Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00507 007242 12247770 na godz. na dobę w sumie
Quo vadis universitas? - ebook/pdf
Quo vadis universitas? - ebook/pdf
Autor: , Liczba stron: 260
Wydawca: Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego Język publikacji: polski
ISBN: 978-8-3809-0128-5 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> edukacja >> socjologia
Porównaj ceny (książka, ebook (-20%), audiobook).
Po 25 latach transformacji systemu szkolnictwa wyższego w Polsce, w dużej mierze związanej z wdrażaniem rozwiązań obowiązujących w Unii Europejskiej, trwa ożywiona debata na temat tego, jak powinien wyglądać współczesny uniwersytet. Model idealistyczny, w którym uniwersytet postrzegany jest przede wszystkim jako instytucja autonomiczna, jako miejsce poszukiwania prawdy o człowieku i otaczającej go rzeczywistości, przeciwstawiany jest modelowi korporacyjnemu, w którym uniwersytet to sprawnie działające przedsiębiorstwo, podporządkowane praktyce biznesowej. Autorzy zebranych w tomie tekstów, związani na co dzień ze środowiskiem akademickim, podejmują się diagnozy stanu polskiego szkolnictwa wyższego na tle innych krajów europejskich. Dostrzegając bolączki polskich uczelni, takie jak m.in. biurokracja, zbyt małe nakłady na badania naukowe czy niespójność uregulowań prawnych, szukają odpowiedzi na fundamentalne pytanie: jak przywrócić uniwersytetom należne miejsce w kulturze? Co zrobić, by polski uniwersytet był przygotowany na nowe wyzwania technologiczne, był konkurencyjny wobec uczelni europejskich, odpowiadał na zapotrzebowania rynku pracy, a jednocześnie nie zatracił swego charakteru universitas jako wspólnoty nauczających i nauczanych, platformy wymiany myśli, miejsca kształcenia elit społecznych, nie tylko w wymiarze naukowym, ale i etycznym? Jedno jest pewne: by podjąć działania naprawcze, konieczne jest tworzenie scenariuszy, które uwzględniać będą zmiany demograficzne, prawne, społeczne i ekonomiczne.
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Spis treści ks. Stanislaw Dziekoński Słowo wprowadzenia Sławomir H. Zaręba, Wstęp. Dylematy rozwojowe: Marcin Zarzecki między idealistycznym a korporacyjnym modelem systemu szkolnictwa wyższego w Polsce UNIVERSITAS. IDEA. MODEL Dominika Dzwonkowska Przemiany idei universitas na przestrzeni wieków Sławomir H. Zaręba Sytuacja szkolnictwa wyższego w Polsce oraz w wybranych krajach Unii Europejskiej Joanna Wyleżałek Społeczne funkcje uniwersytetu w czasach neoliberalizmu 7 9 19 37 63 PRAWO. FINANSOWANIE. DEPOPULACJA Aleksandra Syryt Status uniwersytetu w polskim systemie prawnym 83 Dariusz Filip Wybrane aspekty finansowania nauki i szkolnictwa wyższego w Polsce Marta Luty-Michalak Projekcja liczby osób studiujących w województwie mazowieckim do roku 2050 103 133 5 Spis treści TRANSFORMACJA. PROGRES. PROGNOZA Rafał Wiśniewski Marcin Zarzecki Przekraczając fatalizm? Szkolnictwo wyższe w okowach strukturalnych problemów społecznych Sieci kooperatywne nauka–gospodarka w paradygmatach socjologii ekonomicznej Włodzimierz Okrasa Scenariusze rozwojowe szkolnictwa wyższego w projektach „społeczeństwa innowacyjnego” Beata Zbarachewicz Utworzenie Akademii Teologii Katolickiej w Warszawie i pierwsze lata funkcjonowania 159 173 191 231 6 Słowo wprowadzenia Korzystając z zaproszenia Redaktorów pracy zbiorowej pt. Quo vadis uni­ versitas? Diagnoza i scenariusze rozwojowe, ks. prof. zw. dra hab. Sławomira H. Zaręby i dra Marcina Zarzeckiego, pozwolę sobie na nader ogólne spo- strzeżenia, które stanowią logiczny przyczynek, a zarazem uzasadnienie do usystematyzowanego i wieloperspektywicznego studium nad systemem szkolnictwa wyższego w Polsce oraz w innych krajach Unii Europejskiej. Szkolnictwo wyższe znajduje się w fazie bezprecedensowych i permanentnych zmian; w historycznym momencie transformacji struktur z przynależnych epoce industrialnej do charakteryzujących epokę informacyjną, z perspek- tywy badań krajowych do spektrum problemów globalnych. Szkolnictwo wyższe w Polsce wraz z akcesem do Unii Europejskiej dodatkowo podlega fundamentalnym przemianom legislacyjnym oraz ekonomicznym, wiążącym się integralnie z wdrażaniem idei budowania europejskiego obszaru szkol- nictwa wyższego. Po ponad 25 latach transformacji systemowej parametry polskiej nauki budzą niepokój, bowiem odsetek polskich prac w indeksie cytowań prac naukowych jest niski, zaś poziom absorpcji dotacji unijnych dedykowanych na rozwój obszaru B+R, innowacyjność polskich podmiotów gospodarki narodowej czy finansowanie nauki w przeliczeniu na odsetek PKB lokują Polskę w dolnym kwartylu państw europejskich. Szereg analiz eksperckich wśród przyczyn wysokiego odsetka bezro- botnych w wieku do 25 lat wskazuje na systemowe patologie w polityce edukacyjnej, brak instrumentów modernizujących ofertę edukacyjną i jej ada- ptatywność do aktualnych potrzeb lokalnego, krajowego i globalnego rynku pracy. Zgodnie z prognozą demograficzną GUS oraz wynikami modelowania prognostycznego dla wiekowych kategorii edukacyjnych tendencje depopu- lacyjne będą trwałe w przyszłości – najniższa wartość jest prognozowana w 2024 r. Na Mazowszu trend będzie słabszy niż w obszarze referencyjnym 7 Słowo wprowadzenia (Polska) i wcześniej ulegnie inwersji ze względu na korzystne wskaźniki migracji, ale depopulacja definiowała będzie lokalne polityki kształcenia na poziomie wyższym. Z drugiej strony obserwujemy internacjonalizację procesów kształcenia, tworzenie sieci kooperacyjnych nauki, administracji publicznej i gospodarki, kształtowanie infrastruktury B+R oraz organizacyjne reformy realizowane na uczelniach, które budują nową jakość polskiej nauki, nastawioną na apli- katywne rozwiązywanie problemów społecznych, ekonomicznych, prawnych, politycznych itd. Złożoność roli uniwersytetów w procesie zmiany stanowi myśl przewodnią niniejszej publikacji, wpisującej się w nurt metanaukowych refleksji, któ- rych celem jest precyzyjne, akademickie studium funkcjonowania systemu szkolnictwa wyższego oraz przewidywanie wektorów reorganizacji nauki. Zaprezentowane podejście syntetyzuje perspektywę filozoficzną, socjolo- giczną, demograficzną, prawną i ekonomiczną, rysując spójny obraz stanu uniwersytetów i ich scenariuszy rozwojowych. W przestrzeni dyskusji pu- blicznej na temat misji uniwersytetów często brakuje faktografii, satelitarnej wizji, które stanowić winny platformę poszukiwania dobrych rozwiązań złożonych zagadnień. Jako praktyk i teoretyk, rektor Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie, z przekonaniem polecam Czytelnikom publi- kację pt. Quo vadis universitas? Diagnoza i scenariusze rozwojowe. Stanowi ona dowód na zdolność środowiska naukowców do samorefleksji, dzięki czemu może służyć jako podręcznik dobrych rozwiązań w obszarze szkol- nictwa wyższego. ks. prof. zw. dr hab. Stanisław Dziekoński Rektor UKSW 8 Sławomir H. Zaręba Marcin Zarzecki Wstęp. Dylematy rozwojowe: między idealistycznym a korporacyjnym modelem systemu szkolnictwa wyższego w Polsce Próba skonkludowania konsekwencji wdrażania reform w sektorze szkolnic- twa wyższego czyni koniecznym udzielenie odpowiedzi na pytanie z natury antypodyczne – czy idea universitas bazuje na strategii adaptacji do rze- czywistości społecznej i prawno-ekonomicznej, czy też zmierza ku rewi- talizacji uniwersalistycznych podstaw? Po 25 latach transformacji systemu szkolnictwa wyższego w Polsce brak konsensusu w dyskusji środowiskowej w zakresie pryncypiów rozwoju koncepcji universitas, przy czym zdają się dominować dwa opozycyjne modele heurystyczne – korporacjonistyczny oraz idealistyczny. Celem niniejszej publikacji nie jest opracowanie i upo- wszechnianie „trzeciej drogi”, tym bardziej wskazywanie linearnego deter- minizmu rozwojowego szkolnictwa wyższego, ale dokonanie bilansu reform w perspektywie ramowej – legislacyjnej i ekonomicznej, perspektywie ogól- nospołecznej – socjologicznej oraz w perspektywie prakseologicznej – we- wnątrzorganizacyjnej. Nie stawiamy się w pozycji neutralnego aksjologicznie komentatora, lecz nader świadomie przywołujemy w istocie klasyczną ideę zarazem kantowskiego i humboldtowskiego „wolnego uniwersytetu” (die frei Universität). Celem nauki jest budowanie partnerstwa środowiskowego, platformy wymiany doświadczeń transdyscyplinarnych, a przede wszystkim edukowania o potrzebach pozytywnych i moralnych działań społecznych. A także mobilizacji do podmiotowości przez powszechny dialog z podkre- ślaniem wielowymiarowych konsekwencji zmian w strukturach społecznych, ekonomicznych i politycznych, a przede wszystkim roli uniwersytetu jako katalizatora i integratora przemian. Naczelnym zadaniem i wyzwaniem universitas jest przecież intencja włączania aspektów normatywnych do dyskursu publicznego dotyczącego społeczeństwa praworządnych obywateli 9 Sławomir H. Zaręba, Marcin Zarzecki i struktur państwa zapewniających realizację idei dobra wspólnego (bonum commune). Potransformacyjne procesy decentralizacji struktur władzy i finansowania uczelni to historyczna okazja do integracji wielu perspektyw, przez pryzmat których otrzymać winniśmy miarodajny obraz sukcesów, ale i porażek reform wdrażanych w szkolnictwie wyższym. Zmiany systemowe w szkolnictwie wyższym warunkowane są zmianami cyklów politycznych, procesami de- populacji, a także złożonością dywersyfikacji (np. szkolnictwo publiczne vs. szkolnictwo prywatne, uczelnie badawcze vs. uczelnie dydaktyczne, studia stacjonarne vs. studia niestacjonarne, „czyste” badania podstawowe vs. ba- dania podstawowe ukierunkowane, rodzaje flagowych obszarów badań z per- spektywy gospodarki vs. z perspektywy sektora publicznego itp.). Wpisując się w debatę nad oceną funkcjonowania systemu szkolnictwa wyższego w Polsce, a przede wszystkim nad wyzwaniami przed nim stojącymi, w tym wpływem na społeczeństwo, kulturę, gospodarkę i politykę publiczną oraz prognozę kierunków ewolucji owego systemu, mamy możliwość rekomendo- wania rozwiązań skutecznych, pozwalających na realizację transparentnych, podlegających ewaluacji działań wspierających rozwój uniwersytetów, ale przede wszystkim kapitałów społecznych oraz potencjału obywatelskiego, który drzemie na poziomie wspólnot globalnych, narodowych i lokalnych. Publikacja jest również rodzajem polemiki, wynikającej z tradycji polskiej edukacji na poziomie wyższym, ze scenariuszami rozwoju szkolnictwa wyż- szego skonstruowanymi przez zespół ekspertów Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD – Organisation for Economic Cooperation and Development). Dyrekcja ds. Edukacji OECD wyznaczyła sześć celów strategicznych w sektorze szkolnictwa wyższego: 1) promowanie kształcenia przez całe życie i jego związków z życiem społecznym i gospodarką, 2) ewa- luację i podnoszenie wyników kształcenia, 3) promowanie wysokiej jakości nauczania, 4) analizę roli szkolnictwa wyższego w gospodarce globalnej, 5) budowanie spójności społecznej przez edukację oraz 6) opracowanie sce- nariuszów rozwoju systemów edukacji w przyszłości. Jako dobre praktyki ww. celów CERI (Centre for Educational Research and Innovation) opracowało szereg międzynarodowych projektów eksperckich, np. projekt „Schooling for tomorrow”, celem wskazania probabilistycznych scenariuszy rozwoju szkolnictwa wyższego. Modele przedstawiono w raportach OECD – What Schools for the Future? oraz Networks of Innovation, dyferencjując scenariusze ze względu na poziomy kooperatywności uczelni z publicznymi i prywatnymi podmiotami gospodarki narodowej. 10 Wstęp. Dylematy rozwojowe… Scenariusz OECD typu Otwarte sieci wskazuje na internacjonalizację powiązań instytucjonalnych oraz personalnych, w tym wielosektorowych rozwiązań klastrowych nauka–gospodarka. Wymiana międzynarodowa na- ukowców i studentów konstytuuje globalną sieć badań i kształcenia. Wyniki badań są upowszechniane online w czasie rzeczywistym, wzmacniając pro- cesy ich internacjonalizacji. Między innymi proces boloński w Europie sta- nowi przykład dążeń do standaryzacji programów studiów i zwiększenia poziomu umiędzynarodowienia. Z kolei w scenariuszu o nazwie Służba lokalnej społeczności uczelnie kon- centrują się na kompatybilności z lokalnymi misjami, stanowiąc podmioty zaangażowane w działania wspólnot lokalnych, realizując ich potrzeby edu- kacyjne i rynkowe oraz partycypując w poszukiwaniu rozwiązań konkret- nych regionalnych i lokalnych problemów. System finansowania jednostek szkolnictwa wyższego bazuje na dotacji budżetowej, natomiast zasadniczą rolą pracowników akademickich jest dydaktyka i praca badawcza na rzecz podstawowych jednostek administracyjnych przy wsparciu władz samo- rządowych i lokalnych przedsiębiorców. Ów model charakteryzuje także rozwinięta oferta edukacyjna w ramach regionalnej polityki senioralnej i kultury narodowej, przy relokacji badań zaawansowanych gospodarczo na poziom ogólnokrajowy lub międzynarodowy. Natomiast scenariusz New Public Management integruje finansowanie uczelni ze środków publicznych z finansowaniem opartym na sektorze prywatnym. Ogólnie jednostki szkolnictwa wyższego funkcjonują jako pod- mioty gospodarki narodowej w otoczeniu administracyjnym i gospodarczym tworzącym możliwości współdziałania na zasadach rynkowych, kooperując lub poszukując przewag konkurencyjnych, prowadząc aktywną działalność patentową i dywersyfikując źródła finansowania. Z perspektywy pryncypiów scenariusza podstawowym punktem referencji podejmowanych działań jest rynek pracy jako odbiorca rynku edukacyjnego. Rynek pracy weryfikuje efek- tywność systemu szkolnictwa wyższego przez dwa podstawowe wymiary: prawdopodobieństwo zatrudnienia (lub bezrobocia czy bierności zawodowej) oraz osiągane wynagrodzenie, rozumiane jako wycena umiejętności nabywa- nych w trakcie edukacji formalnej. Odpowiednia diagnoza przyczyn bierności zawodowej absolwentów, oparta na monitorowaniu popytu i podaży zawodów, ma pozwolić na sformułowanie strategii dla zmian systemu edukacji w celu lepszego dostosowania do potrzeb współczesnego rynku pracy. Ponadto jed- nym z najistotniejszych celów kształcenia ma stać się dostarczanie rynkowi pracy absolwentów odpowiedniej jakości – tj. absolwentów o poszukiwanych 11 Sławomir H. Zaręba, Marcin Zarzecki aktualnie kwalifikacjach, a jednym z kluczowych zadań modelowania podaży i popytu zawodów jest monitorowanie i diagnoza indeksu kompetencji wska- zywanych dla elementarnych zawodów przez przedstawicieli podmiotów rynku pracy. W modelu New Public Management otwarcie nowego kierunku kształcenia wymaga od decydentów przeprowadzenia określonej procedury prawno-organizacyjnej, wynikającej z aktualnego porządku prawnego, ale głównie analizy modeli dopasowania kształcenia do potrzeb rynku pracy. Niedopasowanie absolwentów do oczekiwań pracodawców oraz szerzej – ada- ptatywność do koniunkturalnego rynku pracy – jest zagadnieniem warun- kowanym przez dostępność uczelni do kluczowych informacji na poziomie globalnych, krajowych, regionalnych i lokalnych rynków pracy. Problem ów dotyczy procesu decyzyjnego w sytuacji optymalnego dostępu do informa- cji. Jednym z kluczowych zobowiązań jednostek szkolnictwa wyższego ma być zatem systematyczna ocena biografii zawodowych absolwentów oraz potrzeb pracodawców. Dosyć kontrowersyjnym modelem rozwoju szkolnictwa wyższego jest scenariusz pod nazwą Szkolnictwo Wyższe Inc. Funkcjonowanie uczelni determinowane jest popytem, biznesowymi procesami decyzyjnymi oraz konkurencyjnością na rynku edukacyjnym. Scenariusz zakłada wąską specja- lizację edukacyjną, segmentację rynku usług edukacyjnych oraz finansowa- nie oparte na wykorzystaniu środków publicznych do wspierania kierunków słabo adaptatywnych do gospodarki lub na zasadzie budżetowania konkret- nych projektów strategicznych z perspektywy struktur państwowych oraz dominacji korzystania z finansów prywatnych na zasadach monetaryzacji badań. Model rozwoju szkolnictwa wyższego podkreśla konsekwencje libe- ralizacji rynków dla rozwoju uczelni. Przedstawione scenariusze są intrygujące dla możliwości projekcji wek- torów zmian systemu szkolnictwa wyższego w Polsce, ale zakładają har- monizację legislacji oraz źródeł finansowania, nie uwzględniając w sposób wystarczający krajowych zmian demograficznych, prawnych, społecznych i ekonomicznych. Analiza transdyscyplinarna w każdej dziedzinie jest cenna, a w przypadku rozwiązań systemowych konieczna. Traktujemy zatem opra- cowania zawarte w publikacji jako konsultację i ekspertyzę opartą na bogatej wiedzy i doświadczeniach różnych dyscyplin, a przede wszystkim jako dobrą praktykę partnerskiego dialogu międzyśrodowiskowego. Niniejsza publikacja została podzielona na trzy segmenty, opatrzone następującymi tytułami: pierwszy „Universitas”. Idea. Model, drugi, Prawo. Finansowanie. Depopulacja i trzeci – Transformacja. Progres. Prognoza, 12 Wstęp. Dylematy rozwojowe… w ramach których zamieszczono dziesięć opracowań tematycznych, po- przedzonych słowem wstępnym prof. dra hab. Stanisława Dziekońskiego oraz wprowadzeniem w podjętą problematykę. Warto dodać, że to opracowanie ma w całości charakter teoretyczny, a zawarte tu teksty zostały napisane przez autorów specjalizujących się w przedstawionej dziedzinie. I tak, Dominika Dzwonkowska w przekrojowym opracowaniu zatytuło- wanym Przemiany idei „universitas” na przestrzeni wieków przywołuje ideę wspólnoty akademickiej od klasycznego po współczesny model uniwersytetu. Zaprezentowany opis modeli skłania do refleksji nad stanem dzisiejszego modelu wspólnoty universitas, który od pewnego już czasu przeżywa kryzys. Tekst autorstwa Sławomira H. Zaręby, noszący tytuł Sytuacja szkolnictwa wyższego w Polsce oraz w wybranych krajach Unii Europejskiej, jest obszernym opracowaniem podejmującym takie wątki jak: etos nauczyciela, idea univer­ sitas, humboldtowski model uczelni, system boloński, system finansowania uczelni publicznych vs. prywatnych. Przywołane wyniki badań socjologicz- nych zwracają uwagę na aspiracje edukacyjne młodzieży na przestrzeni kilkudziesięciu lat oraz stan szkolnictwa wyższego w Polsce. Następnie autor odnosi się do zagadnienia szkolnictwa wyższego w krajach Unii Europejskiej, adekwatności systemu kształcenia do potrzeb rynku pracy, na koniec zaś zwraca uwagę na potrzebę pisania scenariuszy oraz konieczność przewidy- wania zmian w szkolnictwie wyższym. Joanna Wyleżałek w opracowaniu Społeczne funkcje uniwersytetu w cza­ sach neoliberalizmu zwraca już na samym początku uwagę na rozwój uniwer- sytetów i wiedzy naukowej. Kreśli obraz uniwersyteckiego neoliberalizmu oraz ideę uniwersytetu nowożytnego, w dalszej zaś kolejności społeczne funk- cje uniwersytetu w humanistycznej tradycji uniwersyteckiej. Wciąż aktualny okazuje się imperatyw kształcenia i wychowywania młodzieży akademickiej przy uwzględnianiu aspektu aksjologicznego. Misją uniwersytetu ma być kształcenie w jego murach przyszłych elit społecznych, z uwzględnieniem zarówno kompetencji merytorycznych, jak i etycznych. Społeczna zaś funkcja szkół wyższych nadal powinna odwoływać się do uniwersyteckiej tradycji humanistycznej, wspierającej rozwój zarówno indywidualny, jak i społeczny. Problematyka opracowania Status uniwersytetu w polskim systemie praw­ nym autorstwa Aleksandry Syryt skupia się wokół prawnych podstaw funk- cjonowania uniwersytetów w Polsce. Oprócz przedstawionych tu relacji zachodzących pomiędzy ustawową pozycją uniwersytetu w Polsce a kon- stytucyjną zasadą ich autonomii, zaprezentowane zastały kierunki dyskusji w toku procesu legislacyjnego nad obecnym kształtem szkolnictwa wyższego. 13 Sławomir H. Zaręba, Marcin Zarzecki Odniesienia do Konstytucji RP zwracają uwagę na tę jakże ważną zasadę, która ma dwa wymiary – instytucjonalny i indywidualny, a przy tym wskazuje jej znaczenie w realizacji wolności nauki i nauczania. Dyskusja nad obecnym statusem uniwersytetu siłą rzeczy wskazywać musi na jego koncepcję, a to z kolei rodzi określone postulaty i pytania, jak chociażby dotyczące zależ- ności od państwa. Z opracowania autorstwa Dariusza Filipa, noszącego tytuł Wybrane aspekty finansowania nauki i szkolnictwa wyższego w Polsce, dowiadujemy się o głównych źródłach finansowania szkolnictwa wyższego w Polsce, zmianach, jakie dokonały się w ostatnich latach, oraz o nowym systemie finansowania szkolnictwa wyższego, który wymusza już dziś otwartość i konkurencję pomiędzy poszczególnymi jednostkami naukowymi (publicznymi i niepu- blicznymi) w walce o granty na badania. Nasycone danymi statystycznymi opracowanie obrazuje liczbę studentów i absolwentów, wydatki na szkolnic- two wyższe, finansowanie nauki, skalę wydatków na badania i rozwój oraz źródła finansowania podstawowej działalności szkół wyższych. Z kolei Marta Luty-Michalak, w artykule zatytułowanym Projekcja liczby osób studiujących w województwie mazowieckim do roku 2050, przedstawia analizę demograficzną i dynamikę zmian w strukturze osób studiujących w tym największym województwie w Polsce. Opracowanie, odnoszące się do lat 2000-2050, ma walor analityczno-prognostyczny. Okazuje się, że pomimo dotychczasowej tendencji wzrostowej populacji osób studiujących w naj- bliższych latach zostanie ona najprawdopodobniej zahamowana. Wysokie wartości dla województwa mazowieckiego będą w pewnym stopniu rekom- pensowały negatywny wpływ zmian demograficznych na liczbę studentów, jednak jej spadek jest nieunikniony. Autorka zwraca uwagę na inną ważną zmienną, jaką są preferencje studentów odnośnie do wybieranych kierun- ków studiów, które w perspektywie roku 2050 najprawdopodobniej ulegną znacznej zmianie. Jednocześnie tym zmianom towarzyszyć będzie w ciągu najbliższych kilku dekad obniżanie się popularności szkół niepublicznych na korzyść szkół publicznych oraz znaczny spadek liczby osób studiujących w trybie niestacjonarnym. Rafał Wiśniewski w opracowaniu noszącym tytuł Przekraczając fatalizm? Szkolnictwo wyższe w okowach strukturalnych problemów społecznych prezen- tuje niektóre deficyty rozwojowe szkolnictwa wyższego w Polsce. To swoista diagnoza obecnego stanu rzeczy, w której autor podkreśla, że brakuje już czasu na dalsze debaty, gdyż ze względu na kwestie społeczne, ekonomiczne 14 Wstęp. Dylematy rozwojowe… czy demograficzne zachodzi pilna potrzeba wprowadzenia daleko idących zmian w tym sektorze. Sieci kooperatywne nauka–gospodarka w paradygmatach socjologii eko­ nomicznej to artykuł Marcina Zarzeckiego. Jak zauważa autor, analiza sieci kooperatywnych warunkowana jest przez dwie kluczowe idee obecne w socjologii ekonomicznej – koncepcję gospodarki opartej na wiedzy oraz ideę innowacyjności. Autor, posiłkując się danymi empirycznymi, indek- suje znamiona sukcesu prowadzącego do rozwoju gospodarki przez ak- tywną współpracę z nauką. W artykule zawarto podstawowe metodologie pomiaru innowacyjności (RIS, EIS oraz MIIG). Na podstawie repozytoriów Banku Danych Lokalnych, statystyki publicznej zawartej w serii GUS „Nauka i Technika” oraz analiz „Foresight Akademickie Mazowsze 2030” dokonano statystycznego wnioskowania na temat poziomów kooperacji, a także szans i barier konstytuowania sieci transakcyjnych podmiotów rynku z uczelniami na terenie Mazowsza. Włodzimierz Okrasa w artykule Scenariusze rozwojowe szkolnictwa wyż­ szego w projektach „społeczeństwa innowacyjnego” analizuje współczesną kondycję szkolnictwa wyższego w perspektywie społeczeństwa wiedzy, osią- gnięć w zakresie równości w sensie jednakowego traktowania (horizontal equity) oraz sprawiedliwości społecznej i jego otoczenia społeczno-lokalnego, zwracając uwagę na realne interakcje i współzależności. To wieloaspektowe socjologiczne opracowanie przybliża metodologiczne problemy konstru- owania scenariuszy zorientowanych na innowacyjność, zwraca uwagę na paradygmatyczne modele zmiany (model logiczny scenariusza). Ponadto odnajdujemy tu rozwinięcie takich zagadnień jak: internacjonalizacja i euro- peizacja sytemu kształcenia wyższego, globalizacja rozwoju edukacji wyższej oraz globalizacja i sektor EW w perspektywie rozwojowej. Wreszcie autor ukazuje zagadnienie partnerstwa szkół wyższych, a w tej perspektywie re- alistyczny model uczelni przyszłości wraz z kluczowymi atrybutami. Tekst Beaty Zbarachewicz Utworzenie Akademii Teologii Katolickiej w Warszawie i pierwsze lata funkcjonowania przywołuje procesy prawno- -organizacyjnej transformacji jednostki szkolnictwa wyższego jako modelowy przykład konsekwencji zmian strukturalnych oraz przekształceń wyni- kających z politycznego otoczenia funkcjonowania uczelni. Opracowanie kreśli genezę Akademii Teologii Katolickiej w Warszawie, której od sa- mego początku towarzyszyły liczne trudności prawne, tak w obrębie prawa świeckiego, jak i kościelnego. Zwłaszcza pierwsze lata istnienia to okres stałej walki o przetrwanie, czas nieufności i piętrzących się zastrzeżeń, 15 Sławomir H. Zaręba, Marcin Zarzecki zakończony jednak ułożeniem poprawnych relacji z władzą archidiecezjalną. Opracowanie pokazuje stopniowe i konsekwentne działania zmierzające do zdobywania coraz to większych uprawnień akademickich oraz dynamikę zmian w zakresie liczby nauczycieli i młodzieży akademickiej. Proces for- mowania się organizacji własnych struktur wewnętrznych oraz przywołana statystyka potwierdzają dynamizm zmian aż po akces włączenia ATK w po- czet pełnoprawnych członków Międzynarodowej Federacji Uniwersytetów Katolickich. * Pragniemy w tym miejscu podziękować wszystkim tym, którzy w jaki- kolwiek sposób wspierali to naukowe przedsięwzięcie. Szczególne podzię- kowanie kierujemy pod adresem prof. zw. dra hab. Marka Michalskiego, dziekana Wydziału Prawa i Administracji UKSW, za krytyczną recenzję tekstów, a nade wszystko za cenne sugestie i uwagi. Ich trafność i mery- toryczność bez wątpienia podniosły naukowe walory niniejszej publikacji. 16
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Quo vadis universitas?
Autor:
,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: