Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00050 006018 14678511 na godz. na dobę w sumie
Raporty polityczne Sergiusza Wittego. Wybory do I Dumy Państwowej w Królestwie Polskim i części Kraju Zachodniego - ebook/pdf
Raporty polityczne Sergiusza Wittego. Wybory do I Dumy Państwowej w Królestwie Polskim i części Kraju Zachodniego - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 107
Wydawca: Avalon Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-7730-997-1 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> naukowe i akademickie >> historia
Porównaj ceny (książka, ebook (-8%), audiobook).

Podjęta przez Małgorzatę Dajnowicz próba wprowadzenia do obiegu informacji naukowej wybranych dokumentów przygotowanych w 1906 roku dla potrzeb gabinetu premiera S. Witego i przechowywanych w Gabinecie Rękopisów Rosyjskiej Biblioteki Narodowej w Petersburgu zasługuje na uznanie. Dokumenty dobrane zostały w sposób zasadny pod względem merytorycznym i chronologicznym. Treść prezentowanych raportów obejmuje szeroki zakres problematyki politycznej związanej z uwarunkowaniami i przebiegiem wyborów do I Dumy Państwowej na ziemiach dawnej Rzeczpospolitej, zagarniętych przez Rosję, i może być przydatna dla badań historycznych jak i politologicznych. Sporządzone raporty pozwalają na przybliżenie polityki rosyjskiej wobec narodu polskiego w dobie rewolucji1905-1907 roku, zawierają wiele elementów oceny nastrojów społecznych, stosunków narodowościowych, treści walki politycznej.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Publikacja współfinansowana ze środków stypendium Fundacji na Rzecz Nauki Polskiej oraz Instytutu Historii Uniwersytetu w Białymstoku Recenzja Prof. dr hab. Alicja Wójcik Redakcja i korekty Iwona Weiman Opracowanie typograficzne PRIM s.c. Projekt okładki i stron tytułowych PRIM s.c. © Copyright by Małgorzata Dajnowicz, Kraków 2009 wydanie I ISBN 978 83 7730 997 1 Z a m ó w i e n i a p r z y j m u j e Wydawnictwo AVALON T. Janowski Sp. j. ul. Fiołkowa 4/13; 31-457 Kraków tel. +48 606 750 749 zamowienia@wydawnictwoAVALON.pl www.wydawnictwoAVALON.pl SpiS treści Wstęp ........................................................................................................... 7 Political reports of Sergiusz Witte ............................................................... 17 DOKUMENTY ............................................................................................ 27 Nr 1 1906 rok, kwiecień 27, Informacje o działalności agitacyjnej partii politycznych, związków i pozapartyjnych komitetów dotyczące przedstawicieli do Dumy Państwowej i Rady Państwa w guberniach Królestwa Polskiego ...................... 29 Nr 2 1906 rok, marzec 23, Informacje o działalności agitacyjnej partii politycznych, związków i pozapartyjnych komitetów dotyczące przedstawicieli do Dumy Państwowej i Rady Państwa w guberni kowieńskiej ......................................... 57 Nr 3 1906 rok, kwiecień 14, Informacje o działalności agitacyjnej partii politycznych, związków i pozapartyjnych komitetów dotyczące przedstawicieli do Dumy Państwowej i Rady Państwa w guberni wileńskiej ............................................ 64 Nr 4 1906 rok, marzec 23, Informacje o działalności agitacyjnej partii politycznych, związków i pozapartyjnych komitetów dotyczące przedstawicieli do Dumy Państwowej i Rady Państwa w guberni grodzieńskiej ....................................... 76 Nr 5 1906 rok, kwiecień 10, Informacje o działalności agitacyjnej partii politycznych, związków i pozapartyjnych komitetów dotyczące przedstawicieli do Dumy Państwowej i Rady Państwa w guberni mińskiej ............................................... 83 Nr 6 1906 rok, kwiecień 9, Informacje o działalności agitacyjnej partii politycznych, związków i pozapartyjnych komitetów dotyczące przedstawicieli do Dumy Państwowej i Rady Państwa w guberni wołyńskiej ........................................... 92 Spis treści 5 6 Spis treści WStęp 1. WproWadzenie Tematyka dotycząca wyborów do Dumy Państwowej z lat 1906–1912, w tym do I Dumy Państwowej w 1906 roku wymaga nadal badań szcze- gółowych. Jak dotąd badacze polscy skupiali się głównie na omawianiu reprezentacji polskiej w czterech Dumach Państwowych czy Radzie Pań- stwa. W mniejszym zakresie podejmowano kwestie oceny polityki po- słów różnych ugrupowań, mających przedstawicielstwo w kolejnych Du- mach czy współpracę merytoryczną reprezentantów podczas obrad Dumy i Rady Państwa1. Niniejszym zagadnieniom poświęcali badania także hi- storycy rosyjscy2, opublikowano na ten temat prace w języku angielskim3. W pracach tych z kolei problematyka dotycząca prac Koła Polskiego czy posłów polskich z Królestwa Polskiego i Kraju Zachodniego potraktowa- na została dość ogólnikowo. Sądzić należy, że nowych ustaleń w zakresie przebiegu prac Dumy Pań- stwowej dostarczyłaby z pewnością szczegółowa analiza stenogramów z ob- rad4. Również raporty polityczne sporządzone na polecenie ówczesnego Przewodniczącego Rady Ministrów Cesarstwa Rosyjskiego hrabiego Ser- giusza Juliewicza Wittego5 wnoszą nowe ustalenia na temat wyborów do I Dumy Państwowej, w mniejszym zakresie również Rady Państwa. W związku z wydarzeniami rewolucji lat 1905–1907, przez cara Rosji ogłoszone zostały ulgi, co wiązać należy także z ogłoszeniem 19 sierpnia 1905 roku manifestu o zwołaniu Dumy Państwowej. Ulgi wobec Polaków dotyczyły szerokorozumianej liberalizacji stosunków społecznych, co na obszarze Królestwa Polskiego uwidaczniało się chociażby w możliwoś- ciach stosowania języka polskiego czy w rozwoju szerszego niż przedtem życia społecznego (stowarzyszeniowego). Oczekiwania społeczne Pola- ków w owym czasie dotyczyły zwłaszcza kwestii wprowadzenia autono- mii dla Królestwa Polskiego, problem autonomii dla ziem zabranych po- dejmowany był również przez środowisko krajowców. Wstęp 7 Manifest konstytucyjny ogłoszony przez Mikołaja II w dniu 30 paź- dziernika 1905 roku zapowiadał przede wszystkim wprowadzenie za- sad rozszerzających tzw. wolności obywatelskie oraz prawa wyborcze na szersze niż dotychczas grupy ludności. Treść manifestu została negatyw- nie oceniona przez ugrupowania robotnicze (także polskie), bardziej po- zytywnie oceniali zapowiedzi manifestu liberałowie. Część dawnych ro- syjskich opozycjonistów rządowych poparła ustępstwa caratu tworząc Związek 17 października. Krytyczny stosunek do postanowień paździer- nikowych zachowała grupa opozycji liberalnej, tworząc partię konstytu- cyjnych demokratów (kadetów). Umiarkowanie pozytywną ocenę wobec zapowiedzi konstytucyjnych prezentowali polscy przedstawiciele narodo- wych demokratów, również środowiska liberałów, realistów oraz krajow- ców z obszarów Kresów. Ugrupowania polityczne prezentowały podobne stanowisko wobec manifestu jak i wyborów do Dumy Państwowej 1906 roku. Wybory do I Dumy Państwowej spotkały się z bojkotem ze strony partii robotniczo– lewicowych. Udział w wyborach zadeklarowały inne organizacje politycz- ne, w tym reprezentujące Polaków, m.in. Związek Postępowo–Demokra- tyczny, Stronnictwo Polityki Realnej, Narodowa Demokracja, ugrupowa- nie Krajowców. Ordynacja wyborcza do Dumy Państwowej z 24 grudnia 1905 roku6 przewidywała podział na cztery kurie: wielkiej własności ziemskiej, chłop- ską, miejską i robotniczą. Wybory w poszczególnych kuriach były nierów- nie i niebezpośrednie, trzystopniowe wybory obowiązywały w kurii chłop- skiej i robotniczej, zaś dwustopniowe w miejskiej i wielkiej własności. Na obszarze Królestwa Polskiego system kurialny obowiązywał przy wybo- rze pełnomocników oraz elektorów, natomiast posłów wybierało guber- nialne zgromadzenie wyborcze. Chłopów podzielono na dwie kategorie, gdzie właścicieli dużych majątków chłopskich włączono do kurii wielkiej własności. W Rosji obowiązywał system bardziej uproszczony, z każdej kurii osobno wybierano określoną liczbę posłów7. Ordynacja wyborcza do Rady Państwa, izby wyższej parlamentu, przewidywała dla kandydatów na posłów bardzo wysoki cenzus majątkowy i społeczny. Bierne prawo wyborcze przysługiwało osobom co najmniej ze średnim wykształceniem oraz powyżej czterdziestego roku życia. W 1906 roku mandaty otrzymało 6 posłów z Królestwa Polskiego oraz 5 z omawianych guberni Kraju Za- chodniego8. I Duma Państwowa trwała bardzo krótko — 72 dni. Obrady otwarto 10 maja, zaś 9 sierpnia 1906 roku w manifeście carskim ogłoszono roz- wiązanie Dumy Państwowej. W składzie I Dumy liczącej blisko 500 po- 8 Wstęp słów najsilniejszą pozostawała Partia Wolności Ludu — 179 posłów, na- stępną pozycję zajmowali bezpartyjni — 100 przedstawicieli, trudowni- ków reprezentowało 94 posłów, socjaldemokratów 17, oktiabrystów 13, Patrię Reform Demokratycznych 6. W Kole Polskim znalazło się 32 po- słów. Posłowie polscy z pięciu wybranych guberni Kresów objęli w I Du- mie Państwej15 mandatów9. Wybory do I Dumy Państwowej odbyły się na terenie całego Cesarstwa Rosyjskiego w marcu i kwietniu 1906 roku. Zostały poprzedzone agita- cją prowadzoną z inspiracji partii politycznych. Agitacja dotyczyła głów- nie informowania o znaczeniu możliwości społecznych związanych z wy- borami oraz prezentacji samych kandydatów, przyszłych reprezentantów w Dumie. Na obszarze Królestwa Polskiego to właśnie wybory do I Dumy Państwowej niosły ogromne nadzieje u części społeczeństwa, dotyczące wprowadzenia korzystnych zmian na różnych obszarach życia społeczne- go, gospodarczego, politycznego. 2. przedmiot, zakreS i konStrukcja opracoWania Raporty polityczne sporządzone na polecenie ówczesnego premiera Ro- sji Sergiusza Wittego zasięgiem terytorialnym obejmują obszary Królestwa Polskiego i Cesarstwa Rosyjskiego10. Na potrzeby niniejszego opracowania z całości tego zasobu wyodrębniono gubernie Królestwa Polskiego i część Kraju Zachodniego (gubernie: kowieńską, wileńską, grodzieńską, mińską, wołyńską)11. Obszar badań mieści się w granicach dawnej Rzeczypospoli- tej, pozostający wówczas pod zaborem rosyjskim, stanowiący w omawia- nym okresie ziemie polskie (Królestwo Polskie) oraz część Kresów z tere- nu historycznej Litwy (gubernie kowieńska, wileńska, grodzieńska, miń- ska) i Rusi (wołyńska). Zestawienie terytoriów obejmujących Królestwo Polskie i część ziem Kraju Zachodniego, obu obszarów o wzajemnym oddziaływaniu na siebie w sferze społecznej i politycznej pozwoli na ukazanie szeregu procesów związanych z polityką Rosji wobec prowincji zachodnich jako całości, tere- nu, na którym dominującą pozostawała narodowość polska. Ponadto anali- za niniejszych raportów z okresu wyborów do I Dumy Państwowej pozwoli ustalić podobieństwa i różnice oblicza społeczno–politycznego omawianych terenów, także w kwestii polityki caratu wobec terytoriów odrębnych w za- kresie administracyjnym, tj. obszaru autonomicznego (Królestwo Polskie) jak i stanowiącego w pełni integralną część imperium (Kraj Zachodni). Raporty mają charakter sprawozdań dotyczących sytuacji społeczno– politycznej wymienionych prowincji w przededniu i w czasie trwania wy- Wstęp 9 borów do I Dumy Państwowej. Zostały one opracowane najprawdopo- dobniej w Sankt Petersburgu przez podlegających premierowi urzędników Rady Ministrów w marcu i kwietniu 1906 roku12. Analiza treści dokumen- tów wskazuje, że powstały one w wyniku wnikliwej obserwacji terytoriów ujętych w raportach. Na opracowanie składa się sześć dokumentów, prezentowanych w cało- ści, przechowywanych Gabinecie Rękopisów Rosyjskiej Biblioteki Naro- dowej w Sankt Petersburgu (pt. Materiały po istorii wyborow w pierwuju Gosudarstwiennuju Dumu sobranyje po poruczeniu Priedstiedatiela So- wieta Ministrow Grafa C. Ju Witte Grafom W. A. Dmitrewym Mamonowym, t. XV.). W prezentowanym tomie przyjęto porządek problemowy. Ułożenie raportów rozpoczęto od przedstawienia obszarów Królestwa Polskiego, na- stępnie w części guberni Kraju Zachodniego zamieszczono kolejno raporty z Kraju Północnego–Zachodniego (Litwy) i dalej Kraju Południowego–Za- chodniego (Rusi). Każdy z sześciu dokumentów otrzymał nagłówek, skła- dający się z bieżącego numeru, daty, miejsca opracowywanego obszaru, tytułu i regestru. W nawiasach kwadratowych wskazano na uzupełnienia i wyjaśnienia autorki niniejszego opracowania. Uzasadnienia i komenta- rze dotyczące materiału źródłowego zawierają także przypisy. Starano się zachować oryginalną formę dokumentów, pozostawiając obok właściwego tekstu pisanego cyrylicą m.in. późniejsze dopiski czy uzupełnienia. 3. charakteryStyka raportóW politycznych Każdy raport sporządzony został według określonego jednakowego schematu, podzielony zastał na kilka zasadniczych części merytorycznych, w których ujęto: wykaz i charakterystykę działających partii i związków politycznych; nazwiska liderów głównych partii i związków politycznych; sposoby agitacji prowadzonej przez partie i związki; kalendarz wyborów w guberniach; charakterystykę i skutki przebiegu akcji wyborczej z po- działem na kurie. Władze rosyjskie sporządzały szczegółowe raporty omawiające sytua- cję społecznopolityczną w okresie przedwyborczym i wyborczym, anali- zowały w raportach sylwetki kandydatów ze szczególnym uwzględnieniem m.in. przebiegu ich pracy zawodowej, a zwłaszcza aktywności publicznej w okresie wcześniejszym13. Należy dodać, że niejednokrotnie towarzyszy- ły temu próby odsuwania od możliwości kandydowania osób podejrzanych o działalność polityczną, godzącą zdecydowanie w porządek carski14. Niniejsze sprawozdania zawierają w pewnym zakresie analizę sceny politycznej omawianego okresu ze szczególnym uwzględnieniem skut- 10 Wstęp
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Raporty polityczne Sergiusza Wittego. Wybory do I Dumy Państwowej w Królestwie Polskim i części Kraju Zachodniego
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: