Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00326 005804 11247948 na godz. na dobę w sumie
Redagowanie i ogłaszanie aktów normatywnych. Komentarz - ebook/pdf
Redagowanie i ogłaszanie aktów normatywnych. Komentarz - ebook/pdf
Autor: Liczba stron:
Wydawca: Wolters Kluwer Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-264-9092-7 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki >> administracyjne
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).
Grzegorz Wierczyński doktor habilitowany nauk prawnych, kierownik Pracowni Informatyki Prawniczej na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Gdańskiego; autor publikacji na temat informatyki prawniczej oraz zasad tworzenia i ogłaszania prawa, w tym m.in. monografi i Urzędowe ogłoszenie aktu normatywnego (Warszawa 2008) i Udostępnianie informacji o prawie jako warunek skutecznej działalności prawotwórczej (Gdańsk 2015), współautor podręczników System informacji prawnej w pracy sędziego (Warszawa 2011) oraz
Informatyka prawnicza (Warszawa 2006, 2008 i 2012); w latach 1999 2006 członek zespołu redakcyjnego Systemu Informacji Prawnej LEX.
Komentarz szczegółowo omawia dwa akty prawne regulujące zasady redagowania i ogłaszania przepisów prawa, tj.:
rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów w sprawie zasad techniki prawodawczej, z uwzględnieniem zmian wprowadzonych przez rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 5 listopada 2015 r., które weszły w życie z dniem 1 marca 2016 r.,
ustawę o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych, z uwzględnieniem wszystkich zmian ustawy ogłoszonych do dnia 1 marca 2016 r.
W obydwu częściach opracowania, poza klasycznymi fragmentami komentującymi treść danego przepisu, znajdują się przykłady najczęściej popełnianych błędów oraz poprawnych rozwiązań, omówienia poprzednich regulacji z zakresu przedstawianej problematyki oraz odesłania do literatury.
Publikacja przeznaczona jest dla legislatorów i innych osób zajmujących się redagowaniem i ogłaszaniem aktów normatywnych (zarówno w administracji rządowej, jak i samorządowej), a także dla pracowników organów nadzoru i kontroli w procesie stanowienia prawa (np. pracowników Sejmu i Senatu, Trybunału Konstytucyjnego, sędziów sądów administracyjnych, pracowników urzędów wojewódzkich, regionalnych izb obrachunkowych).
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

redagowanie i ogłaszanie aktów normatywnych Komentarz Grzegorz Wierczyński KOMENTARZE PRAKTYCZNE 2. WYDANIE WARSZAWA 2016 Stan prawny na 1 marca 2016 r. Recenzent Dr hab. Marcin Wiącek Wydawca Izabella Małecka Redaktor prowadzący Joanna Maź Opracowanie redakcyjne Elżbieta Jóźwiak Łamanie JustLuk Łukasz Drzewiecki, Justyna Szumieł, Krystyna Szych Ta książka jest wspólnym dziełem twórcy i wydawcy. Prosimy, byś przestrzegał przysługujących im praw. Książkę możesz udostępnić osobom bliskim lub osobiście znanym, ale nie publikuj jej w internecie. Jeśli cytujesz fragmenty, nie zmieniaj ich treści i koniecznie zaznacz, czyje to dzieło. A jeśli musisz skopiować część, rób to jedynie na użytek osobisty. SZANUJMY PRAWO I WŁASNOŚĆ Więcej na www.legalnakultura.pl POLSKA IZBA KSIĄŻKI © Copyright by Wolters Kluwer SA, 2016 ISBN: 978-83-8092-237-2 2. wydanie Dział Praw Autorskich 01-208 Warszawa, ul. Przyokopowa 33 tel. 22 535 82 19 e-mail: ksiazki@wolterskluwer.pl www.wolterskluwer.pl księgarnia internetowa www.profi nfo.pl Spis treści Spis treści Wykaz skrótów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7 Wstęp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17 Komentarz do Rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie „Zasad techniki prawodawczej” (tekst jedn .: Dz . U . z 2016 r . poz . 283) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Historia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Uwagi ogólne o rozporządzeniu z 2002 r. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Charakter dyrektyw techniki prawodawczej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Konsekwencje naruszeń Zasad techniki prawodawczej . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19 21 22 25 28 29 Załącznik. Zasady techniki prawodawczej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 37 Dział I. Projekt ustawy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział 1. Przepisy ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział 2. Budowa ustawy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział 3. Tytuł ustawy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział 4. Układ i postanowienia przepisów merytorycznych . . . . . . . . . . . . . . Rozdział 4a. Przepisy epizodyczne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział 5. Układ i postanowienia przepisów przejściowych i dostosowujących . . Rozdział 6. Układ i postanowienia przepisów końcowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział 7. Oznaczanie przepisów ustawy i ich systematyzacja . . . . . . . . . . . . . Rozdział 8. Przepisy upoważniające . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział 9. Przepisy karne oraz przepisy o karach pieniężnych . . . . . . . . . . . . . . 37 37 124 132 162 222 229 297 369 415 489 Dział II. Zmiana (nowelizacja) ustawy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 529 Dział III. Tekst jednolity . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 592 Dział IV. Sprostowanie błędu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 636 Dział V. Projekt aktu wykonawczego (rozporządzenia) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 646 5 www.wolterskluwer.pl Spis treści Dział VI. Projekty aktów normatywnych o charakterze wewnętrznym (uchwał i zarządzeń) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 719 Dział VII. Projekty aktów prawa miejscowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 743 Dział VIII. Typowe środki techniki prawodawczej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 747 Komentarz do ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (tekst jedn .: Dz . U . z 2016 r . poz . 296) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 829 Bibliografia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1015 6 www.wolterskluwer.pl Wykaz skrótów Wykaz skrótów Źródła prawa d.w.Dz.U.RP dyrektywa 2003/98/WE EKPC k .c . k .k . k .k .s . Konstytucja PRL Konstytucja RP k .p . – dekret Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 6 września 1935 r. o  wydawaniu Dziennika Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. R. P. Nr 68, poz. 423 ze zm.) – dyrektywa 2003/98/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie ponownego wykorzy- stywania informacji sektora publicznego (Dz. Urz. UE L Nr 345 z 31.12.2003, s. 90 ze zm.; Polskie wydanie specjalne rozdz. 13, t. 32, s. 701) – Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wol- ności, sporządzona w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.) – ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 380) – ustawa z  dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 ze zm.) litej Polskiej (Dz. U. Nr 44, poz. 267 ze zm.) – Konstytucja Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej uchwalona przez Sejm Ustawodawczy w dniu 22 lipca 1952 r. (tekst pier- wotny Dz. U. Nr 33, poz. 232; tekst jedn.: Dz. U. z 1976 r. Nr 7, poz. 36 ze zm.); akt archiwalny – Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z  dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.) – ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 1502 ze zm.) – ustawa z dnia 10 września 1999 r. – Kodeks karny skarbowy (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 186 ze zm.) Konstytucja marcowa – ustawa z dnia 17 marca 1921 r. – Konstytucja Rzeczypospo- 7 www.wolterskluwer.pl – ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania ad- ministracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 23) – ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 101 ze zm.) – ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania kar- nego (Dz. U. Nr 89, poz. 555 ze zm.) – ustawa z dnia 24 sierpnia 2001 r. – Kodeks postępowania w spra- wach o wykroczenia (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 395 ze zm.) – ustawa z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlo- wych (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 1030 ze zm.) – ustawa z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 1094 ze zm.) – ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy (Dz. U. Nr 21, poz. 112 ze zm.) – ustawa konstytucyjna z dnia 17 października 1992 r. o wza- jemnych stosunkach między władzą ustawodawczą i wyko- nawczą Rzeczypospolitej Polskiej oraz o samorządzie tery- torialnym (Dz. U. Nr 84, poz. 426 ze zm.); akt archiwalny – Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych otwarty do podpisu w Nowym Jorku dnia 19 grudnia 1966 r. (Dz. U. z 1977 r. Nr 38, poz. 167) – ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o zmianie i uchyleniu niektó- rych ustaw w związku z uzyskaniem przez Rzeczpospolitą Pol- ską członkostwa w Unii Europejskiej (Dz. U. Nr 96, poz. 959) – ustawa z dnia 16 grudnia 2005 r. o zmianie ustawy o ogła- szaniu aktów normatywnych i  niektórych innych aktów prawnych (Dz. U. Nr 267, poz. 2253) – ustawa z dnia 10 marca 2006 r. o zmianie ustawy o wydawa- niu Monitora Sądowego i Gospodarczego oraz o zmianie nie- których innych ustaw (Dz. U. Nr 73, poz. 501) – ustawa z dnia 4 marca 2011 r. o zmianie ustawy o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 117, poz. 676) – ustawa z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o samo- rządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1045) – ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 613 ze zm.) Wykaz skrótów k .p .a . k .p .c . k .p .k . k .p .w . k .s .h . k .w . k .wyb . Mała Konstytucja MPPOP nowela z dnia 20 kwietnia 2004 r . nowela z dnia 16 grudnia 2005 r. nowela z dnia 10 marca 2006 r. nowela z dnia 4 marca 2011 r. nowela z dnia 25 czerwca 2015 r . o .p . 8 pismo okólne nr 81 – pismo okólne nr 81 Prezesa Rady Ministrów z dnia 24 lipca 1971 r. w sprawie opracowywania projektów oraz stosowania przepisów prawnych (M.P. Nr 41, poz. 263) www.wolterskluwer.pl p .p .s .a . pr . lot . pr . pras . pr . wod . p .w .k .k . p .w .k .p . p .w .k .p .w . Regulamin RM Regulamin Sejmu r .o .w .g . r .o .z .d .a . rozporządzenie z dnia 5 listopada 2015 r . r.w.Dz.U.RP r .w .t .d .e . Wykaz skrótów – ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – ustawa z dnia 3 lipca 2002 r. – Prawo lotnicze (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 1393 ze zm.) – ustawa z dnia 26 stycznia 1984 r. – Prawo prasowe (Dz. U. Nr 5, poz. 24 ze zm.) – ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 469 ze zm.) – ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Przepisy wprowadzające Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 554 ze zm.) – ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Przepisy wprowadzające Kodeks pracy (Dz. U. z Nr 24, poz. 142 ze zm.) – ustawa z dnia 24 sierpnia 2001 r. – Przepisy wprowadzające Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz. U. Nr 106, poz. 1149 ze zm.) – uchwała Nr 190 Rady Ministrów z dnia 29 października 2013 r. – Regulamin pracy Rady Ministrów (M.P. poz. 979 ze zm.) – uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z  dnia 30 lipca 1992 r. – Regulamin Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jedn.: M.P. z 2012 r. poz. 32 ze zm.) – rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 4 czerwca 2012 r. w  sprawie określenia wzorów graficznych winiet dzienników urzędowych (Dz. U. poz. 639) – rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 19 stycz- nia 1928 r. o organizacji i zakresie działania władz admini- stracji ogólnej (tekst jedn.: Dz. U. R. P. z  1936 r. Nr  80, poz. 555 ze zm.) – rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 5 listopada 2015 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie „Zasad tech- niki prawodawczej” (Dz. U. poz. 1812) – rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 23 grud- nia 1927 r. w sprawie wydawania Dziennika Ustaw Rzeczy- pospolitej Polskiej (Dz. U. R. P. z  1928 r. Nr  3, poz.  18 ze zm.); akt archiwalny – rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 2011 r. w sprawie wymagań technicznych dla dokumentów elektronicznych zawierających akty normatywne i inne akty prawne, dzienników urzędowych wydawanych w  postaci elektronicznej oraz środków komunikacji elektronicznej i in- formatycznych nośników danych (Dz. U. Nr 289, poz. 1699) 9 www.wolterskluwer.pl Wykaz skrótów r .z .t .w .d .w . TFUE Traktat z Aten uchwała nr 20 u.d.a.r. u.d.i.p. u.d.l. u.d.p.p. u.e.r. u.f.p. u.g.n. 10 – rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 stycznia 1999 r. w sprawie zasad i trybu wydawania wojewódzkiego dziennika urzędowego (Dz. U. Nr 9, poz. 78) – Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864/2 ze zm.) – Traktat podpisany w Atenach w dniu 16 kwietnia 2003 r. między Królestwem Belgii, Królestwem Danii, Republiką Fe- deralną Niemiec, Republiką Grecką, Królestwem Hiszpanii, Republiką Francuską, Irlandią, Republiką Włoską, Wielkim Księstwem Luksemburga, Królestwem Niderlandów, Repub- liką Austrii, Republiką Portugalską, Republiką Finlandii, Królestwem Szwecji, Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (Państwami Członkowskimi Unii Europejskiej) a Republiką Czeską, Republiką Estońską, Republiką Cypryjską, Republiką Łotewską, Republiką Litew- ską, Republiką Węgierską, Republiką Malty, Rzecząpospoli- tą Polską, Republiką Słowenii, Republiką Słowacką dotyczą- cy przystąpienia Republiki Czeskiej, Republiki Estońskiej, Republiki Cypryjskiej, Republiki Łotewskiej, Republiki Li- tewskiej, Republiki Węgierskiej, Republiki Malty, Rzeczypo- spolitej Polskiej, Republiki Słowenii i Republiki Słowackiej do Unii Europejskiej (Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864 ze zm.) – uchwała nr  20 Rady Ministrów z  dnia 18 lutego 2014 r. w sprawie zaleceń ujednolicenia terminów wejścia w życie niektórych aktów normatywnych (M.P. poz. 205) – ustawa z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 812 ze zm.) – ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 2058 ze zm.) – ustawa z dnia 7 lipca 2005 r. o działalności lobbingowej w pro- cesie stanowienia prawa (Dz. U. Nr 169, poz. 1414 ze zm.) – ustawa z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 239 ze zm.) – ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 748 ze zm.) – ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 885 ze zm.) – ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomoś- ciami (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 1774 ze zm.) www.wolterskluwer.pl u.i.d.p. u.j.p. u.m.w.p. u.n.z.a. u.o.a.n. u.o.k.k. u.o.k.ś. u.o.m. u.o.z.z. u.p.e. u.p.o.o. u.p.s. u.p.z.k. u.r.i.o. u.r.n.o.o. u.r.o. Wykaz skrótów – ustawa z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 1114 ze zm.) – ustawa z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (tekst jedn.: Dz. U. z 2011 r., Nr 43, poz. 224 ze zm.) – ustawa z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wyna- grodzeniu za pracę (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 2008) – ustawa z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwal- nym i archiwach (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 1446 ze zm.) – ustawa z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów norma- tywnych i niektórych innych aktów prawnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 296) – ustawa z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i kon- sumentów (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 184 ze zm.) – ustawa z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska (tekst jedn.: Dz. U. z  1994 r. Nr  49, poz.  196 ze zm.); akt archiwalny – ustawa z dnia 21 marca 1991 r. o obszarach morskich Rze- czypospolitej Polskiej i administracji morskiej (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 934 ze zm.) – ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 1539 ze zm.) – ustawa z dnia 18 września 2001 r. o podpisie elektronicznym (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 262 ze zm.) – ustawa z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiąz- ku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 827 ze zm.) – ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 163 ze zm.) – ustawa z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompeten- cji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz o zmianie nie- których ustaw (Dz. U. Nr 34, poz. 198 ze zm.) – ustawa z dnia 7 października 1992 r. o regionalnych izbach obrachunkowych (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 1113 ze zm.) – ustawa z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obo- wiązków obywateli i  przedsiębiorców (Dz. U. Nr  232, poz. 1378) – ustawa z dnia 14 marca 2003 r. o referendum ogólnokrajo- wym (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 318) 11 www.wolterskluwer.pl Wykaz skrótów u.s.c. u.s.g. u.s.k.ż. u.s.p. ustawa o KSSP ustawa o PGSP ustawa o Policji ustawa o RM ustawa o SG ustawa o SKW u.s.w. u.u.cz.p.g. u.u.m. u.w.a.r.w. u.w.Dz.U. u.w.Dz.U.RP u.w.t.p.a. 12 – ustawa z dnia 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 1111 ze zm.) – ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 446) – ustawa z dnia 18 kwietnia 2002 r. o stanie klęski żywiołowej (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 333 ze zm.) – ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 1445 ze zm.) – ustawa z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądow- nictwa i Prokuratury (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 150 ze zm.) – ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o Prokuratorii Generalnej Skar- bu Państwa (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 1150 ze zm.) – ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 355 ze zm.) – ustawa z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 392 ze zm.) – ustawa z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 1402 ze zm.) – ustawa z dnia 9 czerwca 2006 r. o Służbie Kontrwywiadu Wojskowego oraz Służbie Wywiadu Wojskowego (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 253 ze zm.) – ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 1392 ze zm.) – ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 250) – ustawa z dnia 14 kwietnia 2000 r. o umowach międzynaro- dowych (Dz. U. Nr 39, poz. 443 ze zm.) – ustawa z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administra- cji rządowej w województwie (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 525 ze zm.) – ustawa z dnia 30 grudnia 1950 r. o wydawaniu Dziennika Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej i Dziennika Urzędowego Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski” (Dz. U. Nr 58, poz. 524 ze zm.); akt archiwalny – ustawa z dnia 31 lipca 1919 r. w sprawie wydawania Dzien- nika Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr  66, poz. 400); akt archiwalny – ustawa z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeź- wości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 1286 ze zm.) www.wolterskluwer.pl Wykaz skrótów u.z.n.k. u.z.z. – ustawa z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej kon- kurencji (tekst jedn.: Dz. U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1503 ze zm.) – ustawa z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 1881) Urzędowe zbiory i podręczniki techniki prawodawczej GL HdR MPR WPP ZTP z 1929 r., Zasady techniki prawodawczej z 1929 r . ZTP z 1939 r., Zasady techniki prawodawczej z 1939 r . ZTP z 1961 r., Zasady techniki prawodawczej z 1961 r . ZTP z 1991 r., Zasady techniki prawodawczej z 1991 r . ZTP, Zasady techniki prawodawczej – Guide de légistique – francuski urzędowy przewodnik dla le- gislatorów dostępny na stronie: http://www.legifrance.gouv. fr/Droit-francais/Guide-de-legistique [dostęp: 12.08.2013] – Handbuch der Rechtsförmlichkeit – Bundesministerium der Justiz, Handbuch der Rechtsförmlichkeit, wyd. 3, Bundesan- zeiger Verlag, Berlin 2008, http://hdr.bmj.de [dostęp: 12.08.2013] – Unia Europejska, Międzyinstytucjonalny przewodnik redak- cyjny, Bruksela–Luksemburg 2011 – Wspólny przewodnik praktyczny Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji dotyczący redagowania aktów prawa wspólno- towego, Luksemburg 2008, http://eur-lex.europa.eu/content/ techleg/KB0213228PLN.pdf [dostęp: 12.04.2016] – Zbiór zasad i form techniki legislacyjnej stanowiący załącz- nik do okólnika Ministra Spraw Wewnętrznych Nr  99 (OL. 2048/2) z dnia 2 maja 1929 r. w sprawie zbioru zasad i form technicznego opracowywania ustaw i rozporządzeń (Dz. Urz. MSW z 1929 r. Nr 7, poz. 147) – Zasady techniki prawodawczej stanowiące załącznik do za- rządzenia nr 55–63/4 Prezesa Rady Ministrów z dnia 13 maja 1939 r., Warszawa 1939 – Zasady techniki prawodawczej stanowiące załącznik do za- rządzenia nr 238 Prezesa Rady Ministrów z dnia 9 grudnia 1961 r. w sprawie „Zasad techniki prawodawczej”, Warsza- wa 1961 – Zasady techniki prawodawczej stanowiące załącznik do uchwały nr 147 Rady Ministrów z dnia 5 listopada 1991 r. w  sprawie zasad techniki prawodawczej (M.P. Nr  44, poz. 310) – Zasady techniki prawodawczej stanowiące załącznik do roz- porządzenia Prezesa Rady Ministrów z  dnia 20 czerwca 2002 r. w  sprawie „Zasad techniki prawodawczej” (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 283) 13 www.wolterskluwer.pl Wykaz skrótów Czasopisma i publikatory AUWr Dz. P. K. P. Dz. P. P. P. Dz. U. R. P. – Acta Universitatis Wratislaviensis – Dziennik Praw Królestwa Polskiego – Dziennik Praw Państwa Polskiego – Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej (ukazujący się w okresie międzywojennym) – Dziennik Urzędowy Ministra Spraw Wewnętrznych Dz. Urz. MSW Dz . Urz . Woj . Doln . – Dziennik Urzędowy Województwa Dolnośląskiego Dz. Urz. Woj. Małop. – Dziennik Urzędowy Województwa Małopolskiego Dz. Urz. Woj. Śląsk. – Dziennik Urzędowy Województwa Śląskiego ECR EPS FK GAiPP GSP M.P. – European Court Reports – Europejski Przegląd Sądowy – Finanse Komunalne – Gazeta Administracji i Policji Państwowej – Gdańskie Studia Prawnicze – Dziennik Urzędowy Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski” – Monitor Podatkowy – Monitor Prawniczy – Nowe Zeszyty Samorządowe – Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego – Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego i woje- wódzkich sądów administracyjnych – Orzecznictwo Sądu Najwyższego – Izba Cywilna – Orzecznictwo Sądu Najwyższego – Izba Karna i Wojskowa – Orzecznictwo Sądu Najwyższego – Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych – Orzecznictwo Sądów Polskich – Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego – Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, seria A – Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, seria B – Orzecznictwo w Sprawach Samorządowych – Państwo i Prawo – Przegląd Legislacyjny – Przegląd Orzecznictwa Podatkowego – Przegląd Prawa Publicznego – Prawo Bankowe – Prawo Gospodarcze – Przegląd Sejmowy – Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny M. Pod. M. Praw. NZS ONSA ONSAiWSA OSNC OSNKW OSNP OSP OTK OTK-A OTK-B OwSS PiP PL POP PPP Pr. Bank. Pr. Gosp. PS RPEiS 14 www.wolterskluwer.pl Wykaz skrótów Sam. Teryt. St. Iur. St. Praw. St. Pr.-Ek. TPP Zb. Orz. ZNSA ZNUJ Pr. Prawn. – Samorząd Terytorialny – Studia Iuridica – Studia Prawnicze – Studia Prawno -Ekonomiczne – Transformacje Prawa Prywatnego – Zbiór Orzeczeń Trybunału Sprawiedliwości i Sądu Pierwszej – Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego – Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego Prace Praw- Instancji nicze Organy orzekające ETPCz NSA SN TK TS WSA – Europejski Trybunał Praw Człowieka – Naczelny Sąd Administracyjny – Sąd Najwyższy – Trybunał Konstytucyjny – Trybunał Sprawiedliwości (wcześniej Europejski Trybunał Sprawiedliwości) – wojewódzki sąd administracyjny Bazy elektroniczne CBOSA LEX Inne OSR – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych dostęp- na na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl – System Informacji Prawnej LEX – ocena skutków regulacji 15 www.wolterskluwer.pl Wstęp Wstęp Książka składa się z dwóch części. W pierwszej zaprezentowano komentarz do rozpo- rządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie „Zasad techniki prawodawczej” (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 283 ze zm.), w drugiej zaś – komentarz do ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 296). Pomysł na łączne skomentowa- nie przepisów obu tych aktów normatywnych nie jest przypadkowy, zasady redagowa- nia aktów normatywnych i zasady ogłaszania takich aktów są ze sobą ściśle powiązane i w przyszłości powinny być objęte jedną wspólną regulacją, odpowiednio podzieloną pomiędzy ustawę i akty wykonawcze do niej (więcej na ten temat G. Wierczyński, Za- łożenia do przyszłej regulacji zasad tworzenia i ogłaszania prawa, PS 2008, nr 5, s. 135). Komentarz do rozporządzenia w sprawie „Zasad techniki prawodawczej” jest trzecim w Polsce komentarzem do tego aktu. Stanowi on w pewnej mierze kontynuację ko- mentarza członków redakcji Systemu Informacji Prawnej LEX wydanego w 2003 r., którego byłem współautorem (Zasady techniki prawodawczej. Komentarz do rozporzą- dzenia, pod red. J. Warylewskiego, Warszawa 2003). Zamierzeniem, które przyświecało wydaniu tamtego komentarza, było podzielenie się wiedzą uzyskaną podczas wielu lat redagowania największego polskiego systemu informacji prawnej. Był on zatem napi- sany z perspektywy przeciwnej do perspektywy legislatorów – z perspektywy odbior- ców informacji o prawie. Dlatego też komentarz ten w wielu miejscach był krytyczny w stosunku do rozwiązań przyjętych w rozporządzeniu w sprawie „Zasad techniki prawodawczej”, starając się ukazywać, do czego prowadzi przyjęcie określonej tech- niki. Niniejszy komentarz został napisany niemal całkowicie od nowa, ale perspek- tywa pozostała taka sama. W niektórych miejscach obowiązujące Zasady techniki prawodawczej są krytykowane w sytuacji, w której dochodzi do konfliktu pomiędzy zasadą „przestrzegaj ZTP” i zasadą „redaguj poprawnie akty normatywne”, legislator powinien raczej wybrać tę drugą zasadę. Takie podejście jest uzasadnione charakte- rem zasad techniki prawodawczej. Ponieważ są to zasady prakseologiczne, fundamen- tem ich „obowiązywania” są aktualna wiedza i przyjmowane oceny (por. Z. Ziembiń- 17 www.wolterskluwer.pl Wstęp ski, O stanowieniu i obowiązywaniu prawa. Zagadnienia podstawowe, Warszawa 1995, s. 39), a to oznacza, że zmiana w obszarze aktualnej wiedzy lub przyjmowanych ocen pozbawia podstaw zbudowane na ich podstawie zasady celowościowe. Stosowana przez legislatorów technika prawodawcza musi ulegać dynamicznym zmianom, niezależnie od tego, czy autorzy rozporządzenia w sprawie ZTP je zmieniają. W aktualnym, drugim wydaniu niniejszego komentarza uwzględniono zmiany wpro- wadzone do Zasad techniki prawodawczej przez rozporządzenie Prezesa Rady Mini- strów z dnia 5 listopada 2015 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie „Zasad techni- ki prawodawczej” (Dz. U. poz. 1812), które wchodzą w życie z dniem 1 marca 2016 r. Komentarz do ustawy o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych jest pierwszym tego typu przedsięwzięciem w Polsce. Drugie wydanie tego komentarza uwzględnia wszystkie zmiany powołanej ustawy, które ogłoszono do dnia 1 marca 2016 r., w tym również zmiany, które weszły w życie z dniem 1 stycznia 2016 r. W obydwu częściach komentarzach, poza klasycznymi fragmentami komentującymi treść danego przepisu, znajdują się omówienia poprzednich regulacji na dany temat oraz odesłania do literatury. Omówienia poprzednich regulacji zamieszczono na pod- stawie założenia, że dla współczesnej kultury prawnej ważne są nie tylko obydwa ko- mentowane akty normatywne, ale również ewolucja, jaką przeszły wyrażone w nich zasady. Odesłania do literatury mają stanowić wstępną pomoc w szukaniu dodatko- wych informacji na temat danej zasady. Pominięto w nich odesłania do napisanych przez autora: – części komentarza z 2003 r. oraz – monografii z 2008 r. (Urzędowe ogłoszenie aktu normatywnego, Warszawa 2008), o ile nie zawiera ona w danej materii bardziej rozbudowanych rozważań. Mam nadzieję, że niniejszy komentarz okaże się przydatny zarówno dla osób zajmu- jących się redagowaniem i ogłaszaniem aktów normatywnych, jak i dla środowiska naukowego oraz studentów studiów prawniczych. Bardzo dziękuję koleżankom i kolegom z redakcji Systemu Informacji Prawnej LEX za przykłady nietypowych rozwiązań legislacyjnych. Dzięki nim komentarz stał się znacznie bogatszy. Komentarz uwzględnia stan prawny oraz dostępne orzecznictwo i literaturę na dzień 1 marca 2016 r. Sopot, 1 marca 2016 r. Autor 18 www.wolterskluwer.pl KOMENTARZ DO ROZPORZąDZENIA PREZESA RADy MINISTRóW z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie „Zasad techniki prawodawczej” (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 283) Komentarz do Rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów Na podstawie art. 14 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Mini- strów (Dz. U. z 2012 r. poz. 392 oraz z 2015 r. poz. 1064) zarządza się, co następuje: Wprowadzenie 1. Komentowane rozporządzenie wydano na podstawie art. 14 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 392 ze zm.). Przepis ten obowiązywał od wejścia w życie powołanej ustawy, tj. od dnia 1 paździer- nika 1996 r. Uzupełniono go o wytyczne z dniem 1 stycznia 2002 r., kiedy to w art. 14 dodano ust. 5, zgodnie z którym: „Prezes Rady Ministrów wydając rozporządzenie, o którym mowa w ust. 4 pkt 1, określi w szczególności elementy metodyki przygo- towania i sposób redagowania projektów ustaw i rozporządzeń oraz innych norma- tywnych aktów prawnych, a także warunki, jakim powinny odpowiadać uzasadnie- nia projektów normatywnych aktów prawnych, jak również reguły przeprowadzania zmian w systemie prawa. Stosowanie zasad techniki prawodawczej powinno zapewnić w szczególności spójność i kompletność systemu prawa oraz przejrzystość tekstów nor- matywnych aktów prawnych, z uwzględnieniem dorobku nauki i doświadczeń prak- tyki”. Dodając te wytyczne, ustawodawca spełnił wymagania dla upoważnień ustawo- wych określone w art. 92 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.) i w § 63 pkt 4 ZTP. 2. Omawiając relację pomiędzy komentowanym rozporządzeniem a przepisem upo- ważniającym do jego wydania, należy podkreślić, że do dnia 1 marca 2016 r. rozpo- rządzenie to nie realizowało w pełni wytycznych zawartych w art. 14 ust. 5 ustawy z 1996 r. o RM. Nie sformułowano w nim bowiem warunków, jakim powinny odpo- wiadać uzasadnienia projektów aktów normatywnych. Dotyczące tego zagadnienia § 12 i 131 ust. 2 ZTP poprzestawały na odesłaniu do „odrębnych przepisów”. Nie było to rozwiązanie poprawne, naruszało m.in. § 119 ust. 1 ZTP, który stanowi, że na pod- stawie jednego upoważnienia ustawowego wydaje się jedno rozporządzenie, które wyczerpująco reguluje sprawy przekazane do unormowania w tym upoważnieniu. Błąd ten został w pewnym zakresie naprawiony w wyniku nowelizacji, która weszła w życie z dniem 1 marca 2016 r. (więcej na ten temat zob. komentarz do powołanych przepisów). 21 www.wolterskluwer.pl Komentarz do Rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów 3. W dalszej części komentarza będzie też mowa o tym, że w pewnym zakresie treść rozporządzenia wykracza poza ramy wyznaczone przez upoważnienie ustawowe (zob. komentarz do § 32). Historia 4. Refleksja nad zasadami techniki prawodawczej pojawiła się właściwie dopiero w okresie wielkich kodyfikacji. Do końca XVIII w. przez pojęcie kodyfikacji rozu- miano przede wszystkim wielkie kompilacje dotychczasowych praw. Jednym z ostat- nich przykładów takiej „kodyfikacji” był Landrecht pruski z 1794 r. Kodyfikacje takie były siłą rzeczy równie kazuistyczne, jak wcześniejsze prawa, a ich tworzeniu nie to- warzyszyła jakaś szczególna refleksja nad techniką prawodawczą. Na przełomie XVIII i XIX w. pojawiło się nowe podejście do kodyfikacji. Zanim to jednak nastąpiło, mu- siało dojść do pewnego przewartościowania w myśleniu o tworzeniu prawa. W okresie Konstytuanty w prawodawstwie francuskim miała miejsce jedna z bardziej znanych prób oddzielenia procesu tworzenia prawa od jego stosowania. Mając na celu realiza- cję słusznego postulatu likwidacji dowolności w procesie stosowania prawa, w 1790 r. uchwalono ustawę o reorganizacji sądownictwa, w której przywrócono instytucję re- kursu legislacyjnego. Rekurs legislacyjny polegał na tym, że sądy nie mogły samo- dzielnie rozstrzygać wątpliwości prawnych i dokonywać wykładni ustawy, lecz miały obowiązek zwracać się w tej sprawie do organów prawodawczych (K. Sójka -Zielińska, Kodeks Napoleona. Historia i współczesność, Warszawa 2007, s. 48 i 49). W myśl sto- sowanej bardzo dosłownie zasady podziału władz Monteskiusza prawodawca miał sa- memu rozstrzygać wszelkie zagadnienia z zakresu tworzenia prawa, sądy z kolei miały dokonywać tylko prostej subsumcji prawnej. Problem realizowalności takiego modelu tworzenia prawa ujawnił się już kilka- naście lat później, w trakcie prac nad kodyfikacją prawa prywatnego we Francji. Ogrom tego przedsięwzięcia oraz zamiar uczynienia z kodyfikacji instytucji trwałej spowodowały, że zaczęto się zastanawiać nad tym, jak osiągnąć efekt ponadczaso- wości projektowanych regulacji. Spowodowało to radykalną zmianę w podejściu do relacji pomiędzy organami tworzącymi prawo i organami je stosującymi. Jean Etienne Marie Portalis, jeden z członków komisji, która zajmowała się projekto- waniem Kodeksu Napoleona, argumentował, że chcąc stworzyć akt normatywny o charakterze ponadczasowym, należy przyjąć, że w akcie tworzenia prawa ustala się jedynie ogólne zasady prawa, powierzając wywodzenie z nich zasad szczegól- nych organom stosującym prawo. Pisał on, że „kodeks nawet najbardziej komplet- ny nigdy nie jest zakończony, a przed sędzią staje tysiąc nieoczekiwanych sytuacji, ponieważ ustawy raz zredagowane pozostają takie, jak zostały napisane; natomiast ludzie nigdy nie stoją w miejscu; stale działają” (K. Sójka -Zielińska, Kodeks…, s. 59). J.E.M. Portalis przewidywał zatem, że projektowany kodeks będzie musiał ewoluo- 22 www.wolterskluwer.pl Komentarz do Rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów wać pod wpływem nauki prawa i orzecznictwa sądów i lapidarnie ujął to w słynnym stwierdzeniu: „Kodeksów właściwie się nie tworzy, one się z biegiem czasu tworzą same” (tamże, s. 86). Podejście J.E.M. Portalisa rozpoczęło przełom w myśleniu o sposobie redagowania aktów normatywnych. Próbując osiągnąć efekt ponadczasowości tworzonych kodek- sów, zdecydowano się na odejście od techniki kazuistycznej na rzecz tworzenia zasad ogólnych. W ten sposób rozpoczęła się era wielkich kodyfikacji europejskich, a jed- nocześnie okres refleksji nad techniką prawodawczą. Dyskusja na ten temat obję- ła większość Europy. Z tamtego okresu zachował się np. referat Ernesta Wilhelma barona de Reibnitz, który był dyskutowany na posiedzeniu Towarzystwa Naukowe- go w Krakowie w dniu 14 grudnia 1817 r. (Uwagi nad układaniem Kodexów, Rocz- nik Towarzystwa Naukowego z Uniwersytetem Krakowskim połączonego 1818, t. III, s. 28). Jedynie w Niemczech ruch ten początkowo był stosunkowo mniej ożywiony, ze względu na tzw. szkołę Fryderyka Carla von Savigny’ego. Dopiero pojawienie się Rudolfa von Jheringa, który był entuzjastą nowoczesnej kodyfikacji odpowiadającej współczesnym potrzebom społecznym oraz badań nad techniką prawodawczą, zmie- niło ten stan rzeczy. Jedną z podstawowych zasad techniki prawodawczej uznawanych w tamtym okresie była zasada komunikatywności tekstu aktu normatywnego. Rudolfowi von Jheringowi przypisuje się stwierdzenie, że „prawodawca powinien myśleć jak filozof, ale przema- wiać jak chłop”. Nieprzypadkowo z tamtego okresu zachowało się kilka legend doty- czących sposobów realizacji tej zasady. Według jednej z nich sam Napoleon kazał tak długo przeredagowywać dany fragment projektu kodeksu, aż uznał, że jest on dosta- tecznie zrozumiały. Z kolei o twórcy projektu kodeksu cywilnego Szwajcarii z 1907 r. zachowała się legenda, zgodnie z którą tak długo przeredagowywał on dany przepis, aż stał on się zrozumiały dla jego kucharki. Legendy te, niezależnie od tego, na ile są one zgodne z prawdą historyczną, dobrze ilustrują, że za najważniejszą zasadę tech- niki prawodawczej uznawano wówczas zasadę wyrażania norm prawnych w sposób powszechnie zrozumiały. 5. W XX w. zasady techniki prawodawczej ulegały stopniowemu rozbudowaniu i poja- wiły się pierwsze zbiory tych zasad. W większości państw naszej części Europy zbiory te mają charakter formalnie niewiążących poradników lub zbiorów dobrych praktyk. Tak jest np. w Niemczech, gdzie poradnik taki opracowuje i udostępnia Ministerstwo Sprawiedliwości. W Austrii i Szwajcarii poradniki takie opracowują i udostępniają odpowiednie wydziały urzędów kanclerskich. We Francji poradnik legislacyjny opra- cowały i na bieżąco aktualizują służby rządowe. W Belgii zbiór zasad został opracowa- ny przez Radę Stanu, która m.in. opiniuje projekty ustaw. W Rosji służby legislacyjne Dumy opracowały i udostępniły zbiór rekomendacji. Nieco rzadziej urzędowe zbiory 23 www.wolterskluwer.pl Komentarz do Rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów zasad techniki prawodawczej przybierają formę aktu normatywnego, zazwyczaj we- wnętrznie obowiązującego – tak jest np. w Hiszpanii i w Czechach. 6. Polska należy do tej drugiej grupy państw. Tradycją w Polsce jest wydawanie zbio- rów techniki prawodawczej w formie załączników do aktów normatywnych. Pierw- szym aktem normatywnym tego typu był okólnik Ministra Spraw Wewnętrznych Nr 99 (OL. 2048/2) z dnia 2 maja 1929 r. w sprawie zbioru zasad i form technicznego opracowywania ustaw i rozporządzeń (Dz. Urz. MSW z 1929 r. Nr 7, poz. 147). Za- łącznikiem do tego okólnika był „Zbiór zasad i form techniki legislacyjnej”, liczący 36 ustępów, podzielonych na dwie części. Część pierwsza dotyczyła opracowywania ustaw i rozporządzeń z mocą ustawy, a część druga – rozporządzeń i pozostałych ak- tów normatywnych. W załączniku do omawianego zbioru znajdował się wykaz skró- tów używanych w tekstach aktów normatywnych. Według R. Hausnera autorem tego zbioru był K. Dubiel (R. Hausner, Przygotowywanie i ogłaszanie obowiązujących prze- pisów. Materjały Komisji dla usprawnienia administracji publicznej przy Prezesie Rady Ministrów, t. VII, Warszawa 1932, s. 26). 6.1. Następnym urzędowym zbiorem zasad techniki prawodawczej było zarządzenie nr 55–63/4 Prezesa Rady Ministrów z dnia 13 maja 1939 r., które było już skierowane do wszystkich organów administracji rządowej. Zarządzenia tego nie opublikowano w jakimkolwiek dzienniku urzędowym, ukazało się natomiast w formie publikacji książkowej – Zasady techniki prawodawczej (obowiązujące w zakresie prac prawodaw- czych Rządu stosownie do zarządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 13 maja 1939 r. nr 55–63/4), Warszawa 1939. Zbiór ten był niemal dwukrotnie większy od swojego poprzednika z 1929 r., składał się z 70 paragrafów i 5 załączników. 6.2. Z dniem 1 stycznia 1962 r. weszło w życie zarządzenie nr 238 Prezesa Rady Mi- nistrów z dnia 9 grudnia 1961 r. w sprawie „Zasad techniki prawodawczej”. Podobnie jak przedwojennego poprzednika, zarządzenia z 1961 r. również nie opublikowano w jakimkolwiek dzienniku urzędowym i ukazało się jedynie jako publikacja książko- wa – Zasady techniki prawodawczej, Warszawa 1962. W wielu kwestiach merytorycz- nych zarządzenie z 1961 r. było kontynuacją zarządzenia z 1939 r. Zbiór stanowiący załącznik do zarządzenia liczył nieco więcej przepisów (90 paragrafów), ale nie miał załączników. 6.3. Czwarty w kolejności zbiór zawierała uchwała nr 147 Rady Ministrów z dnia 5 li- stopada 1991 r. w sprawie zasad techniki prawodawczej (M.P. Nr 44, poz. 310). Zbiór ten znacznie się różnił od poprzednika. Jego zawartość znacznie rozbudowano (liczył 109 paragrafów), a niektóre postanowienia merytoryczne stanowiły znaczącą mody- fikację dotychczasowych rozwiązań. Był to pierwszy zbiór, do którego zaczęło się od- nosić orzecznictwo sądowe. Pojawił się on również w wielu orzeczeniach Trybuna- 24 www.wolterskluwer.pl Komentarz do Rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów łu Konstytucyjnego. Wypracowana wówczas linia orzecznictwa Trybunału, zgodnie z którą zbiory zasad techniki prawodawczej są pomocniczym źródłem prawa przy ocenie konstytucyjności aktów normatywnych, jest kontynuowana do dziś. Uchwała nr 147 miała charakter tzw. uchwały „samoistnej”, a więc aktu wewnętrznie obowiązującego, wydanego bez podstawy prawnej. Konstytucja RP z 1997 r. nie daje podstaw do wydawania i obowiązywania tego typu aktów normatywnych. Zgodnie z przepisem przejściowym zawartym w art. 241 ust. 6 Konstytucji RP Rada Ministrów miała 2 lata na ustalenie, które z uchwał Rady Ministrów oraz zarządzeń ministrów lub innych organów administracji rządowej, podjęte lub wydane przed dniem wejścia w życie Konstytucji RP, wymagają – stosownie do warunków określonych w art. 87 ust. 1 i art. 92 Konstytucji RP – zastąpienia ich przez rozporządzenia wydane na pod- stawie upoważnienia ustawy, której projekt w odpowiednim czasie Rada Ministrów przedstawi Sejmowi. W efekcie powołana uchwała nr 147 utraciła moc obowiązującą na podstawie art. 75 ust. 1 ustawy z dnia 22 grudnia 2000 r. o zmianie niektórych upoważnień ustawowych do wydawania aktów normatywnych oraz o zmianie nie- których ustaw (Dz. U. Nr 120, poz. 1268), która stanowiła wykonanie powołanego art. 241 ust. 6 Konstytucji RP. Uwagi ogólne o rozporządzeniu z 2002 r. 7. Jeszcze zanim utraciła moc uchwała nr 147, ustawodawca wprowadził przepis upo- ważniający do uregulowania zasad techniki prawodawczej w formie rozporządzenia do ustawy o RM. Dzięki temu niedługo po utracie przez uchwałę nr 147 mocy obo- wiązującej wydano rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie „Zasad techniki prawodawczej”. Zbiór tych zasad różni się od poprzedników rozbudowaną treścią (składa się on ze 163 paragrafów) oraz rodzajem aktu normatyw- nego. O ile dotychczasowe zbiory były załącznikami do aktów wewnętrznie obowią- zujących, o tyle obecny zbiór jest załącznikiem do aktu powszechnie obowiązującego. Ważną konsekwencją tej zmiany jest rozszerzenie grona podmiotów, do których są adresowane współczesne Zasady techniki prawodawczej, na wszystkie podmioty biorą- ce udział w projektowaniu przepisów prawnych, w tym również na organy samorządu terytorialnego. Merytorycznie jest to rozwiązanie zapewne słuszne, gdyż zasady po- prawnej legislacji powinny być przestrzegane przez wszystkie organy tworzące prawo. Niemniej należy uznać, że uczyniono to niezbyt fortunnie, bo na podstawie ustawy o Radzie Ministrów. Nałożenie na organy samorządu terytorialnego obowiązku sto- sowania Zasad techniki prawodawczej akurat przez tę ustawę jest przedmiotem uza- sadnionej krytyki w piśmiennictwie prawniczym (zob. T. Bąkowski, Zasady techniki prawodawczej a prawotwórstwo organów jednostek samorządu terytorialnego, PiP 2006, z. 1, s. 92; L. Etel, Redagowanie uchwał podatkowych rad gmin, FK 2004, nr 3, s. 37; J. Kunert, Zasady techniki prawodawczej w procesie stanowienia prawa miejscowego, 25 www.wolterskluwer.pl Komentarz do Rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów Sam. Teryt. 2007, nr 1–2, s. 86; G. Wierczyński (w:) Zasady techniki prawodawczej. Komentarz…, pod red. J. Warylewskiego, s. 15). Podkreśla się w niej m.in., że akty wy- konawcze wydane na podstawie ustawy o Radzie Ministrów powinny być kierowane do administracji rządowej, a nie do organów władzy lokalnej (L. Etel, Redagowanie…, s. 39). Natomiast obowiązek stosowania Zasad techniki prawodawczej powinien wy- nikać z ustaw dotyczących ustroju tych organów. W obecnym stanie prawnym są to: – ustawa z  dnia 5 czerwca 1998 r. o  samorządzie gminnym (tekst jedn.: Dz. U. – ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 1445 ze zm.), z 2015 r. poz. 1445 ze zm.), z 2015 r. poz. 1392 ze zm.), – ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (tekst jedn.: Dz. U. – ustawa z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w woje- wództwie (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 525 ze zm.), – ustawy dotyczące ustroju organów administracji niezespolonej, jak np. ustawa z dnia 21 marca 1991 r. o obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej i admi- nistracji morskiej (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 934 ze zm.). W literaturze sformułowano również postulat uchwalenia nowej ustawy o tworzeniu i ogłaszaniu prawa i przeniesieniu do niej przepisu upoważniającego do wydania roz- porządzenia w sprawie zasad techniki prawodawczej (G. Wierczyński, Założenia do przyszłej regulacji zasad…, s. 135). Przy takim rozwiązaniu w powyższych ustawach znaleźć by się musiało jedynie odesłanie do tej ustawy. 8. Jak wynika z treści uzasadnienia projektu rozporządzenia, jego autorzy wysoko oceniali dotychczasowe Zasady techniki prawodawczej. Uznano więc, że nie zacho- dzi potrzeba dokonywania w nich radykalnych zmian. Za takim podejściem przema- wiała też potrzeba zachowania trwałości reguł konstruowania aktów normatywnych. Dlatego też, przygotowując projekt rozporządzenia, oparto się na dotychczasowych zasadach, stosownie je modyfikując i uzupełniając. Dokonując zmian w treści Zasad techniki prawodawczej, kierowano się przede wszystkim koniecznością dostosowania ich do postanowień Konstytucji RP i innych ustaw, w szczególności ustawy o ogła- szaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych, potrzebą zmiany tych postanowień, które okazały się niefunkcjonalne, oraz potrzebą reakcji na nowe zjawiska dostrzeżone w praktyce prawodawczej w ostatnich latach. Dostosowując treść ZTP do konstytucyjnego systemu źródeł prawa, zmieniono przede wszystkim reguły konstruowania przepisów upoważniających do wydawania rozporządzeń oraz reguły konstruowania rozporządzeń, a także wprowadzono reguły konstruowania uchwał i zarządzeń jako aktów o charakterze wewnętrznym w rozumieniu art. 93 Konstytu- cji RP. W związku z ustawą o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych wprowadzono zmiany w postanowieniach dotyczących sposobu opra- 26 www.wolterskluwer.pl Komentarz do Rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów cowywania tekstów jednolitych, konstruowania przepisów o wejściu aktu normatyw- nego w życie oraz wydawania aktów wykonawczych na podstawie ustawy, która nie weszła jeszcze w życie. Druga grupa zmian obejmuje uzupełnienia ZTP oraz doprecyzowanie niektórych ich postanowień. Między innymi w § 1 ZTP wprowadzono wskazówki dotyczące sposobu przygotowania projektu aktu normatywnego, wykorzystując w tym zakresie postula- ty nauki prawa dotyczące racjonalnego prawodawstwa. Taka regulacja występowała w ZTP z 1939 r. i powrót do niej należy uznać za dobre rozwiązanie. Uzupełniono reguły konstruowania przepisów przejściowych i dostosowujących. Częściowo zmie- niono relację między zmianą przepisów upoważniających a utratą mocy obowiązują- cej rozporządzeń wydanych na podstawie zmienionych upoważnień, uszczegółowiono reguły dotyczące kształtowania ustaw nowelizujących. Wprowadzono nowe postano- wienia dotyczące np. kształtowania tytułów ustaw, zwłaszcza ustaw nowelizujących, oraz różnicowania terminów wejścia w życie poszczególnych przepisów aktu norma- tywnego. Mając na uwadze liczne zmiany w systemie prawa, uproszczono technikę odesłań. Do zasad redagowania tekstu aktu normatywnego dodano reguły dotyczą- ce odnośników w tych tekstach. Odnośniki te pełnią funkcję przypisów, wskazując m.in. na podstawę właściwości danego organu, identyfikatory aktów zmieniających akt powoływany w tekście itp. (zob. w szczególności § 96 ust. 2 i 4, § 122, 126 ust. 2 i § 158 ZTP). Wprowadzono wreszcie wiele zakazów, np. nowelizowania aktów wy- konawczych zachowanych czasowo w mocy przez nową ustawę, uzależniania wejścia w życie nowej ustawy od spełnienia określonego warunku, różnicowania terminów wprowadzania w życie poszczególnych przepisów aktu normatywnego. Uwzględniając trwający nadal proces transformacji systemu prawa i związane z nim częste zmiany prawa, dopuszczono wyjątkowo pewne rozwiązania, których nie przewidywały do- tychczasowe zasady techniki prawodawczej, np. ustawę wprowadzającą kilka ustaw głównych, hasłowe formułowanie tytułów ustaw nowelizujących wiele ustaw, noweli- zację ustawy w okresie jej vacatio legis. 9. Komentowane rozporządzenie zostało gruntownie znowelizowane rozporządzeniem z dnia 5 listopada 2015 r. Potrzeba zmian wynikała przede wszystkim z faktu przy- stąpienia Polski do Unii Europejskiej (rozszerzenie katalogu odesłań, uregulowanie tworzenia odnośników informujących o implementowaniu aktów unijnych itd.) oraz ze zmian, które zaszły w ustawie o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych in- nych aktów prawnych (zastąpienie papierowej dokumentacji dokumentami w posta- ci elektronicznej, rezygnacja z numerów dzienników urzędowych, zmiany w zakresie ogłaszania tekstów jednolitych). Ponadto w ramach tej nowelizacji dodano przepisy dotyczące tworzenia dwóch kategorii przepisów, które do tej pory nie były uregulowa- ne: przepisów epizodycznych oraz przepisów o karach pieniężnych. Wiele mniejszych zmian wynikało również z uwzględnienia postulatów zgłaszanych przez przedstawi- 27 www.wolterskluwer.pl Komentarz do Rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów cieli nauki oraz orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, Sądu Najwyższego i sądów administracyjnych. Wydanie tego rozporządzenia zostało poprzedzone szeroko zakrojonymi konsultacja- mi naukowymi (zob. zbiór referatów w: Zasady Techniki Prawodawczej – perspektywa zmian. Materiały pokonferencyjne, Rządowe Centrum Legislacji, Warszawa 2015) oraz równie szeroko przeprowadzonym procesem opiniowania. Zmiany oraz niektóre opi- nie na ich temat zostaną omówione w komentarzach do poszczególnych przepisów. Charakter dyrektyw techniki prawodawczej 10. Zasady techniki prawodawczej są zbiorem dyrektyw skierowanych do służb legis- lacyjnych organów wyposażonych w kompetencje prawotwórcze. Ich zadaniem jest wskazywanie, jak poprawnie wyrażać normy prawne w przepisach prawnych, jak prze- pisy te grupować w aktach normatywnych oraz jak przeprowadzać zmiany w syste- mie prawa. Mają one charakter prakseologiczny, wskazują, jak prawodawca powinien wyrażać normy prawne w formie przepisów prawnych, aby w stosunkowo najlepszy sposób wyrażały one jego intencje. W literaturze mówi się również, że Zasady techniki prawodawczej mają charakter techniczny (zob. m.in. S. Wronkowska, Technika prawo- dawcza, RPEiS 1990, z. 1, s. 7) lub celowościowy (tak m.in. M. Błachut, W. Gromski, J. Kaczor, Technika prawodawcza, Warszawa 2007, s. 3–5; M. Bogusz, Wadliwość aktu prawa miejscowego. Studium z zakresu nauki prawa administracyjnego, Gdańsk 2008, s. 222; S. Wronkowska, O meandrach skuteczności nowych zasad techniki prawodaw- czej, PL 2004, nr 4, s. 15). Taki charakter obowiązujących Zasad techniki prawodawczej potwierdzają wytyczne dotyczące treści rozporządzenia ustalającego zasady techniki prawodawczej zawarte w art. 14 ust. 5 ustawy o RM. Zgodnie ze zdaniem drugim tego ustępu „stosowanie za- sad techniki prawodawczej powinno zapewnić w szczególności spójność i kompletność systemu prawa oraz przejrzystość tekstów normatywnych aktów prawnych, z uwzględ- nieniem dorobku nauki i doświadczeń praktyki”. Poza przypadkami, w których Zasady techniki prawodawczej formułują konkretne wzory przepisu prawnego, nie zawierają one rozstrzygnięć „stanowczych i bezwyjąt- kowych” (S. Wronkowska, Zasady techniki prawodawczej, czy rzeczywiście luka w pra- wie?, PiP 2005, z. 2, s. 98). Nie tworzą one też zbioru, który można by uporządkować w sposób hierarchiczny. Wiele z tych zasad ze sobą konkuruje i w konkretnym przy- padku to legislator musi zdecydować, jak je wzajemnie wyważyć. Wszystko to powoduje, że zasady techniki prawodawczej nie są klasycznymi dyrekty- wami o charakterze normatywnym. Trafnie opisuje to S. Wronkowska, według której 28 www.wolterskluwer.pl Komentarz do Rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów Zasady techniki prawodawczej „są zbiorem reguł wskazujących, jak poprawnie kon- struować akty normatywne”, nie są zaś zbiorem „reguł ważnego dokonywania aktów tworzenia prawa”. Gdyby miały być takimi regułami, musiałyby mieć (przynajmniej w stosunku do ustaw) rangę konstytucyjną (S. Wronkowska, O meandrach…, s. 11). Podobnego zdania jest W. Gromski (M. Błachut, W. Gromski, J. Kaczor, Technika…, s. 4–5). Prakseologiczny charakter większości zasad techniki prawodawczej sprawia, że pod- stawą ich „obowiązywania” jest aktualna wiedza i przyjmowane oceny (por. Z. Ziem- biński, O stanowieniu i obowiązywaniu prawa…, s. 39). Dla tego typu zasad optymalną formą „kodyfikacji” są aktualizowane na bieżąco podręczniki, zbiory dobrych prak- tyk itp., a nie akty normatywne. Ustanowienie ich w formie aktu normatywnego nie zmienia ich istoty. Do pewnego stopnia utrudnia nawet ich stosowanie, gdyż akty nor- matywne usiłujące kodyfikować zasady techniki prawodawczej odzwierciedlają wie- dzę i oceny aktualne w momencie ich projektowania, a nie w momencie redagowania danego aktu normatywnego. Zawsze więc istnieje pewien obszar, w którym aktualna wiedza i oceny przemawiają za przyjęciem innego rozwiązania niż to, które przewi- dują „obowiązujące” ZTP (w sprawie trudności, jakie wiążą się z nadaniem tej mate- rii formy normatywnej, zob. też np. M. Bogusz, Problem charakteru prawnego zasad techniki prawodawczej, GSP 2010, t. XXIV, s. 91). 11. W  orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażono nawet pogląd, że roz- porządzenie Prezesa Rady Ministrów z  dnia 20 czerwca 2002 r. w  sprawie „Za- sad techniki prawodawczej” nie jest aktem normatywnym, ale odzwierciedla stan- dardy kultury prawnej (zob. wyroki WSA w Warszawie z dnia 14 czerwca 2006 r.: III SA/Wa 2433/05, LEX nr 229603, oraz III SA/Wa 2434/05, LEX nr 881689; a także wyroki WSA: w Krakowie z dnia 26 maja 2008 r., I SA/Kr 949/07, CBOSA, w Gliwi- cach z dnia 3 listopada 2008 r., IV SA/Gl 396/08, CBOSA, w Gdańsku z dnia 10 wrześ- nia 2009 r., II SA/Gd 66/09, LEX nr 607203, w Bydgoszczy z dnia 13 czerwca 2011 r., II SA/Bd 479/11, LEX nr 992829). Jest to pogląd dalece upraszczający sprawę. Nie cho- dzi bowiem o to, że zasady techniki prawodawczej nie mają charakteru normatywnego (gdyż po ustanowieniu rozporządzenia w tej sprawie te z nich, które zostały w nim wyrażone, nabrały takiego charakteru), lecz o to, że mają one przede wszystkim cha- rakter prakseologiczny. Konsekwencje naruszeń Zasad techniki prawodawczej 12. Tak zdefiniowany charakter Zasad techniki prawodawczej w istotny sposób wpły- wa na problem prawnych konsekwencji naruszenia tych zasad. Ani ustawa o Radzie Ministrów, ani rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie „Zasad techniki prawodawczej”, ani żaden inny obowiązujący w Polsce akt 29 www.wolterskluwer.pl Komentarz do Rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów normatywny nie mówią wprost o sankcji za naruszenia Zasad techniki prawodawczej. W literaturze pojawiło się nawet stanowisko, że współczesne Zasady techniki prawo- dawczej „pozbawiono wszelkiego praktycznego znaczenia”, gdyż normy, które na pod- stawie przepisów tego rozporządzenia dadzą się zrekonstruować, nie są opatrzone żad- ną sankcją, a zachowania tymi normami objęte nie powodują żadnych pozytywnych konsekwencji prawnych (S. Wojtczak, Zasady techniki prawodawczej – luka w prawie?, PiP 2005, z. 1, s. 46–47). Autorka tego stanowiska stwierdziła też, że „brak sankcji w normach ZTP z 2002 r. oraz sposób ich ukształtowania i usytuowania w systemie prawa stwarza, oprócz innych trudności, rodzaj luki” i na tej podstawie sformułowała wniosek, że „z punktu widzenia jakości prawa lepiej byłoby, gdyby ZTP z 2002 r. nie zostały w ogóle wydane” (tamże, s. 54–55). Stanowisko to jest błędne, opiera się bowiem na fałszywym założeniu, zgodnie z któ- rym naruszanie Zasad techniki prawodawczej nie jest w polskim systemie prawnym zagrożone żadnymi sankcjami. Trzeba bowiem pamiętać, że komentowane rozporzą- dzenie jest tylko jednym z elementów powiązanych z zasadami prawidłowej legislacji wywodzonymi z zasady demokratycznego państwa prawnego wyrażonej w art. 2 Kon- stytucji RP. Rekonstrukcji sankcji za naruszenie ZTP w polskim systemie prawnym dokonać można zarówno na podstawie orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, jak i orzecznictwa sądów administracyjnych. 13. Jeszcze w czasie obowiązywania Zasad techniki prawodawczej z 1961 r. Trybu- nał Konstytucyjny odwołał się kilka razy pomocniczo do treści tych Zasad. Już po wejściu w życie Zasad techniki prawodawczej z 1991 r., w orzeczeniu z dnia 24 maja 1994 r., K 1/94, OTK 1994, nr 1, poz. 10, Trybunał Konstytucyjny uznał, że mimo iż „Zasady Techniki Prawodawczej, jako przyjęte w drodze uchwały Rady Ministrów, nie wiążą bezpośrednio ustawodawcy”, prawodawca bez ważnych przyczyn nie po- winien od nich odstępować, ponieważ „kodyfikują [one] powszechnie uznawane re- guły postępowania legislacyjnego”. W kolejnych orzeczeniach z lat 90. XX w. Trybu- nał Konstytucyjny odwoływał się do Zasad techniki prawodawczej właśnie jako do „powszechnie uznawanych dyrektyw poprawnej legislacji” – por. uchwała TK z dnia 8 marca 1995 r., W 13/94, OTK 1995, nr 1, poz. 21, i postanowienie TK z dnia 15 paź- dziernika 1997 r., K 4/96, OTK 1997, nr 3–4, poz. 47. Analizy orzecznictwa Try- bunału Konstytucyjnego z tego okresu dokonał Z. Czeszejko -Sochacki (zob. tegoż, Zasady techniki prawodawczej w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, PL 1997, nr 2, s. 103). W wyrokach z dnia 21 marca 2001 r., K 24/00, OTK 2001, nr 3, poz. 51, i z dnia 12 marca 2002 r., P 9/01, OTK-A 2002, nr 2, poz. 14, Trybunał Konstytucyjny uznał, że Zasady techniki prawodawczej „stanowią prakseologiczny kanon, który powinien być respektowany przez ustawodawcę demokratycznego państwa prawnego”, a w wyroku 30 www.wolterskluwer.pl Komentarz do Rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 30 października 2001 r., K 33/00, OTK 2001, nr 7, poz. 217, stwierdził, że „nie- zależnie od problemu mocy obowiązującej zasad techniki prawodawczej i kręgu zwią- zanych nimi organów ustawodawca nie powinien w tak oczywisty sposób ignorować wyrażonych w nich norm, zwłaszcza w sytuacji, gdy z uwagi na współzależność zasad redagowania tekstu prawnego i zasad jego wykładni może się to stać źródłem poważ- nych problemów ze stosowaniem prawa”. W wyroku z dnia 24 lutego 2003 r., K 28/02, OTK-A 2003, nr 2, poz. 13, Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że „zachowuje swoją aktualność wyrażany w sprawach W 13/94 i K 7/99 pogląd Trybunału o znaczeniu dla oceny konstytucyjności reguł poprawnej legislacji sformułowanych w «Zasadach techniki prawodawczej», zawartych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie «Zasad techniki prawodawczej»”. W wyroku z dnia 29 października 2003 r., K 53/02, OTK-A 2003, nr 8, poz. 83, Try- bunał Konstytucyjny zasygnalizował, że naruszenie wymagań określonych obecnie w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie „Za- sad techniki prawodawczej” może powodować naruszenie zasady poprawnej legislacji w stopniu uzasadniającym zarzut niekonstytucyjności zakwestionowanych przepisów. W orzeczeniu tym Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że „z wyrażonej w art. 2 Kon- stytucji zasady państwa prawnego wynika nakaz przestrzegania przez ustawodawcę zasad poprawnej legislacji. Nakaz ten jest funkcjonalnie związany z zasadami pew- ności i bezpieczeństwa prawnego oraz ochrony zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa. Zasady te nakazują, aby przepisy prawa były formułowane w sposób precyzyjny i jasny oraz poprawny pod względem językowym. Wymóg jasności oznacza obowiązek tworzenia przepisów klarownych i zrozumiałych dla ich adresatów, któ- rzy od racjonalnego ustawodawcy oczekiwać mogą stanowienia norm prawnych nie budzących wątpliwości co do treści nakładanych obowiązków i przyznawanych praw. Związana z jasnością precyzja przepisu winna przejawiać się w konkretności nakłada- nych obowiązków i przyznawanych praw tak, by ich treść była oczywista i pozwalała na ich wyegzekwowanie. […] Przekroczenie pewnego poziomu niejasności przepisów prawnych stanowić może samoistną przesłankę stwierdzenia ich niezgodności z wy- rażoną w art. 2 Konstytucji zasadą państwa prawnego, z której wywodzony jest nakaz należytej określoności stanowionych przepisów”. Zwieńczeniem zarysowanej powy
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Redagowanie i ogłaszanie aktów normatywnych. Komentarz
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: