Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00293 007666 13275935 na godz. na dobę w sumie
Reprezentacja spółek kapitałowych i spółdzielni - ebook/pdf
Reprezentacja spółek kapitałowych i spółdzielni - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 577
Wydawca: C. H. Beck Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-812-8660-2 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

W książce poruszono m. in. problematykę reprezentacji łącznej mieszanej, tzw. prokury łącznej niewłaściwej oraz pełnomocnictwa – w tym prokury – udzielanego członkom zarządu. Uwzględniono nowelizacje KC dotyczące prokury i podjęto próbę ustalenia, w jaki sposób zmiany te wpływają na zasady wykonywania reprezentacji ustawowej przez spółki kapitałowe i spółdzielnie. W pracy przedstawiono też problematykę wadliwej reprezentacji wymienionych osób prawnych, zarówno w aspekcie przedmiotowym, jak i podmiotowym. Wreszcie, w końcowej części rozważań, omówiono specjalne zasady reprezentacji spółek kapitałowych i spółdzielni, a także skutki naruszenia tych zasad. W pracy uwzględniono też problematykę rezygnacji z funkcji członka zarządu.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Rozdział I. Pojęcie i rodzaje reprezentacji; podstawowe założenia konstrukcyjne reprezentacji spółek kapitałowych i spółdzielni § 1. Pojęcie reprezentacji na tle różnych teorii przedstawicielstwa I. Znaczenie pojęcia reprezentacji i jej rodzaje Pojęcie reprezentacji jest używane zarówno przez ustawodawcę, jak i dok- trynę, w różnych znaczeniach. Po pierwsze, chodzi o określenie (samego) dzia- łania przedstawiciela ustawowego1, pełnomocnika2 i organu3. Po drugie, poję- cie to oznacza również konstrukcję, która umożliwia wiązanie działań praw- nych przedstawiciela bądź organu osoby prawnej ze sferą praw podmiotu reprezentowanego4. W pierwszym znaczeniu mowa jedynie o realizacji pewnej konstrukcji, bez wskazywania wszakże jej istoty. W drugim natomiast znacze- niu konieczna staje się analiza koncepcji, która umożliwia przypisanie skut- ków działań prawnych przedstawiciela bądź organu osoby prawnej (samej) re- prezentowanej osobie. Pojmowanie reprezentacji jako pewnej konstrukcji nie przedstawia się już tak jednoznacznie; powstaje bowiem pytanie, czy konstruk- 1 Por. m.in. art. 95 § 2 KC. 2 Por. m.in. art. 95 § 2, art. 96, 108, 1094 § 11 KC. 3 W takim znaczeniu pojęcia „reprezentacja” i innych jego odmian bądź odpowiedników używa zwykle sam ustawodawca. Por. art. 161 § 2, art. 162, art. 166 § 1 pkt 5, art. 201 § 1, art. 204 § 1–2, art. 205 § 1, art. 210 § 1–2, art. 253 § 1, art. 277 § 1, art. 283 § 1 KSH (dla spółki z o.o.) oraz art. 318 pkt 1, art. 323 § 2, art. 368 § 1, art. 372 § 1–2, art. 373 § 1, art. 379 § 1–2, art. 412 § 5, art. 4122 § 3, art. 426 § 1, art. 464 § 1, art. 469 § 1 KSH (dla spółki akcyjnej) i wreszcie art. 42 § 5, art. 46 § 1 pkt 8, art. 48 § 1 PrSpółdz (dla spółdzielni). 4 Por. E. Płonka, Mechanizm, s. 11 i n. 1 Rozdział I. Pojęcie i rodzaje reprezentacji; podstawowe... cja ta ma jednolity charakter i czy może ona być traktowana jako jeden „me- chanizm”. Postrzeganie reprezentacji jako synonimu działania przedstawiciela bądź organu osoby prawnej nie rozstrzyga jeszcze, jaki zakres zdarzeń prawnych jest nią objęty. Nie uprzedzając rozważań dotyczących pojmowania reprezentacji jako konstrukcji prawnej, trzeba zaznaczyć, że przyjęcie określonej koncepcji w powyższym zakresie rzutować może również na ocenę analizowanego tu za- gadnienia. Pojęcie reprezentacji zostało tradycyjnie zarezerwowane dla przed- stawicielstwa (por. art. 96 i n. KC); dotyczy ono zatem wyłącznie przypadków działania w cudzym imieniu5. W opozycji do powyższego plasować się ma kla- syczna teoria organów, zgodnie z którą działanie przez organ (osoby praw- nej) jest w istocie działaniem we własnym imieniu. Dlatego też – z dogmatycz- nego punktu widzenia – posługiwanie się pojęciem reprezentacji w odniesie- niu do działań organu osoby prawnej nie jest właściwe. Z braku jednak innego odpowiedniego określenia, w doktrynie prawa cywilnego nie jest kwestiono- wany pogląd, w myśl którego analizowane pojęcie należy odnosić zarówno do przedstawicielstwa, jak i działania osoby prawnej przez jej organy6. Odmienny wniosek byłby nie do pogodzenia z regulacją ustawową, w której użycie pojęcia reprezentacji w odniesieniu do działań organu osoby prawnej jest zjawiskiem nader częstym7. Pomimo tej zgodności stanowisk (co do szerokiego pojmowania reprezen- tacji), dominujące w doktrynie ujęcie i definicja reprezentacji wcale nie oddają złożoności (i rozległości) badanego zjawiska. Zgodnie bowiem z przeważają- cym poglądem, reprezentacja to dokonywanie czynności prawnych w imieniu reprezentowanego, co sprowadza się do składania w jego imieniu oświadczeń woli8. Analizowane pojęcie obejmuje również przyjmowanie oświadczeń woli w imieniu reprezentowanego9, co pozwala wyróżnić reprezentację czynną i re- prezentację bierną. Jeżeli jednak mielibyśmy jako punkt wyjścia przyjąć do- 5 Por. tamże. 6 Por. G. Martin, La représentation, s. 74 i 84. Pogląd ten, jak się wydaje, aprobuje również E. Płonka. Zob. w tej kwestii E. Płonka, Umocowanie, s. 3; taż, Mechanizm, s. 14. 7 Por. dla przykładu art. 201 § 1, art. 204 § 1–2, art. 205 § 1 KSH (dla spółki z o.o.) oraz art. 368 § 1, art. 372 § 1–2, art. 373 § 1 KSH (dla spółki akcyjnej) i wreszcie art. 46 § 1 pkt 8 i art. 48 § 1 PrSpółdz (dla spółdzielni). 8 Por. E. Płonka, Umocowanie, s. 4; A. Szajkowski, M. Tarska, A. Szumański, w: S. Sołtysiński, A. Szajkowski, A. Szumański, J. Szwaja, KSH. Komentarz, t. 3, komentarz do art. 368 KSH, Nb 19; W. Popiołek, w: J. Strzępka (red.), KSH. Komentarz, komentarz do art. 368 KSH, Nb 7. 9 Tak w odniesieniu do przedstawicielstwa B. Gawlik, w: S. Grzybowski (red.), System Prawa Cywilnego, t. 1 (1985), s. 730. 2 § 1. Pojęcie reprezentacji na tle różnych teorii... minujący w doktrynie pogląd, zgodnie z którym działanie przez organ (osoby prawnej) jest w istocie działaniem we własnym imieniu, należałoby definicję tę rozszerzyć i uznać, że reprezentacja to nie tylko składanie lub przyjmowanie oświadczeń woli w imieniu reprezentowanego (tak w przypadku przedstawi- cielstwa), lecz również składanie i przyjmowanie przedmiotowych oświadczeń za reprezentowaną osobę (tak w przypadku działania osoby prawnej przez jej organy). Takie ujęcie analizowanej problematyki pozwalałoby wyróżnić dwa rodzaje reprezentacji, a mianowicie: reprezentację przedstawicielską (w tym zwłaszcza reprezentację przez pełnomocnika) i reprezentację organiczną (re- alizowaną przez organ(y) osoby prawnej). Bez względu jednak na powyższe rozróżnienie, zakres zdarzeń prawnych objętych tak rozumianą reprezentacją byłby tożsamy. Centralną kategorią pojęciową reprezentacji, tak przedstawi- cielskiej, jak i organicznej jest bowiem czynność prawna, składanie zaś i przyj- mowanie oświadczeń woli (czy to w imieniu, czy to za reprezentowaną osobę) należałoby określić jako reprezentację sensu stricto. Specyficznie zaś w odniesieniu do reprezentacji osób prawnych, pojęcie re- prezentacji może być, jak przyjmuje się, pojmowane także w szerokim tego słowa znaczeniu (sensu largo). Zgodnie z tym ujęciem, reprezentacja spółek kapitałowych i spółdzielni to nie tylko składanie (i przyjmowanie) oświadczeń woli w rozumieniu prawa cywilnego (reprezentacja sensu stricto), lecz ponadto występowanie we wszelkiego rodzaju stosunkach prawnych: z zakresu prawa pracy, prawa administracyjnego i innych gałęzi prawa10. Reprezentacja sensu largo11 oznacza więc występowanie we (wszelkich) stosunkach zewnętrznych spółki kapitałowej i spółdzielni12. Co istotne, pojęcie to obejmuje również re- 10 Por. S. Szer, Prawo cywilne, s. 271; J.P. Naworski, w: T. Siemiątkowski, R. Potrzeszcz (red.), KSH. Komentarz, t. 2, komentarz do art. 204 KSH, Nb 2 i tenże, w: T. Siemiątkowski, R. Po- trzeszcz (red.), KSH. Komentarz, t. 3, komentarz do art. 372 KSH, Nb 2; A. Opalski, w: A. Opal- ski (red.), KSH. Komentarz, t. 3A, komentarz do art. 368 KSH, Nb 3. 11 Zastrzeżenie to trafnie poczynił, na gruncie spółdzielni, M. Gersdorf. Por. M. Gersdorf, Zarząd, s. 133. 12 Jeszcze szersze ujęcie analizowanej problematyki zaproponowano w doktrynie francuskiej, gdzie przyjęto, że reprezentacją jest każde działanie organu na zewnątrz osoby prawnej, które wy- wołuje skutki w jej sferze prawnej, włączając w to czyny niedozwolone. Z reprezentacją osoby prawnej mamy więc do czynienia zawsze wtedy, gdy osoba prawna odpowiada za działania or- ganów jak za swoje własne. Wyróżnia się również reprezentację osób prawnych w ścisłym tego słowa znaczeniu i w szerokim. Zgodnie z tym ujęciem, każdy z organów, a zatem zarówno podej- mujący decyzję, jak i przejawiający wolę z niej wynikającą na zewnątrz, uczestniczy w procesie reprezentacji. Reprezentantem w ścisłym tego słowa znaczeniu jest wyłącznie drugi z wymienio- nych organów; te zaś, które podejmują stosowne decyzje, są reprezentantami w sensie szerokim. Podział reprezentacji na sensu stricto i sensu largo nie jest oparty na kryterium przedmiotowym 3 Rozdział I. Pojęcie i rodzaje reprezentacji; podstawowe... prezentowanie osoby prawnej przed organami orzekającymi (w tym zwłaszcza sądami)13. Traktowanie reprezentacji spółek kapitałowych i spółdzielni w sze- roki sposób jest ze wszech miar zasadne; za takim rozumieniem analizowanego pojęcia przemawia literalne brzmienie art. 204 § 1 i art. 372 § 1 KSH14. W opo- zycji do powyższego plasować się ma, zgodnie z tradycyjnym poglądem dok- tryny, sytuacja prawna przedstawiciela; w zakres (prawa) reprezentacji wcho- dzą tu bowiem wyłącznie czynności prawne15. W doktrynie poczyniono jednak trafne spostrzeżenie, zgodnie z którym „organ” osoby prawnej (precyzyjniej byłoby jednak mówić o samej osobie prawnej) może zawsze posłużyć się peł- nomocnikiem (i tylko nim) w zakresie przysługujących temu organowi kom- petencji; w tym też sensie trzeba zgodzić się ze stanowiskiem, że zakres zdarzeń prawnych objętych reprezentacją jest potencjalnie ten sam, bez względu na to, czy działa przedstawiciel, czy też organ osoby prawnej16. Wątpliwe jest jednak, czy powyższe wymaga przyjęcia uprzedniego założenia mówiącego o tożsamo- ści konstrukcji prawnej reprezentacji w obu analizowanych tu przypadkach17. Stanowisko, zgodnie z którym osoba prawna (spółka kapitałowa i spółdziel- nia) jest reprezentowana nie tylko przez członków (członka) zarządu (zgodnie (nie chodzi więc o zakres objętych danym rodzajem reprezentacji zdarzeń prawnych); decydujące znaczenie ma tu wewnętrzny mechanizm działania osoby prawnej. Por. G. Martin, La représen- tation, s. 83 i n. 13 Por. S. Szer, Prawo cywilne, s. 271. Tak też A. Szumański, w: S. Sołtysiński (red.), System, t. 17A, s. 532 i n., Nb 129. 14 W doktrynie zaprezentowano jeszcze inne ujęcie analizowanej problematyki, zgodnie z któ- rym należałoby wyróżnić: reprezentację sensu largissimo, reprezentację sensu largo i reprezenta- cję sensu stricto. Ta pierwsza dotyczyć ma występowania we wszelkich stosunkach prawnych z za- kresu prawa cywilnego, administracyjnego, pracy oraz innych gałęzi prawa. Z kolei reprezentacja sensu largo związana jest, zgodnie z referowanym poglądem, tylko ze stosunkami cywilnopraw- nymi i obejmuje, poza dokonywaniem czynności prawnych, reprezentację w postaci innych czy- nów, lecz tylko w sferze prawa cywilnego, tj. głównie dokonywanie czynności faktycznych i orga- nizacyjnych. Wreszcie, reprezentacja sensu stricto odnosić się ma tylko do składania i przyjmowa- nia oświadczeń woli. Por. A. Kidyba, Dyrektor, s. 88 i n. 15 Wniosek taki trudno jednak obronić w odniesieniu do prokurenta. Por. art. 1091 § 1 KC, w świetle którego prokura obejmuje umocowanie do czynności sądowych i pozasądowych zwią- zanych z prowadzeniem przedsiębiorstwa. 16 Por. E. Płonka, Mechanizm, s. 13. 17 Odmiennie E. Płonka, Mechanizm, s. 13. Autorka ta odwraca bowiem wyjściowy punkt widzenia, przyjmując, że wniosek o tożsamym zakresie zdarzeń prawnych objętych reprezentacją wynika z jednolitości konstrukcji reprezentacji. Jej zdaniem, przyjęcie tożsamości konstrukcji re- prezentacji przez przedstawiciela i przez organ osoby prawnej, wykazującej wszakże w wypadku działania organu pewne cechy specyficzne, prowadzi do konieczności uznania, że objęty nią zakres zdarzeń prawnych jest zawsze ten sam. 4 § 1. Pojęcie reprezentacji na tle różnych teorii... z obowiązującymi zasadami reprezentacji), lecz również przez pełnomocni- ków, na podstawie i w granicach udzielonego im pełnomocnictwa, które to jed- nak jest „pochodną” prawa reprezentacji przysługującego członkom zarządu, nie wymusza przecież automatycznie wniosku o jednolitości przyjętej w obu wariantach konstrukcji prawnej. Wymaga to poczynienia kilku uwag ogólnych i w tym zakresie. Jak wskazano na wstępie, reprezentacja jest nie tylko synonimem działa- nia przedstawiciela (w tym zwłaszcza pełnomocnika) i organu osoby prawnej. Ponadto pojęcie to oznacza konstrukcję, która umożliwia przypisanie skut- ków działań prawnych przedstawiciela bądź organu osoby prawnej bezpo- średnio reprezentowanej osobie. W przypadku pełnomocnika konstrukcja ta zwana jest przedstawicielstwem18. Powstaje wszak pytanie, czy rozwiązanie to można również odnieść do osób prawnych. Jeśli przyjąć za punkt wyjścia tra- dycyjny pogląd prawa cywilnego, zgodnie z którym organ osoby prawnej nie jest jej przedstawicielem, to konsekwentnie należałoby uznać, że w odniesieniu do osób prawnych reprezentacja nie oznacza urzeczywistniania konstrukcji przedstawicielstwa. Musi więc oznaczać zarówno samą odrębną konstrukcję, jak i jej realizację. Pozostając w tym duchu, trzeba reprezentację osób praw- nych, w jej zasadniczym kształcie, utożsamić z teorią organów. W doktrynie wypowiedziano jednak także pogląd odmienny, zgodnie z którym reprezenta- cja, rozumiana jako konstrukcja prawna umożliwiająca wiązanie skutków cu- dzych działań prawnych z podmiotem sfery praw, jest tą samą co do istoty konstrukcją zarówno wtedy, gdy odnosi się do działania przedstawiciela usta- wowego, pełnomocnika, jak i organu osoby prawnej19. Pogląd ten zakłada, że działanie organu osoby prawnej jest w istocie trzecim rodzajem przedstawi- cielstwa, zwanym statutowym bądź organizacyjnym20. Zarysowana opozycja wymaga przedstawienia i analizy podstawowych założeń teorii organów i teo- rii przedstawicielstwa organizacyjnego. 18 Por. E. Płonka, Mechanizm, s. 11. 19 Por. tamże, s. 13. 20 Por. R. Longchamps de Bérier, Studya, s. 206 i n.; F. Bossowski, Osoby fizyczne, s. 1332; A. Klein, Charakter prawny, s. 121 i n.; E. Płonka, Mechanizm, s. 13 i n. 5
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Reprezentacja spółek kapitałowych i spółdzielni
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: