Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00282 011004 7495607 na godz. na dobę w sumie
Public relations w jednostce samorządu terytorialnego - ebook/pdf
Public relations w jednostce samorządu terytorialnego - ebook/pdf
Autor: , Liczba stron: 250
Wydawca: C. H. Beck Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-255-3098-3 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Obecnie instytucje publiczne, zwłaszcza jednostki samorządu terytorialnego, chcąc nawiązać prawidłowe relacje z interesariuszami opinii publicznej, kształtować warunki partycypacji społecznej i realizować idee społeczeństwa obywatelskiego, muszą prowadzić działalność public relations. Autorzy książki – na podstawie własnych badań – przedstawiają diagnozę działalności PR w samorządach terytorialnych, a następnie wskazują, jak należy ją realizować, jakie funkcje i zadania powinna spełniać oraz jakie narzędzia i instrumenty komunikowania się można w tym celu wykorzystywać. Publikacja składa się z części teoretycznej, uwzględniającej specyfikę public relations jednostek samorządu terytorialnego, oraz z części empirycznej, zawierającej raport z przeprowadzonych w tych jednostkach badań. Ostatni rozdział poświęcony jest zagadnieniom etycznym, omawianym zarówno w aspekcie teoretycznym, jak i praktycznym.

Recenzowana praca odznacza się wysokimi walorami merytorycznymi i metodycznymi. (...) Problematyka PR należy do ważnych kwestii analizowanych we współczesnym piśmiennictwie nauk o zarządzaniu. Z tego punktu widzenia recenzowaną pracę uznać należy za udaną próbę syntezy tego, co najważniejsze i najbardziej aktualne w zakresie tej problematyki. (...) Autorzy dogłębnie przeanalizowali relacje jednostek samorządu terytorialnego z interesariuszami opinii publicznej, uzupełniając to wynikami badań. Szczególnie cennym jest fakt, że książka została oparta na polskich realiach, z myślą o polskich władzach lokalnych, mając na uwadze praktykę i przyszłość PR w tym obszarze w Polsce. (...) Podsumowując, opiniowany projekt uważam za bardzo interesujący, wręcz nowatorski.

Prof. dr hab. Łukasz Sułkowski

Publikacja kierowana jest zarówno do pracowników naukowych, wykładowców i studentów studiów licencjackich, magisterskich i doktoranckich na specjalności lub kierunkach: public relations, zarządzania i zarządzania publicznego, jak i do praktyków public relations, zwłaszcza pracowników jednostek samorządu terytorialnego.

Zespół autorski tworzą pracownicy naukowo-dydaktyczni Katedry Zarządzania Publicznego i Nauk Społecznych Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach.

Znajdź podobne książki

Darmowy fragment publikacji:

Redakcja naukowa Anna Adamus-Matuszyƒska, Agata Austen Public relations w jednostce samorzàdu terytorialnego Public relations w jednostce samorzàdu terytorialnego Autorzy Anna Adamus-Matuszyƒska Agata Austen Bogumiła Baraƒska Autorzy Katarzyna Burda-Âwierz Adriana Paliwoda Aldona Fràczkiewicz-Wronka Joanna Perzyƒska Michał Kapias Dorota Furmanek Paweł Kocoƒ Anna Chojnacka Dariusz Kubok Aleksander Lipski Renata Maçkowska ks. Grzegorz Polok Redakcja naukowa Anna Adamus-Matuszyƒska, Agata Austen Public relations w jednostce samorzàdu terytorialnego Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 2011 4 Spis treści Wydawca: Joanna Perzyńska Redaktor merytoryczny: Gra(cid:268)yna Nowak Projekt okładki i stron tytułowych: GRAFOS Ilustracja na okładce: GRAFOS/istockphoto.com/yystom Seria: Zarządzanie Recenzent: prof. dr hab. Łukasz Sułkowski Publikacja dofi nansowana przez Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach © Wydawnictwo C.H. Beck 2011 Wydawnictwo C.H. Beck Sp. z o.o., ul. Bonifraterska 17 00-203 Warszawa, tel. (22) 33 77 600 Skład i łamanie: IGAWA Ireneusz Gawliński Druk i oprawa: Elpil, Siedlce ISBN 978-83-255-3097-6 ISBN e-book: 978-83-255-3098-3 Spis treści 5 Spis treści Wprowadzenie ........................................................................................................................... 9 Rozdział 1. Public relations jako funkcja zarządzania przestrzenią publiczną ........... 13 1.1. Wstęp ............................................................................................................................ 13 1.2. Nieodzowność refl eksji fi lozofi cznej w badaniach nad przestrzenią publiczną ...................................................................................................................... 15 1.3. Istota zarządzania publicznego ................................................................................ 20 1.4. Potrzeba budowania wizerunku organizacji publicznej jako historycznie uwarunkowany kierunek rozwoju jednostki samorządu terytorialnego ........... 22 1.5. Specyfi ka komunikowania się organizacji publicznych z otoczeniem ............... 25 1.6. Proces budowania wizerunku instytucji publicznej .............................................. 31 1.6.1. Wizerunek – współczesna rola i znaczenie w przestrzeni publicznej ...... 31 1.6.2. Budowanie wizerunku ..................................................................................... 37 1.6.3. Etapy opracowywania programu public relations dla jednostki 1.7. Podsumowanie. Strategie public relations jednostek samorządu terytorialnego .............................................................................................................. 41 Pytania ................................................................................................................................... 43 Zalecana literatura ............................................................................................................... 43 samorządu terytorialnego ............................................................................... 38 Rozdział 2. Przestrzeń publiczna i jej znaczenie dla funkcjonowania jednostki samorządu terytorialnego .................................................................................. 44 2.1. Wstęp ............................................................................................................................ 44 2.2. Wpływ jednostki samorządu terytorialnego na jakość przestrzeni publicznej ....... 50 2.3. Przestrzeń medialna a jednostka samorządu terytorialnego ............................... 58 2.4. Public relations samorządu a przestrzeń publiczna .............................................. 60 2.5. Podsumowanie ............................................................................................................ 66 Pytania ................................................................................................................................... 67 Zalecana literatura ............................................................................................................... 67 Rozdział 3. Public relations w kształtowaniu warunków partycypacji społecznej .... 68 3.1. Zadania i funkcje samorządu w realizacji idei społeczeństwa obywatelskiego ...... 68 3.1.1. Partycypacja społeczna w funkcjonowaniu samorządu lokalnego ........... 68 3.1.2. Społeczeństwo obywatelskie a samorząd terytorialny ............................... 70 3.1.3. Społeczeństwo obywatelskie jako forma realizowania umowy 3.1.4. Jednostki samorządu terytorialnego a organizacje i stowarzyszenia pozarządowe: niewiedza, nieufność, niechęć .............................................. 78 3.2. Znaczenie samorządu terytorialnego w realizacji zasad demokracji ................ 82 3.3. Zadania i funkcje jednostek samorządu terytorialnego w realizacji aktywności społeczności lokalnej ............................................................................. 89 3.4. Rola public relations w funkcjonowaniu samorządu terytorialnego .................. 94 społecznej ........................................................................................................... 72 6 Spis treści 3.4.1. Społeczny ład informacyjny ............................................................................ 94 3.4.2. Public relations jednostki samorządu terytorialnego a partycypacja społeczna ............................................................................................................ 97 3.4.3. Cele polityki komunikacyjnej ......................................................................... 98 3.4.4. Współpraca z trzecim sektorem ...................................................................... 102 3.4.5. Public relations w procesie podejmowania decyzji jednostki samorządu terytorialnego .................................................................................................... 104 3.5. Podsumowanie ............................................................................................................ 111 Pytania ................................................................................................................................... 113 Zalecana literatura ............................................................................................................... 113 Rozdział 4. Budowanie relacji jednostki samorządu terytorialnego z interesariuszami ............................................................................................... 115 4.1. Wstęp ............................................................................................................................ 115 4.2. Otoczenie organizacji publicznych ........................................................................... 115 4.3. Interesariusze a zarządzanie organizacją publiczną ............................................. 119 4.4. Podstawy teorii interesariuszy.................................................................................. 122 4.5. Analiza interesariuszy jako podstawa budowania strategii public relations w jednostce samorządu terytorialnego .................................................................... 125 4.6. Podsumowanie ............................................................................................................ 137 Pytania ................................................................................................................................... 138 Zalecana literatura ............................................................................................................... 138 z otoczeniem wewnętrznym ..................................................................................... 153 5.3.1. Wewnętrzne public relations........................................................................... 153 5.3.2. To(cid:268)samość i kultura organizacji ..................................................................... 153 5.3.3. Wewnętrzne public relations – defi nicje i narzędzia ................................... 156 5.3.4. Specyfi ka wewnętrznego public relations jednostki samorządu terytorialnego .................................................................................................... 158 Rozdział 5. Narzędzia i instrumenty komunikowania się jednostki samorządu terytorialnego w przestrzeni publicznej ......................................................... 139 5.1. Wstęp ............................................................................................................................ 139 5.2. Ustawa o samorządzie terytorialnym i obowiązek informacji publicznej ......... 140 5.2.1. Wprowadzenie .................................................................................................. 140 5.2.2. Wybrane zagadnienia z ustawy o samorządzie terytorialnym ................. 140 5.2.3. Ustawa o informacji publicznej....................................................................... 147 5.2.4. Praktyka komunikowania w jednostkach samorządu terytorialnego ...... 151 5.3. Narzędzia komunikowania się jednostek samorządu terytorialnego 5.4. Narzędzia komunikowania się jednostek samorządu terytorialnego jednostki samorządu terytorialnego .............................................................. 166 5.5. Podsumowanie ............................................................................................................ 172 Pytania ................................................................................................................................... 173 Zalecana literatura ............................................................................................................... 173 z otoczeniem zewnętrznym ....................................................................................... 162 5.4.1. Wprowadzenie .................................................................................................. 162 5.4.2. Narzędzia pierwotne stosowane w programach public relations 5.4.3. Narzędzia wtórne stosowane w programach public relations 5.4.4. Narzędzia public relations zewnętrznego wykorzystywane przez instytucji samorządowych ............................................................................... 163 instytucji samorządowych ............................................................................... 164 Spis treści 7 w świetle obowiązujących regulacji prawnych ............................................ 184 Rozdział 6. Wartości etyczne fundamentem demokratycznej to(cid:268)samości jednostki samorządu terytorialnego ............................................................... 174 6.1. Wstęp ............................................................................................................................ 174 6.2. Personalistyczny wymiar społeczeństwa jako podstawa demokracji ................. 176 6.3. Etyczny wymiar funkcjonowania jednostki samorządu terytorialnego ............. 181 6.3.1. Etyka jednostki samorządu terytorialnego etyką zawodową .................... 181 6.3.2. Etyka pracownika jednostki samorządu terytorialnego 6.3.3. Fundamentalne wartości i postawy etyczne pracownika jednostki 6.3.4. Podstawowe instrumenty kształtowania postaw etycznych 6.4. Aspekty podejmowania decyzji urzędników samorządowych w warunkach odpowiedzialnego samorządu terytorialnego ............................................. 196 6.5. Podsumowanie ............................................................................................................ 199 Pytania ................................................................................................................................... 201 Zalecana literatura ............................................................................................................... 201 demokracji w kontekście zadań społecznej odpowiedzialności .......................... 194 6.4.1. Dylematy włodarzy związane z decyzyjnością w ustroju 6.4.2. Idea dobra wspólnego w przestrzeni działań społecznie demokratycznym .............................................................................................. 195 samorządu terytorialnego ............................................................................... 185 pracowników jednostki samorządu terytorialnego ..................................... 188 Wnioski i rekomendacje .......................................................................................................... 202 Załączniki ................................................................................................................................... 213 Załącznik 1. Kwestionariusz wywiadu ............................................................................ 215 Załącznik 2. Aneks ............................................................................................................... 225 Bibliografi a ................................................................................................................................. 231 Słowniczek ................................................................................................................................. 243 Indeks rzeczowy ........................................................................................................................ 247 Wprowadzenie 9 Wprowadzenie W wielu krajach, w tym tak(cid:268)e w Polsce, daje się zauwa(cid:268)yć niewystarczający poziom satysfakcji ze sposobu świadczenia usług publicznych, a tak(cid:268)e niski poziom zaufania do aparatu rządzącego, w tym do jednostek administracji publicznej. Zjawiska te stanowią powa(cid:268)ny problem zarówno dla władz, jak i społeczeństwa [Bryce, 2009, s. 951–969; Peri, 2007]. Z tego powodu sektor publiczny przechodzi wiele fundamentalnych reform, których celem jest zwiększenie jego efektywności. Istotą reformowania sektora administracji publicznej jest decentralizacja, czyli przekazanie jak największej liczby zadań samorządowi terytorialnemu i uczynienie go jednostką odpowiedzialną za i przed społecznością lokalną. Zgodnie z zało(cid:268)eniami reformy samorządu terytorialnego, która została dokonana w Polsce po transformacji ustrojowej w 1989 r., jednostka samorządu terytorialnego jest związkiem lokalnego społe- czeństwa powołanym do samodzielnego wykonywania administracji publicznej, a zarazem wyposa(cid:268)onym w materialne środki umo(cid:268)liwiające realizację na- ło(cid:268)onych nań zadań. Ogół mieszkańców jednostki samorządu terytorialnego stanowi na mocy prawa wspólnotę samorządową, a jej istotą jest zarządzanie sprawami publicznymi przez samych zainteresowanych. Zwiększenie poziomu odpowiedniości usług – i tym samym wzrost satysfakcji obywateli – wymaga zastosowania mechanizmów partycypacji publicznej, czyli procesów, które anga(cid:268)ują obywateli w proces podejmowania decyzji. Zmienił się przy tym kontekst, w jakim ów proces zaanga(cid:268)owania przebiega, gdy(cid:268) dzisiaj sfera publiczna nie ma formy greckiej Agory czy rzymskiego Forum – miejsca zgromadzeń obywateli i sporów publicznych. Sfera publiczna to nowa przestrzeń komunikowania: wirtualna, pośrednia, bezosobowa, czasem anonimowa, w której jednostka odgrywa zupełnie inną rolę ni(cid:268) w czasach staro(cid:268)ytnych. Współczes- na sfera publiczna ujawnia nowe oblicze debaty publicznej oraz nową rolę jej uczestników. Jako sfera działań ludzkich wią(cid:268)e się z ró(cid:268)norodnymi relacjami międzyludzkimi. Jednostki samorządu terytorialnego są jednymi z podmio- tów tworzących przestrzeń publiczną. Oprócz nich mo(cid:268)na wskazać inne, takie jak: jednostka w znaczeniu osobowym, organizacje gospodarcze, organizacje pozarządowe, organizacje administracji państwowej, media oraz społeczności lokalne. Jednostka samorządu terytorialnego w aspekcie procesu komunikowania w przestrzeni publicznej to zarówno organ reprezentujący daną wspólnotę, jak i sama wspólnota. Doświadczenia JST wskazują na konieczność anga(cid:268)owania obywateli w proces decyzyjny [Martin, Boaz, 2000, s. 47–53], dlatego te(cid:268) coraz więcej z nich dostosowuje podejmowane działania do oczekiwań i postaw społecznych poprzez zbli(cid:268)enie 10 Wprowadzenie organizacji do ludzi, którym słu(cid:268)y, i zwiększenie dbałości o jakość komunikowania się w przestrzeni publicznej [Schiavo-Campo, McFerson, 2008, s. 357–382]. Partycypacja obywateli w procesie rządzenia i dostęp do informacji są kluczo- wymi elementami utrzymywania wiarygodności działań jednostek samorządu terytorialnego. Innymi słowy, zaanga(cid:268)owanie obywateli jest warunkiem ko- niecznym demokracji i podstawą istnienia społeczeństwa obywatelskiego [Frost, 2003, s. 87–104]. Zgodnie z nurtem New Public Management jednostki samorządu terytorialnego powinny się konsultować z interesariuszami, zwiększając stopień reagowania na potrzeby i na oczekiwania odbiorców usług, co powinno się przeło(cid:268)yć na wzrost poziomu zaufania [Denhart, Denhart, 2000, s. 549–559], poniewa(cid:268) w tych obszarach działania, gdzie zaanga(cid:268)owanie publiczności jest większe, jednostki te odnoszą większe sukcesy ni(cid:268) tam, gdzie poziom zaanga(cid:268)owania jest ni(cid:268)szy [Putnam, 1995a, s. 65–78]. Realizacja idei partycypacji publicznej wymaga przede wszystkim komunikowania się jednostek samorządu terytorialnego z otoczeniem, a szerzej – budowania właściwych relacji. Przedkładana publikacja stanowi wynik prac podjętych w ramach badań sta- tutowych Katedry Zarządzania Publicznego i Nauk Społecznych Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach. Podjęto w niej próbę analizy relacji jednostek samorządu terytorialnego z interesariuszami w przestrzeni publicznej, wskazania po(cid:268)ądanych standardów komunikowania oraz roli mediów w tak rozumianej sferze publicznej. W tym celu sformułowano przedstawione ni(cid:268)ej pytania badawcze. 1. Jakie jest znaczenie współczesnej przestrzeni publicznej i jakie są jej podmioty? 2. W jaki sposób public relations wpływa na tworzenie warunków partycy- pacji publicznej? 3. W jaki sposób jednostka samorządu terytorialnego buduje relacje z intere- sariuszami? 4. Jakie narzędzia są wykorzystywane w procesie komunikowania się jednostki samorządu terytorialnego z interesariuszami w przestrzeni publicznej? 5. W jaki sposób standardy etyczne wpływają na praktykę działania JST? W celu uzyskania odpowiedzi na postawione pytania badawcze przeprowadzo- no kwerendę literatury przedmiotu, a tak(cid:268)e badania terenowe z wykorzystaniem kwestionariusza ankiety, doręczanego przez ankieterów, zawierającego zarówno pytania otwarte, jak i pytania zamknięte, w których zamieszczono kafeterię bąd(cid:266) te(cid:268) proszono o określenie siły danego zjawiska1. Dobór próby był doborem celowym, którego podstawą było uwzględnienie wszystkich trzech poziomów samorządu terytorialnego w Polsce. Terytorialnie badania objęły swoim zasięgiem wszystkie urzędy marszałkowskie (16), a dla potrzeb zbadania poziomu powiatu i gmin wybrano województwo śląskie, w którym poddano analizie wszystkie jednostki powiatowe (urzędy powiatowe oraz urzędy miast na prawach powiatu –36), a tak(cid:268)e urzędy gmin (ze 167 gmin województwa śląskiego przyjęto do ana- lizy 143 ankiety). Dane empiryczne zgromadzono w latach 2009–2010. Biorąc pod uwagę regulacje prawne oraz funkcje publiczne pełnione przez instytucje reprezentujące społecz- ność lokalną, w badaniu zało(cid:268)ono, (cid:268)e strategie public relations dotyczą instytucji 1 Zob. załącznik 1 – kwestionariusz wywiadu. Wprowadzenie 11 jako takiej, to znaczy urzędów reprezentujących daną społeczność, a efekty jej stosowania w praktyce wspierają budowanie wizerunku całego miasta czy regionu. W poszczególnych rozdziałach skupiono się kolejno na: wyjaśnieniu koniecz- ności kształtowania wizerunku organizacji publicznej w kontekście przyjęcia paradygmatu zarządzania publicznego, znaczeniu przestrzeni publicznej i jej filozoficznych podstawach, istocie i znaczeniu społeczeństwa obywatelskiego oraz zadaniach i funkcjach jednostek samorządu terytorialnego w realizowaniu społeczeństwa obywatelskiego, budowaniu relacji jednostek samorządu teryto- rialnego z interesariuszami, wykorzystaniu narzędzi public relations w procesie komunikowania się i w końcu – na kontekście etycznym funkcjonowania jedno- stek samorządu terytorialnego i ich społecznej odpowiedzialności. W ka(cid:268)dym rozdziale zaprezentowano najwa(cid:268)niejsze aspekty teoretyczne dotyczące danego zagadnienia, a tak(cid:268)e wyniki przeprowadzonych badań terenowych. Publikacja jest adresowana do szerokiego grona odbiorców: praktyków zarzą- dzających w jednostkach administracji publicznych, w tym specjalistów public relations, studentów zainteresowanych zarówno zarządzaniem publicznym, jak i komunikowaniem, a tak(cid:268)e badaczy powy(cid:268)szych zagadnień. W imieniu własnym i Zespołu serdecznie dziękujemy Recenzentowi prof. dr. hab. Łukaszowi Sułkowskiemu za cenne uwagi, dzięki którym mogliśmy udosko- nalić niniejszą pracę. Pragniemy tak(cid:268)e podziękować respondentom za poświęcony czas i zaanga(cid:268)owanie w proces gromadzenia danych empirycznych. Anna Adamus-Matuszyńska, Agata Austen 1. Public relations jako funkcja zarządzania przestrzenią publiczną 13 Rozdział 1 Public relations jako funkcja zarządzania przestrzenią publiczną Anna Adamus-Matuszyńska, Agata Austen Aldona Frączkiewicz-Wronka, Dariusz Kubok 1.1. Wstęp Ka(cid:268)da organizacja jest powiązana z otoczeniem, w którym funkcjonuje. Or- ganizacje publiczne ze względu na cele swego działania muszą być szczególnie otwarte na opinie obywateli i kształtować z nimi relacje w taki sposób, aby reali- zować zgłaszane przez nich potrzeby. Relacji organizacji publicznych z otoczeniem nie mo(cid:268)na rozpatrywać wyłącznie jako dostosowywania się do wpływów otocze- nia. Jest to ciągły proces wymiany informacji, przez który organizacja kształtuje właściwe relacje z interesariuszami, w tym tak(cid:268)e z obywatelami. Instytucje samorządowe w wielu krajach, równie(cid:268) te działające w Polsce, poddawane są permanentnej ocenie społeczności lokalnej1, stąd te(cid:268) coraz więcej organizacji publicznych podejmuje działania w zakresie public relations (PR), polegające na tworzeniu wiarygodnego wizerunku organizacji, a w konsekwen- cji dostosowywaniu podejmowanych przez nie działań do oczekiwań i postaw społecznych poprzez zbli(cid:268)enie organizacji do ludzi, którym słu(cid:268)y, i zwiększenie dbałości o jakość komunikowania się w przestrzeni publicznej. Narzędzia public relations pomagają wzmocnić poparcie publiczne dla nowych polityk. Dzięki nim zarządzający mają wgląd w mo(cid:268)liwe reakcje obywateli na decyzje podejmowane przez administrację publiczną [Lee, 1999, s. 451–463]. Analiza profesjonalnej praktyki public relations badanej przez Europejski Mo- nitoring Komunikacji (European Communication Monitor) ujawnia, (cid:268)e PR jest coraz bardziej zinstytucjonalizowany i w rezultacie staje się warunkiem społecznej akceptacji działań realizowanych przez organizacje, w tym instytucje publiczne [Moreno, Verhoeven, Tench, Zerfass, 2010, s. 97–105]. Mo(cid:268)na zatem zaryzykować stwierdzenie o wyłaniającej się potrzebie aktywnego kształtowania po(cid:268)ądanego 1 Nale(cid:268)y podkreślić, (cid:268)e w Polsce władze samorządowe oceniane są pozytywnie. Z comiesięcz- nych raportów CBOS wynika, (cid:268)e władze lokalne cieszą się dobrą opinią, mniej więcej dwie trzecie respondentów wskazuje ocenę dobrą, a około jedna czwarta – negatywną. Wska(cid:266)nik ten od czterech lat ulega bardzo niewielkim wahaniom. Por. h(cid:308) p://www.cbos.pl/SPISKOM.POL/2010/K_054_10.PDF. 14 Anna Adamus-Matuszyńska, Agata Austen, Aldona Frączkiewicz-Wronka, Dariusz Kubok wizerunku przez organizacje publiczne, w czym niezwykle przydatne jest stoso- wanie strategii komunikowania adekwatnych do potrzeb. Analiza miejsca oraz roli podejmowanych przez jednostki samorządu terytorialnego działań z zakresu public relations staje się coraz częściej przedmiotem badań, których celem jest ich ocena, jak równie(cid:268) opracowywanie rekomendacji, a tak(cid:268)e – a mo(cid:268)e przede wszystkim – wykrycie naukowo zweryfikowanych zale(cid:268)ności między systema- tycznie stosowanym PR a skutecznością i efektywnością działań. W Polsce od kilku lat prowadzone są badania nad tą sferą działalności [por. np. prace: Augustyn, 2008; Giedrojć, 2004; Tworzydło, Soliński (red.), 2005; Stanowicka-Traczyk, 2008; Święckowska, 2008; Glińska, 2008]. Poza tym urzędy marszałkowskie, powiatowe, gminne oraz urzędy miast realizują programy budowania wizerunku, nazywane czasami – niezbyt słusznie – strategiami komunikacji marketingowej, w ró(cid:268)norod- nych celach, np. przełamania stereotypowego obrazu danego regionu (np. projekt pt. Śląskie. Pozytywna energia Śląskiego Urzędu Marszałkowskiego), promocji turystyki za granicą (np. projekt promocyjny Dolnego Śląska „Das ist super. To je wyborne. Dolny Śląsk”), budowania po(cid:268)ądanego wizerunku (np. strategia Urzę- du Marszałkowskiego Województwa Opolskiego pt. „Opolskie kwitnące”, której zamierzeniem jest pokazanie województwa jako miejsca pięknego, zadbanego, czystego, wygodnego do bycia i (cid:268)ycia) oraz wielu innych2. Działania, jakie podej- mują poszczególne jednostki samorządu terytorialnego, ukierunkowane są na trzy podstawowe obszary: pracowników urzędów i podległych im jednostek, którzy swoimi działaniami codziennie realizują zadania z zakresu budowania relacji i wizerunku (public relations wewnętrzne), społeczność lokalną danego teryto- rium, która jest wartościowym rzecznikiem regionu (public relations regionalne) oraz otoczenie zewnętrzne, czyli szerokie spektrum ró(cid:268)nych grup, zbiorowości, organizacji będących partnerami w ró(cid:268)nych projektach czy po prostu odbiorcami komunikatów (public relations zewnętrzne). Jednostki samorządu terytorialnego działają w konkretnej przestrzeni publicz- nej, w której funkcjonuje wiele podmiotów, z którymi budują relacje pozwalające im skutecznie działać. To, co współcześnie daje się zaobserwować, miało ju(cid:268) miejsce w czasach staro(cid:268)ytnych. Relacje w sferze publicznej są przedmiotem rozwa(cid:268)ań od ponad 2000 lat, kiedy to Arystoteles zdefiniował przestrzeń pub- liczną. Agora – miejsce spotkań greckich uczestników sfery publicznej – stała się przedmiotem jego analiz. Od tamtego czasu filozofowie społeczni, a potem politolodzy opisywali i analizowali, czym jest przestrzeń publiczna. Wiek XX przyniósł pogłębioną, ale ciągle opartą na myśleniu Arystotelesa, refleksję nad sferą publiczną [zob. Bauman, 2006b]. Hannah Arendt, Jurgen Habermas i Zygmunt Bauman postrzegają sferę publiczną jako agorę, czyli jako przestrzeń komunikowania między obywatelami a decydentami, która dotyczy jedynie spraw wa(cid:268)nych dla obywateli i mieszkańców danej przestrzeni społecznej. Sfera publiczna to sfera omawiania, debatowania, deliberowania nad zagadnieniami społecznymi, politycznymi, zagadnieniami powszechnego zainteresowania i publicznej odpowiedzialności. Co prawda, jak pisze Bauman, na sferę agory, czyli 2 Więcej na ten temat na stronach: www.slaskie.pl/strona_n.php?jezyk=pl grupa=3 dzi=1245741548 id_menu=170, 17.04.2011, www.turystyka.dolnyslask.pl/index.php?lang=pl, h(cid:308) p://umwo.opole.pl/docs/opolskie_-21.12.pdf, 17.04.2011. 1. Public relations jako funkcja zarządzania przestrzenią publiczną 15 na sferę społeczną, pod koniec XX wieku nastąpiła inwazja sprawami oikosu, czyli kwestii prywatnych, to jednak, co jest dla niej najwa(cid:268)niejsze, to komunikowanie fundamentalnych dla obywateli spraw społecznych. Zgromadzenie publiczne stało się dzisiaj miejscem ujawniania spraw prywatnych nie tylko osób pełniących wa(cid:268)ne społecznie funkcje, ale tak(cid:268)e prywatnych spraw jednostek, na przykład tych, które chcą przekazać swoje poglądy w sferze publicznej (taką przestrzenią są kolorowe czasopisma czy programy typu reality show obecne w masowej prze- strzeni publicznej, ale tak(cid:268)e blogi osób publicznych). Stąd relacje między sferą gospodarczą a sferą władzy w przestrzeni publicznej to dzisiaj nie tylko relacje związane z rozwiązywaniem wa(cid:268)nych spraw publicznych, lecz tak(cid:268)e budowanie relacji na podstawie jednostkowych doświadczeń. 1.2. Nieodzowność refleksji filozoficznej w badaniach nad przestrzenią publiczną Pojęcie przestrzeni publicznej (sfery publicznej) na stałe zagościło w leksy- konie podstawowych kategorii humanistyki. Jest ono wcią(cid:268) (cid:268)ywo dyskutowane i analizowane przez przedstawicieli ró(cid:268)nych dziedzin nauki. Wydaje się, (cid:268)e warto jeszcze raz przyjrzeć się tej kategorii od strony filozoficznej, a w szczególności z perspektywy rozwa(cid:268)ań ontologicznych, epistemologicznych i aksjologicznych. Dociekania te nale(cid:268)y te(cid:268) poszerzyć o element historyczno-filozoficzny, poniewa(cid:268) trzeba uznać, (cid:268)e zakorzenienie się pewnych problemów w dziejach myśli nie tylko wzbogaca perspektywę badawczą, lecz tak(cid:268)e ujawnia często zapomniane (słusznie bąd(cid:266) niesłusznie) idee, które mogą stanowić warty uwagi przyczynek do obecnych dyskusji. Z tego względu nie sposób pominąć rozwa(cid:268)ań myślicieli greckich, a dzięki nim nie zauwa(cid:268)yć pewnych teoretycznych problemów stojących przed próbą zdefiniowania przestrzeni publicznej. Jurgen Habermas w ksią(cid:268)ce Strukturalne przeobra(cid:268)enia sfery publicznej pojmuje sferę publiczną jako rudymentarny obszar (cid:268)ycia społecznego umo(cid:268)liwiający ujawnianie opinii społecznych [Habermas, 2007]. Niczym nie skrępowana, wolna i mo(cid:268)liwie szeroka komunikacja jest warunkiem demokracji. Opinia publiczna zatem staje się siłą polityczną. Zdaniem tego badacza współcześnie mamy do czynienia z roz- kładem sfery publicznej. Dzieje się tak dlatego, (cid:268)e zauwa(cid:268)alna jest postępująca manipulacja i dominacja elit, wzajemne przenikanie się sfery publicznej z prywatną oraz nacisk instytucji ekonomicznych, politycznych i medialnych na jednostkę. Współcześnie dają się wyró(cid:268)nić trzy typy organizacji sfery publicznej: ekspresyjny, elekcyjny i deliberatywny [Poleszczuk, 2009, s. 29–49]. Typ ekspresyjny opiera się na rytuałach uczestnictwa – jest to wyjście ze sfery prywatnej do publicznej w formie wiecu, protestu, demonstracji, aby wyrazić swoją opinię jako sprzeciw, bunt czy po prostu jako zajęcie stanowiska. Typ elekcyjny sprowadza się do aktu głosowania, do wyborów zgodnych z naszymi przekonaniami, przy czym trzeba pamiętać, (cid:268)e de facto ma się tu do czynienia z wyborem ograniczonym do tego, co przedło(cid:268)one. Typ ten jest pozbawiony te(cid:268) owej „dynamiki społecznej” charakterystycznej dla modelu ekspresyjnego. Z kolei typ deliberatywny odwołuje się do dyskursu, który musi się opierać na równości i niemo(cid:268)liwości wykluczania dyskutantów oraz ma dotyczyć problemów istotnych dla wszystkich. 16 Anna Adamus-Matuszyńska, Agata Austen, Aldona Frączkiewicz-Wronka, Dariusz Kubok W kontekście takiego pojmowania przestrzeni publicznej rodzą się pewne trudności o charakterze filozoficznym. Na kilka z nich warto zwrócić uwagę. Pierwszym z nich jest status wiedzy i powiązanie wiedzy z władzą. W tym celu warto wrócić do (cid:266)ródeł naszej kultury, tym bardziej (cid:268)e wielu myślicieli tam właś- nie widzi zaczyn współczesnych problemów. Nale(cid:268)y do nich Emmanuel Lévinas, który wychodzi od faktu stwierdzenia kryzysu kultury europejskiej. Potrzebny zatem jest wnikliwy namysł nad przyczynami tego stanu rzeczy, a (cid:268)eby ta diag- noza się powiodła – nale(cid:268)y sięgnąć do (cid:266)ródeł i przemyśleć na nowo zało(cid:268)enia kultury Zachodu. Krytykowana przez Lévinasa tradycja myśli europejskiej wią(cid:268)e się z rozwo- jem i istotą ontologii, której naczelnymi pojęciami są: to-samo, jedność, całość, uniwersalność, istota, wieczność i panowanie jako funkcja wiedzy. Ochrona to(cid:268)- samości zawłaszcza to-co-inne, inność jako taką, wreszcie nieskończoność. Tak pojęta ontologia musi zostać zastąpiona metafizyką jako etyką, która kieruje się w stronę inności i ró(cid:268)nicy. Kultura immanencji musi zostać zastąpiona kulturą transcendencji. Dla Lévinasa władza jest więc funkcją wiedzy, a ta stanowi formę panowania i zawłaszczania. Gdyby przyznać rację Lévinasowi, trzeba by uznać, (cid:268)e przestrzeń publiczna równie(cid:268) jest zawłaszczona przez tych, którzy posiadają wiedzę lub – co gorsza – przez tych, którzy mają dostęp do informacji, a nawet nią manipulują. Powstaje jednak pytanie, czy mowa tu jest rzeczywiście o wiedzy i czy takie jej pojmowanie faktycznie wbudowane jest w (cid:266)ródła naszej kultury? Mo(cid:268)na mieć spore wątpliwości odnośnie do Lévinasowej diagnozy, głównie dlatego, (cid:268)e jest ona uwarunkowana polemiką z Heglem. Francuski myśliciel, polemizując z Heglem, nadal myśli jego kategoriami. Warto więc sięgnąć do (cid:266)ródeł naszej kultury, aby zobaczyć ów związek władzy i wiedzy. Wydaje się jednak zasadne, (cid:268)e oprócz literalnej analizy kwestii wolności i władzy w myśli greckiej konieczne jest równie(cid:268) sięgnięcie do samych początków dociekań filozoficznych, jako (cid:268)e tam tkwią zaczątki tej problematyki. Mimo swojej niejawnej obecności u zarania greckiej filozofii te zalą(cid:268)ki problematyki wolności i władzy owocują nie tylko w myśli greckiej, lecz tak(cid:268)e obecne są w dzisiejszych dyskusjach. Warto więc zwrócić na nie uwagę, gdy(cid:268) mogą być istotną inspiracją przy próbie namysłu nad problemem wolności i władzy. Pojęciem, które słu(cid:268)y najlepiej rozjaśnieniu kwestii władzy, okazuje się kategoria arché wraz z jej znaczeniem we wczesnej myśli greckiej. Mo(cid:268)na nawet powiedzieć więcej: problem władzy uwikłany w problem arché pokrywa się z początkiem samej filozofii, jako (cid:268)e początkiem filozofii jest filozofia początku (arché). Greckie słowo arché znaczy: „początek”, „fundament”, „zasada”, „element”, „przyczyna”, „powód”, „suma”, „władza”, „państwo”, „kraj”, „urząd”, „stanowisko”, „oddział wojska”, a tak(cid:268)e „moce niebieskie” lub „moce piekielne” [zob. Jurewicz, 2000; Stró(cid:268)ewski, 1994]3. Na pierwszy rzut oka wydaje się, (cid:268)e zaiste potrzeba „mocy niebieskich”, aby w jakiejś mierze zjednoczyć te ró(cid:268)ne znaczenia słowa arché. 3 W. Stró(cid:268)ewski wyró(cid:268)nia pięć zasadniczych znaczeń tej kategorii, a niektóre z nich jeszcze bar- dziej uściśla. Mamy więc arché jako: 1) początek (w sensie przestrzennym – 1.1, w sensie czasowym – 1.2 oraz jako (cid:266)ródło – 1.3); 2) zasada (w sensie podwaliny i podło(cid:268)a – 2.1, jako to, co zasadnicze – 2.2, jako reguła – 2.3); 3) przyczyna; 4) władza (jako suwerenność i najwy(cid:268)sze stanowisko – 4.1, w sensie oddziałów wojska, jak i potęgi oraz mocy – 4.2); 5) państwo, kraj. 1. Public relations jako funkcja zarządzania przestrzenią publiczną 17 Jest te(cid:268) inny, mniej zawodny sposób, a mianowicie odwołanie się do pierwszych myślicieli greckich. To oni bowiem od samego początku, a więc ju(cid:268) w ramach szkoły jońskiej, wiązali w jednym pojęciu arché znaczenia: początku, zasady, (cid:266)ródła i władzy. Początek filozofii to filozofia początku, a zarazem filozofia wła- dzy. Wczesnogreckie poszukiwanie arché sprowadza się zatem do ujęcia zasady określającej to, co jest. Filozofia nie tylko jończyków, ale tak(cid:268)e pitagorejczyków, Platona i Arystotelesa stawia sobie za cel uzasadnienie bytu poprzez ustalenie najwy(cid:268)szej (lub najwy(cid:268)szych) zasady, która jest zarówno (cid:266)ródłem określoności, jak i władzy nad tym, co jest. Filozoficzne dociekanie tego, co rządzi wszystkim, mo(cid:268)e być dwojakie. Albo poszukuje się (cid:266)ródła (genezy) zastanego porządku, albo sam ten porządek trak- tuje się jako arché i wtedy docieka się jego istoty. W obu przypadkach kosmos jest postrzegany jako uporządkowana całość wskazująca na istnienie prawa, któremu wszystko podlega, w tym równie(cid:268) ludzkie (cid:268)ycie i zachowanie. Pytanie o arché jest przeto pytaniem o zasadę porządku i określoności, a zarazem o to, na czym ten porządek się zasadza, czyli o prawo rządzące wszystkim, a więc tak(cid:268)e o (cid:266)ródło tego prawa – władzę. Problem władzy jest zatem ju(cid:268) u samych (cid:266)ródeł filozofii uwikłany w metafizyczne pytanie o naturę świata. Grecy akcentują wyra(cid:266)nie (przynajmniej od V wieku przed Chrystusem) wolność polityczną jako autonomię na zewnątrz i demokrację wewnątrz pań- stwa. Dziwi jednak na pierwszy rzut oka skąpa liczba wypowiedzi dotyczących wolności w sensie filozoficznym. Dziwi nas tym bardziej, (cid:268)e od czasów nowo- (cid:268)ytnych problem wolności wydaje się być centralnym pojęciem w rozwa(cid:268)aniach filozoficznych. Skąd to milczenie Greków w sprawie wolności? Olof Gigon, który twierdzi, i(cid:268) „nietrudno dojść przyczyn” tego faktu, pisze: „Obrazowo moglibyśmy powiedzieć, (cid:268)e dla staro(cid:268)ytnych człowiek ró(cid:268)nił się w istotny sposób od zwierząt właśnie nie tym, (cid:268)e rozporządzał nieredukowalną wolnością decyzji, gdy tymczasem zwierzę w swym działaniu jest «związane instynktem», lecz raczej tym, (cid:268)e mógł się porozumieć dzięki mowie i (cid:268)e zdobywał (przejawiające się w mowie) poznanie tego, co ogólne, tego, co wieczne, wreszcie poznanie Boga. Sfera woli podporządkowana jest sferze poznania, bo wola nieuchronnie zatrzymuje się przy tym, co partykularne, materialne i przemija- jące. Nieskończenie bardziej nara(cid:268)ona jest na działanie przypadłości zewnętrznych ni(cid:268) poznanie, sławione przez Arystotelesa za swą zdolność uchwycenia prawdy w ka(cid:268)dym miejscu kuli ziemskiej, w którym znajduje się człowiek” [Gigon, 1996, s. 123]. Sfera woli zostaje podporządkowana sferze poznania, tego, co ogólne i wieczne, ale właśnie to poznanie ograniczone jest tym, co ogólne i wieczne. Nie ma wolności w poznaniu, skoro ma ono odnosić się do tego, co jest. Wola w istocie zatrzy- muje się przy tym, co partykularne i przemijające, ale rozumowe poznanie te(cid:268) z konieczności musi się zatrzymać na tym, co jest jego właściwym przedmiotem. Według Greków prawdę nale(cid:268)y odkryć, a nie ją tworzyć lub współtworzyć. Tam, gdzie jest prawda, nie ma wolności. Najtrafniej w swojej lapidarności wyraził to „myślący po grecku” św. Augustyn w dziele Soliloquia: „verum est id quod est” [Św. Augustyn, II c. 5]. Filozofia wczesnogrecka, poszukując arché wszystkich rzeczy, musi odwoływać się do problemu władzy, czyli wyznaczania i pilnowania granic, którym wszystko podlega, wolność zaś jest jedynie mo(cid:268)liwa w owych granicach, bez względu na to, czy będą to granice polis, czy granice właściwego przedmiotu poznania. 18 Anna Adamus-Matuszyńska, Agata Austen, Aldona Frączkiewicz-Wronka, Dariusz Kubok W nawiązaniu do wyró(cid:268)nionych wy(cid:268)ej trzech typów organizacji sfery pub- licznej i ich związków z typami wiedzy Jan Poleszczuk pisze: „Model ekspresyjny i elekcyjny wią(cid:268)ą problematykę polityki – uczestnictwa w sferze publicznej – z wiedzą, ale powiązanie to przebiega na poziomie klasycznej problematyki epistemologicznej, która wią(cid:268)e wiedzę z indywidualnymi przekonaniami. To właśnie te przekonania («wiedza prywat- na») motywują jednostki do działania: udziału w demonstracji i/lub udziału w wyborach. [...] W modelu deliberatywnym relacja między wiedzą a władzą, procesem poznawczym a decyzjami politycznymi w sferze publicznej radykalnie zmienia swój status. Niezale(cid:268)nie od tego, czy i w jakim zakresie spełnione są warunki instytucjonalne demokracji dyskur- sywnej, a więc kto i o czym oraz z jakim skutkiem debatuje – procesy poznawcze (wiedza) odgrywają rolę konstytutywną w kształtowaniu polityki (władzy). I nie chodzi tu wyłącznie o procesy zachodzące w indywidualnym umyśle. Proces debaty publicznej ma charakter rytuału generującego wiedzę wspólną, podczas którego rozproszona (distributed) wiedza indywidualna staje się wiedzą ucieleśnioną (embodied) w funkcjonowaniu instytucji władzy i jej decyzjach” [Poleszczuk, 2009, s. 35–36]. Warto zastanowić się nad powy(cid:268)szymi uwagami dotyczącymi związków sfe- ry publicznej z wiedzą. Odnośnie do typów ekspresyjnego i elekcyjnego mo(cid:268)na stwierdzić, (cid:268)e w istocie ujawnia się tu podstawowy problem dotyczący statusu wiedzy, a w szczególności greckie rozró(cid:268)nienie wiedzy (episteme) i mniemania (przekonania, doxa). Problem statusu wiedzy jest dziś jednym z podstawowych problemów filozoficznych. Mniej więcej od drugiej połowy XX wieku dyskusja na ten temat o(cid:268)yła powtórnie, i to z jeszcze większą siłą. Biorąc pod uwagę epistemologiczne dyskusje dotyczące statusu wiedzy w kontekście ekspresyjnego i elekcyjnego modelu przestrzeni publicznej, mo(cid:268)na stwierdzić, (cid:268)e w istocie nie mamy tu do czynienia z wiedzą w sensie ścisłym, to znaczy z wiedzą pojętą jako wiedza nieodwołalna. Mo(cid:268)na tu tylko mówić o zespołach przekonań, które mogą być generowane w dowolny sposób. Indy- widualne przekonania, co dowodził Habermas, zawłaszczane są przez ró(cid:268)ne agendy, a zatem sfera publiczna stanowi tu jakąś wypadkową mniej lub bardziej chybotliwych przekonań. Z kolei typ deliberatywny ma generować wiedzę wspólną, przy czym owo poznanie jako efekt poznawania (procesu) ujęty jest jako konsensus – rzecz jasna przy spełnieniu odpowiednich warunków. W tym przypadku mo(cid:268)na mówić o procesie politycznym jako o procesie poznawczym, którego podmiotem jest wspólnota polityczna [Poleszczuk, 2009, s. 36]. Wszystkie zarzuty, jakie podno- szono w stosunku do konsensualizmu, w tym przypadku równie(cid:268) mogą znale(cid:266)ć zastosowanie. Mo(cid:268)na równie(cid:268) zapytać, czy mo(cid:268)liwy jest taki idealny model komu- nikacyjny, o jakim mówił Habermas, oraz czy taki typ sfery publicznej, pomijając potrzebny często konsensus, nie ma w sobie tendencji relatywistycznych. Wydaje się, (cid:268)e w świetle powy(cid:268)szych analiz mo(cid:268)na stwierdzić, i(cid:268) grecki model stanowi pewną alternatywę dla powy(cid:268)szych. Po pierwsze, zakłada on, jako niezbędną, refleksję nad statusem wiedzy i – w przypadku ustalenia owego statusu – oparcie na niej władzy. Jeśli nawet jest to zadanie, którego spełnić się nie da (a tego nie wiemy), to przynajmniej jednym ze składników budowania przestrzeni publicznej jest paideia, której głównym elementem powinno być uczenie krytycyzmu jako swoistego pancerza ochronnego przed manipulacją, ale tak(cid:268)e przed samym sobą. Ka(cid:268)dy lubi być zwolennikiem własnych poglądów, 1. Public relations jako funkcja zarządzania przestrzenią publiczną 19 ale krytycyzm uczy tak(cid:268)e autokrytycyzmu, który jest najlepszą terapią dla duszy. Krytycyzm (przede wszystkim odnoszący się do statusu wiedzy i przekonań), w tym autokrytycyzm, mo(cid:268)e być sposobem na wzajemne przenikanie się sfery prywatnej i publicznej. Werner Jaeger słusznie zauwa(cid:268)a: „Musimy dokonać wybo- ru pomiędzy filozofią gwałtu a filozofią wychowania. Miejsce to nadaje się szczególniej do tego, aby na jego przykładzie wyjaśnić, co Platon rozumie przez pojęcie paidei. Nie oznacza ono ju(cid:268) tylko pewnego etapu w rozwoju człowieka, na którym kształci się jego intelektualne uzdolnienia; u Platona nabiera ono znaczenia pełni doskonałości ludzkiej, na miarę mo(cid:268)liwości zawartych w samej naturze. Filozofia władzy jest nauką stosowania gwałtu (...). Natomiast filozofia wychowania stawia przed człowiekiem inny cel, który Grecy określali słowem kalokagathia. Charakter owej kalokagatii precyzuje Platon, prze- ciwstawiając ją niesprawiedliwości i niegodziwości, a więc nadając jej wybitnie etyczne zabarwienie” [Jaeger, 2001, s. 694]. Powstaje jeszcze pytanie, czy ten klasyczny w swoim rodowodzie projekt jednostki-obywatela dą(cid:268)ącego do moralnego dobra w przestrzeni publicznej da się utrzymać w dzisiejszym świecie. Pytanie to jest o tyle istotne, (cid:268)e współcześnie dość silny jest nurt deklarujący rozejście się tego, co prywatne i tego, co publicz- ne, przy jednoczesnym kwestionowaniu uznania powszechnej natury ludzkiej. Richard Rorty pisze: „Usiłowanie scalenia tego, co publiczne i tego, co prywatne kryje się zarówno za Platońską próbą odpowiedzi na pytanie «Dlaczego w naszym interesie le(cid:268)y bycie sprawiedliwym?», jak i za tezą Chrześcijaństwa, i(cid:268) poprzez słu(cid:268)bę bli(cid:266)nim osiągnąć mo(cid:268)na pełną samorealizację. Tego rodzaju metafizyczne bąd(cid:266) teologiczne usi- łowania połączenia dą(cid:268)enia do doskonałości z poczuciem wspólnoty wymagają od nas uznania powszechnej natury ludzkiej” [Rorty, 1996, s. 11]. Rorty ogłasza tym samym nastanie postmetafizycznej kultury, podobnie jak kiedyś czynił to Auguste Comte wychodzący z innych teoretycznych i ideologicznych przesłanek. Po Georgu Wil- helmie Friedrichu Heglu historycyzm znosi metafizykę i teologię, zastępując ideę niezmiennej istoty ludzkiej postaciami uspołecznienia. Sam Rorty, stwierdziwszy rozejście się sfery prywatnej i publicznej, równie(cid:268) w sensie przedmiotu namysłu (filozofowie tego, co prywatne, to: Kierkegaard, Nietzsche, Baudelaire, Proust, Heidegger, Nabokov, natomiast myślicielami tego, co publiczne, byli: Marks, Mill, Dewey, Habermas, Rawls), próbuje zaprzestania poszukiwania teorii jednoczą- cej te dwie sfery i, uznając ich zasadność, głosi ich wzajemną niewspółmierność [Rorty, 1996, s. 13]. Ta niewspółmierność nie mo(cid:268)e być jednak rozumiana jako wzajemne przeciwstawienie ich sobie, bo ono zakładałoby zniesioną uprzednio szerszą perspektywę metafizyczną. Projekt Rorty’ego zakłada takie budowanie etyki, czy te(cid:268) raczej solidarności międzyludzkiej, która obywa się bez metafizyki. Odpowiedzią na to jest postać „liberalnej ironistki” działającej – jeśli mo(cid:268)na tak powiedzieć – w świecie wolności bez prawd ogólnych. „Definicję terminu «liberal- ny» zapo(cid:268)yczamy od Judith Shklar, która powiada, (cid:268)e liberałowie to ludzie, dla których okrucieństwo jest najgorszą rzeczą, jakiej się dopuszczamy. Wyra(cid:268)enia «ironistka» u(cid:268)y- wamy dla oznaczenia takiej osoby, która stawia czoło przygodności jego lub jej najbardziej zasadniczych przekonań i pragnień – kogoś, kto jest na tyle historycystą i nominalistą, by porzucić pogląd, (cid:268)e owe zasadnicze przekonania i pragnienia mają odniesienie do czegoś istniejącego poza zasięgiem czasu i przypadku” [Rorty, 1996, s. 13]. W odniesieniu do poglądów Rorty’ego widać wyra(cid:266)nie ró(cid:268)nicę między analizo- wanym wy(cid:268)ej krytycyzmem a ironią. Krytycyzm oczywiście mo(cid:268)e się przejawiać
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Public relations w jednostce samorządu terytorialnego
Autor:
,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: