Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00356 010257 11215526 na godz. na dobę w sumie
Rekonstrukcja działań pracowników socjalnych z osobami zaburzonymi psychicznie - ebook/pdf
Rekonstrukcja działań pracowników socjalnych z osobami zaburzonymi psychicznie - ebook/pdf
Autor: Liczba stron:
Wydawca: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-8088-512-7 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> naukowe i akademickie >> pedagogika
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Autorka publikacji, posługując się metodą badawczą bazującą na obserwacji uczestniczącej i wywiadach informacyjnych, rekonstruuje działania pracowników socjalnych z osobami zaburzonymi psychicznie. Odtworzenie takiego katalogu postaw pracowników socjalnych może być z jednej strony praktycznym wsparciem dla instytucji pomocowych, a z drugiej - przyczynić się do rozwoju teorii społecznej w tym zakresie. Na podstawie przeprowadzonych badań autorka formułuje cenne wnioski, np. o konieczności nadania wagi diagnozie społecznej wykonywanej przez pracowników socjalnych czy o potrzebie redefinicji pojęcia „zaburzenie psychiczne”, w której uwypuklany byłby społeczny i humanistyczny kontekst tego zjawiska.

„Formułowane wnioski mogą [...] być elementem edukacji profesjonalnej, doskonalenia działań pracowników socjalnych. a także bardziej efektywnych programów pomocy dla tej kategorii klientów. Książka wypełnia lukę wydawniczą w zakresie badań dotyczących pracy z osobami zaburzonymi psychicznie i jest rodzajem przewodnika pisanego z myślą o przyszłych i aktualnych pracownikach systemu pomocy społecznej”.

 

Z recenzji dr hab. Ewy Kantowicz, prof. Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Anna Jarkiewicz – Uniwersytet Łódzki, Wydział Nauk o Wychowaniu Katedra Pedagogiki Społecznej 91-408 Łódź, ul. Pomorska 46/48 RECENZENT Ewa Kantowicz REDAKTOR INICJUJĄCY Urszula Dzieciątkowska OPRACOWANIE REDAKCYJNE Małgorzata Szymańska SKŁAD I ŁAMANIE AGENT PR PROJEKT OKŁADKI Katarzyna Turkowska Zdjęcie wykorzystane na okładce: © Depositphotos.com/OlgaZakrevskaya © Copyright by Anna Jarkiewicz, Łódź 2017 © Copyright for this edition by Uniwersytet Łódzki, Łódź 2017 Wydane przez Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Wydanie I. W.07593.16.0.M Ark. wyd. 13,0; ark. druk. 19,0 ISBN 978-83-8088-418-2 e-ISBN 978-83-8088-512-7 Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego 90-131 Łódź, ul. Lindleya 8 www.wydawnictwo.uni.lodz.pl e-mail: ksiegarnia@uni.lodz.pl tel. (42) 665 58 63 Książkę tę dedykuję moim Ciociom Spis treści Przedmowa ................................................................................ Rozdział I Wybrane sposoby podejścia do problematyki zaburzeń psychicznych ............................................................................. Podejście kliniczne ............................................................. Podejścia psychologiczne .................................................. Podejścia społeczno-kulturowe ........................................ Interpretatywna koncepcja zjawiska „zaburzenia psychicznego”, czyli o stawaniu się „klientem zaburzonym psychicznie” .................................................. Opis przypadku .................................................................. Rozdział II Klient „zaburzony psychicznie” w układzie instytucji pomocy społecznej ................................................................... Niecodzienne formaty kontaktu ....................................... Rozdział III Prze(d)sądy oparte na wzorze interpretacyjnym ................. Antycypacje zachowań agresywnych ............................... Antycypacje samobójstw ................................................... Antycypacja zachowań niepożądanych wobec osób trzecich ................................................................................ Repertuar praktyk służących „zachowaniu twarzy” ...... 9 13 18 20 23 30 38 45 60 97 99 104 107 109 8 Spis treści Rozdział IV Wiedza pracowników socjalnych o zaburzeniu psychicznym oraz pogłębiona kategoryzacja ........................ Geneza „zaburzenia psychicznego” ................................. Pogłębiona kategoryzacja, czyli wariantywność kategorii „klient zaburzony psychicznie” ........................ Granice kategorii „klient zaburzony psychicznie” ......... Rozdział V Rodzaje relacji pracownika socjalnego z klientem „zaburzonym psychicznie” ...................................................... Relacja przyjacielska .......................................................... Relacja opiekuńcza ............................................................. Relacja neutralna ................................................................ Relacja konfliktowa ............................................................ Relacja oparta na lęku ........................................................ Rozdział VI Uwarunkowania orientowania działania pracowników socjalnych wobec „klientów zaburzonych psychicznie” ...... Biograficzne uwarunkowania mikrostrukturalne .......... Instytucjonalne uwarunkowania mezostrukturalne ..... Medialne uwarunkowania makrostrukturalne .............. Makrouwarunkowania społeczno-kulturowe ................ Rozdział VII Profesjonalizacja pracy socjalnej w obszarze pracy z klientami „zaburzonymi psychicznie” ................................ Profesjonalność/profesjonalizacja – uwagi wstępne ...... Dylematy w pracy socjalnej z klientami kategoryzowanymi jako zaburzeni psychicznie ............. Zakończenie, czyli o praktycznym wykorzystaniu teorii społecznych w obszarze pracy z osobami „zaburzonymi psychicznie” ..................................................... Bibliografia ................................................................................ 133 134 150 186 201 205 210 219 221 231 235 236 245 250 256 259 259 265 293 297 Przedmowa Pracujesz niekiedy jak dziki wół, a i tak nikt tego nie zauwa- ża. Możesz mieć tysiące pomysłów na pracę, na siebie, ale po kilku latach w końcu dochodzi do Ciebie, że to nie jest ważne (…) Nawet nie wiem, jakbyś faktycznie zrobiła coś ekstra, na- gle Twój rejon wygląda jak z obrazka, społeczność lokalna, sa- mopomoc i te wszystkie piękne hasła, to na słowo – DOBRA ROBOTA! Nie masz co liczyć1. Problematyka zaburzeń psychicznych jest tematem rzad- ko podejmowanym w Polsce przez pedagogów społecznych bądź badaczy związanych z pracą socjalną2. Również sami praktycy (pracownicy socjalni, pedagodzy) uważają zabu- rzenia psychiczne za przedmiot zainteresowania innych specjalizacji i w rezultacie nie podejmują dyskusji z innymi specjalistami (psychiatrami, psychologami), do których taki 1 Wypowiedź pracownika socjalnego. 2 W ostatnich latach ukazały się dwie unikalne monografie, jedna au- torstwa Huberta Kaszyńskiego Praca socjalna z osobami chorującymi psy- chicznie. Studium socjologiczne, druga Doroty Podgórskiej-Jachnik i Ta- deusza Pietrasa Praca socjalna z osobami zaburzonymi psychicznie i ich rodzinami. Choć perspektywa postrzegania zjawiska zaburzeń psychicz- nych prezentowana w tym tekście różni się od przyjętej w powyższych publikacjach, to jednak pewne podobieństwa można zaobserwować na poziomie proponowanych rozwiązań. 10 Przedmowa przypadek zazwyczaj jest oddelegowywany. Nie oznacza to jednak, że przedstawiciele tej grupy zawodowej nie mają w tej kwestii nic do powiedzenia. Wręcz przeciwnie! Bo- gactwo wykorzystywanych i wypracowywanych przez lata profesjonalnych taktyk, szczególna wrażliwość na huma- nistyczno-społeczny kontekst problemu czy ciągłe posze- rzanie umiejętności diagnostycznych (w ramach diagnozy społecznej) mogą zaskoczyć niejednego specjalistę z in- nej dziedziny. Niestety, większość elementów wspomnia- nych powyżej nigdy nie pojawi się w oficjalnej dokumen- tacji. W miejscu wywiadu środowiskowego3 dla diagnozy społecznej znajdują się zazwyczaj rozpoznania problemu wprost zaczerpnięte z ustawy o pomocy społecznej, np. „bezdomność, bezradności w sprawach opiekuńczo-wycho- wawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego, zwłasz- cza w rodzinach niepełnych lub wielodzietnych, czy niepeł- nosprawność (ustawa o pomocy społecznej z 12 marca 2004 art. 7). Interesujące refleksje, ciekawe spostrzeżenia i wnio- ski pojawiają się jedynie w domenie rozmów (semi) prywat- nych pomiędzy pracownikami. Najogólniej sformułowanym celem autorki niniejszej publikacji jest rekonstrukcja pracy socjalnej pracowników socjalnych z osobami zaburzonymi psychicznie. Odkrycie prezentowanego fragmentu pracy jest dokonywane z punk- tu widzenia pracownika socjalnego. W mojej opinii zwró- cenie uwagi na rzeczywiste działania tej grupy zawodowej z osobami zaburzonymi psychicznie może podnieść jej zna- czenie i przyczynić się do rozwoju teorii społecznej. Dlate- go też pierwszym etapem analiz empirycznych była rekon- strukcja sposobu postrzegania zaburzenia psychicznego wśród tej grupy zawodowej, który mógłby stanowić punkt 3 Standardowy dokument wypełniany przez pracownika socjalnego w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej, w którym znajdują się informa- cje nt. klienta, jego sytuacji społeczno-ekonomicznej itp. Przedmowa 11 wyjścia do orientowania działania w pracy z klientem zabu- rzonym psychicznie. Jako autorka mam szczerą nadzieję, że moje działania, quasi-dekonspiracyjne, spotkają się z życzliwością tych, o których książka ta traktuje. W tym miejscu chciałabym serdecznie podziękować wszystkim tym, którzy przyczynili się do powstania niniej- szej publikacji. Dziękuję całemu Zespołowi Katedry Pe- dagogiki Społecznej UŁ, w tym w szczególności promo- torowi mojej rozprawy doktorskiej prof. zw. dr hab. Ewie Marynowicz-Hetce, za cierpliwość i nieustającą pomoc oraz prof. nadzw. dr. hab. Mariuszowi Granosikowi za cią- głą gotowość do konstruktywnej krytyki, ale także wsparcie w chwilach zwątpienia. Serdecznie dziękuję również Katarzynie Pakule za chęć pomocy i stylistyczne zaopiekowanie oraz Pani Małgorzacie Szymańskiej za profesjonalną pracę redakcyjną. Niezwykle ważne w trakcie powstawania tej pracy było wsparcie mojej córki Anity, której pytania o postępy i przy- kład, jaki dawała mi swoją własną pracą, mobilizowały mnie do działania. Na samym końcu chciałabym podziękować pracowni- kom socjalnym za to, że zechcieli mnie wpuścić do swoje- go świata. Mam nadzieję, że nie zawiodę Waszego zaufania, które jest niezwykle dla mnie ważne. Koleżanki i kilku Kole- gów – nie mogę w tym miejscu wymienić Waszych imion – ale mam nadzieję, że będziecie wiedzieć, że to o Was chodzi. Rozdział I Wybrane sposoby podejścia do problematyki zaburzeń psychicznych Opracowania naukowe z dziedziny pedagogiki (społecz- nej), które dotyczą problematyki zaburzeń psychicznych, w zdecydowanej większości na etapie definiowania istoty problemu powołują się na medyczne (psychiatryczne) uza- sadnienia. Związane jest to z psychiatrycznym monopo- lem, który przez lata wypracowywany był przez tę naukę. Dzięki wysiłkom jej reprezentantów obecnie przyjmuje się za oczywiste, że to lekarz rozstrzyga o problemach związa- nych ze zdrowiem psychicznym. Doświadczenia pracowni- ków socjalnych w tym obszarze problemowym wskazują, że przyjmowanie perspektywy medycznej bardzo kompli- kuje konstruowanie planu pomocy zorientowanego na spo- łeczne aspekty funkcjonowania w środowisku osoby do- świadczającej zaburzenia psychicznego. Działając zgodnie z przepisami, każdy przypadek zdradzający znamiona pro- blemów psychiatrycznych powinien być oddelegowywany do specjalisty (psychiatry), co w znaczący sposób ogranicza możliwości oddziaływania społecznego i koncentrowania działania na polepszaniu relacji człowiek–środowisko, która w kontekście prezentowanej problematyki jest niemal zawsze poważnie zaburzona. Co więcej, tak zarysowana ścieżka po- stępowania utrudnia aplikację koncepcji społeczno-pedago- gicznych, których centralnym punktem jest zawsze człowiek funkcjonujący w określonej przestrzeni społecznej. 14 Rekonstrukcja działań pracowników socjalnych… Zważywszy na kluczowe dla pedagogiki społecznej znaczenie osadzenia badań w przestrzeni relacji człowiek–środowisko, o polu jej konceptualnego rozproszenia wydają się stanowić teorie naukowe, dające możliwość relację tę wyjaśnić (Gul- czyńska 2013: 24). Tymczasem wykorzystywane w polu praktyki odnie- sienia medyczne nie stwarzają szansy na zrozumienie do- świadczeń człowieka jako osoby, bowiem ich celem nie jest regulacja relacji podmiotu ze środowiskiem, tylko napra- wienie wadliwie funkcjonującego układu wewnętrznego, co osiągane jest w większości sytuacji poprzez leczenie far- makologiczne. W tym kontekście praca socjalna spychana jest do realizowania funkcji kontrolnej oraz dystrybuowania dóbr (na przykład przyznawanie zasiłków). Zawężanie dzia- łań pracowników socjalnych sprawia, że ich potencjał w peł- ni nie zostaje wykorzystany, na czym cierpią nie tylko oni, ale przede wszystkim klienci, wobec których powinny być uruchamiane procedury, które mogą być dla nich krzyw- dzące, np. konieczność wezwania przez pracownika socjal- nego lekarza psychiatry, kiedy podejrzewany jest problem zaburzenia psychicznego. Wielu osobom w społeczeństwie wizyta psychiatry kojarzy się bardzo negatywnie, co ma związek z potoczną złą opinią na temat chorób i zaburzeń psychicznych. W związku z tym ci, do których wezwany zo- stał taki specjalista, obawiają się, że informacja ta dotrze do osób z jego otoczenia i pogorszy relacje z nimi. Biorąc pod uwagę powyższe, kluczowa dla pedagogiki społecznej perspektywa postrzegania rzeczywistości społecz- nej oraz rozwój refleksji i uteoretyczniania przez jej pryzmat obszaru problemowego związanego z zaburzeniami psychicz- nymi jest nadal polem do społeczno-pedagogicznego zago- spodarowania. Spostrzeżenia te stały się podstawą ukierun- kowania obserwacji badawczej na działania pracowników socjalnych wobec osób zaburzonych psychicznie. Celem ba- dania stała się rekonstrukcja procedur stosowanych przez Rozdział I. Wybrane sposoby podejścia do problematyki zaburzeń psychicznych 15 pracowników socjalnych wobec wspomnianej powyżej grupy klientów1 ośrodka pomocy społecznej. Jako badaczce zależało mi na odtworzeniu tego fragmentu organizacji pracy socjal- nej z perspektywy osób działających, czyli pracowników so- cjalnych. Tak zarysowana problematyka badawcza wymagała odwołania się do paradygmatu, który za T. Wilsonem (1973) nazywam paradygmatem interpretatywnym2, którego teore- tyczną ramą odniesienia był w szczególności interakcjonizm symboliczny w klasycznym wariancie H. Blumera (2007). Pre- zentowane w niniejszej publikacji wnioski są rezultatem ba- dań prowadzonych w oparciu o procedury generowania teorii ugruntowanej (Glaser, Strauss 2009). Empiryczną podstawą 1 Termin „klient” jest powszechnie stosowany wśród pracowników socjalnych na określenie osoby korzystającej z pomocy społecznej. W śro- dowisku naukowym budzi on jednak sporo kontrowersji. Proponowane zmiany nazewnictwa, na przykład beneficjent, użytkownik, do tej pory nie spotkały się z przychylnością praktyków. Nie wchodząc w dyskusje na temat zasadności któregokolwiek z pojęć, w niniejszej publikacji będę posługiwała się terminem „klient”, który można traktować jako „pojęcie zastane” (in vivo code). Warto również nadmienić, że niektórzy pracow- nicy nazywają osoby korzystające z pomocy społecznej „podopiecznymi”. Termin „podpieczmy” został wyparty po reformie ówczesnej opieki spo- łecznej, która na początku lat 90. XX w. została nazwana pomocą społecz- ną. Zmiana „opieki” na „pomoc” wiązała się ze zmianą filozofii wsparcia socjalnego. Jednakże pracownicy, będący zatrudnieni w ośrodkach jeszcze przed zmianami, często używają pojęcia „podopieczny”. 2 T.P. Wilson (1973) wyróżnił paradygmat normatywny i interpre- tatywny, różnice między nimi wyznaczone są w zakresie źródeł poszuki- wania ładu społecznego. Orientacja normatywna definiuje rzeczywistość społeczną jako byt relatywnie niezależny od aktorów i interpretuje ją przez pryzmat obiektywnie istniejących norm. Przestrzeganie norm jest gwaran- tem istnienia ładu społecznego. Z kolei w paradygmacie interpretatyw- nym, ład społeczny osiągany jest w interakcyjnych procesach negocjacji znaczeń (Czyżewski 1984). Paradygmat interpretatywny opiera się na kil- ku podstawowych założeniach: „Otaczający świat jest przez ludzi ustawicz- nie interpretowany; interpretacje mają charakter społeczny (intersubiek- tywny) i w głównej mierze tworzone są lokalnie; rzeczywistość społeczna to sieć interakcji, w których wytwarzane są znaczenia i interpretacje; ład społeczny opiera się na elastycznych i dopasowujących się systemach zna- czeń” (Granosik 2006b: 172) 16 Rekonstrukcja działań pracowników socjalnych… opracowania jest materiał z 6-miesięcznych obserwacji uczest- niczącej, którą prowadziłam w ośrodku pomocy społecznej. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej, w którym prowadzo- ne były badania, podzielony jest na filie i znajduje się w du- żym mieście, liczącym powyżej 500 tys. mieszkańców. Każda filia, zakresem swojej pomocy, obejmuje inny rejon (dziel- nicę). Filia OPS, w którym odbywały się badania, mieści się w centrum miasta i pracuje w niej ok. 42 terenowych pra- cowników socjalnych (w większości kobiety – 39, oraz trzech mężczyzn). Pracownicy socjalni byli osobami z różnym sta- żem zawodowym (od jednego miesiąca do ponad 30 lat) i do- świadczeniami. Każdy z nich został poinformowany o moich zainteresowaniach badawczych, które zostały przedstawio- ne jako „praca socjalna z osobami zaburzonymi psychicznie”. W pierwszych dniach prowadzenia badania pracownicy opo- wiadali mi o osobach w tzw. „swoim rejonie3”, które według nich były „zaburzone psychicznie”, a później, wiedząc, że taka osoba ma przyjść do ośrodka, zapraszali mnie do uczestnicze- nia w spotkaniu4. Zasadniczą jednostką analizy było działanie pracowników socjalnych wobec osób zaburzonych psychicz- nie. Dobór próby badawczej zorganizowany był według pro- cedury teoretycznego nasycenia. Zebrane dane umożliwiły mi zrekonstruowanie dzia- łań pracowników socjalnych podejmowanych w stosunku do osób kategoryzowanych jako zaburzeni psychicznie, wraz z ich uwarunkowaniami. Następstwem metodologicznych wyborów była ponadto próba zrozumienia i odtworzenia optyki postrzegania i definiowania zaburzenia psychicznego 3 Każdemu z pracowników socjalnych przydzielany jest określony re- jon (w praktyce konkretne ulice) który nazywany jest przez nich „moim rejonem” albo „rewirem”. Konsekwencją czego jest brak możliwości wybo- ru pracownika socjalnego przez klienta pomocy społecznej. 4 W ośrodku nie ma pomieszczeń do prywatnych rozmów z klien- tami, Każdy pracownik musi dzieli pokój z innymi współpracownikami. W związku z tym moja obecność, w trakcie spotkań z klientami, nie bu- dziła niczyich wątpliwości, ani niczego nie zaburzała. Rozdział I. Wybrane sposoby podejścia do problematyki zaburzeń psychicznych 17 przez pracowników socjalnych tego, kim – według nich – jest człowiek zaburzony psychicznie i jak należy orientować wo- bec niego działania. Rekonstrukcja perspektywy pracowni- ków socjalnych w kwestii problemu „zaburzenia psychicz- nego” bezpośrednio związana była z procesem nabywania umiejętności rozumienia tej rzeczywistości w sposób, jaki jest ona pojmowana przez jej uczestników. To, co jako badaczka dostrzegałam na wczesnym etapie postępowania analitycz- nego, okazywało się być jedynie konstrukcją sytuacyjną, któ- ra pod wpływem kolejnych doświadczeń ulegała zmianie. Po- wolne zanurzanie się w świat uczestników badania pozwoliło mi na stopniowe odkrywanie ich sposobu pojmowania „za- burzeń psychicznych”. Rezultatem analizy materiału empi- rycznego była redefinicja pojęcia „zaburzenie psychiczne5”, którego ujęcie można nazwać pedagogicznym wariantem per- spektywy społeczno-kulturowej. Zanim przejdę do omawiania przyjętego w niniejszej pu- blikacji sposobu definiowania pojęcia „zaburzenie psychicz- ne”, scharakteryzuję współczesne kierunki, przez pryzmat któ- rych najczęściej jest ono wyjaśnianie. Zwykle wyróżnia się trzy główne sposoby podejścia w kwestii problematyki zaburzeń psychicznych: medyczne (kliniczne), psychologiczne oraz spo- łeczno-kulturowe. Każde z nich prezentuje inny sposób defi- niowania tego zjawiska, co bezpośrednio przekłada się na od- mienne metody postępowania wobec osoby zdiagnozowanej. W pierwszej kolejności zostanie zatem opisane podejście kliniczne (medyczne), które obecnie jest perspektywą domi- nującą i narzucaną w innych niemedycznych instytucjach, na przykład w ośrodku pomocy społecznej, następnie omó- wione zostanie podejście psychologiczne, które jest drugą pod względem ważności optyką wyjaśniania problemów 5 Pragnę podkreślić, że zawarta w publikacji propozycja (re)definicji „zaburzenia psychicznego” nie ma na celu pomniejszenia dorobku nauk medycznych, może natomiast stanowić jej uzupełnienie. Jej celem jest umożliwienie działania w tym obszarze problemowym reprezentantom nauk społecznych, na przykład pedagogom społecznym. 18 Rekonstrukcja działań pracowników socjalnych… związanych ze zdrowiem psychicznym. W ostatniej kolej- ności scharakteryzuję podejście społeczno-kulturowe, któ- rego opis zawierać będzie zrekonstruowaną perspektywę postrzegania „zaburzenia psychicznego” reprezentowaną przez pracowników socjalnych. PodejścIe klInIczne W podejściu klinicznym6 podkreśla się fakt realnego ist- nienia desygnatów zaburzenia psychicznego. Klinicyści nie mają wątpliwości, że zaburzenie psychiczne jest czymś praw- dziwym i jest przejawem stanu patologicznego. W tej optyce osoba uznana za cierpiącą na zaburzenie psychiczne nazywa- na jest pacjentem i przysługują jej wszelkie związane z tym prawa i przywileje. Chory uprawniony jest do korzysta- nia z pomocy lekarskiej, może również oczekiwać zwolnie- nia z wielu obowiązków. Tak jak w przypadku każdej innej choroby, osoba taka może domagać się informacji o stanie swojego zdrowia oraz liczyć na poszanowanie jej praw oso- bistych, które mogą zostać ograniczone jedynie przez sąd. Przyjęcie tej perspektywy obliguje również do poszukiwania pomocy lekarskiej dla osoby podejrzewanej o bycie chorą, nawet jeśli ona wyraźnie jej odmawia. Kwestia ta budzi wie- le kontrowersji, a decyzja w tej sprawie jest niezwykle trudna do podjęcia, zarówno dla rodziny takiego człowieka, jak i dla osób współpracujących z tą rodziną, na przykład pedagoga społecznego, pracownika socjalnego itd. Kierunek kliniczny, ze względu na swój medyczny cha- rakter, implikuje konieczność „ustalenia rozpoznania, któ- re wskazywałoby na objawy i zespół ich przynależności 6 R. Porter (2003) uznaje koniec wieku XVIII za początek rozwoju podejścia klinicznego. Sam termin „psychiatria” został wprowadzony do- piero na początku wieku XIX w 1808 r. przez niemieckiego lekarza Johan- na Christiana Reila. Rozdział I. Wybrane sposoby podejścia do problematyki zaburzeń psychicznych 19 klasyfikacyjnej, fazy czy raczej określonego punktu rozwo- ju sprawy chorobowej” (Jaroszyński, 1989: 12). W oparciu o epikryzę ustalany jest dalszy kierunek leczenia, w któ- rym centralną pozycję zajmuje zazwyczaj leczenie farma- kologiczne. Uprzywilejowana pozycja farmakologii jest bezpośrednim odzwierciedleniem przyjętej przez klinicy- stów perspektywy, która jako genezę powstania zaburzenia wskazuje biologiczne nieprawidłowości działania organi- zmu człowieka. W podejściach klinicznych warto podkreślić kierunek na- zywany za J. Jaroszyńskim (1989) psychologicznym lub psy- chiatrią humanistyczną (Kępiński 2004). Przedstawiciele tej odmiany domagają się uwzględnienia w „etiologii i patogene- zie zaburzeń psychicznych większej liczby elementów poza- biologicznych” (Jaroszyński 1989: 13). Między innymi brane są pod uwagę wpływy środowiska. Kierunek ten sceptycz- nie odnosi się do prostej aplikacji wiedzy biologicznej, wska- zując na brak dostatecznych dowodów znaczącego wpływu procesów fizjologicznych na powstawanie choroby psychicz- nej. Reprezentanci tego podejścia uważają między innymi, że „stwierdzone w psychozach nieprawidłowości bioche- miczne mogą być wtórne, a dane pochodzące z genetyki wy- jaśniają niewiele” (Jaroszyński 1989: 13). Poza tym zarzu- ca się „klinicystom” stosowanie podejścia dyskryminującego człowieka7, poprzez postrzeganie go tylko jako organizm bio- logiczny, z pominięciem jego osobowości. W podejściu hu- manistycznym podkreśla się konieczność holistycznego trak- towania pacjenta jako jedynej słusznej drogi prowadzącej do poprawy stanu jego zdrowia. W związku z tym, oprócz sto- sowania farmakologii, akcentuje się również konieczność poznania pacjenta od strony „pozamedycznej”, na przykład 7 Interesujące jest to, że zdaniem klinicystów mniej dyskryminujące jest podejście dążące do usunięcia choroby, którą człowiek „ma”, niż trak- towanie go samego jako odmiennego i dziwnego. Związane jest to z poglą- dem, że człowiek woli „mieć” chorobę, niż „być” chorym.
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Rekonstrukcja działań pracowników socjalnych z osobami zaburzonymi psychicznie
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: