Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00504 007410 13272085 na godz. na dobę w sumie
Regionalny model równowagi ogólnej TERM i przykłady jego zastosowania w Polsce - ebook/pdf
Regionalny model równowagi ogólnej TERM i przykłady jego zastosowania w Polsce - ebook/pdf
Autor: , , Liczba stron: 140
Wydawca: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego Język publikacji: polski
ISBN: 9788323528890 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> poradniki >> ogólne
Porównaj ceny (książka, ebook (-17%), audiobook).
Regionalne modele równowagi ogólnej (Computable General Equilibrium, CGE) tworzą grupę modeli najczęściej obecnie wykorzystywanych w kształtowaniu efektów polityk makroekonomicznych na różnych poziomach agregacji terytorialnej. W celu ich spopularyzowania w Polsce powstała idea przedstawienia polskiej wersji modelu CGE o nazwie TERM (The Enormous Regional Model), obejmującego 16 województw, wraz z przykładami jego różnorodnego zastosowania do oceny wybranych polityk regionalnych i ich efektów w Polsce. Książka poszerza wiedzę dotyczącą budowy i założeń teoretycznych tego rodzaju modeli oraz sposobów interpretacji generowanych przez nie wyników. Jest skierowana zarówno do osób zainteresowanych prowadzeniem własnych badań wykorzystujących regionalne modele CGE, jak i tych, które w swojej pracy zawodowej posługują się rezultatami analiz wykonanych za pomocą tego typu modeli makroekonomicznych. W rozdziale pierwszym Autorzy szczegółowo omawiają założenia metodologiczne modelu TERM oraz proces jego kalibracji i dezagregacji regionalnej. Kolejne części pokazują praktyczne przykłady wykorzystania modelu TERM do oceny efektów różnych polityk makroekonomicznych w Polsce. Rozdział drugi zawiera analizę efektów wspierania obszarów o niekorzystnych warunkach gospodarowania w ramach wspólnej polityki rolnej w Polsce, przeprowadzoną na podstawie statycznej wersji modelu. W rozdziale trzecim oceniono wpływ inwestycji w działalność B+R na rozwój gospodarczy Polski i poszczególnych województw. Rozdział czwarty zawiera szczegółową analizę efektywności wsparcia w ramach instrumentów zwrotnych Unii Europejskiej na terenie województwa wielkopolskiego przy użyciu dynamicznej wersji modelu TERM. The goal of this book is to introduce Polish readers to methodological details related to the construction of regional computable general equilibrium (CGE) models. Here, we use as an example Polish version of TERM (The Enormous Regional Model) calibrated for 16 voivodships. Currently, regional computable general equilibrium models are among the models most often used in evaluating the effects of macroeconomic policies at different levels of territorial aggregation. In order to popularize such models in Poland, we present the methodology of TERM model and examples of its application to analyze different kinds of policies and their regional impacts in Poland. The book should increase knowledge about construction, theoretical foundations and methods for interpreting the results of such models. Currently, relatively few specialists in Poland have such knowledge. Hence, this book is recommended for both economists, interested in conducting their own research based on regional CGE models, and practitioners who use in their work results of analyses relying on this kind of macroeconomic models. The structure of the book is as follows. In Chapter 1 we thoroughly discuss TERM methodological framework, calibration and regional disaggregation process. Following chapters present examples of applying TERM in analysis of the effects of different macroeconomic policies in Poland. Chapter 2 shows the consequences of Less Favored Area support within the Common Agricultural Policy in Poland, based on the static version of the model. Chapter 3 concentrates on assessment of the impact of R&D investment on economic development at national and regional level in Poland. Finally, Chapter 4 covers an analysis of effectiveness of support received from the European Union revolving financial instruments in Wielkopolska voivodeship. The analysis is conducted using dynamic version of TERM model.
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Rozdział 1 Model TERM – założenia metodologiczne i proces dezagregacji regionalnej Celem tego rozdziału jest przedstawienie założeń metodologicznych w regionalnym modelu równowagi ogólnej (CGE1) TERM. Omówiony zostanie także proces kalibracji danych na poziomie kraju oraz dezagre- gacja regionalna na przykładzie polskiej wersji modelu. Na zakończenie szczegółowo przedyskutowane będą różnice między wersjami statyczną i dynamiczną. Rozdział ten jest wprowadzeniem do kolejnych części książki, prezentujących możliwości wykorzystania modelu TERM do ewalu- acji efektów najróżniejszych polityk makroekonomicznych w Polsce. Ze szczególną uwagą powinny go przeczytać osoby zainteresowane praktycznym zastosowaniem modelu, zarówno z pozycji użytkownika, jak i potencjalnego odbiorcy badań ewaluacyjnych. Pokazujemy bo- wiem krok po kroku logikę budowy modelu, co pozwala na jego porów- nanie z innymi modelami makroekonomicznymi wykorzystywanymi do ewaluacji polityk makroekonomicznych na poziomie regionalnym w Polsce. 1.1. Główne założenia metodologiczne modelu TERM Model TERM (The Enormous Regional Model) został zbudowany przez Marka Horridge’a w Centre of Policy Studies (CoPS) na Monash University w Melbourne (Australia)2 (Horridge et al. 2005; Horridge 2011). Choć początkowo model miał służyć do analizy efektów poli- 1 Computable General Equilibrium. 2 Obecnie CoPS jest częścią Victoria University w Melbourne. 16 Model TERM – założenia metodologiczne i proces dezagregacji... tyk makroekonomicznych w regionach Australii, to z czasem powstały jego wersje przeznaczone również dla innych krajów, m.in. dla: Bra- zylii, Chin, Finlandii, Indonezji, Japonii, Korei, Nowej Zelandii, Pol- ski, Południowej Afryki, Sri Lanki, Stanów Zjednoczonych, Szwecji i Włoch. Model TERM oparty jest w dużej części na rozwiązaniach ist- niejących w wielosektorowym modelu ORANI, który został opra- cowany dla Australii przez Dixona i innych (1982). Ten ostatni był z kolei następcą pierwszego modelu równowagi ogólnej stworzo- nego w latach 60. XX w. przez Johansena dla gospodarki norweskiej (zob. np. Ezaki 2006)3. Struktura modelu Johansena (1960) oparta jest na obecności firm minimalizujących koszty i gospodarstw domowych maksymalizujących użyteczność. O ile wczesne próby regionalizacji modelu ORANI były oparte na podejściu top-down, o tyle model TERM wdraża w życie podejście bot- tom-up. Różnica między powyższymi jest kluczowa z punktu widzenia analizy efektów szoków wpływających na gospodarkę poszczególnych regionów. Podejście top-down odzwierciedla bowiem sytuację, w której wyniki symulacji uzyskane dla gospodarek regionalnych są pochodnymi wyników symulacji przeprowadzonych dla gospodarki całego kraju. Ta ostatnia zaś pozostaje niezależna od tego, co dzieje się w poszczegól- nych regionach. W efekcie możliwości symulowania efektów szoków podażowych są bardzo ograniczone. W przypadku podejścia bottom-up wyniki symulacji uzyskane dla gospodarki krajowej są natomiast po- chodną (sumą) wyników otrzymanych dla gospodarek poszczególnych regionów. Pierwsze próby tworzenia regionalnych modeli CGE opartych na po- dejściu bottom-up pojawiły się w Australii pod koniec lat 80. ubiegłego wieku – najbardziej znanym z nich jest Monash Multiregional Foreca- sting Model (MMRF) (zob. Adams et al. 2002). Model TERM jest kon- tynuacją tradycji modeli ORANI oraz MMRF, a jego największą zaletą jest możliwość znacznie większej dezagregacji gospodarek regionalnych 3 Warto wspomnieć, że na modelu ORANI oparty jest także popularny model służący do analizy efektów handlu międzynarodowego − GTAP. 1.1. Główne założenia metodologiczne modelu TERM 17 niż w przypadku jego poprzedników. W praktyce, jak przekonuje Witt- wer (red., 2012), model TERM oferuje bardziej szczegółową reprezen- tację gospodarek regionalnych niż inne modele CGE. Konsekwencją przyjęcia założenia o homogeniczności technologii w poszczególnych regionach kraju jest umożliwienie estymacji regionalnych baz danych na podstawie wejściowych danych na poziomie kraju. W tym sensie model TERM podobny jest do popularnego w Stanach Zjednoczonych modelu IMPLAN (zob. np. Bonn i Harrington 2008). Model TERM idzie jed- nak o krok dalej, łącząc dane na poziomie regionalnym z macierzami przepływów handlowych między regionami. Dzięki temu możliwe jest np. oszacowanie wpływu wzrostu wydatków publicznych w jednym re- gionie na wszystkie pozostałe. Jak już podkreślono, model TERM jest oparty na podejściu bottom- -up i łączy w sobie serię niezależnych modeli równowagi ogólnej (po jed- nym dla każdego regionu), które wpływają na siebie wzajemnie poprzez handel oraz przepływy podstawowych czynników produkcji. W prakty- ce oznacza to, że każdy region w ramach danego kraju traktowany jest jako oddzielna gospodarka. W efekcie możliwa jest pogłębiona analiza efektów szoków wprowadzanych specyficznie i niezależnie dla każdego regionu. Efekt ten osiągnięty jest przez uwzględnienie mechanizmu po- zwalającego na oszacowanie popytu, podaży, cen czy ilości dóbr i usług dla każdego regionu oddzielnie. W tym podejściu zatem zarówno ceny, jak i ilości mogą się różnić w zależności od regionu. To z kolei jest zna- czącym postępem w porównaniu do modeli opartych na podejściu top- -down, które nie pozwalają np. na regionalne różnicowanie cen. Z punktu widzenia modelowego TERM jest pewnego rodzaju szablo- nem, który w prosty sposób może zostać zaadaptowany dla różnych kra- jów (zob. np. Horridge i Wittwer 2010). Standardowa wersja modelu jest więc dość prosta, uniwersalna dla małej gospodarki otwartej, i nie zawie- ra mechanizmów specyficznych dla danego kraju czy studium przypad- ku. W tym kontekście wiele rozwiązań, które znaleźć można w modelu TERM, jest typowych również dla innych modeli równowagi ogólnej. Kluczowym elementem budowy modelu jest proces przygotowania bazy danych, która opiera się na formacie modelu ORANI. W przypadku wer- sji modelu TERM dla Polski punktem wyjścia są dane dla 59 lub 77 sek- 18 Model TERM – założenia metodologiczne i proces dezagregacji... torów gospodarki4, pochodzące z tabel przepływów międzygałęziowych (input-output, IO) publikowanych przez Główny Urząd Statystyczny, uzupełnione specyficznymi danymi dla poszczególnych sektorów (np. dane o wysokości ceł) i regionów. Warto podkreślić, że baza danych TERM opiera się na macierzach „Podaży” i „Wykorzystania” wyro- bów i usług, a nie na symetrycznych tablicach IO. To znacznie uspraw- nia proces ich uaktualniania, gdyż tablice są publikowane przez GUS i EUROSTAT znacznie częściej i pokrywają kolejne lata, a nie okresy – co pięć lat jak w przypadku symetrycznych tablic IO. Dane w formacie ORANI na poziomie kraju są następnie zdezagregowane na poziomie regionalnym na podstawie standardowej procedury przewidzianej w ra- mach modelu. Jak przekonują Horridge, Madden i Wittwer (2005), jednym z klu- czowych cech modelu TERM jest możliwość uwzględnienia w nim dużej liczby regionów i sektorów. To z kolei jest pochodną pewnych uprasz- czających założeń, które pozwalają na osiągnięcie bardziej kompaktowej struktury danych. Przykładowo w modelu TERM zakładamy, że wszyscy konsumenci owoców w danym regionie zaspokajają swój popyt impor- tem z innych regionów w takich samych proporcjach5. Lista zmiennych w ramach poszczególnych zbiorów w modelu może być zatem znacząco większa niż w innych regionalnych modelach równowagi ogólnej. Do- datkowo, aby uniknąć sytuacji, w której dana macierz ma zbyt wiele elementów, ograniczana jest liczba wymiarów danej macierzy. Zamiast tego tworzone są dwie (lub więcej) o mniejszej liczbie wymiarów. W tabeli 1.1 pokazano standardową listę zbiorów zmiennych w mo- delu TERM, przy czym lista ta może zostać rozszerzona, jeśli zachodzi taka potrzeba. Wielkość poszczególnych zbiorów zależy tylko i wyłącz- nie od dostępności danych statystycznych i różni się w zależności od danej wersji modelu. 4 Tabele przepływów międzygałęziowych publikowane są przez GUS w układzie 59 sektorów dla lat 2000 i 2005 oraz w układzie 77 sektorów dla roku 2010. 5 Czyli z punktu widzenia np. konsumenta z mazowieckiego przestrzenna struktura importu jest taka sama niezależnie od tego, czy mieszka on w Warszawie, Płocku czy Radomiu. 1.1. Główne założenia metodologiczne modelu TERM Standardowa lista zbiorów zmiennych w modelu TERM Indeks Nazwa Opis 19 Tabela 1.1. s c m i o d r p h f u SRC COM MAR IND OCC DST ORG PRD (dom, imp) źródła krajowe lub importowane (Source) Produkty (Commodities) Marża (handel, transport – różne rodzaje) (Margin commodities) Sektory (Industries) Poziom umiejętności (proxy dla wykształcenia) siły roboczej (Occupations/skills) Regiony wykorzystania produktów i usług (Regions of destination) Regiony pochodzenia produktów i usług (Regions of origin) Regiony pochodzenia marży handlowej production) (Regions of margin HOU Gospodarstwa domowe (typy) (Households) FINDEM Odbiorcy finalni (HOU, INV, GOV, EXP) (Final demanders) USER Wszyscy odbiorcy (USER = IND + FINDEM) (Users) Źródło: opracowanie własne na podstawie Horridge et al. (2005). Na rysunku 1.1 pokazana jest podstawowa struktura modelu oraz jego bazy danych przepływów międzygałęziowych. Poszczególne ramki oznaczają macierze przepływów, których wymiary określone są przez in- deksy wskazujące na poszczególne zbiory zmiennych. Macierze położo- ne po lewej stronie wykresu opisują typową bazę danych input-output dla jednego regionu6, przy czym macierze wyróżnione wytłuszczoną czcion- ką stanowią jej rdzeń. Przykładowo macierz wykorzystania USE, poło- żona w lewym górnym rogu, pokazuje wartość popytu (uwzględniającą marże handlową i transportową, które dodawane są na etapie dostarcze- nia produktu do odbiorcy) na każdy produkt (indeks c w zbiorze COM) pochodzący zarówno z produkcji krajowej, jak i z importu (indeks s 6 Czyli w danym modelu takich baz danych jest tyle, ile regionów. 20 Model TERM – założenia metodologiczne i proces dezagregacji... w zbiorze SRC), w każdym regionie wykorzystania (indeks d w zbiorze DST) i dla każdego odbiorcy (indeks u w zbiorze USER)7. W modelu TERM zakładamy wyjściowo, że każdy przemysł jest w stanie wytworzyć różne dobra. W efekcie macierz łącznej produkcji MAKE, położona na rysunku 1.1 w lewym dolnym rogu, pokazuje war- tość produkcji każdego produktu c wytworzonego przez każdy przemysł i w każdym regionie wykorzystania d. Z kolei macierz MAKE_I, będąca cząstkową sumą macierzy MAKE po zmiennej i, pokazuje wartość cał- kowitej produkcji każdego produktu c w każdym regionie d. Warto za- znaczyć, że model TERM w ograniczonym zakresie uwzględnia zmiany zapasów. W przypadku produkcji krajowej zmiany te są traktowane jako jeden z obszarów wykorzystania produkcji przemysłowej8, podczas gdy reszta produkcji trafia do macierzy MAKE. Zmiany zapasów produktów pochodzących z importu są de facto ignorowane. Po prawej stronie rysunku 1.1 pokazany jest mechanizm zaopatry- wania (sourcing) każdego regionu w produkty. Kluczową rolę odgrywa tutaj macierz wymiany handlowej TRADE, pokazująca wartość między- regionalnej wymiany handlowej dla każdego produktu c w podziale na region pochodzenia r, region wykorzystania d oraz źródło pochodzenia s (produkcja krajowa lub import). Przekątna macierzy TRADE (r = d) pokazuje wartość zużycia lokalnego produktów wytworzonych lub im- portowanych lokalnie. W tym drugim przypadku subskrypt r oznacza w praktyce, że dany region jest miejscem, w którym produkty z zagra- nicy trafiają do kraju (a zatem w krajach takich jak Australia będą to re- giony z portami morskimi, w krajach takich jak Polska również regiony przygraniczne). Macierz IMPORT, pokazująca całkowitą wartość impor- tu w danym regionie, jest więc częścią macierzy TRADE, która pocho- dzi z importu i jest zsumowana po zmiennej d (region wykorzystania). Jak już wspomniano, w modelu TERM wszyscy odbiorcy danego produktu c pochodzącego z różnych źródeł s w danym regionie wyko- rzystania d mają taką samą strukturę zaopatrzenia z punktu widzenia 7 W przypadku zbioru USER jest on sumą odbiorców zarówno dóbr pośrednich (przemysł), jak i dóbr finalnych (gospodarstwa domowe, inwestorzy, sektor publiczny i eksporterzy). 8 Mają zatem one wymiar IND, a nie COM. 1.1. Główne założenia metodologiczne modelu TERM 21 HOUPUR (c, h, d) wartość (cena nabywcy) produktu c użytego przez gospodarstwo domowe h w regionie d cena: phou (c, d) ilość : xhouh_s (c, h, d) INVEST (c, i, d) wartość (cena nabywcy) produktu c użytego do inwestycji w przemyśle i w regionie d cena: pinvest (c, d) ilość: xinvi (c, i, d) USER x DST IND USE (c, s, u, d) warto ść popytu w cenach dostawcy: podstawa + marża (ex-extax) ilość: xint ( c, s, i, d) cena: puse (c, s, d) FINDEM (HOU,INV, GOV, EXP) ilości: xhou (c, s, d) xinv ( c, s, d) xgov (c, s, d) xexp (c, s, d) popyt w cenach dostawcy: puse (c, s, d) COM x SRC + TAX (c, s, u, d) podatki od produktów COM x SRC (cid:5) USE_U (c, s, d) = DELIVRD_R (c, s, d) cena: pdelivrd_r (c, s, d) ilość : xtrad_r (c, s, d)(cid:5) = = CES DELIVRD (c, s, r, d) = TRADE (c, s, r, d) + suma{m, MAR, TRADMAR (c, s, m, r, d)} cena: pdelivrd (c, s, r, d) ilość: xtrad (c, s, r, d) = (Leontief) TRADE (c, s, r, d) produkt c, s z r do d w cenach bazowych ilość: xtrad (c, s, r, d) cena: pbasic (c, s, r) IMPORT (c, r) + CZYNNIKI LAB (i, o, d ) płace CAP (i, d) renta kapitałowa LND (i, d) renta gruntowa PRODTAX (i, d) podatek od produkcji MAKE_I (c, r) = TRADE_D (c, „dom”, r) TRADMAR (c, s, m, r, d) marża m na produkt c, s z r do d ilość: xtradmar (c, s, m, r, d) cena: psuppmar_p (m, r, d) = suma po COM oraz SRC PRODUKCJA PRZEMYSŁU: VTOT (i, d ) ZAPASY: STOCKS (i, d) = COM + CES suma po p in REGPRD MAKE (c, i, d) produkcja produktu c przez przemysł i w d update: xmake (c, i, d)*pdom (c, d) IND x DST suma po i w IND MAKE_I (c, d) lokalna podaż produktów DST TRADMAR_CS (m, r, d) = SUPPMAR P (m, r, d) SUPPMAR (m, r, d, p) marża dostarczana przez p na produkty transportowane z r do d update: xsuppmar (m, r, d, p)*pdom (m, p) MAKE_I (m, p) = SUPPMAR_RD (m, p) + TRADE D (m, dom , p) ORG x DST Rysunek 1.1. Struktura modelu TERM Źródło: opracowanie własne na podstawie Horridge (2011). 22 Model TERM – założenia metodologiczne i proces dezagregacji... regionu pochodzenia produktu r. Zakładamy zatem, że istnieje broker, który decyduje o tym, skąd pochodzić będą produkty dostarczane do re- gionu d. W tym kontekście w modelu wykorzystywany jest standardowy mechanizm handlu zaproponowany przez Armingtona (1969) w odnie- sieniu do międzynarodowej wymiany handlowej9. Aby zbilansować bazę danych modelu TERM, konieczne jest, aby suma cząstkowa macierzy USE po zmiennej u (USE_U) była równa sumie cząstkowej macierzy DELIVRD po zmiennej r (DELIVRD_R). Wreszcie relacja między po- pytem i podażą produktów wytworzonych lokalnie budowana jest przez połączenie macierzy MAKE_I z macierzami TRADE oraz SUPPMAR (zgodnie z tym, co pokazują na wykresie strzałki). System równań modelu TERM jest podobny do innych modeli rów- nowagi ogólnej i pokazany jest na rysunku 1.2. Opiera się on na zało- żeniu, że producenci wybierają taką kombinację czynników produkcji, która minimalizuje koszty. Jednocześnie struktura produkcji opiera się na szeregu funkcji produkcji CES10, uzupełnionych o założenia wprowa- dzone przez Leontiefa. Przykładowo do surowców w modelu zaliczane są ziemia, praca i kapitał, które są agregowane w oparciu o funkcję CES (przy czym model rozróżnia różne rodzaje siły roboczej). Z kolei zagre- gowany czynnik pracy to połączenie różnych grup pracowników (pod względem umiejętności), dokonany również za pomocą funkcji CES. Wreszcie zagregowany wkład półproduktów potrzebnych do produkcji dobra finalnego jest ustalany w oparciu o funkcję CES łączącą różne półprodukty pochodzące z różnych źródeł. Popyt na surowce i półprodukty jest ustalany na podstawie funkcji Leontiefa, czyli proporcjonalnie do wielkości produkcji końcowej. Pro- dukcja przemysłowa jest transformowana w produkty za pomocą mecha- nizmu stałej elastyczności transformacji (CET), który jest kalibrowany w oparciu o macierz MAKE na rysunku 1.1. Warto zauważyć, że eksport towarów z danego regionu zagranicę jest oparty na założeniu o stałej elastyczności popytu. Z kolei struktura popytu gospodarstw domowych jest zgodna z liniowym systemem wydatków, podczas gdy w przypadku  9 Jedyną różnicą jest to, że zamiast relacji kraj–zagranica, mamy relację region– pozostałe regiony. 10 Stała elastyczność substytucji (Constant Elasticity of Substitution). 1.1. Główne założenia metodologiczne modelu TERM 23 zarówno inwestycji, jak i wydatków sektora rządowego jest dana egzo- genicznie. Produkt 1 Produkt 2 aż do CET Poziom aktywności Produkt c Zapasy Półprodukty Leontief CES Czynniki produkcji CES Produkt 1 Produkt c Ziemia Siła robocza Kapitał CES CES CES Krajowy Produkt 1 Importowany Produkt 1 Krajowy Produkt c(cid:5) Importowany Produkt c Siła robocza typu 1 Siła robocza typu 2 Siła robocza typu o Legenda Forma funkcyjna Czynniki lub produkty Rysunek 1.2. System równań modelu TERM Źródło: opracowanie własne na podstawie Horridge (2011).
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Regionalny model równowagi ogólnej TERM i przykłady jego zastosowania w Polsce
Autor:
, ,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: