Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00270 004991 14867501 na godz. na dobę w sumie
Różne odmiany jakości i ich praktyczne wykorzystanie - ebook/pdf
Różne odmiany jakości i ich praktyczne wykorzystanie - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 487
Wydawca: Placet Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-7488-050-3 Rok wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> ekonomia, biznes, finanse
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Najbardziej ogólnie JAKOŚĆ – to stopień spełniania stawianych wymagań. Mamy z nią do czynienia wszędzie wokół. Jakość życia, produktu, usługi – musimy jakoś ją wyrazić, ocenić by móc dążyć do jej poprawy W tej monografii rozpatruje się szczegółowo pięć podstawowych kamieni milowych rozwoju wiedzy o jakości, którymi są:

1. KWALITOLOGIA – system porządkowania informacji o jakości
2. WARTOŚCIOWANIE – ilościowe wyrażanie poziomów jakości
3. INŻYNIERIA JAKOŚCI – metodologia obliczania jakości optymalnej
4. JAKOŚĆ ŻYCIA – jej odmiany i propozycje poprawy
5. PRZEMIANY JAKOŚCIOWE – w naszych organizmach i otaczającej przyrodzie

Razem poznanie tych 5. obszarów pozwala i stwarza możliwości dążenia do ciągłej poprawy jakości, a to powinni mieć na uwadze specjaliści wszelkich zawodów stykających się na co dzień z zagadnieniami jakości oraz działacze społeczni i polityczni zaangażowani we wzmocnienie gospodarki i poprawę bytu społeczeństwa.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Tym, którzy w poznawaniu problemów jakości odkrywają NOWE Projekt okładki: Aleksandra Olszewska Redakcja: Leszek Plak © Copyright by Wydawnictwo Placet 2008 Wydanie (cid:40)(cid:37)(cid:50)(cid:50)(cid:46) Wydawca: Wydawnictwo PLACET ul. Mickiewicza 18a/1 01–517 Warszawa tel.: (0-22) 839-36-26 redakcja@placet.pl http://www.placet.pl Wszelkie prawa zastrzeżone. Publikacja ani jej części nie mogą być w żadnej formie i za pomocą jakichkolwiek środków technicznych reprodukowane bez zgody właściciela copyright. ISBN 978- 83-7488-(cid:19)(cid:24)(cid:19)(cid:16)(cid:20) Skład i łamanie: PLACET Spis tre(cid:9)ci Od autora ................................................................................................................ 11 ROZDZIA(cid:16) 1. Wprowadzenie .............................................................................................. 13 1.1. Jako(cid:27)(cid:28) na co dzie(cid:30) ....................................................................................................... 13 1.2. Rys historyczny............................................................................................................. 17 ROZDZIA(cid:16) 2. Encyklopedia jako(cid:27)ci..................................................................................... 23 ROZDZIA(cid:16) 3. Podstawy teoretyczne ................................................................................... 45 3.1. Wiedza o jako(cid:27)ci........................................................................................................... 45 3.2. Kwalitologia ................................................................................................................ 48 ROZDZIA(cid:16) 4. Warto(cid:27)ciowanie jako(cid:27)ci................................................................................. 55 4.1. Uwagi ogólne ................................................................................................................ 55 4.2. Ranga stanu wzgl/dnego ............................................................................................. 60 4.3. Wzorzec interpretacji stanów ........................................................................................ 64 4.4. Zasada relatywno(cid:27)ci ..................................................................................................... 66 4.4.1. Relatywizacja maksymentu .................................................................................. 66 4.4.2. Relatywizacja minimentu...................................................................................... 68 4.4.3. Relatywizacja optymentu...................................................................................... 69 4.5. Metody relatywizacji...................................................................................................... 71 4.5.1. Metryzacja............................................................................................................ 72 4.5.2. Segregacja szczegó6owa...................................................................................... 75 4.5.3. Segregacja przybli8ona........................................................................................ 77 4.5.4. Porównanie stopniowane ..................................................................................... 79 4.5.5. Rozstrzyganie alternatywne ................................................................................. 79 4.5.6. Ocena uwarunkowana.......................................................................................... 80 4.5.7. Taksacja............................................................................................................... 81 ROZDZIA(cid:16) 5. Przemiany jako(cid:27)ciowe................................................................................... 83 5.1. Wprowadzenie .............................................................................................................. 83 5.2. Przyroda o8ywiona........................................................................................................ 85 5.2.1. Ludzie................................................................................................................ 86 5.2.2. Zwierz/ta i ro(cid:27)liny.............................................................................................. 98 5.3. Przyroda nieo8ywiona..................................................................................................101 5.4. Porz;dkowanie problematyki .......................................................................................102 5.4.1. Elementy porz;dkowe ......................................................................................102 5.4.2. Obserwowanie przemian..................................................................................105 5.4.3. Analizy przemian jako(cid:27)ciowych ........................................................................108 5.4.4. rodowisko przemian .......................................................................................119 5.4.5. Struktura przemian ...........................................................................................122 5.4.6. Uwarunkowania realizacji przemian .................................................................125 5.5. Odmiany przemian jakościowych ................................................................................ 127 5.6. Wartościowanie przemian jakościowych .................................................................... 131 5.6.1. Wyróżniki rozpoznawcze ................................................................................. 131 5.6.2. Metodyka oceny przemian............................................................................... 133 5.7. Wykorzystywanie przemian jakościowych.................................................................. 135 5.7.1. Uwagi ogólne ................................................................................................... 135 5.7.2. Zalecenia ......................................................................................................... 136 ROZDZIAŁ 6. Jakość życia ................................................................................................ 141 6.1. Wstęp ............................................................................................................... 141 6.1.1. Przegląd dziejowy............................................................................................ 143 6.1.2. Wybrane określenia ......................................................................................... 147 6.1.3. Elementy przemian życiowych......................................................................... 149 6.2. Sfery jakości życia....................................................................................................... 154 6.2.1. Życie rodzinne ................................................................................................. 155 6.2.2. Przeżycia psychiczne....................................................................................... 158 6.2.3. Życie funkcjonalne ........................................................................................... 160 6.2.4. Stan zdrowia .................................................................................................... 162 6.2.5. Mieszkanie....................................................................................................... 167 6.2.6. Otoczenie......................................................................................................... 169 6.3. Zalecenia doskonalące................................................................................................ 170 6.4. Analizy jakości życia.................................................................................................... 172 ROZDZIAŁ 7. Problematyka gospodarcza ......................................................................... 177 7.1. Wprowadzenie ............................................................................................................ 177 7.2. Przedsiębiorstwo......................................................................................................... 181 7.3. Kadra ............................................................................................................... 183 7.4. Poprawa efektów gospodarowania ............................................................................. 185 ROZDZIAŁ 8. Zarządzanie projakościowe ......................................................................... 187 8.1. Rozwój ............................................................................................................... 187 8.2. Normy polskie ............................................................................................................. 190 8.3. Odmiany systemów zarządzania................................................................................. 194 8.4. Problematyka wdrożeniowa ........................................................................................ 200 8.5. Jakość procesu zarządzania ....................................................................................... 203 ROZDZIAŁ 9. Podstawy inżynierii jakości .......................................................................... 205 9.1. Wstęp ............................................................................................................... 205 9.1.1. Uwagi ogólne ................................................................................................... 205 9.1.2. Struktura inżynierii jakości ............................................................................... 210 9.1.3. Zadania inżynierii jakości................................................................................. 211 9.1.4. Obszary zastosowań........................................................................................ 213 9.1.5. Znaczenie praktyczne...................................................................................... 213 9.2. Kryteria jakości............................................................................................................ 214 9.2.1. Odmiany kryteriów ........................................................................................... 214 9.2.2. Dobór kryteriów jakości.................................................................................... 216 9.2.3. Katalog kryteriów jakości..................................................................................220 9.2.4. Wykorzystywanie kryteriów ..............................................................................222 9.2.5. Ważność kryteriów jakości ...............................................................................223 ROZDZIAŁ 10. Metody inżynierii jakości.............................................................................239 10.1. Optymalizacja wielokryterialna...................................................................................239 10.1.1. Optymalizacja relatywna zwykła........................................................................240 10.1.2. Optymalizacja relatywna różnicowana ..............................................................242 10.1.3. Niektóre przykłady zastosowań.........................................................................243 10.2. Wzorce jakości...........................................................................................................243 10.2.1. Uwagi ogólne..................................................................................................243 10.2.2. Projektowanie wzorca kryterialnego ...............................................................247 10.2.3. Struktura kryterialnego wzorca jakości ...........................................................250 10.2.4. Możliwości wykorzystania wzorców kryterialnych...........................................252 10.3. Analizy jakości ...........................................................................................................256 10.3.1. Metoda uśrednionych znamion jakości...........................................................256 10.3.2. Analiza kwalitonomiczna ................................................................................260 10.3.3. Struktura jakości.............................................................................................264 10.4. Odbiory jakościowe....................................................................................................270 10.4.1. Elementy kontroli jakości .............................................................................270 10.4.2. Różnicowa modyfikacja średniej..................................................................270 10.4.3. Grupowa selekcja stanów............................................................................276 10.4.4. Punktacja sformalizowana...........................................................................283 10.4.5. Przyspieszona ocena trzystopniowa............................................................287 10.5. Porównania jakości....................................................................................................288 10.5.1. Zastosowanie metody grupowej selekcji stanów .........................................288 10.5.2. Zastosowanie metody uśrednionych znamion jakości .................................290 ROZDZIAŁ 11. Inżynieria jakości w projektowaniu .............................................................293 11.1. Wprowadzenie ...........................................................................................................293 11.2. Informacja o jakości ...................................................................................................295 11.2.1. Zbiornice informacji ........................................................................................296 11.2.2. Obiegi informacji.............................................................................................300 11.3. Nowoczesność wyrobów............................................................................................304 11.3.1. Obliczanie poziomu nowoczesności...............................................................304 11.3.2. Umowny wzorzec nowoczesności ..................................................................305 11.3.3. Metoda okresowego przyrostu jakości............................................................305 11.3.4. Porównania nowoczesności ...........................................................................306 11.4. Standardy jakości.......................................................................................................307 11.5. Jakość organizacji......................................................................................................308 11.6. Jakość w procesach konstruowania...........................................................................312 11.6.1. Nowoczesność rozwiązań konstrukcyjnych....................................................312 11.6.2. Racjonalny dobór materiałów konstrukcyjnych...............................................312 11.6.3. Doskonalenie rozwiązań konstrukcyjnych ......................................................317 11.6.4. Jako(cid:10)(cid:11) projektowa ......................................................................................... 319 11.7. Zagadnienia technologiczne...................................................................................... 319 11.7.1. Technologiczno(cid:10)(cid:11) konstrukcji ........................................................................ 319 11.7.2. Obrabialno(cid:10)(cid:11) materia ów ............................................................................... 320 11.7.3. Racjonalny proces technologiczny................................................................. 321 ROZDZIA- 12. In.ynieria jako(cid:10)ci w wytwarzaniu .............................................................. 323 12.1. Wst0p ........ ............................................................................................................... 323 12.2. Przygotowanie projako(cid:10)ciowe ................................................................................... 324 12.3. Kszta towanie jako(cid:10)ci ................................................................................................ 330 12.4. Jako(cid:10)(cid:11) bazy wytwórczej i sprz0tu.............................................................................. 332 12.5. Jako(cid:10)(cid:11) procesów....................................................................................................... 334 12.5.1. Modelowanie procesu.................................................................................... 334 12.5.2. Wykorzystanie wzorców kryterialnych............................................................ 338 12.6. Jako(cid:10)(cid:11) pracy ............................................................................................................. 340 12.6.1. Zagadnienia podstawowe .............................................................................. 340 12.6.2. Relacja mi0dzy prac6 a p ac6 ........................................................................ 342 12.6.3. Przemys owe badania jako(cid:10)ci pracy .............................................................. 345 12.7. Jako(cid:10)(cid:11) wyrobów........................................................................................................ 345 12.7.1. Jako(cid:10)(cid:11) obróbki............................................................................................... 347 12.7.2. Jako(cid:10)(cid:11) monta.u............................................................................................. 349 12.7.3. Jako(cid:10)(cid:11) produktu finalnego ............................................................................. 351 12.8. S u.by jako(cid:10)ci ........................................................................................................... 355 12.9. Informacja o jako(cid:10)ci wytwarzania.............................................................................. 357 ROZDZA- 13. In.ynieria jako(cid:10)ci w us ugach ..................................................................... 361 13.1. Uwagi ogólne ............................................................................................................ 361 13.2. System jako(cid:10)ci us ug................................................................................................. 362 13.2.1. Elementy systemu jako(cid:10)ci us ug .................................................................... 362 13.2.2. Dokumentacja systemu.................................................................................. 364 13.2.3. Kryteria jako(cid:10)ci us ug..................................................................................... 366 13.2.4. Diagnozowanie systemu jako(cid:10)ci us ug........................................................... 366 13.3. Elementy (cid:10)wiadczenia us ug ..................................................................................... 368 13.3.1. P0tla jako(cid:10)ci................................................................................................... 368 13.3.2. Utrwalanie informacji...................................................................................... 368 13.3.3. Aspekty ekologiczne ...................................................................................... 369 13.3.4. Procesy realizacji........................................................................................... 370 13.4. Nadzorowanie jako(cid:10)ci us ug...................................................................................... 372 13.5. Us ugi transportowe................................................................................................... 373 13.6. Us ugi lekarskie ......................................................................................................... 374 ROZDZIA- 14. In.ynieria jako(cid:10)ci w u.ytkowaniu ............................................................... 377 14.1. Jako(cid:10)(cid:11) eksploatacyjna .............................................................................................. 377 14.1.1. Zagadnienia ogólne ....................................................................................... 377 14.1.2. Przyk ady analiz............................................................................................. 379 14.4. Jakość obiektów i procesów nietechnicznych ...........................................................381 14.3. Jakość użytkowania...................................................................................................384 14.4. Racjonalna gospodarka remontowa...........................................................................385 14.5. Informacja o jakości ze sfery użytkowania .................................................................386 14.5.1. Potrzeby eksportu...........................................................................................386 14.5.2. Podsystem informacji w sferze poprodukcyjnej ..............................................389 14.5.3. Faza unicestwienia.........................................................................................390 14.6. Wykorzystanie metod inżynierii jakości......................................................................392 ROZDZIAŁ 15. Ekonomia jakości .......................................................................................393 15.1. Wartość jakości..........................................................................................................393 15.2. Koszty jakości ............................................................................................................395 15.3. Metody analiz ekonomicznych ...................................................................................402 15.3.1. Analiza kosztowo-jakościowa .........................................................................402 15.3.2.Analiza cenowo-jakościowa.............................................................................407 ROZDZIAŁ 16. Kwalitologia konsumencka........................................................................413 16.1. Wprowadzenie ...........................................................................................................413 16.2. Klient .........................................................................................................................414 16.2.1. Postępowanie z klientami...............................................................................414 16.2.2. Satysfakcja klienta..........................................................................................415 16.2.3. Wartość konsumencka ...................................................................................416 16.3. Obrót towarowy..........................................................................................................416 16.3.1. Wolny rynek....................................................................................................416 16.3.2. Charakterystyka wytworu ...............................................................................419 16.3.3. Możliwości analiz............................................................................................420 16.4. Kierunki doskonalenia wymiany towarowej................................................................424 16.4.1. Rozwój kwalitologii konsumenckiej.................................................................424 16.4.2. Procesy projektowania ...................................................................................425 16.4.3. Procesy wytwarzania......................................................................................427 16.4.4. Handel............................................................................................................428 16.4.5. Propozycje unowocześnienia .........................................................................429 16.4.6. Wszystko dla konsumenta..............................................................................435 16.4.7. Wnioski...........................................................................................................435 ROZDZIAŁ 17. Modelowanie jakości ..................................................................................437 17.1. Ujęcia graficzne .........................................................................................................437 17.2. Histogramy jakości.....................................................................................................439 17.3. Wykresy liniowe .........................................................................................................440 17.4. Wykresy blokowe.......................................................................................................441 17.5. Wykresy kołowe.........................................................................................................442 17.6.Chronogramy jakości ..................................................................................................445 ROZDZIAŁ 18. Doradztwo projakościowe ..........................................................................449 18.1. Ważne decyzje...........................................................................................................449 18.2. Racjonalne rozstrzyganie...........................................................................................451 18.3. Wzorce postępowania............................................................................................... 453 18.4. Wzorce przemian jakościowych ................................................................................ 457 ROZDZIAŁ 19. Propozycje badań...................................................................................... 459 19.1. Podstawy kwalitologii ................................................................................................ 459 19.2. Przemiany jakościowe (PJ) ....................................................................................... 460 19.3. Inżynieria jakości....................................................................................................... 461 19.4. Jakość życia.............................................................................................................. 462 ROZDZIAŁ 20. Perspektywy rozwojowe ............................................................................ 463 20.1. Kierunki działań......................................................................................................... 463 20.2. Przemiany jakościowe............................................................................................... 463 20.3. Komputeryzacja ........................................................................................................ 468 20.4. Doskonalenie systemów gospodarczych.................................................................. 472 20.4.1. Wykorzystanie metod inżynierii jakości.......................................................... 472 20.4.2. Poprawa efektów gospodarowania ................................................................ 474 20.5. Zadania na przyszłość............................................................................................... 477 Bibliografia Indeks ............................................................................................................... 480 ............................................................................................................... 486 Od autora Mam satysfakcję przynależności do tej (już niestety nie istniejącej) grupy Pio- nierów Jakości w Polsce, którzy w latach 1970–1990 przekonywali ówczesne wła- dze o potrzebach: ♦ wszechstronnego poznawania, ♦ popularyzowania, ♦ propagowania, ♦ szkolenia, ♦ opanowywania, ♦ jakości, jako problemu życiowego obywateli oraz problemu społeczno-gos- podarczego państwa. Stosunek ówczesnych władz do tych problemów (oględnie mówiąc) był bierny, przy argumentowaniu, że „w produkcji są przecież działy kontroli jakości”. A pań- stwo ponosiło ogromne straty materialne spowodowane złą jakością pracy i wyro- bów. Potrzeby życiowe społeczeństwa były ogromne, lecz niestety zaspokajane w znikomym stopniu. I tu pragnę wyrazić swą ogromną satysfakcję. Czasy się zmieniły! Trud Pionie- rów Jakości nie poszedł na marne. Obserwujemy coraz większe zainteresowanie problematyką jakości. Pojawiają się publikacje na różne tematy jakościowe w cza- sopismach. Ukazują się specjalistyczne książki. Organizowane są okresowo konfe- rencje międzynarodowe i krajowe o hasłach projakościowych (Lublin – prof. Elż- bieta Skrzypek, Poznań – prof. Zbigniew Kłos, Gdańsk – prof. Włodzimierz Przy- bylski, Warszawa – prof. Stefan Doroszewicz, Kraków – prof. Tadeusz Wawak). Potrzeby gospodarcze związane z problematyką jakości są coraz to większe: ♦ weszły w życie międzynarodowe normy serii ISO 9000, ♦ jednostki gospodarcze we własnym interesie starają się o certyfikaty syste- mów zarządzania jakościowego, ♦ nasze członkostwo w Unii Europejskiej zmusza do prezentowania konkuren- cyjnie wysokiej jakości polskich wyrobów i usług, ♦ kandydaci do pracy, szukając zatrudnienia za granicą, muszą prezentować bezspornie wysoką jakość swych kwalifikacji. Potwierdza się tym samym realistyczne stwierdzenie, że jakość stanowi pro- blem społeczno-gospodarczy dla każdej państwowości. Pamiętajmy: Wyłaniają się więc następujące kwestie: ♦ należy popularyzować jak najszerzej znaczenie jakości dla każdego członka społeczeństwa przy pełnym zaangażowaniu prasy, radia i telewizji (a tego się niestety nie robi), ♦ należy realizować rozmaite formy szkoleń, dla osób zatrudnionych na róż- nych szczeblach we wszystkich gałęziach gospodarki, ♦ powinny być wdrożone programy obowiązkowego szkolenia o jakości w szkolnictwie średnim i wyższym różnych kierunków nauczania (robi to ak- tualnie prof. Władysław Mantura, wykładając kwalitologię w Politechnice Po- znańskiej i publikując jej elementy), ♦ aktualnie rozległy tematycznie obszar wiedzy o jakości powinien być możli- wie szczegółowo opracowany i usystematyzowany (do czego staram się zdążać). Składam podziękowanie tym wszystkim Osobom i Instytucjom, które przyczyniły się do wydania tej książki. Za pośrednictwem Wydawcy, chętnie przyjmę uwagi i nowe propozycje doty- czące treści niniejszej książki. Romuald Kolman Gdańsk, 2008 1.1. Jakość na co dzień W różnych pracach naukowych powstało dotychczas bardzo wiele definicji ja- kości. Należy z pełnią przekonania stwierdzić, że definicją najprostszą, a jednocze- śnie najbardziej uniwersalną jest ta, z której wynika, że: Zastanawiając się nad treścią tej definicji, można dojść do wniosku, że prak- tycznie nie ma takiej dziedziny ludzkiej działalności, w której nie były by formuło- wane takie czy inne wymagania. Rozważanie to może doprowadzić do w pełni słusznego wniosku: 14 Kwalitologia Te zetknięcia są tak częste i mimowolne, że już od lat dziecięcych jesteśmy z nimi oswojeni i z reguły nie zdajemy sobie sprawy, że mamy do czynienia z za- gadnieniami jakości, a co ciekawsze, że nawet ich po imieniu nie nazywamy. Jakość jest sprawą bardzo istotną dla każdego konsumenta przy nabywaniu i użytkowaniu wyrobów czy usług (a przecież konsumentami bardzo różnorodnych wyrobów i usług jesteśmy my wszyscy na co dzień). Jeszcze jedna, ogromnie ważna sprawa, którą trzeba naświetlić. Otóż przyzwy- czailiśmy się do tego już od lat dziecięcych, że jakość jest przypisywana głównie towarom, a już znacznie rzadziej kojarzy się nam z usługami. Wypowiedziane spostrzeżenie potwierdza się w przypadkach zadawania, nie- przygotowanym na to rozmówcom, pytania: co rozumieją przez jakość? Dalej – od jakości uzależniony jest dobrobyt społeczeństwa. Uważny czytelnik prasy codziennej, w której zdarzają się wzmianki o jakości, bez trudu dojdzie do wniosku, że jakość jest bardzo ważnym czynnikiem w gospodarce naszego pań- stwa. Bo jest oczywiste, że w handlu zagranicznym, nikt od nas nie kupi wyrobów o nieodpowiedniej jakości. Ale jednak sprawa jakości nie jest taka prosta. Uważny obserwator dostrzeże niemal na każdym kroku sprawy związane z jakością. Rzecz tkwi głównie w tym, że nie zawsze potrafimy umiejętnie spojrzeć na nie. A nie robimy tego przede wszyst- kim dlatego, że właściwie nikt nas specjalnie o jakości nie uczył. A przecież umie- jętność właściwego spoglądania na bardzo, bardzo zróżnicowane sprawy jakości, raczej sama nie ujawni się. Po prostu trzeba się o tym dowiedzieć. Mało – to trzeba sobie przyswoić. Tymczasem, zgodnie z podaną już uniwersalną definicją jakości, typowymi z życia zaczerpniętymi przykładami rozpatrywania jakości mogą być: ♦ wyniki pracy wychowawczej pedagoga, ♦ poziom umiejętności ucznia, ♦ kwalifikacje robotnika produkcyjnego, ♦ poziom wiedzy i wyniki pracy naukowca. Również dzieło sztuki, które może być rozpatrywane z punktu widzenia wyma- gań wynikających z jego walorów wychowawczych, kulturotwórczych i zapotrzebo- wania społecznego, albo przyjmowany z aplauzem przez publiczność spektakl – Wprowadzenie 15 jako wynik wysokiej jakości pracy twórczej dramaturga, reżysera i całego zespołu realizatorskiego – to oczywiste przykłady dobrej jakości. Tego rodzaju przykładów, można by przytaczać wiele, z różnych dziedzin życia (zawodowego, społecznego, domowego i rodzinnego). Im więcej się ich rozpatruje, tym silniejsze staje się przekonanie o konieczności ścisłego konkretyzowania, czyli ilościowego ujmowania poziomu jakości. Jakość zawsze kojarzy się z wysokim poziomem wytwarzania oraz zadowole- niem konsumenta. Niewątpliwe i oczywiste musi być dla każdego twierdzenie, że: A także: Ale teraz – trochę z niedawnej historii. Wzmożone zainteresowanie jakością, ja- ko zagadnieniem gospodarczym, dało się zaobserwować przede wszystkim w kra- jach najbardziej rozwiniętych, już w latach pięćdziesiątych ubiegłego stulecia. Bezpośrednią tego przyczyną był konflikt, jaki wyłonił się w przemyśle między ilością a jakością na przełomie lat czterdziestych i pięćdziesiątych ubiegłego stu- 16 Kwalitologia lecia. Ciekawe jest to, że konflikt ten pojawił się również w krajach wysoko uprze- mysłowionych. Zresztą w tych właśnie krajach był on łatwiej dostrzegalny. Skąd się ten konflikt wziął i na czym polegał? Otóż po drugiej wojnie światowej, gospodarka wielu cywilizowanych krajów była zniszczona, a w niektórych – nawet zrujnowana. Wszystkie wysiłki były więc skie- rowywane na odbudowę, a często – w związku z nowymi kierunkami rozwojowymi – również na przebudowę systemów gospodarczych. W wielu krajach dały się za- obserwować przemiany społeczno-polityczne, z którymi połączone było rozprze- strzenianie się cywilizacji. Taki stan rzeczy wzmagał bardzo silnie zapotrzebowanie na różne wyroby przemysłowe, co pociągało za sobą konieczność intensywnego rozwoju produkcji w wielu dziedzinach gospodarki. Ale za bardzo szybkim wzrostem produkcji nie mógł nadążyć rozwój postępu technicznego, jak również zakłady przemysłowe nie były do tego przygotowane pod względem organizacyjnym. Stosunkowo szybko dostrzeżono wyniki tego stanu rzeczy, przejawiające się pogarszaniem jakości wyrobów. Tak wyglądało podłoże konfliktu ilość – jakość produkcji. A jakie były skutki tego konfliktu? Ogólnie biorąc – korzystne dla sprawy jakości! Wyłoniła się bowiem wyraźnie konieczność opanowania problematyki jakości. Wynikało to między innymi z konku- rowania producentów wprowadzających na rynki zbytu takie same wyroby. Wyma- gały tego kontrakty spisywane w międzynarodowej wymianie towarowej na dosta- wy różnych produktów. Rychło jednakże spostrzeżono, że działania mające na celu systematyczne podnoszenie poziomu jakości wyrobów, prowadzą do bardzo wy- raźnie odczuwalnej podwyżki kosztów produkcji. Ponadto stwierdzono, że ze wzra- staniem ilości produkcji, niepomiernie wzrastają kłopoty z kontrolą jakości, która nie nadążała w realizowaniu swych zadań wobec ciągle narastającej masy produktów. Nie wolno przy tym zapominać, że kontrola jakości zawsze stanowiła w każ- dym zakładzie produkcyjnym tak zwane „wąskie gardło” produkcji, bo zawsze sta- wiano przed nią duże zadania, z wymaganiem, aby ze względów ekonomicznych, były one realizowane przy jak najmniejszych kosztach. Te właśnie czynniki i wytworzona przez nie sytuacja spowodowały, że przemysł zaprosił do współpracy naukowców. Wyłoniła się bowiem potrzeba naukowego rozwiązywania palących problemów produkcyjnych. W ten sposób nastała nowa era. – Jakością zaczęli się zajmować naukowcy. A problemów do rozwiązania było (i jest nadal) bardzo wiele. Nurty szukania pomocy w nauce, rozwijały się ze zrozumiałych względów przede wszystkim w krajach wysoko rozwiniętych gospodarczo. Zaczęły pojawiać się różne organizacje, które za cel stawiały sobie znajdowanie sposobów opano- wywania jakości dla celów gospodarczych. Wprowadzenie 17 1.2. Rys historyczny Czytelnicy zainteresowani szczegółami problematyki jakości, niewątpliwie chęt- nie sięgną do informacji – jak to się ongiś zaczęło. Gdy nasi praprzodkowie zaczęli się posługiwać pierwszymi obrobionymi narzę- dziami kamiennymi – a działo się to ponad milion lat temu – prawdopodobnie nie potrafili analizować przebiegu i efektów swej pracy. W okresie, w którym człowiek wynalazł ogień, a więc około 250 tysięcy lat temu, mimo już rozwiniętego łowiec- twa, narzędzia pracy, którymi się posługiwał były jeszcze bardzo prymitywne i z grubsza tylko kształtowane, chociaż spełniały już określone zadania. Można jednak zaryzykować przypuszczenie, że wraz ze zróżnicowaniem zadań stawianych poszczególnym narzędziom (a wynikało to z różnego ich przeznacze- nia) zarysowywały się pierwsze możliwości rozróżniania jakości w sensie odróż- niania zadań tych narzędzi i stawiania im odpowiednich wymagań wynikających z przeznaczenia. Jasne jest bowiem, że kamienny tłuk, który miał służyć do rozbi- jania czy ubijania – musiał być odpowiednio ciężki, natomiast skrobak, który służył do skrobania – już nie musiał być ciężki, ale za to musiał być odpowiednio ukształtowany, aby swe zadanie mógł należycie spełniać. Tak więc zgodnie z uniwersalnym określeniem jakości, z którego wynika, że jest ona stopniem spełnienia stawianych wymagań – w rozpatrzonym przykładzie pry- mitywnych narzędzi, którymi posługiwał się człowiek pierwotny, można już mówić o stawianiu wymagań jakościowych w naszym tego pojęcia rozumieniu. Rzeczą bowiem zupełnie naturalną jest to, że ten pierwotny praczłowiek pojęcia jakości nie znał, natomiast walka o byt nakazywała mu trzeźwe odróżnianie potrzeb i dosto- sowanie do nich właściwych narzędzi. Przed dziesięcioma tysiącami lat człowiek dysponował już różnymi, starannie (jak na jego nader ograniczone możliwości techniczne) obrobionymi narzędziami z kamienia i kości (na przykład groty strzał czy igły). Ta odpowiednio staranna ob- róbka narzędzi – jakże wymownie świadczy o wzroście wymagań wykonawczych, wynikających przecież z potrzeb funkcjonalnych, bo się doświadczalnie przekona- no, że strzała o grocie ostrym i gładkim działa inaczej niż strzała o grocie tępym, poszarpanym i nazbyt chropowatym – a to świadczy już bardzo wyraziście o ko- nieczności praktycznego odróżniania jakości różnych narzędzi. Jedne z nich były lepsze, bo lepiej się nadawały do przewidzianych dla nich celów (a więc miały większą jakość), inne były funkcjonalnie gorsze – czyli o mniej- szej jakości. Nie było wtedy, rzecz jasna, kontrolerów jakości w naszym zrozumie- niu, bo każdy indywidualny wykonawca swych narzędzi, bardzo dobrze rozumiał potrzebę odpowiednio starannego ich wykonywania. Wiedział dobrze z doświad- 18 Kwalitologia czenia, że niedbałe lub niestaranne wykonanie pogorszy skuteczność działania oszczepu, maczugi bądź toporzyska, co przyczyni się do utraty życia w chwili za- grożenia lub utrudni czynności przy podziale zdobyczy między zniecierpliwionych, głodnych współplemieńców. W ten sposób, w warunkach bardzo surowego życia, człowiek uczył się do- świadczalnie rozpoznawania efektów swej pracy według uzyskiwanych wyników. Przekonywał się doświadczalnie, niemal dosłownie na własnej skórze – jakie ko- rzyści daje wykonanie dobre, a czym grozi wykonanie złe. To typowa samokon- trola. Praktyczna wiedza człowieka rosła, przekazywana z pokolenia na pokolenie. To przekazywanie doświadczeń, było też swoistą formą tego, co dziś nazwalibyśmy technicznymi warunkami wykonania, albo wymaganiami jakościowymi. Ludzie stopniowo zrozumieli potrzeby specjalizowania się w wykonawstwie, co dawało lepsze efekty, gdyż jeżeli ktoś wykonywał przez długie lata, na przykład tylko gliniane naczynia, to robił je coraz lepiej i coraz sprawniej. A gdy tych naczyń miał już bardzo dużo – wymieniał je na inne, właśnie mu potrzebne przedmioty, które lepiej niż on sam, wykonywał inny współplemieniec. Podobnie było z usłu- gami. Ale wytwarzane w większych ilościach różne przedmioty rynkowe czy też świadczone usługi – zdarzało się, że nie zawsze były przyjmowane przez ich od- biorców bez zastrzeżeń. Wyłoniła się więc już bardzo dawno, bo około pięć tysięcy lat temu, kwestia jakości towarów i usług. O wyłonieniu się w starożytności wspomnianych problemów jakości towarów i usług, świadczą wiarygodne dokumenty historyczne. Takim podstawowym doku- mentem historycznym jest, tak zwany Kodeks Hammurabiego z XVIII wieku przed naszą erą. Przewidywał on bardzo surowe kary za złą jakość usług. Tak więc, na przykład, jeżeli zawalił się nowo zbudowany dom, powodując śmierć właściciela, to budowniczy tego domu ponosił karę śmierci. Jeżeli zginęło tylko dziecko właści- ciela domu – uśmiercano dziecko budowniczego. Za źle wykonany zabieg chirur- giczny – groziło chirurgowi ucięcie ręki. Nietrudno jest zrozumieć, że wobec faktu stosowania tak drastycznych kar, ryzykantów świadczących złe usługi, było chyba niewielu. Inne źródła historyczne podają, że w starożytnym Egipcie, już przed czterema tysiącami lat, uściślone były wymagania dotyczące jakości płótna lnianego, nato- miast wymagania stawiane różnym towarom, ułożone w tak zwane listy towarowe, pochodzą sprzed ponad trzech tysięcy lat. Jak podają niektóre źródła – funkcja kontrolera jakości wykonania powstała już około cztery tysiące lat temu. Możemy sobie śmiało powiedzieć, że właśnie dzięki bardzo solidnemu i bardzo starannemu wykonawstwu – przy jakże ograni- Wprowadzenie 19 czonych środkach technicznych – dotrwały do naszych czasów wspaniałe zabytki starożytności, jak choćby potężne piramidy egipskie. I pomyśleć, że my dzisiaj – po kilka tysięcy lat trwającym okresie doświadczeń – mamy poważne kłopoty, na przykład, z jakością w budownictwie mieszkaniowym. Pierwszym człowiekiem, który wprowadził pojęcie jakości (po grecku: poiotes) był grecki filozof Platon, żyjący na przełomie V i IV wieku przed naszą erą. Warto przypomnieć, że już w średniowiecznej polskiej literaturze Andrzej Frycz– Modrzewski w swym dziele „O poprawie Rzeczypospolitej” omawia między innymi potrzebę stosowania odpowiedniego nadzoru jakości towarów w handlu. Okres średniowiecza – to specjalizacja cechowa; rozwinęło się wiele specjali- stycznych cechów, wykonujących metodami rzemieślniczymi przeróżne wyroby potrzebne ówczesnej gospodarce. Ukształtowała się hierarchia kwalifikacyjna w uprawianych zawodach: ♦ uczeń, ♦ czeladnik, ♦ mistrz. Kontrola mistrza – fachowca o najwyższych kwalifikacjach, który sprawdzał i decydował o jakości wykonanych wyrobów i nie dopuszczał nieudanych wyrobów do wymiany towarowej. Wiek XVIII i XIX – to rozwój produkcji wielkoseryjnej i masowej, głównie w przemyśle zbrojeniowym. Wyłoniła się potrzeba ustanowienia funkcji brakarza, czyli pracownika, który potrafił odróżnić przedmioty wykonane dobrze od przed- miotów wykonanych źle. Wiek XX wymaga bliższego naświetlenia, bo rozwój kontroli jakości (w porów- naniu z okresem poprzedzającym) następował w bardzo szybkim tempie. A więc: ♦ lata początkowe – kształtowanie się form organizacyjnych współczesnej kontroli technicznej, ♦ lata dwudzieste – początki statystycznej kontroli jakości, ♦ lata sześćdziesiąte – początki kompleksowego sterowania jakością, ♦ lata dziewięćdziesiąte – początki systemów zarządzania jakościowego. Z dokonanego przeglądu rozwoju wynika, że kontrola jakości od początków go- spodarczej działalności człowieka, aż po dzień dzisiejszy – jest nieodzowna w jego procesach wytwórczych. Generalnie ma ona podstawową wadę, którą jest hamo- wanie tempa produkcji (tak zwane wąskie gardło produkcji). Ta główna wada jest szczególnie dotkliwa wtedy, gdy dąży się do skrócenia czasu wykonania. Jak dotychczas – nie udało się kontroli jakości pominąć, ale wciąż powstawały, szczególnie w ostatnich latach, próby jej doskonalenia. 20 Kwalitologia A teraz nieco szczegółów o wspomnianych na końcu poprzedniego punktu or- ganizacjach działających na rzecz jakości. Organizacje projakościowe powstawały w krajach gospodarczo rozwiniętych (Stany Zjednoczone Ameryki Północnej, Francja, Włochy, Holandia). Lecz nader szybko okazało się, że działania w pojedynkę nie przynoszą oczekiwanych efek- tów. Postanowiono więc doprowadzić do międzynarodowej wymiany poglądów na temat sterowania jakością. Pierwsze spotkanie założycielskie odbyło się już w roku 1956 w Paryżu, a w ro- ku 1957 odbyła się już konferencja robocza Europejskiej Organizacji Sterowania Jakością (EOQC – skrót angielskiej nazwy). Pierwszymi członkami były: Francja, Niemiecka Republika Federalna, Włochy, Holandia i Wielka Brytania. Coroczne konferencje tej organizacji odbywane każdorazowo w innym kraju członkowskim, stały się forum wymiany poglądów i doświadczeń specjalistów. W roku 1961 do EOQC przystąpiła Czechosłowacja, w 1964 – Związek Ra- dziecki, a w 1968 – Polska reprezentowana tutaj przez Polski Komitet Normalizacji i Miar, jako rządowa instytucja zajmująca się w naszym kraju sprawami jakości. Rok 1970 doprowadził do zjednoczenia omawianych wysiłków w skali ogólno- światowej. Staraniem Europejskiej Organizacji Sterowania Jakością i pokrewnych stowarzyszeń – amerykańskiego oraz japońskiego – powstała w Nowym Jorku Międzynarodowa Akademia Jakości (IAQ – w skrócie słów angielskich). Jednym z podstawowych zadań IAQ, było sporządzanie wykazów piśmiennic- twa o problematyce jakości, jakie pojawiało się w skali ogólnoświatowej. Wspomniana w wypowiedzi „Od autora” grupa Pionierów Jakości, którzy w la- tach 1970–1990 lansowali społeczną konieczność opanowania problematyki jako- ści, doczekała się w roku 1998 uhonorowania indywidualnymi nagrodami jakości, przyznanymi przez Komitet Jakości Krajowej Izby Gospodarczej w Warszawie. Uhonorowani zostali (alfabetycznie): Hipolit Chojecki, Romuald Kolman, Bronisław Oyrzanowski (pośmiertnie), Zenon R. Szczepanik, Zygmunt Zbichorski. Główne bodźce rozwoju działające na całą gospodarkę to przede wszystkim: ♦ przyrost naturalny ludności, ♦ postęp techniczny. Intensywny przyrost ludności powoduje szybki wzrost spożycia. Narastające potrzeby wynikające z przyrostu spożycia pobudzają do rozwoju postępu technicz- nego. To powoduje wzrost wymagań konsumentów, co automatycznie sprzyja przyrostowi wymagań jakościowych. W produkcji jakość jest probierzem poziomu technologii oraz bodźcem postę- pu technicznego. Podnoszenie jakości wyrobów stanowi zasadniczy interes wy- twórców, gdyż zwiększa możliwości zbytu i ewentualnego podniesienia ceny. Trze- Wprowadzenie 21 ba mieć również na względzie, że odpowiednio wysoki poziom jakości wyrobu po- woduje podnoszenie zysków przez: ♦ zmniejszenie kosztów reklamacji, ♦ stwarzanie szansy eksportowej. Eksport – jest dla każdego systemu gospodarczego źródłem bogacenia się i z tego względu ma ogromne znaczenie dla procesu restrukturyzacji gospodarki. W eksploatacji jakość wskazuje trafność koncepcji projektantów i funkcjonal- ności wyrobu. W handlu wewnętrznym jakość rzutuje na poziom zaspokojenia potrzeb konsumentów, a w handlu międzynarodowym poziom jakości powoduje zdobycie lub utratę rynków zbytu. W usługach jakość odzwierciedla sprawność działania. O randze jakości może świadczyć fakt, że właśnie w krajach najbardziej rozwi- niętych gospodarczo działają organizacje o zasięgu międzynarodowym, zajmujące się szczegółowo różnymi problemami jakości już od szeregu lat. Rozpatrzyliśmy pokrótce dzieje człowieka i dzieje ściśle z nim związanej jako- ści. Nasuwa się stąd wniosek następujący: Zaprezentowana tu encyklopedia jakości to zbiór istotnych pojęć podstawo- wych, które podjąłem z norm, literatury i własnych opracowań. Konsekwentnie sto- sowałem je w moich dotychczasowych publikacjach, wykładach uczelnianych oraz prelekcjach konferencyjnych. Mam prawo sądzić, że ta mała encyklopedia przyda się Czytelnikom. Adaptacja Akceptacja – zmniejszenie wrażliwości na podnietę działającą przez odpowiednio długi czas. – uznanie ogółu czynników określających efekt wyda- rzenia jako pozytywny. Akredytacja – formalne uznanie działalności jednostki certyfikują- cej lub laboratorium badawczego. Analiza diagnostyczna – wykonywana jest według kartoteki zdarzeń jakościo- Analiza kwalitonomiczna Audit Auditor wych (karty ewidencyjne lub pliki komputerowe). – badanie stanów, struktury i zmian ilościowych jako- ści, dokonywane przez wartościowanie stanów kry- teriów jakości, wraz ze specyfikacją kryteriów po- garszających jakość. – przegląd mający na celu m.in. ocenę systemu jakości. – osoba mająca kwalifikacje do dokonywania ocen systemów jakości. 24 Kwalitologia Automatyzm – nawyk samoistnego wykonywania często powtarza- nych czynności. Autoocena – wykonana samoistnie ocena zdarzenia dotyczącego Autosugestia (afirmacja) Badanie Badanie jakości własnej osoby. – przypisywanie sobie pozytywnych właściwości w ce- lu poprawy samopoczucia. – działanie polegające na określeniu jednej lub wielu właściwości danego wyrobu, procesu lub usługi. – poznawanie przyczyn, przebiegu i efektów pojedyn- czych lub zbiorczych przemian jakościowych. Baza wytwórcza – podstawowe zabezpieczenie materialne możliwości Bezpieczeństwo i higiena pracy Bodziec Brak Cecha Cena realizacji zadań wytwórczych. – zagadnienia podstawowe w aspekcie bezawaryjne- go funkcjonowania przedsiębiorstwa. – czynnik powodujący powstanie lub zmianę stanu przemiany jakościowej. Może być jawny lub utajony. – ogólnie przyjęta nazwa wadliwie wykonanego przed- miotu. – niemierzalna lecz stopniowalna właściwość przed- miotu analizy, której wartość może być oceniona według jednościowej skali stanów (rys. 4). – czynnik pobudzenia lub odstręczenia konsumenta od zakupu towaru oraz czynnik kształtowania zysku lub straty wytwórcy i handlowca. Certyfikacja auditorów – działanie jednostki niezależnej, która ma potwierdzić, że dana osoba spełnia określone wymagania i jest kom- petentna do dokonywania ocen systemów jakości. Certyfikacja zgodności Certyfikat zgodności – działanie trzeciej strony (jednostki niezależnej od do- stawcy i odbiorcy) wykazujące, że zapewniono odpo- wiedni stopień zaufania, iż należycie zidentyfikowany wyrób, proces lub usługa są zgodne z określoną normą lub odpowiednimi przepisami prawnymi. – dokument wydany zgodnie z zasadami systemu cer- tyfikacji, wykazujący, że zapewniono odpowiedni stopień zaufania, iż dany wyrób, proces lub usługa są zgodne z określoną normą lub odpowiednimi przepisami prawnymi. Ciągi liczbowe współczynników ważności Cykl przemiany jakościowej Cywilizacja Czas trwania przemiany jakościowej Czyn Czynnik jakościotwórczy Dbanie o zdrowie Decyzja Diagnoza Diagnozowanie systemu Dobrobyt społeczeństwa Doskonałość Doskonałość bezwzględna Encyklopedia jakości 25 – mogą być: arytmetyczne, geometryczne, nieregularne. – ujmuje jej wzbudzenie – trwanie – zaniknięcie. – osiągnięcia kultury materialnej społeczeństwa (głów- nie wiedzy ścisłej i techniki) [1]. – zależy od uwarunkowań jej realizacji. – zachowanie się człowieka w określonej sytuacji wy- magającej wykonania niezbędnych czynności. – każda właściwość przedmiotu analizy, która może być wykorzystana do poznawania i kształtowania je- go jakości. – stosowanie zestawu zaleceń profilaktycznych. – postanowienie o wyborze jednego z możliwych spo- sobów postępowania lub zachowania się w określo- nych okolicznościach. – orzeczenie o stanie rozpatrywanego przedmiotu. – wynikające ze szczegółowej analizy orzeczenie o stanie systemu w aspekcie stawianych mu wyma- gań jakościowych. – może być osiągany przez wykorzystywanie efektów następujących działań: projakościowa motywacja ekonomiczna (cid:198) polepszanie jakości wyrobów i usług (cid:198) kumulowanie korzyści gospodarczych (cid:198) podnoszenie dobrobytu społeczeństwa. – najkorzystniejszy z możliwych stan wszystkich przy- miotów rozpatrywanego przedmiotu analizy. Odróż- nia się doskonałość bezwzględną i względną. – powinna odzwierciedlać najwyższy z możliwych po- ziom osiąganych efektów przy największym rozwoju wiedzy i techniki. Jest praktycznie nieuchwytna. Doskonałość względna – odtwarza najwyższy poziom efektów osiąganych przy faktycznym stanie wiedzy, techniki, stawianych wyma- ganiach. Praktycznie jest odtwarzana przez najwyższy, osiągalny w danych warunkach, poziom jakości. 26 Dostawca Doznania Doznaniowość Działanie Kwalitologia – strona odpowiedzialna za wyrób, proces lub usługę i zdolna do zagwarantowania, że stosuje zapewnie- nie jakości. Określenie to może dotyczyć producen- tów, dystrybutorów, importerów, monterów i innych świadczących usługi. – różne bodźce przekazywane przez zmysły z otocze- nia do systemu nerwowego człowieka. Doznania głównie wizualne i akustyczne wpływają na kształ- towanie dobrego samopoczucia. – stopień spełnienia wymagań doznaniowych. Jest jed- nym z sześciu znamion jakości. Reprezentuje do- znania odbiorcy (użytkownika, konsumenta) rozpa- trywanego przedmiotu analizy (wrażenia zmysłowe, odczucia estetyczne, względy mody, itp.). – zbiór pojedynczych czynów i różnych prac podejmo- wanych celowo w różnym czasie a składających się na zamierzony efekt przedsięwzięcia. Dzienna jakość życia – jakość życia oceniana dla poszczególnych dni we- Efekt Egzekwowanie jakości Ekologiczność Elastyczność zachowań Energia Entuzjazm Ergonomia dług odpowiedniego wzorca analitycznego. – skutek przemiany lub przemian jakościowych wyra- żony faktem lub faktami. Efekty mogą być dodatnie lub ujemne oraz cząstkowe bądź finalne. – badanie uwarunkowań, wdrażanie ustaleń i działań projakościowych z analizą efektów oraz nakładów ukształtowanej jakości. – stopień spełnienia wymagań dotyczących ochrony środowiska. Jest jednym z sześciu znamion jakości. Reprezentuje aspekty ekologiczne jakości. – umiejętność wybrania najwłaściwszego postępowa- nia w zaistniałej sytuacji. – zdatność do wykonania pracy. Dostarczany zasób energii musi mieć formę odpowiednią do realizowa- nego procesu. – stan pozytywnego podniecenia i wzmożenia energii wspomagającej postępowanie. – wiedza o dostosowaniu urządzeń technicznych do anatomicznych, fizjologicznych i psychologicznych cech człowieka. Encyklopedia jakości 27 Ewolucja Fakt Faktografia jakości Faktogram – długotrwały proces przystosowywania się istot ży- wych do warunków powstałych w środowisku. – to nośnik informacji. – opis przejawów, przemian i efektów jakości. – zwarty zapis podstawowych elementów przemiany jakościowej. Faza przemiany Fotosynteza – czasowy fragment przemiany jakościowej. – proces przetwarzania energii świetlnej w energię Gen Gimnastyka Gospodarka Granica normalności Grupowa selekcja stanów Gwarancja Higieniczny tryb życia chemiczną. – materialna jednostka dziedziczenia, decydująca o przekazywaniu poszczególnych, dziedzicznych właściwości organizmu [1]. – wyrabianie i utrzymywanie sprawności ruchowej ciała. – system organizacyjny zasobów materialnych kraju. – najmniejsza dopuszczalna wartość wskaźnika jako- ści, którą uważa się jeszcze za poprawną (w przy- padku badań odbiorczych – najczęściej 0,7). – metoda przystosowana do wyznaczania poziomu jakości w odbiorach jakościowych. – odpowiedzialność wytwórcy (lub sprzedawcy) wobec nabywcy za niezawodne działanie i zachowanie właściwości wyrobu w okresie gwarancyjnym (naj- częściej wynoszącym 12 miesięcy od daty zakupu). W okresie gwarancji użytkownikowi przysługuje prawo do bezpłatnej naprawy lub wymiany wyrobu niesprawnego z winy wytwórcy. – codzienne stosowanie zaleceń utrzymania spraw- ności umysłowej i fizycznej oraz dobrego stanu zdrowia. Humanizacja pracy – zespół pozytywnych działań kierownictwa, tworzenia Impuls Impulsator Informacja o jakości miłej atmosfery pracy w przedsiębiorstwie. – krótkotrwały i odpowiednio silny bodziec. – czynnik powodujący impuls. – czynnik ogromnie ważny w każdym systemie zapew- nienia jakości. Powinna być rzetelna i konkretna. 28 Kwalitologia Instrukcja Intelekt Inżynieria jakości Jakości, wartościowanie Jakość – dokument określający jak należy wykonywać. – suma zdolności umysłowych [2]. – praktyczna dyscyplina dysponująca rozległym ze- stawem metod analitycznych i organizatorskich, po- mocnych w uzyskiwaniu i utrzymywaniu ekonomicz- nie uzasadnionej jakości wyrobów oraz usług. – postępowanie mające na celu wyznaczenie ilościo- wego stanu jakości. – (w ujęciu najbardziej ogólnym) – stopień spełnienia stawianych wymagań (rys. 1). – (w aspekcie fizycznym) zbiór właściwości określają- cych istotę rozpatrywanego obiektu (rys. 2). Jakość działania – stopień spełnienia wymagań w realizacji różnych przedsięwzięć. Jakość eksploatacyjna – stopień spełnienia wymagań stawianych obiektowi podczas eksploatacji (rys. 3). Jakość optymalna – umożliwia uzyskanie największych efektów przy mo- Jakość pracy Jakość procesu zarządzania Jakość produkcji żliwie najmniejszych kosztach. – stopień spełnienia wymagań stawianych wykonawcy a dotyczących należytej realizacji procesu pracy. – stopień spełnienia wymagań dotyczących procesu zarządzania projakościowego. – stopień spełnienia wymagań stawianych w procesie produkcyjnym. Rys. 1. Model jakości umownej Źródło: opracowanie własne. Encyklopedia jakości 29 Rys. 2. Model jakości w aspekcie fizycznym Źródło: opracowanie własne. Rys. 3. Model jakości użytkowej Źródło: opracowanie własne. Jakość projektowa Jakość usługi – jakość wzoru lub nietrafnie jakość typu. – stopień spełnienia wymagań stanowiących uwarun- Jakość użytkowania Jakość wyrobu Jakość życia kowania realizacji usługi. – stopień spełnienia wymagań postępowania człowie- ka podczas korzystania z obiektu technicznego (rys. 3). – stopień spełnienia stawianych wymagań. – stopień spełnienia wymagań określających poziom materialnego i duchowego bytu jednostek i całego społeczeństwa. Jednostka certyfikująca – jednostka realizująca certyfikację zgodności. 30 Kadra Katalog kryteriów jakości Kierownictwo przedsiębiorstwa Kwalitologia – najważniejszy człon każdego przedsiębiorstwa sta- nowiący jego kapitał intelektualny. – uporządkowany zbiór czynników odtwarzających różne wymagania jakościowe, wykorzystywanych jako kryteria w odpowiednich analizach jakości. . – powinno wykazywać takie podstawowe cechy, jak: umiejętność przewodzenia, energia, czujność, spra- wiedliwość, przekonywujące planowanie działań, konsekwencja postępowania. Kierownicze działania – ujęto w pięciu fazach: informacja – organizacja – Klasy jakości Klient Komórka żywego organizmu Kompleksowe sterowanie jakością Kompleksowe zarządzanie jakościowe Kondycja człowieka Konkurencja Konsument Kontrola jakości Koszty jakości technologia – ekonomika – jakość. – zestaw dziesięciu równych, sąsiadujących ze sobą przedziałów liczbowych, wypełniających cały zakres skali stanów względnych (rys. 4). Z klasami jakości łączą się nazwy dziesięciu podstawowych stanów jakości. – osoba lub organizacja, której przekazuje się wyniki własnej pracy. – podstawowa jednostka struktury organizmu spełniająca wszystkie funkcje podtrzymywania procesu życia. – system organizacyjny ujmujący wieloaspektowo zespół najistotniejszych czynników, których oddziaływanie zmierza do uzyskania optymalnej jakości wyrobu. – zarządzanie ukierunkowane wieloaspektowo na uzy- skanie pożądanej jakości wyrobu lub usługi, z wyko- rzystaniem specjalistycznych działań. – zdolność do realizacji trudnych zadań. – podstawowy element składowy wolnego rynku; przejaw zmagań dostawców o przychylność konsu- mentów. – nabywca wykorzystujący dostarczone na rynek wy- roby i usługi. Na wolnym rynku jest wyrazicielem potrzeb społecznych oraz życzeń i gustów ludności. – sprawdzanie zgodności wykonania wyrobu lub usługi z przewidzianymi dla nich wymaganiami. – nakłady ponoszone na wykonanie działań niezbęd- nych dla osiągnięcia pożądanego poziomu jakości. Kryterialny wzorzec jakości Kryterium jakości Księga jakości Kultura Kwalifikacje Kwalitoblok Kwalitochronogram Kwalitogram Kwalitologia Kwalitologia konsumencka Kwalitonomia Kwalitorondo Kwantyfikacja jakości Lokum przemiany jakościowej Marketing Maksyment Materia Encyklopedia jakości 31 – zestaw kryteriów jakości, których pożądane stany odtwarzają wymagania jakościowe stawiane rozpa- trywanemu przedmiotowi analizy. – jeden z istotnych przymiotów jakości odtwarzający określone wymaganie jakościowe stawiane rozpa- trywanemu przedmiotowi analizy. – dokument ujęty w normach ISO serii 9000, zawiera- jący szczegółowe informacje o przedsiębiorstwie i jego systemie zapewnienia jakości. – rezultat zbiorowej działalności społeczeństwa, prze- de wszystkim w sferze osiągnię
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Różne odmiany jakości i ich praktyczne wykorzystanie
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: