Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00376 009126 11212489 na godz. na dobę w sumie
Rozliczanie podatku VAT związanego z pojazdami samochodowymi - ebook/pdf
Rozliczanie podatku VAT związanego z pojazdami samochodowymi - ebook/pdf
Autor: , Liczba stron:
Wydawca: Wolters Kluwer Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-8092-112-2 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki >> podatkowe
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).
Mariusz Gumola doradca podatkowy z wieloletnim doświadczeniem; współpracował z renomowa-
nymi kancelariami podatkowymi i prawnymi, zdobywając praktyczne doświadczenie w obszarze prawa
podatkowego i karnego skarbowego, a także w reprezentowaniu podatników w kontaktach i sporach
z aparatem skarbowym, w tym dotyczących podatków pośrednich; współpracuje z Centrum Pomocy
Profesjonalisty Wolters Kluwer; jest autorem licznych publikacji w prasie specjalistycznej i codziennej
oraz współautorem kilku publikacji książkowych o tematyce podatkowej.
Łukasz Postrzech doradca podatkowy z wieloletnim doświadczeniem w międzynarodowych fi rmach
doradczych, w tym tzw. wielkiej czwórki; zajmował się doradztwem podatkowym m.in. dla sektora
nieruchomości czy branży fi nansowej; jego specjalizacja obejmuje VAT oraz akcyzę; prowadził liczne
szkolenia oraz webinaria z zakresu prawa podatkowego; współpracuje z Centrum Pomocy Profesjo-
nalisty Wolters Kluwer; jest autorem publikacji w prasie specjalistycznej i codziennej.

Książka zawiera szczegółowe i praktyczne omówienie zasad odliczania VAT od wydatków związanych
z pojazdami samochodowymi, a także wybranych aspektów opodatkowania VAT takich czynności jak:
sprzedaż, nieodpłatne wydanie czy nieodpłatne użytkowanie powyższych pojazdów (ze szczególnym
uwzględnieniem zmian prawnych dokonanych w tym zakresie w dniach 1 kwietnia 2014 r., 1 lipca
2015 r. oraz 1 stycznia 2016 r.). Liczne przykłady, odwołania do interpretacji podatkowych oraz wy-
roków sądowych, jak również wyczerpujące omówienie spornych zagadnień pozwolą czytelnikowi
lepiej zrozumieć prezentowaną problematykę.
W publikacji przedstawiono takie zagadnienia jak:
obowiązki formalne warunkujące pełne odliczenie VAT od wydatków związanych z pojazdami
samochodowymi,
rodzaje wydatków związanych z pojazdami samochodowymi,
zasady prowadzenia ewidencji przebiegu pojazdu,
korekta VAT naliczonego,
opodatkowanie czynności nieodpłatnych dotyczących pojazdów.
Książka przeznaczona jest dla doradców podatkowych, pracowników działów księgowych fi rm oraz
pracowników biur rachunkowych. Zainteresuje również adwokatów i radców prawnych oraz przed-
siębiorców, którzy w swojej działalności zawodowej spotykają się z omawianymi kwestiami.
Inspiracją dla problemów omówionych w publikacji były pytania kierowane do autorów na infolinii podatkowej
Centrum Pomocy Profesjonalisty Wolters Kluwer.
Centrum Pomocy Profesjonalisty to indywidualna usługa zapewniająca dostęp do konsultacji udzielanych przez
doświadczonych specjalistów i praktyków zarówno drogą telefoniczną, jak i e-mailową, które gwarantują pomoc
w rozwiązywaniu problemów.
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

rozliczanie podatku vat związanego z pojazdami samochodowymi Wybrane aspekty nabycia, używania i sprzedaży samochodów Mariusz Gumola, Łukasz Postrzech ZAGADNIENIA PODATKOWE WARSZAWA 2016 Stan prawny na 15 listopada 2015 r. W publikacji uwzględniono również zmiany obowiązujące od 1 stycznia 2016 r. (Dz. U. z 2015 r. poz. 605, 978, 1649) Wydawca Grzegorz Jarecki Redaktor prowadzący Małgorzata Jarecka Opracowanie redakcyjne Agnieszka Bąk Łamanie Andrzej Gudowski Poszczególne rozdziały opracowali: Mariusz Gumola – 3.1.4, 3.2, 3.3, 5.1, 6.1, 6.2, 6.4, 7, 9 Łukasz Postrzech – 1, 2, 3.1.1– 3.1.3, 3.1.5, 4, 5.2, 6.3, 8 Ta książka jest wspólnym dziełem twórcy i wydawcy. Prosimy, byś przestrzegał przysługujących im praw. Książkę możesz udostępnić osobom bliskim lub osobiście znanym, ale nie publikuj jej w internecie. Jeśli cytujesz fragmenty, nie zmieniaj ich treści i koniecznie zaznacz, czyje to dzieło. A jeśli musisz skopiować część, rób to jedynie na użytek osobisty. SZANUJMY PRAWO I WŁASNOŚĆ Więcej na www.legalnakultura.pl POLSKA IZBA KSIĄŻKI © Copyright by Wolters Kluwer SA, 2016 ISBN: 978-83-264-9452-9 Wydane przez: Wolters Kluwer SA Dział Praw Autorskich 01-208 Warszawa, ul. Przyokopowa 33 tel. 22 535 82 19 e-mail: ksiazki@wolterskluwer.pl www.wolterskluwer.pl księgarnia internetowa www.profi nfo.pl  SpiS treści Wykaz skrótów  ....................................................................................................................11 Wstęp  ....................................................................................................................................13 Rozdział 1 Pojazdy samochodowe objęte ograniczeniami w odliczeniu VAT  ...........................17 1.1.  Definicja pojazdu samochodowego na gruncie VAT  .......................................17 1.2. Niedopuszczenie pojazdu do ruchu drogowego  ...............................................19 Rozdział 2 Zasady odliczania VAT od wydatków związanych z pojazdami samochodowymi  .........................................................................................23 2.1.  Zasady ogólne odliczania podatku naliczonego  ...............................................23 2.2. Zasady odliczenia VAT od wydatków związanych   z pojazdami samochodowymi ............................................................................ 24 2.2.1.  Geneza zasad odliczenia VAT od pojazdów samochodowych  ........... 24 2.2.2. Zasady odliczenia VAT od pojazdów samochodowych   od 1 kwietnia 2014 r.  ..................................................................................25 2.2.3.  Forma użytkowania  .................................................................................. 28 2.3. Odliczenie VAT według współczynnika  ............................................................29 2.4. Odliczenie VAT według tzw. prewspółczynnika  ............................................. 30 2.4.1.  Wstęp  .......................................................................................................... 30 2.4.2.  Stan prawny do 31 grudnia 2015 r.  ......................................................... 30 2.4.3.  Stan prawny po 31 grudnia 2015 r.  ..........................................................31 Rozdział 3 Charakterystyka poszczególnych kategorii pojazdów samochodowych w kontekście odliczenia VAT  ...........................................................................................35 3.1.  Pojazdy samochodowe wykorzystywane wyłącznie do celów   działalności gospodarczej  ....................................................................................35 3.1.1.  Wstęp  ...........................................................................................................35  Spis treści 3.1.2.  Działalność gospodarcza podlegająca VAT   oraz działalność pozostała  ........................................................................36 3.1.3.  Pojazdy samochodowe objęte obowiązkiem prowadzenia   ewidencji przebiegu pojazdu  ....................................................................41 3.1.3.1.  Zagadnienia wstępne  ................................................................41 3.1.3.2.  Parkowanie w miejscu zamieszkania pracownika/ przedsiębiorcy ........................................................................... 44 3.1.3.3.  Nadzór nad implementacją polityki użytkowania  samochodów  ............................................................................. 48 3.1.3.4.  Opłaty za korzystanie z pojazdów do celów   prywatnych  ............................................................................... 50 3.1.3.5.  Konsekwencje błędów w prowadzonej ewidencji   przebiegu pojazdu  .................................................................... 54 3.1.3.6.  Spełnienie warunków uznania pojazdów   za wykorzystywane wyłącznie do celów działalności  gospodarczej – ocena wykładni przepisów   dokonywanej przez organy podatkowe  .................................55 3.1.4.  Pojazdy samochodowe niewymagające prowadzenia ewidencji  przebiegu pojazdu  ......................................................................................57 3.1.4.1.  Wprowadzenie  ...........................................................................57 3.1.4.2.  Pojazdy samochodowe przeznaczone wyłącznie   do odprzedaży, sprzedaży albo najmu, dzierżawy   lub leasingu  ................................................................................58 3.1.4.3.  Kontrowersje dotyczące pojazdów demonstracyjnych   i jazd testowych  ........................................................................ 64 3.1.4.4.  Inne pojazdy samochodowe zwolnione od obowiązku  prowadzenia ewidencji ich przebiegu   – pojazdy specjalne  ...................................................................72 3.1.5.  Pojazdy samochodowe spełniające wymogi konstrukcyjne  ................87 3.1.5.1.  Zagadnienia ogólne  ..................................................................87 3.1.5.2.  Pojazdy samochodowe spełniające wymogi   konstrukcyjne inne niż specjalne  ...........................................87 3.1.5.3.  Zmiany konstrukcyjne w pojazdach samochodowych  spełniających wymogi konstrukcyjne inne   niż specjalne  ..............................................................................91 3.1.5.4.  Pojazdy samochodowe spełniające wymogi   konstrukcyjne – pojazdy specjalne  ........................................93 3.2. Autobusy  .............................................................................................................. 100 3.3. Pojazdy wykorzystywane do celów „mieszanych”  .........................................103 Spis treści  Rozdział 4 Rodzaje wydatków związanych z pojazdami samochodowymi  .............................107 4.1.  Definicja wydatków związanych z pojazdami samochodowymi  ................107 4.2. Wydatki na nabycie, import i wytworzenie pojazdów  ..................................108 4.3. Wydatki na najem, dzierżawę i leasing pojazdów  ..........................................109 4.4. Wydatki na paliwa silnikowe, olej napędowy i gaz  ........................................110 4.4.1.  Wstęp  .........................................................................................................110 4.4.2.  Paliwa do pojazdów wykorzystywanych wyłącznie   do działalności  ..........................................................................................111 4.4.3.  Paliwa do pojazdów wykorzystywanych do celów mieszanych  ........111 4.4.4.  Niezgodność przepisów w zakresie odliczenia VAT od paliw  z przepisami unijnymi  .............................................................................115 4.5. Wydatki na naprawę, konserwację oraz inne towary i usługi związane  z eksploatacją pojazdów  .....................................................................................117 4.6. Wydatki „samochodowe” związane wyłącznie   z działalnością gospodarczą  ............................................................................. 122 4.6.1.  Ogólna charakterystyka  ......................................................................... 122 4.6.2.  Niezgodność przepisów w zakresie odliczenia VAT   od wydatków związanych wyłącznie z działalnością gospodarczą  z przepisami unijnymi  ............................................................................ 123 Rozdział  Obowiązki formalne warunkujące pełne odliczenie VAT od wydatków związanych z pojazdami samochodowymi  ................................................................ 126 5.1.  Obowiązki formalne w przypadku pojazdów samochodowych  niespełniających warunków konstrukcyjnych  .............................................. 126 5.1.1.  Ogólna charakterystyka obowiązków formalnych  ............................ 126 5.1.2.  Wątpliwości co do zgodności obowiązków formalnych   z prawem unijnym  ...................................................................................129 5.1.3.  Wewnętrzne zasady wykluczające możliwość użycia pojazdów   do celów niezwiązanych z działalnością gospodarczą  .......................133 5.1.3.1.  Cel zasad używania pojazdów  ..............................................133 5.1.3.2.  Forma zasad używania pojazdów  .........................................135 5.1.3.3.  Treść zasad używania pojazdów  .......................................... 136 5.1.3.4.  Brak obowiązku zgłoszenia zasad używania pojazdów   do urzędu skarbowego  ...........................................................140 5.1.4.  Ewidencja przebiegu pojazdu  .................................................................142 5.1.4.1.  Cel i zakres stosowania ewidencji  ........................................142 5.1.4.2. Terminy rozpoczęcia i zakończenia prowadzenia   ewidencji ...................................................................................148 5.1.4.3.  Forma i treść ewidencji  ..........................................................151 5.1.4.4.  Szczegółowość wpisów w ewidencji dotyczących   każdego przypadku użycia pojazdu  .....................................159  Spis treści 5.1.4.5.  Ewidencja dla potrzeb VAT a podatek dochodowy  ...........163 5.1.4.6.  Skutki błędów w ewidencji  ....................................................165 5.1.5.  Informacja o pojazdach samochodowych VAT-26  .............................168 5.1.5.1.  Cel i zakres zastosowania informacji VAT-26  ....................168 5.1.5.2.  Forma i treść informacji VAT-26  ..........................................170 5.1.5.3.  Terminy składania informacji VAT-26  ................................176 5.1.5.4.  Składanie informacji VAT-26 za pomocą środków  komunikacji elektronicznej  ...................................................182 5.1.5.5.  Skutki niezłożenia w terminie informacji VAT-26  ............184 5.1.5.6.  Aktualizacja informacji VAT-26  ...........................................187 5.1.5.7.  Skutki niezłożenia w terminie aktualizacji   informacji VAT-26  ..................................................................194 5.1.5.8.  Poprawianie błędów w informacji VAT-26  .........................197 5.2. Obowiązki formalne w przypadku pojazdów samochodowych   spełniających wymogi konstrukcyjne  ..............................................................198 5.2.1.  Wstęp  .........................................................................................................198 5.2.2.  Dodatkowe badanie techniczne i zaświadczenie  ................................ 200 5.2.3.  Adnotacja w dowodzie rejestracyjnym  ................................................ 204 5.2.4.  Dokumenty wymagane w przypadku pojazdów specjalnych  ...........210 Rozdział  Zagadnienia o charakterze przejściowym  ..................................................................211 6.1.  Data poniesienia wydatków związanych z pojazdami   samochodowymi  .................................................................................................211 6.1.1.  Data poniesienia wydatków związanych z pojazdami  samochodowymi a zmiana przepisów  ..................................................211 6.1.2.  Data poniesienia wydatków związanych z pojazdami  samochodowymi a zmiana przeznaczenia pojazdu   samochodowego  .......................................................................................219 6.2. Wymóg zarejestrowania umów najmu, dzierżawy, leasingu oraz innych  umów o podobnym charakterze w celu zachowania praw nabytych  ......... 223 6.3. Badanie techniczne i zaświadczenia dotyczące pojazdów spełniających  wymogi konstrukcyjne w okresie przejściowym  .......................................... 235 6.4. Odliczanie VAT od wydatków na nabycie paliwa  ......................................... 240 Rozdział  Wybrane zagadnienia dotyczące opodatkowania VAT czynności mających za przedmiot pojazdy samochodowe w związku ze zmianą przepisów w okresie 2014–201  .................................................................................... 244 7.1.  Uwagi ogólne dotyczące sprzedaży oraz czynności nieodpłatnych   mających za przedmiot pojazdy samochodowe  ............................................. 244 7.2.  Dostawa pojazdów samochodowych niedających prawa do odliczenia  podatku naliczonego  .......................................................................................... 247 Spis treści  7.2.1.  Opodatkowanie na zasadach ogólnych dostawy pojazdu  samochodowego niedającego prawa do odliczenia podatku  naliczonego i jego ekonomiczne skutki  ............................................... 247 7.2.2.  Zwolnienie od podatku od towarów i usług dostawy pojazdu  samochodowego niedającego prawa do odliczenia podatku  naliczonego  .............................................................................................. 249 7.2.3.  Objęcie dostawy pojazdu samochodowego niedającego prawa  do odliczenia podatku naliczonego szczególną procedurą  opodatkowania marży  .............................................................................255 7.2.3.1.  Konstrukcja szczególnej procedury opodatkowania   marży  ........................................................................................255 7.2.3.2.  Przesłanki zastosowania szczególnej procedury  opodatkowania marży  ........................................................... 257 7.2.3.3.  Ustalanie podstawy opodatkowania   oraz ewidencjonowanie dostawy towarów objętych  szczególną procedurą opodatkowania marży  ................... 265 7.2.3.4.  Dopuszczalność zastosowania szczególnej procedury  opodatkowania marży w przypadku wystąpienia   „marży ujemnej”  .................................................................... 269 7.3.  Dostawa pojazdów samochodowych dających częściowe prawo   do odliczenia podatku naliczonego  ..................................................................270 7.4.  Nieodpłatne przekazanie pojazdu samochodowego  ......................................275 7.4.1.  Nieodpłatne przekazanie pojazdu samochodowego   jako czynność podlegająca opodatkowaniu  .........................................275 7.4.2.  Przesłanki opodatkowania nieodpłatnego przekazania pojazdu  samochodowego  .......................................................................................276 7.4.3.  Podstawa opodatkowania przy nieodpłatnym przekazaniu   pojazdu samochodowego  ........................................................................281 7.4.4.  Dokumentowanie nieodpłatnego przekazania pojazdu  samochodowego  ...................................................................................... 282 7.5.  Nieodpłatne użytkowanie pojazdów samochodowych  ................................ 282 7.5.1.   Nieodpłatne świadczenie usług jako czynność podlegająca  opodatkowaniu  ........................................................................................ 282 7.5.2.  Przesłanki opodatkowania nieodpłatnego użytkowania   pojazdów samochodowych  .................................................................... 285 7.5.3.  Podstawa opodatkowania przy nieodpłatnym użytkowaniu   pojazdów samochodowych  .................................................................... 290 7.5.4.  Dokumentowanie nieodpłatnego użytkowania pojazdów  samochodowych  .......................................................................................293 7.5.5.  Problem nieodpłatnego przekazania (zużycia) paliwa wraz  z nieodpłatnym udostępnieniem pojazdu samochodowego  ............ 294 10 Spis treści Rozdział  Korekta VAT naliczonego  .............................................................................................. 298 8.1.  Korekta z tytułu zmiany przeznaczenia  ......................................................... 298 8.2. Korekta z tytułu sprzedaży  ............................................................................... 303 8.3. Korekta w przypadku wykonywania czynności zwolnionych z VAT  ........ 306 8.4. Korekta VAT w odniesieniu do pojazdów nabytych   przed 1 kwietnia 2014 r.  ..................................................................................... 309 8.5. Sytuacje, w których nie dokonuje się korekty  .................................................312 Rozdział  Odpowiedzialność karna skarbowa z tytułu czynów zabronionych związanych z odliczaniem podatku naliczonego od wydatków związanych z pojazdami samochodowymi  .................................................................315 9.1.  Rodzaje czynów związanych z naruszeniem obowiązków dotyczących  składania informacji VAT-26  .............................................................................315 9.2. Rozmiary zagrożenia karą grzywny w przypadku czynów   zabronionych związanych z naruszeniem obowiązków dotyczących  składania informacji VAT-26  .............................................................................321 Wykaz orzecznictwa  ........................................................................................................325 Wykaz interpretacji podatkowych  ................................................................................327 Bibliografia  ........................................................................................................................333 11 Wykaz skrótóW akty normatywne decyzja derogacyjna dyrektywa 200/112  k.c. k.k.s.  k.p.  o.p.  p.r.d.  szósta dyrektywa u.p.d.o.f. u.p.d.o.p. u.p.t.u.  u.z.u.p.t.u.  – decyzja wykonawcza Rady z dnia 17 grudnia 2013 r. upoważniająca Rzecz- pospolitą Polską do stosowania środków stanowiących odstępstwo od art. 26  ust. 1 lit. a) i art. 168 dyrektywy 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu  podatku od wartości dodanej (2013/805/UE) (Dz. Urz. UE L 353 z 28.12.2013,  s. 51) – dyrektywa 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspól- nego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L 347 z 11.12.2006,  s. 1) –  ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r.  – ustawa z dnia 10 września 1999 r. – Kodeks karny skarbowy (tekst jedn.: Dz. U.  – ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r.  poz. 121 z późn. zm.) z 2013 r. poz. 186 z późn. zm.) poz. 1502 z późn. zm.) z 2015 r. poz. 613) – ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz. U.  – ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn.:  Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 z późn. zm.) – szósta dyrektywa Rady 77/388/EWG z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmo- nizacji ustawodawstw Państw Członkowskich w odniesieniu do podatków ob- rotowych – wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona pod- stawa wymiaru podatku (Dz. Urz. WE L 145 z 13.06.1977, s. 1, z późn. zm.) – ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych  (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 361 z późn. zm.) – ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych  (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 851 z późn. zm.) – ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (tekst jedn.:  Dz. U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054 z późn. zm.) – ustawa z dnia 7 lutego 2014 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług  oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 312) 12 broszura MF  CBOSA CN DMC Dz. U. Dz. Urz. UE Dz. Urz. WE GP  GPS  LNG  LPG  MF M. Pod. NBP  NSA  ONSAiWSA  PKWiU Rada TSUE UE  VAT  VIN  WDT WNT  WSA  Zb. Orz. Wykaz skrótów Inne – broszura  informacyjna  Ministerstwa  Finansów  pt.  Nowe zasady odliczania podatku VAT od wydatków związanych z pojazdami samochodowymi opub- likowana 8 kwietnia 2014 r. na stronie: http://www.finanse.mf.gov.pl/vat/wy- jasnienia-i-komunikaty – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – Nomenklatura Scalona (ang. Combined Nomenclature) – dopuszczalna masa całkowita –  Dziennik Ustaw – Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej – Dziennik Urzędowy Wspólnot Europejskich – Gazeta Prawna – system nawigacji satelitarnej (ang. Global Positioning System) – gaz ziemny, skroplony do napędu pojazdów (ang. Liquefied Natural Gas) – gaz propan-butan do napędu pojazdów, tzw. autogaz (ang. Liquefied Petrole- um Gas) – Minister Finansów, Ministerstwo Finansów – Monitor Podatkowy – Narodowy Bank Polski – Naczelny Sąd Administracyjny – Orzecznictwo  Naczelnego  Sądu  Administracyjnego  i  wojewódzkich  sądów  administracyjnych – Polska Klasyfikacja Wyrobów i Usług – Rada Unii Europejskiej – Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej – Unia Europejska – podatek od towarów i usług (ang. Value Added Tax) – numer identyfikacyjny pojazdu (ang. Vehicle Indentification Number) – wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów – wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów – Wojewódzki Sąd Administracyjny – Zbiór Orzeczeń Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej 13 WStęp Od 1 kwietnia 2014 r. realizuje się kolejny etap w historii odliczania VAT od pojazdów  samochodowych. Jest to historia, która – jeśli wziąć pod uwagę choćby okres od przy- stąpienia Polski do Unii Europejskiej – była kształtowana przez kilkukrotne zmiany  legislacyjne oraz jeszcze częstsze zawirowania w praktyce stosowania prawa. Proces  akcesji Polski do struktur Unii Europejskiej wiązał się z obowiązkiem wdrożenia jej  dorobku prawnego (acquis communautaire). Proces ten obejmował również system  VAT, a jego implementacja wiązała się z licznymi wątpliwościami. W szczególności  spór rozgorzał wokół zakresu prawa do odliczenia VAT od nabycia lub użytkowania  pojazdów samochodowych oraz paliwa do nich. Jednym z pojawiających się zarzu- tów było naruszenie przez polskiego ustawodawcę fundamentalnej zasady VAT, czyli  reguły neutralności mającej na celu obciążenie tym podatkiem wyłącznie konsumen- tów, a nie podatników. Wszelkie odstępstwa od zasady neutralności traktowane są  bowiem jako wyjątki i z tego względu muszą być interpretowane ściśle. Jednym z ta- kich dopuszczalnych odstępstw jest zasada stałości, zwana klauzulą standstill, prze- widziana w art. 17 ust. 6 szóstej dyrektywy oraz w art. 176 obecnie obowiązującej dy- rektywy 2006/112. Klauzula ta przewiduje, że państwa członkowskie mogą zachować  wyłączenia w zakresie prawa do odliczenia VAT przewidziane w dniu przystąpienia  do Unii Europejskiej.  Przed akcesją ówcześnie obowiązująca ustawa o podatku od towarów i usług oraz  ustawa  o  podatku  akcyzowym  przewidywała  pełne  prawo  do  odliczenia  VAT  od  nabycia pojazdów innych niż osobowe o dopuszczalnej ładowności powyżej 500 kg.  Z dniem przystąpienia do UE wprowadzono tzw. wzór Lisaka, który w oparciu o licz- bę miejsc w pojeździe określał dopuszczalną ładowność uprawniającą do odliczenia  VAT od pojazdu, a w konsekwencji również decydował o prawie do odliczenia VAT  od  paliwa.  Po  kilkunastu  miesiącach  obowiązywania  tych  przepisów  uchylono  je  i wprowadzono nowe reguły, które dopuszczały możliwość pełnego odliczenia w za- leżności od kategorii pojazdu.  W kontekście powyższych zmian powstały wątpliwości, czy przepisy dotyczące od- liczenia VAT od nabycia lub użytkowania pojazdów samochodowych mogły zostać  po akcesji Polski do Unii Europejskiej w jakikolwiek sposób zmodyfikowane. Odpo- 14 Wstęp wiedzi dostarczył wyrok TSUE z dnia 22 grudnia 2008 r. w sprawie C-414/07, Ma- goora dotyczący niezgodności z przepisami dyrektywy 2006/112 polskich przepisów  ustawy o podatku od towarów i usług w zakresie odliczenia VAT od paliwa do po- jazdów samochodowych. Polskie przepisy okazały się naruszać wspomnianą klau- zulę standstill, co zmusiło Polskę do uznania ówcześnie obowiązujących przepisów  za niezgodne z przepisami unijnymi i równocześnie wystąpienia o wydanie zgody  Rady Unii Europejskiej na zastosowanie środka specjalnego. Jej wydanie zaowoco- wało zmianą przepisów dotyczących odliczenia VAT od pojazdów oraz paliwa do ich  napędu w latach 2010–2013. Wraz z upływem tego okresu Polska ponownie wystą- piła o zgodę na pewne ograniczenia w odliczeniu VAT od tego rodzaju wydatków,  których wprowadzenie w przeciwnym wypadku stałoby w sprzeczności z klauzulą  standstill. Efektem tego działania było wydanie decyzji wykonawczej Rady z dnia 17  grudnia 2013 r. upoważniającej Rzeczpospolitą Polską do stosowania w latach 2014– 2016 środków stanowiących odstępstwo od art. 26 ust. 1 lit. a) i art. 168 dyrektywy  2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej. Decyzja  ta od dnia 1 kwietnia 2014 r. została wprowadzona do krajowego porządku prawnego  ustawą z dnia 7 lutego 2014 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz  niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 312).  Podstawą wyznaczenia nowych reguł odliczenia VAT jest określenie zakresu wyko- rzystywania pojazdów samochodowych do celów związanych z prowadzeniem dzia- łalności  gospodarczej.  W  ramach  przyznanych  Polsce  środków  specjalnych  kwota  ograniczonego odliczenia VAT w przypadku wydatków związanych z pojazdami sa- mochodowymi, które nie są używane wyłącznie do celów działalności gospodarczej,  jest – z pewnymi wyjątkami – ustalana na podstawie stawki zryczałtowanej w wy- sokości 50 . Inaczej niż poprzednio, ograniczenie to dotyczy wszystkich wydatków  związanych z pojazdami samochodowymi, a nie tylko wydatków na nabycie pojaz- dów i paliwa do ich napędu. Z ograniczeniem tym skorelowane jest wyłączenie obo- wiązku opodatkowania innego niż firmowy użytku pojazdów objętych częściowym  odliczeniem VAT. Wspomniane ograniczenie nie dotyczy natomiast wydatków zwią- zanych z pojazdami samochodowymi wykorzystywanymi wyłącznie do działalności  gospodarczej.  Jednakże  w  większości  przypadków  zakwalifikowanie  pojazdu  jako  wykorzystywany wyłącznie do działalności gospodarczej uzależnione jest od speł- nienia wielu trudnych i nieczytelnych warunków.  Dokonana od 1 kwietnia 2014 r. nowelizacja wprowadziła zatem swego rodzaju re- wolucję w zakresie reguł odliczenia VAT od wszelkich wydatków samochodowych.  W  efekcie  obecny,  kolejny  już okres  przejściowy w  tym  obszarze  rozliczania  VAT  obfituje w jeszcze większą liczbę wątpliwości i kontrowersji niż lata wcześniejsze. Po- datnicy muszą radzić sobie już nie tylko z częstymi zmianami przepisów w omawia- nym zakresie, ale również ze stosowaniem niejasnych i rozbudowanych regulacji, na- kładających na nich skomplikowane obowiązki i procedury. Przedmiotem niniejszej  publikacji jest zapoznanie Czytelników z mechanizmami tych rozliczeń, a także ich  Wstęp 1 praktycznym zastosowaniem w kontekście najnowszej wykładni organów podatko- wych oraz orzecznictwa sądowego. W tym celu zawarto w książce wiele przykładów  rozliczeń,  a  także  zestawień  i  porównań.  Mamy  nadzieję,  że  niniejsza  publikacja,  skierowana do przedsiębiorców oraz osób profesjonalnie zajmujących się podatkami,  umożliwi im sprawne podejmowanie bezpiecznych decyzji dotyczących rozliczenia  VAT związanego z wydatkami samochodowymi. Autorzy 1 1 Rozdział 1 pojazdy SamochodoWe objęte ograniczeniami W odliczeniu Vat 1.1. Definicja pojazdu samochodowego na gruncie Vat Dla potrzeb ustawy o podatku od towarów i usług1 przez pojazdy samochodowe –  objęte ograniczeniami w odliczeniu VAT (o czym w dalszych rozdziałach) – uznaje  się pojazdy samochodowe w rozumieniu ustawy – Prawo o ruchu drogowym o do- puszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony. Na gruncie tych przepisów2  pojazdami samochodowymi są wyłącznie pojazdy silnikowe, których konstrukcja umożliwia jazdę z prędkością przekraczającą 2 km/h, z wyłączeniem ciągnika rol- niczego. Oznacza to, że pojazdami samochodowymi dla potrzeb ustawy o podatku  od towarów i usług są np.: •  samochody osobowe,  •  samochody ciężarowe (ale wyłącznie o dopuszczalnej masie całkowitej nieprze- kraczającej 3,5 tony),  •  pojazdy specjalne,  •  motocykle, •  quady, ale nie są nimi już rower, motorower i pojazd szynowy. W świetle art. 2 pkt 54 p.r.d.  za dopuszczalną masę całkowitą uważa się największą określoną właściwymi warun- kami technicznymi masę pojazdu obciążonego osobami i ładunkiem, dopuszczonego  do poruszania się po drodze. Zasady  klasyfikowania  do  pojazdów  samochodowych  objętych  ograniczeniami  z ustawy o podatku od towarów i usług są kontynuacją przepisów obowiązujących  przed 1 kwietnia 2014 r. 1  Artykuł 2 pkt 34 u.p.t.u. 2  Artykuł 2 pkt 33 p.r.d. 1 Rozdział 1. Pojazdy samochodowe objęte ograniczeniami w odliczeniu VAT Pytanie: Spółka świadczy usługi transportowe z zakresu kolei linowej i zarządu infrastrukturą sportowo-rekreacyjną na stoku. W ramach prowadzonej działal- ności transportowej spółka zakupiła maszynę śnieżną – ratrak. Pojazd służy do przygotowania trasy narciarskiej na stoku (tj. ubijanie śniegu, wyrównywanie muld, rozbijanie śniegu i lodu) oraz do zimowego utrzymania terenu. Konstruk- cja ratraka nie umożliwia jazdy z prędkością powyżej 2 km/h, a jego dopusz- czalna masa całkowita przekracza 3, tony. Czy dla potrzeb ustawy o podatku od towarów i usług ratrak stanowi pojazd samochodowy? Nie. Takim pojazdem jest wyłącznie pojazd o dopuszczalnej masie całkowitej nieprze- kraczającej 3,5 tony oraz umożliwiający jazdę z prędkością przekraczającą 25 km/h.  Wystarczy niespełnienie jednej z tych dwu przesłanek, aby pojazd został uznany za  inny niż samochodowy. Tymczasem ratrak nie spełnia żadnego z tych kryteriów. Zob. interpretację indywidualną przepisów wydaną przez Dyrektora Izby Skarbowej  w Katowicach z dnia 10 września 2014 r. nr IBPP2/443-536/14/BW. Przykład 1.1. Motocykl a motorower Spółka zajmuje się dostarczaniem przesyłek. W celu obniżenia kosztów oraz lepszego do- pasowania środków transportu do warunków miejskich rozważa zakup kilku motorowe- rów lub motocykli dla kurierów. W przypadku zakupu motocykli spółka będzie musiała  uwzględnić ograniczenia w odliczeniu VAT naliczonego od wydatków z nimi związanych,  ponieważ zgodnie z przepisami o ruchu drogowym3 motocykle to jednośladowe pojazdy  samochodowe, które umożliwiają jazdę z prędkością powyżej 25 km/h, a ich dopuszczalna  masa całkowita w praktyce nie przekracza 3,5 tony. Odmiennie będzie wyglądała sytuacja,  gdy spółka zdecyduje się na wybór motorowerów. W świetle przepisów prawa o ruchu dro- gowym4 motorower nie jest pojazdem silnikowym, a tym samym nie jest również pojazdem  samochodowym. Przykład 1.2. Pojazd z dopuszczalną masą całkowitą powyżej 3, tony Spółka zajmuje się spedycją i logistyką. Obecnie planuje podpisać umowę leasingu opera- cyjnego na 10 ciężarówek, z których każda ma dopuszczalną masę całkowitą przekraczającą  4 tony, oraz 2 ciężarówki o dopuszczalnej masie całkowitej równej 3,5 tony. W przypadku  ciężarówek o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 4 ton nie jest spełniona przesłanka  masy całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony. Tym samym taki pojazd dla potrzeb ustawy  o podatku od towarów i usług nie jest pojazdem samochodowym. Pozostałe pojazdy – o do- puszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 ton – stanowią pojazdy samochodowe  i odliczenie od nich VAT podlega ograniczeniom. 3  Artykuł 2 pkt 45 p.r.d. 4  Zob. art. 2 pkt 46 p.r.d. 1.2. Niedopuszczenie pojazdu do ruchu drogowego 1 Przykład 1.3. Ciągnik rolniczy a quad Pan Grzegorz jest rolnikiem zarejestrowanym jako czynny podatnik VAT. Do swojego go- spodarstwa rolnego planuje wynająć na okres żniw ciągnik rolniczy, a dodatkowo również  zakupić quada. Odliczenie VAT z tytułu nabycia quada, który jest pojazdem samochodowym  umożliwiającym jazdę z prędkością powyżej 25 km/h, o dopuszczalnej masie całkowitej nie- przekraczającej 3,5 tony podlega ograniczeniom właściwym dla pojazdów samochodowych.  Z tytułu czynszu za najem ciągnika pan Grzegorz jest uprawniony do pełnego odliczenia  VAT z uwagi na fakt, że ciągnik rolniczy nie jest pojazdem samochodowym w rozumieniu  prawa o ruchu drogowym, a tym samym nie spełnia definicji pojazdu samochodowego dla  celów ustawy o podatku od towarów i usług. Podstawa prawna: −  art. 2 pkt 34 u.p.t.u.; −  art. 2 pkt 33, 45, 46 oraz 54 p.r.d. 1.2. Niedopuszczenie pojazdu do ruchu drogowego Zarówno definicja pojazdu samochodowego z prawa o ruchu drogowym, jak i prze- pisy ustawy o podatku od towarów i usług w żaden sposób nie odnoszą się do kwestii  faktycznej czy potencjalnej rejestracji pojazdu, a tym samym do kwestii dopuszcze- nia pojazdu do ruchu drogowego. Zgodnie z art. 71 ust. 1 p.r.d. dokumentem stwier- dzającym dopuszczenie do ruchu pojazdu samochodowego jest dowód rejestracyjny  albo pozwolenie czasowe. Pojazdy są dopuszczone do ruchu, jeżeli odpowiadają od- powiednim warunkom technicznym (określonym w art. 66 p.r.d.) oraz są zarejestro- wane i zaopatrzone w zalegalizowane tablice rejestracyjne, a w przypadku pojazdów  samochodowych – z wyłączeniem motocykli – w nalepkę kontrolną. Formalnie re- jestracja pojazdu lub jej brak nie powinny wpływać na traktowanie danego pojazdu  jako samochodowego i objęcie regułami ograniczonego odliczenia VAT, o których  będzie mowa w dalszych rozdziałach. Niemniej jednak w praktyce organy podatkowe  wydają się dopuszczać argumenty, że wobec cech danego pojazdu, które uniemożli- wiają jego rejestrację, a tym samym poruszanie się po drogach publicznych, nie po- winien być on traktowany jako podlegający ograniczeniom ustawy o podatku od towarów i usług. Pytanie: Podatnik prowadzi działalność gospodarczą, w ramach której szkoli za- wodników w zakresie nauki jazdy na motocyklach cross. Do prowadzenia tej dzia- łalności Wnioskodawca wykorzystuje dwa motocykle typowo crossowe. Nie pod- legają one homologacji, rejestracji, nie mają liczników ani żadnych wyświetlaczy. Można się nimi poruszać jedynie po zamkniętych torach terenowych. Nie można zarejestrować tych motocykli ani poruszać się nimi po drogach publicznych. Czy odliczenie VAT od wydatków związanych z użytkowaniem tych motocykli jest ograniczone przepisami właściwymi dla pojazdów samochodowych? 20 Rozdział 1. Pojazdy samochodowe objęte ograniczeniami w odliczeniu VAT Nie. W ocenie organów podatkowych specyfika techniczna przedmiotowych moto- cykli (nie mają liczników ani żadnych wyświetlaczy) powoduje, że nie podlegają one  homologacji. Można się nimi poruszać jedynie po zamkniętych torach terenowych  i nie można ich zarejestrować ani poruszać się nimi po drogach publicznych, zatem  nie podlegają one przepisom w zakresie odliczania VAT od pojazdów samochodo- wych. Zob. interpretację indywidualną przepisów wydaną przez Dyrektora Izby Skarbowej  w Łodzi z dnia 30 września 2014 r. nr IPTPP4/443-510/14-4/UNR. Inną sytuacją, w której organy podatkowe dopuszczają możliwość wyłączenia stoso- wania przepisów art. 86a u.p.t.u., jest traktowanie pojazdu jako będącego przedmio- tem czynności wykonywanych przez podatnika w ramach prowadzonej działalności  gospodarczej. Przykładem jest pogląd wyrażony w interpretacji Dyrektora Izby Skarbowej z Byd- goszczy z dnia 26 sierpnia 2014 r.5 dotyczący odliczenia VAT od wydatków na dopo- sażenie i zakup paliwa do samochodów, na których świadczone są usługi uszlachet- niania czynnego. Podatnik ponosił nakłady na pojazd, który nie stanowił „narzędzia”  służącego do wykonania danej czynności (jak to ma miejsce w zdecydowanej więk- szości przypadków), lecz raczej jej „przedmiot” (na pojeździe były świadczone usługi  uszlachetniania). Okoliczności transakcji wskazywały, że: •  przedmiotem działalności podatnika były naprawa, konserwacja i doposażenie  samochodów, •  podatnik nie nabył prawa do rozporządzania samochodem jak właściciel, •  na podstawie umowy ze zleceniodawcą podatnik nie miał prawa wykorzysty- wać samochodu do celów prywatnych. W ocenie organu podatkowego z uwagi na fakt, że podatnik nie posiada żadnego ty- tułu prawnego do pojazdów, a tylko zostały mu one powierzone w celu wykonania na  nich usług uszlachetniania, nie znajdują zastosowania reguły dotyczące ograniczone- go odliczenia VAT właściwego dla pojazdów samochodowych. W rezultacie oznacza  to, że jeżeli nie znajdują zastosowania przepisy dotyczące odliczenia VAT od pojaz- dów samochodowych, należy stosować zasady ogólne odliczenia6. W konsekwencji  podatnikom, którzy użytkowane pojazdy wykorzystują bezpośrednio lub pośrednio  do prowadzenia działalności opodatkowanej, przysługuje odliczenie VAT w pełnej  wysokości. Podobne podejście znajduje również potwierdzenie w przypadku pojazdów będących  nagrodami w loteriach. 5  Interpretacja indywidualna przepisów wydana przez Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy z dnia  2 sierpnia 2014 r. nr ITPP2/443-744/14/EB. 6  Zob. art. 86 u.p.t.u. 1.2. Niedopuszczenie pojazdu do ruchu drogowego 21 Pytanie: Agencja Y zajmuje się świadczeniem usług polegających na organizowa- niu i obsłudze loterii promocyjnych. Loteria, której organizację i obsługę klient zleca agencji, ma na celu zintensyfikowanie sprzedaży oraz promocję wybranych produktów klienta. Nagrody wydawane w ramach loterii kupować będzie agen- cja. Z chwilą zakupu nagrody staną się własnością agencji. Szczególnym rodzajem nagród rzeczowych wydawanych w loterii będą samochody osobowe. Samochody te będą wydawane wraz z kompletem dokumentów umożliwiających rejestrację pojazdu bezpośrednio przez laureata loterii. W konsekwencji agencja nie będzie dokonywać rejestracji samochodów stanowiących nagrody rzeczowe w loterii. Czy agencję obowiązują ograniczenia w odliczeniu VAT od nabycia pojazdu właściwe dla pojazdów samochodowych? Nie. Do momentu wydania samochód jest własnością agencji, ale nie może ona z nie- go korzystać zgodnie z jego przeznaczeniem, ponieważ nie jest on dopuszczony do  ruchu. W rezultacie nie powinny mieć zastosowania żadne ograniczenia w odlicza- niu VAT naliczonego z tytułu nabycia samochodów osobowych, a agencja powinna  być uprawniona do odliczenia VAT w pełnej wysokości z faktur dotyczących naby- cia samochodów osobowych stanowiących nagrody w loterii, z uwagi na ich związek  z czynnościami opodatkowanymi (wydanie nagród w loterii przez agencję zostało  uznane za czynność opodatkowaną VAT). Zob. interpretację indywidualną przepisów wydaną przez Dyrektora Izby Skarbowej  w Warszawie z dnia 20 sierpnia 2014 r. nr IPPP1/443-601/14-2/JL. Takie podejście organów podatkowych jest korzystne dla podatników7 i zasługuje na  aprobatę. Ideą przepisów ustawy o podatku od towarów i usług było nałożenie ogra- niczeń w odliczeniu VAT od wydatków związanych z pojazdami samochodowymi,  które z uwagi na swoją konstrukcję (głównie przewóz osób) są często wykorzysty- wane także w innych celach niż działalność gospodarcza. Brak możliwości rejestracji  pojazdu, a w rezultacie brak możliwości poruszania się nim po drogach publicznych  wydatnie ogranicza pokusę i realne możliwości korzystania z takiego pojazdu, np.  w celach osobistych. Niemniej jednak korzystna wykładnia przepisów zastosowana  przez  organy  podatkowe  nie  znajduje  podstaw  w  literalnym  brzmieniu  przepisów  ustawy o podatku od towarów i usług, a tym samym jej stosowanie w praktyce obar- czone jest pewnym ryzykiem. 7  Zob. również interpretację indywidualną przepisów wydaną w sprawie zawodnika żużlowego przez  Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 2 września 2014 r. nr ITPP2/443-711/14/KT. 22 Rozdział 1. Pojazdy samochodowe objęte ograniczeniami w odliczeniu VAT Uwaga: Praktyka organów podatkowych dopuszcza prawo do pełnego odliczenia VAT z ty- tułu wydatków związanych z pojazdami samochodowymi, które nie podlegają re- jestracji: • stale, z uwagi na uwarunkowania techniczne – np. motocykle do jazdy crossowej i na żużlu, • czasowo u danego podmiotu, z uwagi na: –  brak tytułu prawnego do pojazdu – np. pojazd będący przedmio- tem usług uszlachetniania, –  inne przyczyny – np. reguły funkcjonowania loterii. Podstawa prawna: −  art. 2 pkt 34, art. 86, art. 86a u.p.t.u.; −  art. 66, art. 77 ust. 1 p.r.d. 23 Rozdział 2 zaSady odliczania Vat od WydatkóW zWiązanych z pojazdami SamochodoWymi 2.1. zasady ogólne odliczania podatku naliczonego W zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności  opodatkowanych VAT, podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku  należnego o kwotę podatku naliczonego. Reguła wyrażona w art. 86 u.p.t.u. powodu- je, że o prawie do odliczenia decyduje związek poniesionych wydatków z czynnościa- mi opodatkowanymi VAT. Związek ten może mieć charakter bezpośredni lub pośredni. Gdy nabywane towary  służą np. dalszej odprzedaży (towary handlowe) lub są niezbędne do wytworzenia  towarów lub usług będących przedmiotem dostawy, bezpośrednio wiążą się z czyn- nościami  opodatkowanymi  VAT  wykonywanymi  przez  podatnika.  Natomiast  gdy  ponoszone  wydatki  wiążą  się  z  całokształtem  funkcjonowania  przedsiębiorstwa,  mają jedynie pośredni związek z działalnością gospodarczą. W celu wykazania, że  określone  wydatki  mają  chociażby  pośredni  związek  z  działalnością  gospodarczą    objętą VAT, musi istnieć związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy zakupami towa- rów i usług a tą działalnością (np. wpływ na ogólne funkcjonowanie przedsiębiorstwa  jako całości przyczyniający się do generowania sprzedaży). Najczęściej do wydatków  mających pośredni wpływ na wykonywanie czynności opodatkowanych zalicza się  koszty ogólne (np. media), koszty reklamy czy doradztwa. W przypadku wykazania związku z czynnościami opodatkowanymi VAT podatni- kowi przysługuje prawo do odliczenia VAT naliczonego w pełnej wysokości. Od tej  zasady istnieją jednak pewne wyjątki, w ramach których wysokość odliczenia po- mimo związku wydatku z czynnościami opodatkowanymi podlega ograniczeniom  (a nawet pełnemu wykluczeniu). Do takich wyjątków należą między innymi wydatki  związane z użytkowaniem pojazdów samochodowych. 24 Rozdział 2. Zasady odliczania VAT od wydatków związanych z pojazdami samochodowymi Podstawa prawna: −  art. 86 u.p.t.u. 2.2. zasady odliczenia Vat od wydatków związanych z pojazdami samochodowymi 2.2.1. Geneza zasad odliczenia Vat od pojazdów samochodowych Ograniczenie  prawa  do  odliczenia  VAT  w  odniesieniu  do  wydatków  związanych  z pojazdami samochodowymi wynika z założenia, że podatnicy wykorzystują takie  pojazdy także w innych celach niż działalność gospodarcza. Sprzyja temu charakter  pojazdu samochodowego, tj. osiąganie dużej prędkości oraz względnie niska dopusz- czalna masa całkowita. Założenie o użytkowaniu takich pojazdów do celów innych  niż prowadzona działalność gospodarcza jest powszechne, przyjęte w wielu lokalnych  systemach VAT (dotyczy większości państw Unii Europejskiej, chociaż w bardzo zróż- nicowanym zakresie) i również w Polsce ma dość długą „historię”. Bowiem niemal  od początku obowiązywania VAT w Polsce istniały różne ograniczenia w odliczeniu  tego podatku od nabycia oraz użytkowania samochodów, a także paliwa do nich. Już przed wstąpieniem Polski do Unii Europejskiej, tj. w stanie prawnym przed 1 maja  2004 r., obowiązywał, z pewnymi wyjątkami, zakaz odliczenia VAT od nabywanych  samochodów osobowych oraz innych samochodów o dopuszczalnej ładowności do  500  kg,  części  składowych  zużytych  do  ich  wytworzenia  oraz  paliw  silnikowych  benzynowych, oleju napędowego oraz gazu wykorzystywanych do takich pojazdów.  Podejście zakładające, że pojazdy samochodowe są nagminnie używane również do  celów niezwiązanych z działalnością gospodarczą, pokutowało wprowadzeniem po- dobnych ograniczeń również po wejściu Polski do struktur Wspólnot Europejskich.  Począwszy od 1 maja 2004 r. wprowadzono ograniczenia w przypadku nabycia, im- portu, używania na podstawie umowy najmu, dzierżawy czy leasingu samochodów  osobowych  oraz  innych  pojazdów  samochodowych  o  dopuszczalnej  ładowności  mniejszej  niż określona  według tzw. wzoru Lisaka8. W takiej sytuacji kwotę VAT  naliczonego stanowiło 50  kwoty podatku określonej na fakturze (a także kwoty   VAT należnego z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów lub dostawy to- warów, dla której podatnikiem jest ich nabywca), nie więcej jednak niż 5000 zł. Na- bycie tego rodzaju pojazdów automatycznie wyłączało również prawo do odliczenia  VAT od nabycia paliw silnikowych, oleju napędowego oraz gazu, wykorzystywanych  do ich napędu. 8  Nazwa wzięła się od nazwiska posła, który jednakże wielokrotnie zarzekał się, że – wbrew nazwie  – nie był autorem tego wzoru. 2.2. Zasady odliczenia VAT od wydatków związanych z pojazdami samochodowymi 2 Nowelizacja przepisów ustawy o podatku od towarów i usług z dniem 22 sierpnia  2005  r.  zmodyfikowała  ograniczenia  w  odliczeniu  VAT  od  pojazdów samochodo- wych  i  paliw  do  nich. Zmiana  polegała  między  innymi  na  zastąpieniu  kryterium  „dopuszczalnej ładowności” „dopuszczalną masą całkowitą”. Od tej pory, pomimo  wielokrotnych zmian w ustawie o podatku od towarów i usług, już zawsze posługi- wano się tym kryterium do formułowania kolejnych ograniczeń w zakresie prawa do odliczenia VAT od wydatków na pojazdy samochodowe. Zmianie uległ również  zakres  odliczenia,  tj. 50  kwoty  VAT naliczonego, nie więcej jednak niż 5000 zł,  zastąpiono odpowiednio wskaźnikiem 60  i 6000 zł. Rozbudowano również katalog  pojazdów oraz zakres ich wykorzystania uprawniający do pełnego odliczenia VAT. Na skutek wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie C-414/07,  Magoora9 oraz związanej z nią interpretacji ogólnej Ministra Finansów10 zmianie ule- gła wykładnia ówcześnie obowiązujących przepisów w zakresie odliczenia VAT od  wydatków samochodowych. Uwzględniona została zasada standstill, która zabrania  państwom członkowskim uszczuplania zakresu odliczenia VAT w odniesieniu do za- kresu przysługującego podatnikom sprzed akcesji do Unii Europejskiej. Co więcej,  pośrednim skutkiem wyroku była kolejna zmiana przepisów, tym razem na okres  przejściowy przypadający na lata 2011–2013. W styczniu 2014 r. stan prawny powrócił  de facto do brzmienia z końca 2010 r. Podstawa prawna: −  art. 86a u.p.t.u. 2.2.2. zasady odliczenia Vat od pojazdów samochodowych od 1 kwietnia 2014 r. W kontekście powyższych zmian nie powinno dziwić, że z dniem 1 kwietnia 2014 r.  wprowadzono kolejne zmiany w omawianym zakresie. Na skutek implementacji de- cyzji wykonawczej Rady Unii Europejskiej z dnia 17 grudnia 2013 r. nr 2013/805/UE11  całkowicie zmodyfikowano art. 86a u.p.t.u. W świetle tego przepisu w przypadku wydatków związanych z pojazdami samocho- dowymi kwotę VAT naliczonego stanowi 50  kwoty VAT: 9  Wyrok  TSUE  z  dnia  22  grudnia  2008  r.  w  sprawie  C-414/07,  Magoora sp. z o.o.,  Zb.  Orz.  2008,    s. I-10921. 10  Interpretacja ogólna Ministra Finansów z dnia 13 lutego 2009 r. dotycząca prawa do odliczenia  podatku naliczonego z tytułu nabycia paliwa wykorzystywanego do napędu pojazdów samochodowych,  nr PT3/812/4/15/CZE/09/185. 11  Decyzja  wykonawcza  Rady  z  dnia  17  grudnia  2013  r.  upoważniająca  Rzeczpospolitą  Polską  do  stosowania środków stanowiących odstępstwo od art. 26 ust. 1 lit. a) i art. 168 dyrektywy 2006/112/WE   w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (2013/805/UE), Dz. Urz. UE L 353 z 28.12.2013,  s. 51. 2 Rozdział 2. Zasady odliczania VAT od wydatków związanych z pojazdami samochodowymi 1)  wynikającej z faktury otrzymanej przez podatnika, 2)  należnego z tytułu świadczenia usług, dla których podatnikiem jest usługo- biorca (import usług), 3)  należnego z tytułu dostawy towarów, dla której podatnikiem jest nabywca (do- stawa krajowa podlegająca tzw. odwrotnemu obciążeniu), 4)  należnego z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów, 5)  należnego z tytułu importu towarów w procedurze uproszczonej, 6)  wynikającej  z  otrzymanego  dokumentu  celnego,  deklaracji  importowej  oraz  decyzji wydanej przez naczelnika urzędu celnego z tytułu importu towarów. Oznacza  to  w  praktyce,  że  w  przypadku  ponoszenia  wydatków  związanych  z pojazdami samochodowymi prawo do odliczenia jest ograniczone do wysokości  50  kwoty VAT wykazanego na fakturze lub dokumencie celnym. W porównaniu  do regulacji obowiązujących przed 1 kwietnia 2014 r. istotne jest, że ograniczenie  nie ma limitu kwotowego. Oznacza to, że kwotę VAT naliczonego stanowi 50  kwo- ty VAT wykazanej na fakturze, bez względu na jej nominalną wysokość. Jest to roz- wiązanie szczególnie korzystne dla użytkowników droższych pojazdów. Obrazuje  to przykład. Pytanie: Spółka rozważa nabycie samochodu o wartości brutto 123.000 zł (w tym VAT wynikający z faktury to 23.000 zł). Kiedy będzie dla niej to korzystniejsze z punktu widzenia odliczenia VAT: do 31 marca 2014 r. czy po tym dniu? Dla  spółki  korzystniejsze  będzie  nabycie  samochodu  nie  wcześniej  niż  1  kwietnia  2014 r. Wynika to z faktu, że do 31 marca kwotę VAT naliczonego stanowiło 60  kwo- ty VAT wykazanego na fakturze, ale nie więcej niż 6000 zł – ponieważ 60  z 23.000 zł  przekracza kwotę 6000 zł, można było odliczyć nie więcej niż górny limit w postaci  6000 zł. Tymczasem po zmianie przepisów, od 1 kwietnia 2014 r. można odliczyć 50   z 23.000 zł i nie jest to ograniczone limitem kwotowym – czyli spółka może odliczyć  kwotę VAT naliczonego w wysokości 11.500 zł. Resumując: odliczenie VAT w tym  wypadku może być wyższe o 5500 zł. Wprowadzone ograniczenia, tak jak przed 1 kwietnia 2014 r., wynikają z przyjęcia  założenia, że konstrukcja pojazdów samochodowych o dopuszczalnej masie całkowi- tej nieprzekraczającej 3,5 tony powoduje, iż są one co do zasady wykorzystywane nie  tylko do działalności gospodarczej, ale również na przykład do użytku prywatnego,  czyli w praktyce w tzw. celach „mieszanych”. Przyjęcie takiego założenia oznacza, że  nie bada się realnego podziału wykorzystywania pojazdu samochodowego do celów  działalności gospodarczej oraz innej (np. do celów osobistych). W każdym przypad- ku  wykorzystania do  obu  celów jednocześnie  przyjmuje się „udział”  użytkowania  samochodu w obu częściach na poziomie 50 . 2.2. Zasady odliczenia VAT od wydatków związanych z pojazdami samochodowymi 2 Pytanie: Pan Henryk jest osobą fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą w miejscu zamieszkania. Posiada samochód osobowy wykorzystywany zarówno do dojazdów do klientów, jak i do wożenia rodziny, np. dzieci do szkoły i żony do pracy. Pan Henryk szacuje, że w praktyce w 0 przeznacza pojazd do celów osobistych, a tylko w 10 do celów biznesowych. Czy powinien dokonywać odli- czenia VAT do wydatków eksploatacyjnych na samochód w proporcji faktycznego użytkowania do celów biznesowych, skoro jest ona niższa niż 0 ? Nie, na zasadzie uproszczenia – bez względu na proporcję faktycznego użytkowania  pojazdu do celów osobistych i użytkowania go do celów biznesowych – przyjmuje się,  że panu Henrykowi przysługuje prawo do odliczenia w wysokości 50  kwoty VAT  wykazanej na fakturach związanych z eksploatacją pojazdu. Pytanie: Spółka posiada flotę samochodów osobowych oraz ciężarowych o do- puszczalnej masie całkowitej do 3, tony każdy. Jedynie sporadycznie pracownicy spółki są uprawnieni do korzystania z samochodów służbowych do celów prywat- nych. Spółka szacuje, że maksymalny udział takiego „osobistego” wykorzystywa- nia nie osiąga nawet 1 całkowitego czasu eksploatacji samochodów. Czy spółka ma prawo do odliczenia VAT do wydatków eksploatacyjnych na samochód w pro- porcji faktycznego użytkowania, skoro jest ona wyższa niż ustawowa? Nie. W przypadku użytkowania pojazdów samochodowych zarówno do celów dzia- łalności gospodarczej, jak i celów prywatnych pracowników, na zasadzie uproszcze- nia przyjmuje się, że spółce przysługuje prawo do odliczenia jedynie w wysokości  50  kwoty VAT wykazanej na fakturach związanych z eksploatacją pojazdów. W obu przedstawionych przykładach nie ma potrzeby przeprowadzenia badania czy  określenia szacunkowego przeznaczenia pojazdów. Ich użytek „mieszany” powoduje  automatycznie, że na zasadzie uproszczenia uznawane są one za wykorzystywane do  celów działalności gospodarczej w 50 . Co więcej, za samochody użytkowane w systemie „mieszanym” należy uznać wszel- kie pojazdy, w odniesieniu do których istnieje możliwość wykorzystania w celach  innych niż prowadzona działalność gospodarcza, np. do celów osobistych. W prakty- ce organy podatkowe twierdzą, że nawet jednorazowe użycie pojazdu w innym celu  niż działalność gospodarcza skutkuje traktowaniem pojazdu jako wykorzystywany  w 
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Rozliczanie podatku VAT związanego z pojazdami samochodowymi
Autor:
,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: