- kazywać, że jest dobrym fachowcem. Jest zadowolony, gdy ktoś pochwali jego sposób pracy albo poprosi o podzielenie się pomysłami na optymalizację. Na- mawia ludzi z zespołu, żeby wszyscy poszli na kurs obsługi nowego programu, który wdrażają, bo to ułatwi pracę całemu zespołowi. Przy biurku ma zdjęcie swojej córki. Krzysiek pilnuje, żeby nie zostawać często po godzinach. Chroni swój prywatny czas, aby móc spędzić go z rodziną i poświęcić na swoje pasje. Od lat fascynuje go lotnictwo. Jak określiłbyś to, w jaki sposób Krzysiek buduje swoje poczucie własnej war- tości? Co robi, żeby poczuć się godnie? Jak może się zachować, jeśli staniesz na drodze do zaspokajania przez niego tej potrzeby? Krzysiek buduje poczucie własnej wartości w sposób autonomiczny. Autonomia to inaczej możliwość stanowienia norm samemu sobie, decydowania o samym sobie. Mężczyzna czuje się wartościowy wtedy, gdy jego cele i zachowania są spójne z waż- nymi dla niego wartościami. Wartości te są jak filtr, przez który przepuszczasz życiowe decyzje. Powinny przez nie przejść tylko te wybory, które spełniają określone przez ciebie wymagania. Mo- żemy przypuszczać, że w przypadku Krzyśka tymi wartościami są: profesjonalizm, zespołowość, dzielenie się wiedzą, równowaga między pracą a życiem prywatnym oraz pasje pozazawodowe. Gdy wkraczasz w dorosłość, budowanie poczucia własnej wartości przez porów- nywanie się z innymi może i powinno zejść na dalszy plan. Tak stało się u Krzyśka. Oczywiście, każdy z nas ma w sobie odrobinę potrzeby relacyjnego wzmocnienia siebie. Świadczy o tym chociażby niegasnąca, ludzka potrzeba pochwał, pozytywnej informacji zwrotnej i uznania. Jeśli jednak rozwijasz się w optymalny dla dorosłej osoby sposób, jest to przyjemny dodatek do wartości i zasad, którymi się kierujesz, a nie cel sam w sobie. Jeśli podążasz tą ścieżką zaspokajania potrzeby godności, na pewno nie pragniesz, żeby inni czuli się gorzej niż ty. W  autonomicznym podejściu do uzyskiwania poczucia godności sprawdzasz na bieżąco, jak twoje zachowanie ma się do wyznawanych przez ciebie wartości. Filtrujesz przez nie to, co decydujesz się w życiu robić, a czego robić nie będziesz. 17 INSTRUKCJA OBSŁUGI CZYLI CO CZUJE, MYŚLI I JAK DZIAŁA SPEŁNIONY CZŁOWIEK Sam stajesz się dla siebie punktem odniesienia. Poza sprawdzeniem, jakie są najlep- sze praktyki w danym temacie, nie potrzebujesz porównywać się z innymi, by wie- dzieć, czy postępujesz zgodnie z wyznawanymi przez ciebie wartościami. Codziennie musisz – bo przecież przymus czucia się godnie nie zanika u nikogo - sprawdzać, czy twoje zachowanie świadczy o tym, że jesteś taki, jaki chcesz być: profesjonalny, uczciwy, rodzinny, lojalny itd. Nie interesuje cię to, czy wypadasz lepiej, czy gorzej od kogoś na jakiejś skali. Znasz kogoś, kto musi być zawsze najuczciwszy, najmądrzejszy, najbardziej lo- jalny? To człowiek relacyjny. Człowiek autonomiczny zaspokaja potrzebę godności w ten sposób, że zachowuje się w sposób uczciwy, mądry i lojalny. Nie potrzebuje się licytować. Nie ogranicza go potrzeba stawiania na swoim i bycia lepszym od innych. To niezwykłe odciążenie na drodze rozwoju. A co, jeśli staniesz na drodze człowieka autonomicznego? Jeśli chce on myśleć o sobie jako o dobrym człowieku, będzie dla ciebie dobrym przyjacielem, wspiera- jącym cię w twoich celach i wartościach. Co za odmiana po osobie, która zaspokaja swoje poczucie wartości w inny sposób. Na tym poziomie gra się w zupełnie inną grę. Niezauważalną dla tych, którzy zostali przy mniej dojrzałym sposobie zaspokajania swojej potrzeby godności. Nie jest to gra, w której tylko jedna osoba może wygrać i być najlepsza. To przygoda, w której możesz zrezygnować z poddawania się presji posiadania racji na rzecz wyboru działań podnoszących twoją wartość i równocze- śnie nieumniejszających wartości innych. Sposób fasadowy Piotrek ma 43 lata, jest nauczycielem wf-u. Czuje, że jego praca ma powa- żanie w miasteczku, w którym mieszka wraz z rodziną. Zdanie sąsiadów jest dla niego bardzo ważne. Nie wyobraża sobie, żeby opuścić niedzielne wyjście do kościoła: bo co by powiedzieli inni? Piotr uważa, że dzisiejsza młodzież jest coraz gorsza, a jego praca niedoceniana finansowo i coraz trudniejsza, bo uczniowie przestali słuchać nauczycieli. Ostatnio kiepsko znosi wybryki mło- dzieży w szkole, więc relaksuje się, pijąc alkohol po pracy. Wtedy się uspokaja. Denerwuje go, że w pracy nie mogą panować takie porządki jak w jego domu. Dzieci i żonę może szybko „ustawić w szeregu”, a w pracy nie może na nikogo podnieść ręki ani nakrzyczeć, choćby sytuacja tego ewidentnie wymagała. Pio- trek uważa, że najważniejsze w życiu jest to, żeby ludzie dobrze go postrzegali i okazywali mu szacunek. 18 PSYCHOLOGICZNY GPS Jak określiłbyś sposób, w jaki Piotrek buduje swoje poczucie wartości? Adam i Krzysiek zaspokajali je odpowiednio w sposób relacyjny i autonomiczny. A co robi Piotrek, żeby poczuć się godnie? Jak może się zachować, jeśli staniesz na jego drodze do zaspokojenia tej nadrzędnej potrzeby? Piotrek korzysta ze sposobu, który jest dla mnie dowodem, że człowiek potrafi zrobić naprawdę wszystko, żeby poczuć się godnie. Możesz nazwać go fasadowym. Polega on na tym, że ktoś udaje – zwykle nieświadomie – że kieruje się wartościami i zaspo- kaja potrzebę godności w sposób autonomiczny. Piotr, choć afiszuje się ze swoją reli- gijnością, postępuje niezgodnie z wartościami, które głosi większość religii. Możemy założyć, że stosuje przemoc wobec rodziny, najprawdopodobniej krzyczy i podnosi rękę na jej członków, co nijak się ma do jego autoprezentacji na zewnątrz. Rytuał zastępuje mu treść prawdziwych wartości. Bądź czujny, gdy masz w otoczeniu osoby, które w ten sposób zaspokajają potrze- bę poczucia się wartościowo. To przebiegłe i mylące, bo wartości w tym sposobie są takim samym rekwizytem jak najnowsze modele samochodów u osób relacyjnych. Jak rozpoznać fasadowych? W przeciwieństwie do osób relacyjnych, które po- równują kryteria materialne (jestem wyższy, bogatszy, mam większy dom) fasadowi porównują wartości (kto jest świętszy, da większy datek na tacę, ma większy firmowy budżet na pomaganie). Będą próbować wciągnąć cię w wyścig, kto jest uczciwszy albo kto jest największym dobroczyńcą w rodzinie. Problem w tym, że fasadowy człowiek, zamiast działać zgodnie z wartościami, wypełnia tylko puste rytuały. Podpowiedzią, że masz do czynienia z osobą fasadową, może być to, że towarzyszą jej często nega- tywne emocje. Zawiść, zazdrość, złość na innych i frustracja, które są rzadkie u osób, które zaspokajają swoje poczucie wartości w sposób autonomiczny. ĆWICZENIE Poznałeś trzy sposoby zaspokajania poczucia własnej wartości. Zastanów się, który z nich najczęściej stosujesz? Który chciałbyś stosować częściej w przy- szłości? Jakie odczujesz skutki, gdy zmienisz go na inny? Zastanów się, co mo- żesz zrobić, żeby wyrwać się z porównywania siebie z innymi lub udawanymi wartościami, szczególnie gdy większość ludzi z twojego otoczenia zaspokaja potrzebę poczucia się wartościowym w sposób relacyjny (jak Adam) lub fa- sadowy (jak Piotrek). Co możesz zrobić, żeby otoczyć się osobami takimi jak 19 INSTRUKCJA OBSŁUGI CZYLI CO CZUJE, MYŚLI I JAK DZIAŁA SPEŁNIONY CZŁOWIEK Krzysiek, zaspokajającymi ją w sposób autonomiczny? Zapisz pierwsze pomy- sły, jakie przychodzą ci do głowy: ……………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………… ZADBAJ O PODSTAWOWE PSYCHOLOGICZNE POTRZEBY Wiesz już, że każdy człowiek dąży do tego, aby czuć się godnie, i robi wszystko, by poczuć się wartościowo. Aby stać się najlepszą wersją siebie, warto, żebyś ćwiczył się w budowaniu poczucia wartości w sposób autonomiczny. Zdefiniuj swoje wartości i przypilnuj, aby twoje zachowanie w codziennym życiu było z nimi zgodne. Oprócz poczucia się godnie do spokojnego życia i rozwoju potrzebujesz jeszcze za- spokojenia 5 kluczowych psychologicznych potrzeb. Są to: 1. Potrzeba bezpiecznego przywiązania do innych ludzi. 2. Potrzeba autonomii, kompetencji i tożsamości. 3. Potrzeba wolności wyrażania prawdziwych potrzeb i emocji. 4. Potrzeba spontaniczności i zabawy. 5. Potrzeba posiadania realistycznych granic i samokontroli. Krzysiek (jako osoba autonomiczna) należy do szczęśliwców, którzy wszystkie te po- trzeby mieli zaspokojone w dzieciństwie. Dlatego robi w życiu swoje. Przyjrzyj się pięciu osobom, u których nie zostały one wtedy zaspokojone. Przeczytaj, z czym się borykają, i spróbuj odgadnąć, która z potrzeb była i jest u nich potraktowana po macoszemu. 20 PSYCHOLOGICZNY GPS POTRZEBA BEZPIECZNEGO PRZYWIĄZANIA DO INNYCH LUDZI Dominika wiecznie czuje się odrzucona. Ma trudności w budowaniu stabil- nych związków. Jest nieufna i obawia się skrzywdzenia. Brakuje jej ciepła, pozytywnych emocji i poczucia zrozumienia. Uważa, że nikt jej nie chroni. Czuje się gorsza od innych. Przemyka cicho korytarzem, wycofuje się z grupy, bo czuje się niezręcznie w towarzystwie. Ma poczucie inności i boi się krytyki. U Dominiki nie została zaspokojona pierwsza kluczowa potrzeba: bezpieczne- go przywiązania do innych ludzi. Członkowie jej rodziny są zdystansowani, wręcz chłodni emocjonalnie. Gdy przychodziła do matki ze swoimi problemami, tej często zdarzało się wybuchać złością, a ojciec był prawie cały czas wycofany. Miała wraże- nie, że zwraca uwagę na wiele spraw, ale na pewno nie na córkę. Dominika nie miała na kim wesprzeć się w rodzinie. Nie miała skąd zaczerpnąć emocjonalnej bliskości i wsparcia, tak potrzebnych wszystkim ludziom. WSKAZÓWKA Jeśli jesteś podobny do Dominiki, żeby prowadzić zdrowe, dojrzałe i pełne spełnie- nia życie, musisz wykształcić w sobie szeroko rozumiane poczucie bezpieczeństwa. Dostrzeż w swoim otoczeniu osoby, na których możesz polegać. Wyrób w sobie prze- konanie, że ludzie się o ciebie troszczą. Otaczaj się tymi, którzy akceptują cię takim, jaki jesteś. Bez tego trudno budować relacje i poczucie wartości. ĆWICZENIE Komu mogę zaufać? Na kogo mogę liczyć? Z kim mogę swobodnie spędzić czas, być sobą i się nie stresować? ……………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………… 21 INSTRUKCJA OBSŁUGI CZYLI CO CZUJE, MYŚLI I JAK DZIAŁA SPEŁNIONY CZŁOWIEK POTRZEBA AUTONOMII, KOMPETENCJI I TOŻSAMOŚCI Wiktor ma spore problemy, żeby określić, kim właściwie jest. Ma poczucie, że z niczym sobie nie radzi. Uważa się za gorszego od innych. Nadmiernie anga- żuje się w relacje. Swoją samoocenę buduje na pytaniu, czy inni go lubią. Jest bardzo podatny na zranienie. U Wiktora nie została zaspokojona potrzeba autonomii, kompetencji i tożsamości. Ro- dzina podważyła jego wiarę w siebie. Matka, która wychowywała go samotnie, nadal wyręcza go w wielu sprawach. Przygotowuje mu jedzenie, wybiera ubrania i podejmuje za niego różne życiowe decyzje. Chłopak prawie żadnej rzeczy nie robił samodzielnie, bez konsultacji z nią. Jej nadopiekuńczość przeplatała się ze wzbudzaniem w synu po- czucia winy za jej samopoczucie. Często słyszał, jak ona wiele dla niego poświęciła. WSKAZÓWKA Żeby w dorosłym życiu radzić sobie sprawnie, buduj aktywnie poczucie własnej sku- teczności. Nie polegaj tylko na zdaniu innych, zacznij pracować nad tym, aby zacząć wierzyć własnym słowom. Stwórz wewnętrzną pewność (ale nie butę), że gdy podej- mujesz decyzję o zrobieniu czegoś, będziesz w stanie doprowadzić to do końca. Bądź dla siebie cierpliwy, ale konsekwentnie dąż do bycia niezależnym. Nabywaj nowe umiejętności, ucz się nowych rzeczy. Doceniaj to, co dotychczas zrobiłeś, i daj sobie przyzwolenie, żeby poczuć się z tego zadowolonym. Żeby osiągać spełnienie, musisz mieć możliwość samodzielnego decydowania o swoich celach i umieć je zrealizować. ĆWICZENIE Zapisuj swoje doświadczenia na mentalnym twardym dysku. Odpowiedz na pytania: co umiem? Co wiem? W czym jestem dobry? Czego chcę się podjąć i doprowadzić do końca, żeby poczuć się sprawnym i skutecznym? ……………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………… 22 PSYCHOLOGICZNY GPS
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Psychologiczny GPS.Jak zadbać o siebie,stawiać zdrowe granice i tworzyć budujące relacje
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: