Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00247 004933 15031905 na godz. na dobę w sumie
Rozszerzona sprawozdawczość biznesowa spółek giełdowych - ebook/pdf
Rozszerzona sprawozdawczość biznesowa spółek giełdowych - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 340
Wydawca: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Język publikacji: polski
ISBN: 978-8-3808-8233-1 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> poradniki >> ekonomia
Porównaj ceny (książka, ebook (-21%), audiobook).
W publikacji zaprezentowano aktualny temat przejrzystości spółek giełdowych. Punktem wyjścia rozważań jest charakterystyka kluczowych motywów rosnącego zainteresowania zwiększaniem transparentności organizacji. Zestawiono je z głównymi korzyściami i kosztami takiego podejścia oraz opisem badań w tym zakresie. Praca zawiera także przegląd regulacji i wytycznych skoncentrowanych na wzroście jakości ujawnień w różnych obszarach, m. in.: rachunkowości, ładu korporacyjnego, zasobów niematerialnych, społecznej odpowiedzialności biznesu, zrównoważonego rozwoju, a także sprawozdawczości zintegrowanej. Obok inicjatyw międzynarodowych wskazano polskie projekty promujące wzrost jakości raportowania.
W książce zawarto propozycję pożądanej zawartości raportu rocznego spełniającą oczekiwania inwestorów i pozostałych interesariuszy. Skonstruowano indeks, który posłużył do pomiaru przejrzystości wybranych polskich spółek giełdowych na przestrzeni lat 2001-2013. Analiza zmian poziomu ujawnień w poszczególnych obszarach tematycznych pozwoliła na wskazanie aspektów, które wymagają dalszych wysiłków ze strony raportujących celem podniesienia poziomu przejrzystości organizacji. Wnioski z badania poziomu przejrzystości, jak i zaproponowany pożądany kształt raportu rocznego spółki, mogą zainteresować inwestorów, zarządy spółek, działy relacji inwestorskich, analityków, doradców inwestycyjnych, a więc te podmioty, które są zaangażowane w proces przygotowywania raportów lub korzystają z informacji w nich zawartych.
 
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Dariusz Jędrzejka – Uniwersytet Łódzki, Wydział Ekonomiczno-Socjologiczny Instytut Finansów, Katedra Bankowości, 90-214 Łódź, ul. Rewolucji 1905 r. nr 41 RECENZENT Dariusz Zarzecki REDAKTOR INICJUJĄCY Monika Borowczyk REDAKTOR WYDAWNICTWA UŁ Danuta Bąk SKŁAD I ŁAMANIE AGENT PR PROJEKT OKŁADKI Stämpfli Polska Sp. z o.o. Zdjęcie wykorzystane na okładce: © Shutterstock.com © Copyright by Dariusz Jędrzejka, Łódź 2016 © Copyright for this edition by Uniwersytet Łódzki, Łódź 2016 Wydane przez Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Wydanie I. W.06984.15.0.M Ark. wyd. 19,1; ark. druk. 21,25 ISBN 978-83-8088-232-4 e-ISBN 978-83-8088-233-1 Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego tel. (42) 665 58 63 90-131 Łódź, ul. Lindleya 8 www.wydawnictwo.uni.lodz.pl e-mail: ksiegarnia@uni.lodz.pl Spis treści Wstęp Rozdział 1 Przejrzystość spółek giełdowych – istota, znaczenie, skutki 1.1. Znaczenie przejrzystości spółki giełdowej 1.1.1. Informacja a rynek kapitałowy 1.1.2. Istota przejrzystości spółki giełdowej 1.2. Powody istotnego znaczenia przejrzystości 1.2.1. Przejrzystość a odbudowa zaufania do rynku 1.2.2. Przejrzystość jako fundament nadzoru korporacyjnego 1.2.3. Asymetria informacji a efektywność rynku kapitałowego 1.2.4. Regulacje rachunkowości a przejrzystość 1.2.5. Nowe źródła wartości przedsiębiorstwa 1.2.6. Oczekiwania interesariuszy, zrównoważony rozwój, społeczna odpowiedzialność biznesu 1.3. Przejrzystość spółek − koszty i korzyści, wyniki badań 1.3.1. Koszty i korzyści związane ze zwiększaniem przejrzystości spółki 1.3.2. Przegląd badań dotyczących ujawnień i przejrzystości 1.4. Podsumowanie Rozdział 2 Regulacje i inicjatywy wpływające na przejrzystość spółek 2.1. Regulacje prawne wpływające na przejrzystość 2.1.1. Harmonizacja przepisów rachunkowości 2.1.2. Nadzór korporacyjny 2.1.2.1. Stany Zjednoczone 2.1.2.1.1. Sarbanes-Oxley Act 2.1.2.1.2. 21st Century Disclosure Initiative 2.1.2.2. Unia Europejska 2.1.2.2.1. Dyrektywa Transparency 9 17 17 17 19 21 21 25 32 36 44 50 57 57 61 80 83 83 83 91 91 91 93 94 95 6 Spis treści 2.1.2.3. Kodeksy dobrych praktyk 2.1.2.3.1. OECD 2.1.2.3.2. ONZ 2.1.2.3.3. Rozwiązania brytyjskie 2.1.3. Regulacje dotyczące ujawniania informacji z zakresu społecznej odpowiedzialności biznesu i zrównoważonego rozwoju 2.2. Inicjatywy na rzecz zwiększania przejrzystości spółek 2.2.1. Inicjatywy związane z raportowaniem informacji na temat społecznej odpowiedzialności biznesu i zrównoważonego rozwoju 2.2.2. Inicjatywy związane z raportowaniem informacji na temat zasobów niematerialnych 2.2.3. Pozostałe inicjatywy dotyczące zwiększania przejrzystości spółek 2.2.3.1. Zalecenia wydane przez AICPA 2.2.3.2. International Financial Reporting Standard (IFRS) Practice 99 100 100 101 104 110 111 117 125 125 Statement Management Commentary 2.2.3.3. FASB Business Reporting Research Project 2.2.3.4. Inicjatywy spółek audytorskich 2.2.3.5. Sprawozdawczość zintegrowana (integrated reporting) 127 127 128 129 2.3. Regulacje i inicjatywy dotyczące publikowania informacji przez spółki w Polsce 133 133 135 135 137 138 2.3.1. Regulacje prawne 2.3.2. Kodeksy dobrych praktyk 2.3.3 Krajowy Standard Rachunkowości Nr 9 2.3.4. Inicjatywy na rzecz promowania większej przejrzystości 2.4. Podsumowanie Rozdział 3 Pożądany kształt raportu rocznego 3.1. Raport roczny jako podstawowe źródło informacji 3.2. Potrzeby informacyjne odbiorców raportu rocznego 3.3. Raport roczny a przejrzystość spółki 3.3.1. Jakość informacji w raporcie rocznym 3.3.2. Zakres informacji w raporcie rocznym 3.3.2.1. Sprawozdanie finansowe 3.3.2.2. Pozostałe elementy raportu spółki 3.4. Pożądany zakres informacji w raporcie rocznym 3.4.1. Analiza otoczenia 3.4.2. Strategia spółki 3.4.3. Nadzór korporacyjny 3.4.4. Struktura właścicielska, grupa kapitałowa, akcje 3.4.5. Ryzyko 3.4.6. Wyniki spółki 141 141 143 145 146 149 149 157 158 159 161 163 164 166 169 Spis treści 7 3.4.6.1. Wyniki ekonomiczne 3.4.6.2. Wyniki segmentów operacyjnych 3.4.6.3. Wyniki społeczne i środowiskowe 3.4.7. Tworzenie wartości 3.4.8. Informacje prospektywne 3.4.9. Informacje na temat relacji z interesariuszami 3.5. Podsumowanie – lista pożądanych ujawnień Rozdział 4 Analiza ujawnień w wybranych spółkach giełdowych 4.1. Przegląd metod badania ujawnień 4.1.1. Metody subiektywne 4.1.2. Metody semi-obiektywne 4.1.2.1. Analiza tekstu – badanie czytelności 4.1.2.2. Analiza tekstu − tematyczna analiza treści (thematic content analysis) 4.1.2.3. Analiza tekstu – analiza lingwistyczna 4.1.2.4. Indeksy ujawnień 4.1.3. Podejścia do analizy ujawnień – podsumowanie 4.2. Metoda analizy ujawnień wykorzystana w pracy 4.3. Przedmiot badania 4.3.1. Badane dokumenty 4.3.2. Badane spółki 4.3.3. Badany okres 4.4. Procedura badawcza 4.5. Charakterystyka raportów badanych spółek 4.6. Uwagi do zawartości raportów rocznych 4.6.1. Obszar I – Informacje ze sprawozdania finansowego 4.6.1.1. Polityka rachunkowości 4.6.1.2. Noty objaśniające 4.6.2. Obszary II–X – pozostałe elementy raportu rocznego 4.6.2.1. Komentarz zarządu, sprawozdanie z działalności 4.6.3. Informacje o spółce, rynku i otoczeniu spółki 4.6.4. Informacje na temat strategii, komentarz zarządu 4.6.5. Informacje prospektywne 4.6.6. Ład, nadzór korporacyjny 4.6.7. Struktura grupy kapitałowej, struktura właścicielska, akcje 4.6.8. Ryzyko 4.6.9. Wyniki i tworzenie wartości 4.6.10. Interesariusze, relacje z otoczeniem 4.6.11. Czytelność raportu 170 172 174 177 179 181 183 193 193 194 195 195 196 199 200 205 205 208 209 211 213 214 215 218 219 219 221 223 224 225 227 228 228 229 229 230 231 233 8 Spis treści 4.7. Ilościowy obraz ujawnień w badanych spółkach 4.7.1 Ilościowy obraz ujawnień w podziale na obszary tematyczne Rozdział 5 Wnioski i uwagi końcowe 5.1. Wnioski z analizy zawartości raportów 5.1.1. Sprawozdanie finansowe 5.1.2. Uwagi do pozostałych części raportu rocznego 5.1.2.1. Uwagi ogólne 5.1.2.2. Uwagi dotyczące zakresu informacji 5.1.3. Uwagi dotyczące raportu jako całości 5.2. Wnioski z analizy ilościowej ujawnień 5.3. Ograniczenia badania 5.4. Propozycje dalszych badań Zakończenie Bibliografia Spis tabel Spis wykresów Spis schematów Załącznik. Konstrukcja indeksu do badania zawartości raportu rocznego 233 238 257 257 257 258 258 261 264 267 270 271 275 281 317 318 318 319 Wstęp Rynek finansowy w gospodarce rynkowej jest mechanizmem umoż- liwiającym przepływ środków między podmiotami dysponującymi nad- wyżkami wolnych środków pieniężnych a  podmiotami zgłaszającymi na nie zapotrzebowanie. Jednym z jego segmentów jest rynek kapitało- wy, gdzie dokonują się transakcje związane z przepływami finansowy- mi w okresach długich (przepływami kapitału)1. W węższym znaczeniu rynek kapitałowy rozumiany jest jako rynek papierów wartościowych (udziałowych i dłużnych). Dzięki rynkowi kapitałowemu oszczędności gospodarstw domowych, przedsiębiorstw są wykorzystywane do finan- sowania procesów inwestycyjnych poprzez przetwarzanie kapitału pie- niężnego w kapitał trwały produkcyjny i nieprodukcyjny2. O znaczeniu rynku kapitałowego w obecnych czasach świadczyć może jego wielkość, rozumiana jako wartość obrotów czy kapitalizacji spółek. W  rozwiniętych gospodarkach wartość kapitalizacji spółek giełdowych przekracza 60 PKB3, przy czym są kraje, gdzie relacja ta wynosi ponad 100 (na  przykład Wielka Brytania, Szwajcaria, Szwecja, Luksemburg, Stany Zjednoczone)4. Znaczenia rynkom kapitałowym dodaje − powstała 1 W. Dębski, Rynek finansowy i jego mechanizmy, PWN, Warszawa 2002, s. 15. 2 W. Tarczyński, Rynki kapitałowe: metody ilościowe, t. I, Agencja Wydawnicza PLA- CET, Warszawa 2001, s. 13. 3 W. Dębski, Rynek finansowy…, s. 22. Według danych Banku Światowego dla kra- jów strefy euro relacja ta w 2012 r. wynosiła 61 , a na świecie dla krajów o wyso- kim dochodzie narodowym (per capita) 86 . Bank Światowy, Market capitaliza- tion of listed companies ( of GDP), http://data.worldbank.org/indicator/CM.MKT. LCAP.GD.ZS [dostęp 20.11.2014]. 4 Relacje te dla  roku 2012 wynosiły odpowiednio dla  Wielkiej Brytanii 123 , Szwajcarii 171 , Luksemburga 128 , Stanów Zjednoczonych 115 , Szwecji 107 . Bank Światowy, Market capitalization of listed companies... 10 Wstęp w wyniku procesów globalizacji, integracji i deregulacji rynków kapitało- wych − możliwość notowania papierów wartościowych spółki na zagra- nicznych rynkach, co umożliwia międzynarodowe pozyskiwanie źródła fi- nansowania, zwiększając jednocześnie konkurencję o dostęp do kapitału. Efektywne funkcjonowanie rynku kapitałowego warunkuje możliwość pozyskania kapitału przez przedsiębiorstwa, ale także w coraz większym stopniu decyduje o konkurencyjności giełd i gospodarek krajowych, któ- rych rozwój może być uzależniony od napływu kapitału5. Rynek kapita- łowy, spełniając swoje podstawowe zadania, umożliwia ekonomicznie efektywną alokację kapitału, właściwą wycenę instrumentów tego rynku oraz uzyskanie dochodu przez inwestorów6. Rynek kapitałowy to jeden z istotniejszych elementów rynku finansowego, pozwalający na mobili- zację i alokację kapitału w gospodarce. Funkcjonowanie rynku kapitałowego, jak i  innych rynków, nie jest możliwe bez informacji o  przedmiocie obrotu. Dostęp do  informacji umożliwia podjęcie decyzji przez uczestnika rynku o zawarciu bądź za- niechaniu transakcji oraz o jej warunkach. Tym samym dostępność infor- macji może wpływać na skuteczność mechanizmów wyceny przedmiotu obrotu. Z  tego powodu spółki giełdowe obowiązane są do  generowa- nia i udostępniania informacji w postaci raportów okresowych i bieżą- cych. Ma to na celu informowanie interesariuszy (przede wszystkim in- westorów) o  procesie gospodarowania kapitałem powierzonym spółce oraz o wynikach tego procesu, a także o wszelkich istotnych zdarzeniach, decyzjach, planach z tym związanych. Rzetelne i terminowe udostępnia- nie informacji umożliwiających ocenę spółki stanowi o jej przejrzystości. Wzrost zainteresowania problemem przejrzystości spółek giełdowych można datować na  przełom XX i  XXI wieku, kiedy to miały miejsce skandale księgowe w Stanach Zjednoczonych i Europie. Od tego czasu gwałtownie wzrosła liczba prac i podejmowanych inicjatyw, których ce- lem jest zapewnienie i podnoszenie poziomu przejrzystości spółek gieł- dowych. Ich wynikiem są regulacje, rekomendacje, wskazówki odnośnie do nadzoru korporacyjnego, sprawozdawczości finansowej, sprawozdaw- czości na temat wpływu na środowisko czy szerzej − społecznej odpo- wiedzialności biznesu. Prace te prowadzone są przez regulatorów i nad- zorców rynków kapitałowych, ustawodawców. Równolegle funkcjonują 5 M. Aluchna, Przejrzystość jako element nadzoru korporacyjnego. Wyzwania dla spółek giełdowych, cz. I, “E-mentor” 2005, No. 5, http://www.e-mentor.edu.pl/ artykul/index/numer/12/id/214 [dostęp 20.11.2014]. 6 K. Jajuga, T. Jajuga, Inwestycje: instrumenty finansowe, aktywa niefinansowe, ryzy- ko finansowe, inżynieria finansowa, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2012, s. 23. Wstęp 11 inicjatywy oddolne, kierowane przez środowiska zawodowe (organiza- cje księgowych, biegłych rewidentów), organizacje pozarządowe, ośrod- ki badawcze, firmy konsultingowe, organizacje międzynarodowe. Wie- loaspektowość prowadzonych rozważań oraz  podejmowanie ich przez bardzo różne podmioty podkreślają znaczenie problemu przejrzystości dla współczesnych spółek giełdowych. Jedno z podstawowych narzędzi czy sposobów zwiększenia przejrzystości spółek giełdowych, które jed- nocześnie w mniejszym lub większym zakresie jest przedmiotem powyż- szych prac, nazywane jest często rozszerzoną sprawozdawczością bizne- sową (z angielskiego enhanced business reporting7). Wskazuje  się na  liczne konsekwencje zwiększenia poziomu przej- rzystości spółek giełdowych. Podstawowym efektem jest zmniejszenie niepewności uczestników rynku. Wyższy poziom przejrzystości spółki podnosi wiarygodność spółki, zmniejsza poziom asymetrii informacji, skutkuje lepszą wyceną akcji, większym popytem na akcje i wynikającym z tych zjawisk łatwiejszym dostępem do kapitału przez spółki bardziej przejrzyste8. Wybrane efekty różnych poziomów przejrzystości zaprezen- towano na schemacie 1. Fakt dużego i ciągle rosnącego zainteresowania przejrzystością spółek giełdowych, a także jego wieloaspektowość, stanowią podstawowe prze- słanki podjęcia tematu pracy. Kolejnym argumentem przemawiającym 7 Pojęcie używane przez amerykańskie stowarzyszenie księgowych. Por. AICPA, Enhanced Business Reporting Consortium, http://www.aicpa.org/InterestAreas/ FRC/AccountingFinancialReporting/EnhancedBusinessReporting/Pages/Enhan- cedBusinessReporting.aspx [dostęp 12.12.2014]. 8 M. Marcinkowska, Roczny raport z działań i wyników przedsiębiorstwa, Oficyna Eko- nomiczna, Kraków 2004, s. 84; R. G. Eccles. R. H. Herz, E. M. Keegan, D. M. H. Phil- lips, The ValueReporting Revolution, Moving Beyond the Earnings Game, John Wi- ley Sons, New York 2001, s. 190; A. Anderson, P. Herring, A. Pawlicki, EBR: the next step: enhanced business reporting will improve information quality, integrity and transparency, “Journal of Accountancy”, June 2005; J. E. Boritz, Maintaining Qual- ity Capital Markets Through Quality Information, April 2006, https://web.archive. org/web/20100107093259/http://www.cica.ca/research-and-guidance/academ- ic-research/item13483.pdf [dostęp 20.11.2014]; J. E. Boritz, Forum on Maintaining Quality Capital Markets Through Quality Information, “Accounting Perspectives” 2007, Vol. 6, No. 3; CIMA, Business Transparency in a Post-Enron World, „CIMA Ex- ecutive Briefing”, August 2002, http://www.cimaglobal.com/cps/rde/xchg/live/ root.xsl/9532_9540.htm [dostęp 19.11.2014]; FASB, Improving Business Reporting: Insights into Enhancing Voluntary Disclosures, 2001, http://www.fasb.org/brrp/ brrp2.shtml [dostęp 20.11.2014]; Deloitte, Global capital markets and the global economy: a vision from the CEOs of international audit networks, October 2006, http://www.iasplus.com/en/binary/resource/0611visionpaper.pdf/view [dostęp 18.11.2014]; B. Sheridan, The New Face of Financial Reporting, “Sum News”, Spring 2005. 12 Wstęp za  eksploracją omawianego zagadnienia była niewielka liczba badań przeprowadzonych na spółkach z relatywnie młodego rynku giełdowego, jakim jest Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie. Temat rozsze- rzonej sprawozdawczości i zwiększania przejrzystości spółek giełdowych jest znacznie częściej podejmowany w odniesieniu do gospodarki amery- kańskiej czy wysoko rozwiniętych krajów Unii Europejskiej, w porówna- niu z krajami o niższym poziomie rozwoju. Istotne wydaje się zatem pod- jęcie próby analizy poziomu przejrzystości spółek giełdowych w Polsce. niższy koszt kapitału wyższe ceny akcji oczekiwanie niższej stopy zwrotu niższe ryzyko niższa niepewność przejrzystość spółki wysoka niska wyższa niepewność wyższe ryzyko oczekiwanie wyższej stopy zwrotu   Schemat 1. Konsekwencje różnych poziomów przejrzystości spółki Źródło: oprac. na podst. P. W. B. Miller, P. R. Bahnson, Quality Financial Reporting, McGraw Hill 2002. wyższy koszt kapitału niższe ceny akcji Celem pracy jest przedstawienie istoty oraz kluczowych uwarunkowań i  konsekwencji procesu zwiększania przejrzystości spółek giełdowych, a  także ocena i  analiza zmian poziomu przejrzystości wybranych pol- skich spółek giełdowych. W pracy przedstawiono obszary i inicjatywy, w ramach których podejmowane są działania na rzecz wzrostu przejrzy- stości spółek giełdowych. By możliwa była obserwacja kształtowania się poziomu przejrzystości, zaproponowano narzędzie pomiaru przejrzysto- ści spółek (indeks ujawnień). Analiza poziomu i jego zróżnicowania war- tości indeksu ujawnień pozwoliła zidentyfikować ujawnienia, których jakość powinna ulec poprawie. Badanie miało także na celu odpowiedź Wstęp 13 na  pytanie, czy rosnące zainteresowanie przejrzystością i  mnogością wspierających ją projektów pociąga za sobą rzeczywisty wzrost jakości ujawnień spółek giełdowych. W pracy przedstawiono analizę literatury przedmiotu, która pozwoliła na charakterystykę przesłanek i potencjalnych konsekwencji zwiększania przejrzystości. Analiza ta jest punktem wyjścia do identyfikacji i charak- terystyki działań podejmowanych na całym świecie, których wynikiem są regulacje lub rekomendacje odnośnie do rozszerzonej sprawozdaw- czości biznesowej. Dokonano przeglądu aktów normatywnych, regulacji oraz rekomendacji i wytycznych, które wpływają na kształt informacji udostępnianej przez spółki otoczeniu. Przegląd ten uzupełniono o zesta- wienie wyników badań na temat ilości i jakości ujawnianych przez spółki informacji, w tym badań, które koncentrowały się na obserwacji czyn- ników, na które ilość i jakość ujawnień może wpływać. Wykorzystując efekty prowadzonych na świecie prac, zaproponowano pożądany kształt raportu rocznego. Głównym narzędziem badawczym był skonstruowa- ny na jego podstawie indeks ujawnień, który posłużył do kwantyfikacji przejrzystości spółek na podstawie zawartości ich raportów rocznych. Ocenę przejrzystości polskich spółek giełdowych przeprowadzono na grupie podmiotów, których akcje wchodziły w skład indeksu WIG209. W badaniu wykorzystano następujące materiały dotyczące tych podmiotów: raporty roczne za lata: 2001, 2005, 2009, 2013, dodatkowe raporty i dokumenty publikowane przez spółki (przy- kładowo na temat społecznej odpowiedzialności biznesu, ładu kor- poracyjnego, zrównoważonego rozwoju, raporty środowiskowe). Powyższe materiały pozyskiwano z dwóch źródeł. Były to strony inter- netowe spółek giełdowych oraz baza ISI Emerging Markets Information Service (EMIS), w której publikowane są materiały wymagane od spółek giełdowych w Polsce. W celu zebrania informacji na temat liczby punk- tów w  ramach indeksu ujawnień wykorzystano arkusz kalkulacyjny. Skonstruowano arkusz do  oceny raportów spółek giełdowych, który dzięki wykorzystaniu programu umożliwił zestawienie wyników wszyst- kich spółek w poszczególnych latach i opracowanie statystyczne wyni- ków w postaci wykresów i tabel. Praca składa się ze wstępu, pięciu rozdziałów, zakończenia oraz spisów obiektów, bibliografii, a także załączników. Trzy pierwsze rozdziały mają charakter teoretyczny, dwa ostatnie charakter empiryczno-badawczy. Rozdział pierwszy ma za  zadanie przedstawić istotę przejrzysto- ści spółki giełdowej oraz wskazać kluczowe uwarunkowania rosnącego 9 Szczegółowy opis doboru próby zawiera Rozdz. 4, pkt 4.3.2. „Badane spółki”. 14 Wstęp znaczenia koncepcji transparentności przedsiębiorstw. Zaprezentowa- ne zostają także główne konsekwencje, które mogą być efektem procesu zwiększania przejrzystości spółek. W ich ramach opisywane są zarówno korzyści, jak i koszty oraz zagrożenia, które mogą wystąpić wraz z ujaw- nianiem otoczeniu większego zakresu informacji. W ostatniej części roz- działu dokonano przeglądu wyników dotychczasowych badań, które po- ruszały problem przejrzystości spółek. Rozdział drugi charakteryzuje działania podejmowane na rzecz zwięk- szania przejrzystości spółek giełdowych. Wśród nich wymieniono prace nad regulacjami rachunkowości i  ładu korporacyjnego. Przedstawiono także inicjatywy dotyczące raportowania informacji na  temat społecz- nej odpowiedzialności biznesu, zrównoważonego rozwoju oraz kapita- łu intelektualnego. Wśród opisywanych działań znajdują się zarówno te inicjowane przez organizacje rządowe, których wynikiem mogą być re- gulacje i rekomendacje, jak i inicjatywy pozarządowe, prywatne, które formułują zalecenia i dobre praktyki. Uwzględniając rozważania z  rozdziału pierwszego oraz  wyniki ini- cjatyw opisanych w rozdziale drugim, zaproponowano w rozdziale trze- cim pożądany kształt raportu rocznego spółki giełdowej. Podjęta została próba wskazania zakresu informacji w raporcie rocznym, który zapewni wysoki poziom przejrzystości spółki. Propozycja ta odnosi się do kształ- tu sprawozdania finansowego, jak i  towarzyszącego mu sprawozdania z działalności oraz innych dokumentów, które mogą je uzupełniać (głów- nie raportu o  społecznej odpowiedzialności biznesu, zrównoważonym rozwoju, a także o ładzie korporacyjnym). Rozdział czwarty ma charakter empiryczno-badawczy. W  pierwszej jego części scharakteryzowano metody pomiaru ilości i  jakości ujaw- nień, które wykorzystywano w  dotychczasowych badaniach. Opisane zostały zalety i  wady poszczególnych podejść badawczych. Następnie przedstawiony i uzasadniony został wybór metody zastosowanej w pra- cy. Na podstawie rozważań z rozdziału trzeciego skonstruowano indeks ujawnień, który pozwala skwantyfikować poziom przejrzystości spół- ki giełdowej. W  drugiej części rozdziału przedstawiono wyniki badań raportów rocznych za lata 2001, 2005, 2009, 2013 osiemnastu polskich spółek giełdowych. Wyniki te mają zarówno charakter opisowy, jak i ilo- ściowy. Przedstawione zostały spostrzeżenia będące rezultatem analizy zawartości raportów rocznych spółek giełdowych, a następnie ukazano skwantyfikowany poziom przejrzystości w formie zagregowanej i zdeza- gregowanej. Ukazane zostały także jego zmiany w czasie. Rozdział piąty podsumowuje wyniki rozważań rozdziału czwartego. Wskazane zostały spostrzeżenia i  uwagi dotyczące zawartości rapor- tów rocznych polskich spółek giełdowych, które są efektem oceny ilości Wstęp 15 i jakości ujawnień wymaganej dla określenia wartości indeksu ujawnień. Uwagi te jednocześnie są podstawą do sformułowania zaleceń dla spółek giełdowych, których zarządy chcą przejrzyście informować otoczenie o swojej działalności. W rozdziale piątym wskazano także istotne ograni- czenia badania, z których pośrednio wynika propozycja przyszłych kie- runków badań nad ilością i jakością ujawnień spółek giełdowych. W Zakończeniu podsumowano rozważania przeprowadzone w pracy oraz przedstawiono syntetycznie wnioski płynące z przeprowadzonych badań oraz  rekomendacje dalszych studiów w  obszarze przejrzystości spółek giełdowych. Rozdział 1 Przejrzystość spółek giełdowych – istota, znaczenie, skutki 1.1. Znaczenie przejrzystości spółki giełdowej 1.1.1. Informacja a rynek kapitałowy Rynek spełnia swoje funkcje, gdy oprócz występowania dużej licz- by podmiotów po stronie popytu i podaży, jego uczestnicy mają równy dostęp do informacji o przedmiocie obrotu. Dzięki informacji uczestni- cy rynku mogą podejmować decyzje o zakupie bądź sprzedaży papierów wartościowych oraz budować strategie inwestycyjne dostosowane do swo- ich preferencji w zakresie ryzyka i stopy zwrotu. Powszechny, równy i bez- płatny dostęp do informacji jest podstawą działania rynku kapitałowego1. Każda decyzja uczestnika rynku kapitałowego niesie ze sobą ryzyko, że jej wynik nie będzie zgodny z oczekiwaniami. Podejmujący decyzje na pod- stawie dostępnych informacji powinien mieć pewność, że informacje te są kompletne oraz wiarygodne, a przede wszystkim muszą być dla niego zro- zumiałe. Wtedy jego ewentualna strata będzie rezultatem głównie błędnie podjętej decyzji, a nie skutkiem opierania się na niewłaściwym przedsta- wieniu sytuacji podmiotu w publikowanych informacjach2. Umożliwie- nie podejmowania decyzji jest jednym z głównym powodów generowania i publikowania informacji przez przedsiębiorstwa. Ma to szczególne zna- czenie w sytuacji, gdy funkcje właściciela są rozdzielone od funkcji zarzą- dzającego jednostką, jak to ma miejsce w przypadku spółek kapitałowych3. 1 M. Andrzejewski, Rachunkowość a  ujawnianie informacji przez spółki giełdowe, PWN, Warszawa 2002, s. 19. S. A. DiPiazza Jr., R. G. Eccles, Building Public Trust: The Future of Corporate Repor- ting, John Wiley Sons, New York 2002, s. 9. 2 3 Mowa tu o sytuacji, gdy właściciel przekazuje, zleca zarządzanie spółką zawodowym menedżerom. Rozdzielenie własności od  zarządzania jest szczególnie widoczne w przypadku spółek akcyjnych notowanych na giełdzie. Liczba właścicieli jest zwy- kle na tyle liczna, że w praktyce niemożliwe by było kierowanie przez nich spółką. 18 1. Przejrzystość spółek giełdowych – istota, znaczenie, skutki Informacja decyduje o funkcjonowaniu rynku kapitałowego, a wszel- kie bariery czy nieprawidłowości w jej przekazywaniu świadczą o nie- doskonałości rynku, gdyż im bardziej przejrzyste jest działanie spół- ki, tym lepsza wycena jej akcji4. W warunkach globalnej konkurencji i rywalizacji o źródła finansowania pozyskiwane poprzez rynek gieł- dowy, spółki muszą spełnić rosnące oczekiwania i  wymagania inwe- storów w  zakresie przekazywanych informacji i  przejrzystości swojej działalności. Na rynku obserwuje się znaczny udział inwestorów insty- tucjonalnych5 (na przykład funduszy inwestycyjnych i emerytalnych), których wymagania co  do  przejrzystości działania spółki, z  uwagi na posiadaną wiedzę i możliwości analizy informacji oraz fakt angażo- wania środków swoich klientów (i związaną z tym odpowiedzialność), są bardzo wysokie6. Najważniejszym źródłem informacji dla  uczestników rynku kapita- łowego jest podmiot, który dane papiery wartościowe emituje. Publiko- wane raporty bieżące i  okresowe, zawierające sprawozdanie finansowe oraz pozostałe informacje na temat działalności przedsiębiorstwa, mają za zadanie wiernie przedstawiać sytuację finansową i majątkową przed- siębiorstwa, zarówno przeszłą, obecną, jak też powinny pozwalać na ana- lizę oraz prognozę wyników w przyszłości w celu oceny perspektyw prze- trwania i rozwoju podmiotu. Ważne jest zatem, by raporty publikowane przez przedsiębiorstwa zawierały wysokiej jakości informacje, zarówno jeśli chodzi o sprawozdanie finansowe, jak i o wszelkie dodatkowe rapor- ty i wyjaśnienia. Odpowiedzialność za publikowane w raportach informacje ponoszą: zarząd i rada nadzorcza – są zobowiązane do zapewnienia, aby pu- blikowane przez spółkę raporty były zgodne z wymogami prawa7, biegły rewident – wydaje opinię, czy przygotowane sprawozdanie finansowe rzetelnie i jasno przedstawia sytuację finansową i mająt- kową podmiotu8, 5 4 Cadbury report. The Financial Aspects of Corporate Governance, 1992, http://www. ecgi.org/codes/documents/cadbury.pdf [dostęp 20.11.2014]. J. Solomon, Corporate Governance and Accountability, John Wiley Sons, Chiche- ster 2007, s. 5. 6 M. Aluchna, Przejrzystość jako element nadzoru korporacyjnego. Wyzwania dla spółek giełdowych, cz. II, “E-mentor” 2006, No. 1, http://www.e-mentor.edu. pl/artykul/index/numer/13/id/249 [dostęp 20.11.2014]. 7 Ustawa z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości, Dz. U. 2009, Nr 152, poz. 1223, ze zm., art. 4a. 8 Art. 65 pkt. 2 Ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości wskazuje, że opi- nia powinna odpowiadać na pytanie, czy sprawozdanie finansowe jest sporzą- dzone na  podstawie prawidłowo prowadzonych ksiąg rachunkowych, zgodnie z określonymi zasadami rachunkowości, jest zgodne z przepisami prawa, umową 1.1. Znaczenie przejrzystości spółki giełdowej 19 a w dalszej kolejności (pośrednio) także takie podmioty, jak: ustawodawcy i inni regulatorzy – wydają przepisy regulujące proces publikowania sprawozdań finansowych, innych rodzajów sprawoz- dań, nadzorcy rynków – kontrolują spełnianie nałożonych prawem obo- wiązków informacyjnych, w  razie konieczności mogą nakładać kary za nieprawidłowości w przekazywaniu informacji, giełdy – mogą w swoim regulaminie nakładać dodatkowe obowiąz- ki informacyjne, które muszą być spełnione przez notowane na nich podmioty. Przepisy prawa, standardy i praktyki dotyczące generowania i pre- zentowania danych finansowych oraz  niefinansowych w  raportach spółek są ciągle udoskonalane, by zapewnić ich użytkownikom jak naj- pełniejszą, najbardziej wiarygodną i dostarczoną terminowo informa- cję na temat działania spółek, czyli zapewnić jak najwyższy poziom ich przejrzystości. 1.1.2. Istota przejrzystości spółki giełdowej Przejrzystość spółki giełdowej można zdefiniować jako uczciwe, odpo- wiedzialne i terminowe ujawnianie przez nią wszystkich istotnych infor- macji umożliwiających użytkownikom informacji pełną ocenę przedsię- biorstwa. Bazylejski Komitet Nadzoru Bankowego definiuje przejrzystość (banku) jako „publiczne ujawnianie wiarygodnych i aktualnych informa- cji, które umożliwiają ich użytkownikom dokonanie właściwej oceny kon- dycji finansowej banku, jego wyników, prowadzonej działalności, profilu ryzyka i praktyki zarządzania ryzykiem”9. Zgodnie z tą definicją, przejrzy- stość jest osiągana poprzez dostarczanie aktualnych, dokładnych, istotnych i  wystarczających ujawnień informacji natury ilościowej i  jakościowej, opartych na należycie zastosowanych, właściwych zasadach pomiaru. Par- lament Europejski w Dyrektywie 2004/109 (zwanej Dyrektywą Transpa- rency) podkreśla, iż  „ujawnienie precyzyjnych, wyczerpujących i  aktu- alnych informacji o  emitentach papierów wartościowych buduje trwałe zaufanie inwestorów i umożliwia opartą na odpowiednich informacjach lub statutem, a także czy rzetelnie i jasno przedstawia wszystkie istotne dla oceny jednostki informacje. 9 BCBS, Enhancing Bank Transparency. Public disclosure and supervisory informa- tion that promote safety and soundness in banking systems, October 1998, http:// www.bis.org/publ/bcbs41.pdf?noframes=1 [dostęp 20.11.2014]. 20 1. Przejrzystość spółek giełdowych – istota, znaczenie, skutki ocenę ich wyników oraz aktywów”10. W węższym znaczeniu, w literaturze mówi się także o przejrzystości sprawozdawczości finansowej jako o stop- niu ukazania podstaw, fundamentów ekonomicznych (sytuacji finansowej, wyników) spółki w sposób zrozumiały dla odbiorców sprawozdania11. Nie- którzy autorzy definiują przejrzystość jako dostępność informacji dla za- interesowanych stron odnośnie do wszelkich interesujących ich kwestii12. O przejrzystości spółki decyduje dostęp do informacji umożliwiający odbiorcom ocenę jej sytuacji finansowej, rentowności (wyników), ryzyka, zarządzania spółką (oceny działania przede wszystkim w interesie akcjo- nariuszy, ale także pozostałych interesariuszy), a także szans i potencja- łu rozwoju w przyszłości13. Przejrzystość spółki rozpatrywana jest zatem od strony użytkownika publikowanych przez spółkę informacji i zależy od ich zakresu i jakości14. Większą przejrzystością będą się charakteryzo- wać te spółki, których publikowane informacje umożliwiają ich użytkow- nikom lepsze zrozumienie działania spółki, jej ocenę oraz podejmowanie decyzji. Podkreśla się, że w dobie szybkiego przepływu informacji (umoż- liwionego przez rozwój technologii), brak zainteresowania przedsiębior- stwa przekazywaniem jak największej ilości informacji do otoczenia nie oznacza, iż informacje te nie dotrą do zainteresowanych stron. Jeśli nie dostarczy ich przedsiębiorstwo, może to zrobić inny podmiot (na przy- kład za pośrednictwem mediów). Z tego powodu uważa się, że koniecz- na jest prezentacja dodatkowych informacji przez spółkę (niezależnie od wymogów prawnych), gdyż to pozwala na zapewnienie odpowiednie- go poziomu jej dokładności oraz przedstawianie jej we właściwym kon- tekście. Przedsiębiorstwa nie są w stanie obecnie kontrolować przepływu informacji na swój temat (zarówno dobrych, jak i złych), jednak zwięk- szając swoją przejrzystość, prezentując interesujące otoczenie informacje, mogą zapewnić bardziej zrównoważony dialog z otoczeniem15. 10 Dyrektywa 2004/109/WE Parlamentu Europejskiego i  Rady z  dnia 15 grudnia 2004 r. w sprawie harmonizacji wymogów dotyczących przejrzystości informacji o emitentach, których papiery wartościowe dopuszczane są do obrotu na rynku regulowanym oraz zmieniająca dyrektywę 2001/34/WE, Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L390/38, 31.12.2004. 11 M. E. Barth, K. Schipper, Financial Reporting Transparency, “Journal of Accoun- ting, Auditing Finance”, Spring 2008, Vol. 23, Issue 2, s. 173. 12 D. Tapscott, D. Ticoll, The Naked Corporation: How the Age of Transparency Will Revolutionize Business, Free Press, New York 2003, s. 22. 13 R. W. Oliver, What is transparency?, McGraw-Hill, New York 2004, s.  6; J. Blan- chet, Global Standards offer opportunity, “Financial Executive”, March/April 2002, Vol. 18, Issue 2, s. 28. 14 R. Prickett, Sweet clarity, “Financial Management”, September 2002. 15 R. G. Eccles. R. H. Herz, E. M. Keegan, D. M. H. Phillips, The Value Reporting Revolu- tion Moving Beyond the Earnings Game, John Wiley Sons, New York 2001, s. 188.
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Rozszerzona sprawozdawczość biznesowa spółek giełdowych
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: