Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00324 006538 13238512 na godz. na dobę w sumie
Rozumienie systemu w filozofii pokantowskiej - ebook/pdf
Rozumienie systemu w filozofii pokantowskiej - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 184
Wydawca: Uniwersytet Śląski Język publikacji: polski
ISBN: 978-8-3801-2927-6 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> psychologia i filozofia
Porównaj ceny (książka, ebook (-17%), audiobook).
Książka stanowi przyczynek do dyskusji na temat rozumienia systemu w filozofii pokantowskiej. Cezura uzasadniona jest faktem, że właściwie dopiero w filozofii immanuela Kanta system stał się problemem. Widać to wyraźnie w doktrynach reprezentantów idealizmu niemieckiego, którzy – zwłaszcza Johann Gottlieb Fichte – są gorącymi zwolennikami przekształcenia Kantowskiej krytyki w system. Nie można jednak przedstawić całej dyskusji koncentrującej się wokół tego tematu, a zatem książka wiąże się jednocześnie z wyborem prezentowanych stanowisk. Środek ciężkości sporu został przesunięty na neokantyzm, dla którego problem systemu staje się niezwykle ważny i w ramach którego pojawia się rozróżnienie między systemem zamkniętym a systemem otwartym.
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Rozumienie systemu w filozofii pokantowskiej NR 3470 Andrzej J. Noras Rozumienie systemu w filozofii pokantowskiej Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego • Katowice 2016 Redaktor serii: Filozofia Dariusz Kubok Recenzent Radosław Kuliniak Wstęp Książka powstała prawdopodobnie dlatego, że nie była planowana, a przynajmniej nie w takiej postaci, w jakiej zostaje oddana do rąk Czytelnika. Zamiary były o wiele skromniejsze; chodziło mianowicie o napisanie artykułu będącego próbą bliższego zrozumienia tego, o co kru- szyli kopie Bruno Bauch i Paul Natorp. Przedmiot ich analiz stanowiło pojęcie systemu. Bauch w swych roz- ważaniach odwołuje się do koncepcji Georga Wilhelma Friedricha Hegla, Paula Natorpa oraz Heinricha Rickerta. Natorp z kolei w swych analizach przywołuje stanowisko Hermanna Cohena, którego nie pomija również Bauch. Wobec tego wystarczy odwołać się do Kanta, który dla wszystkich wspomnianych filozofów stanowi punkt wyj- ścia, aby powstał schemat wyznaczający strukturę pracy. Niewątpliwie trudno byłoby się obronić przed za- rzutem arbitralności w kwestii doboru prezentowanych stanowisk, gdyż z pewnością należałoby też uwzględnić stanowisko Johanna Gottlieba Fichtego, a może nawet dokonać głębszej analizy stanowisk reprezentantów filo- zofii pokantowskiej (Karl Leonhard Reinhold, Friedrich Heinrich Jacobi czy też Salomon Maimon). Możliwe też, że trzeba by w większym stopniu — a nawet w osobnym rozdziale — ukazać Nicolaia Hartmanna rozumienie sys- temu, a raczej jego krytykę. Niemniej jednak dobór ten 5 dokonany został ze względu na cel, jakim jest prezentacja sporu, który rozgorzał zwłaszcza na przełomie dziewięt- nastego i dwudziestego stulecia, sporu mającego swe źródło w koncepcji Kanta, a następnie tego filozofa, który problem systemu uczynił centralnym zagadnieniem swej filozofii, a mianowicie Hegla. Zarzut arbitralności zaś może dotyczyć każdego filozofa, ponieważ każdy, filozo- fując w danym kontekście historycznym, próbuje go prze- kroczyć, a wielu żywi przekonanie, że go przekroczyło. Skoro filozofia musi uwzględniać kontekst historycz- ny, to rozważania muszą przybrać postać rozważań histo- ryczno -problemowych. Wynika to z natury jej przedmio- tu, ujawniającej się w odrębności filozofii od innych nauk. Naukowy charakter filozofii nie zostanie zakwestionowa- ny wtedy, kiedy ukaże się jej odrębność metodologiczną i osobliwy stosunek do własnej historii. Problem polega jednak na tym, że — jak zauważa Michael Landmann w odniesieniu do Manfreda Brelagego — większość po- szukuje „w tym, co historyczne, tylko tego, co filozoficz- ne”1. Taka sytuacja charakteryzuje filozofię uprawianą z perspektywy krytycyzmu. Zazwyczaj jednak dzieje się inaczej — albo pomija się aspekt problemowy i rozważa- nia ograniczają się do ukazania faktografii, albo też roz- waża się problemy bez uwzględnienia ich historii. Ani jedna, ani druga metoda nie jest odpowiednia dla badań filozoficznych, które stawiają sobie za cel przedstawienie rzetelnego obrazu problemu, a więc i świata. Dzieje się tak nawet wtedy, kiedy obraz ten jest niepełny. Kwestia analiz historyczno -problemowych okazuje się zatem klu- czowa dla zrozumienia istoty dokonujących się przemian. Nie idzie przecież tylko o to, by wiedzieć, co powiedział dany filozof. To nie wystarczy, a ostatecznie może się składać na katalog wypowiedzi, sentencji czy też aneg- 1 M. Landman n: Geleitwort. In: M. Brelage: Studien zur Trans- zendentalphilosophie. Berlin 1965, s. VI. 6 dot (bon motów). Kiedy jednak chodzi o problem, rzecz polega na tym, aby problem zrozumieć; co więcej, aby problem zrozumieć, uwzględniając jego zmiany. Zrozu- mieć jego zmiany oznacza zaś zrozumieć mechanizm tych zmian, uchwycić motywy, jakie kierowały myślicie- lem zmian dokonującym. Elementem, który odgrywa niezwykle istotną rolę w ujęciu systemu, jest rozumienie filozofii w jej relacji do dziejów filozofii. Ponieważ rozważania ograniczają się do nurtu krytycyzmu, pojawia się również problem filozofii w jej relacji do nauki. Neokantyści, za Wilhelmem Win- delbandem, historię filozofii rozumieją jako historię pro- blemów filozoficznych, którymi zajmują się filozofowie2. Jedynym neokantystą dystansującym się od takiej wizji historii filozofii jest Heinrich Rickert. Rickert nie przej- muje od Windelbanda rozumienia historii filozofii jako historii problemów filozoficznych, gdyż akcentuje „od- mienność filozofii i nauk szczegółowych, zarówno ich pojęcia, jak i historycznego typu rozwoju”3. Ale proble- mem jest nie tylko historia filozofii, lecz także w równym stopniu teoria poznania. „W obliczu — pisze Kurt Walter Zeidler — tego powiązania neokantowskiej teorii pozna- nia z naukowymi obiektywizacjami poznania narzuca się pytanie, w jakim stopniu przy tym założeniu neo- kantyzm w ogóle może być rozważany jako prawowite dziedzictwo (Kantowskiej) filozofii transcendentalnej”4. 2 Zob. A.J. Noras: Philosophiegeschichte als Problem der Marbur- ger und Südwestdeutschen Neukantianer. In: Marburg versus Südwest- deutschland. Philosophische Differenzen zwischen den beiden Haupt- schulen des Neukantianismus. Hrsg. von Ch. Krijnen, A.J. Noras. Würzburg 2012, s. 115—139. 3 M. Brelage: Studien zur Transzendentalphilosophie…, s. 3. 4 K.W. Zeidler: Kritische Dialektik und Transzendentalphilosophie. Der Ausgang des Neukantianismus und die post -neukantische Systematik R. Hönigswalds, W. Cramers, B. Bauchs, H. Wagners, R. Reiningers und E. Heintels. Bonn 1995, s. 15. 7 W konsekwencji problemy z historią filozofii, z filozofią samą, ujawniają się wówczas, gdy chodzi o zrozumienie systemu filozoficznego. W konsekwencji powstała książeczka stanowiąca pró- bę ukazania zmagań się z problemem systemu filozofów, których można zaliczyć do głównego nurtu filozofii nie- mieckiej. Jest próbą uchwycenia zarówno historii proble- mu, jak i jego pojmowania w dziejach. Indeks osobowy Allihn Theodor 161 Althaus Horst 51, 53, 55, 63, 165 Archimedes 135 Arystoteles 13, 102, 126, 129, 130, 165 Cantor Georg 123, 128, 129, 130, 131, 132, 133, 135, 141, 143, 144, 145, 146, 147, 148, 165 Carrière Moritz Philipp 161 Cassirer Ernst 29, 108, 118, 158, Aster Ernst von 20, 21, 64, 165 165, 170 Baader Franz Xaver von 161 Bakradze Konstantin Spiridono- wicz 56, 57, 165 Banaszkiewicz Artur 15, 126, Bauch Bruno 5, 7, 79, 121–150, Baumgartner Hans-Michael 23, 170 165, 172, 176 24, 165 Berkeley George 19 Bęben Dariusz 16, 167, 173 Boltzmann Ludwig 97 Bornstein Benedykt 11, 126, Borowicz-Sierocka Beata 86, 157, 171 174 Bouterwek Friedrich 41 Brelage Manfred 6, 7, 165, 171 Brożek Bartosz 129, 131, 165 Buek otto 29, 170 Cohen Hermann 5, 11, 24, 93– 121, 122, 123, 127, 131, 140, 155, 165, 166, 167, 169, 172, 176 Cohn Jonas 66, 79 Cramer Wolfgang 7, 176 Czekajewska Justyna 28, 170 Dadaczyński Jerzy 131, 166 Dilthey Wilhelm 29, 136, 137, 138, 166 Drüe Hermann 61, 169, 175 Ebbinghaus Julius 34, 35, 69, 166 Eberhard Johann August 27 Edel Geert 93, 94, 96, 107, 113, 114, 115, 119, 123, 155, 166, 167 Einstein Albert 97 Engel Johann Jacob 41, 171, 172 Exner Franz Serafin 161 177 Feuerbach Ludwig 161 Fichte Immanuel Hermann 16, 117, 161, 167 Fichte Johann Gottlieb 5, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 24, 37, 38, 39, 41, 42, 43, 44, 45, 46, 47, 49, 50, 75, 152, 158, 167, 168, 171, 175 Fiorato Pierfrancesco 123, 167 Fischer Kuno 67 Fries Jakob Friedrich 41 Fritzsche Robert Arnold 94, 167 Gadamer Hans-Georg 85 Galewicz Włodzimierz 9, 170 Gałecki Jerzy 31, 170 Garewicz Jan 17, 20, 34, 72, 84, 159, 167, 168 Gierulanka Danuta 154, 169 Gromadzki Stanisław 137, 172 Günther Henning 117, 118, 119, 167 Hartmann Nicolai 5, 23, 32, 33, 34, 35, 44, 50, 51, 56, 57, 58, 62, 70, 71, 72, 74, 76, 77, 84, 85, 88, 91, 103, 108, 111, 112, 124, 125, 152, 153, 154, 156, 157, 158, 159, 167, 168, 173 Haym Rudolf 136, 137, 138, 160, 161, 168, 175 Hegel Georg Wilhelm Friedrich 5, 6, 20, 33, 34, 35, 37–64, 65, 66, 67, 68, 69, 78, 79, 85, 87, 107, 113, 114, 115, 116, 119, 121, 123, 124, 127, 134, 136, 137, 138, 139, 140, 155, 156, 158, 160, 161, 162, 165, 166, 168, 169, 172, 173, 176 Heimsoeth Heinz 33, 173 Heintel Erich 7, 176 Heiß Robert 33, 173 Hengstenberg Ernst Wilhelm Theodor 161 Herbart Johann Friedrich 57, 158, 176 Herrigel Eugen 46, 90, 171 Hertz Heinrich 97 Hohol Mateusz 129, 131, 165 Holz Harald 156, 157, 169 Holzhey Helmut 93, 94, 95, 96, 97, 100, 104, 105, 112, 122, 123, 166, 169 Hönigswald Richard 7, 163, 176 Hume David 40, 121, 169 Ingarden Roman 10, 40, 49, 125, 153, 154, 160, 169, 170 Jacobi Friedrich Heinrich 5, 22, 39, 40, 41, 52, 169 Jaspers Karl 20, 169 Kant Immanuel 5, 6, 9–35, 37, 38, 39, 40, 41, 42, 43, 44, 46, 47, 49, 54, 55, 56, 57, 64, 68, 69, 72, 75, 95, 96, 97, 101, 105, 106, 107, 108, 114, 115, 116, 118, 119, 121, 124, 125, 126, 127, 128, 129, 130, 131, 132, 133, 138, 140, 141, 142, 144, 146, 147, 152, 153, 154, 155, 156, 157, 158, 159, 165, 166, 170, 171, 172, 173, 174, 175, 176 Karkowski Czesław 86, 174 Kartezjusz 111, 130 Kerner Ryszard 149, 173 Kerner Samuel 149, 173 Kierkegaard Søren 78 Kiersnowska-Suchorzewska Ja- nina — zob. Suchorzewska Janina Klein Hans-Dieter 107, 123, 156, 167, 169, 176 Knittermeyer-Götte Gusta 119, Komendziński Tomasz 154, 155, 171 171 178 158 173 168 Kopernik Mikołaj 21 Kozłowski Roman 16, 20, 171 Krajewski Władysław 149, 173 Kraus Emil 24, 171 Krause Karl Christian Friedrich Krijnen Christian 7, 58, 60, 61, 63, 107, 114, 124, 136, 138, 152, 153, 167, 171, 173 Kroner Richard 66, 69, 79, 138 Krug Wilhelm Traugott 41 Kubalica Tomasz 70, 128, 168, Kuderowicz Zbigniew 56, 165 Kuliniak Radosław 37, 41, 171, 172, 176 Kuntze Friedrich 142, 171 Landman Adam 53, 54, 113, 116, Landmann Michael 6, 171 Lange Friedrich Albert 93, 94, 95, 96, 98, 102, 166, 171, 176 Lask Emil 46, 47, 75, 76, 90, 171 Lehmann Gerhard 16, 29, 31, Leibniz Gottfried Wilhelm 156 Leo Heinrich 161 Lessing Gotthold Ephraim 41, 170, 171 171, 172 176 Marx Wolfgang 117, 172 Mendelssohn Moses 22, 41, 169, 171, 172 Michel Karl Markus 38, 113, 116, 134, 168, 169 Michelet Carl Ludwig 52, 158, 160, 162, 172 Mikołaj z Kuzy 101, 173 Moldenhauer Eva 38, 113, 116, 134, 168, 169 Moog Willy 44, 47, 56, 172 Mordka Artur 70, 168 Motzkin Gabriel 93, 123, 169 Natorp Paul 5, 72, 77, 79, 96, 97, 104, 116, 117, 118, 119, 121–150, 159, 172, 173 Nees von Esenbeck Christian Gottfried Daniel 51, 175 Nietzsche Friedrich 70, 77, 138, Nikolaus von Kues zob. Mikołaj 173 z Kuzy Noras Andrzej Jan 7, 15, 16, 23, 31, 39, 40, 57, 67, 70, 85, 89, 128, 162, 167, 168, 173, 175 Nowicki Światosław Florian 39, 48, 52, 60, 134, 168, 169 Nowotniak Justyna 29, 32, 170, 173, 176 Leszczyna Dorota 37, 158, 172, Nuzzo Angelica 49, 57, 173 Leśniak Kazimierz 130, 165 Levy Heinrich 66, 67, 78, 79, 172 Liebert Arthur 102, 172 Löwi Moritz 163, 172 Löwith Karl 136, 137, 172 Maimon Salomon 5, 16, 20, 171 Małyszek Tomasz 41, 171, 172 Marck Siegfried 33, 34, 35, 55, 56, 60, 62, 63, 67, 69, 78, 79, 87, 172 174 165 ollig Hans-Ludwig 86, 117, 172, ortega y Gasset José 158, 172 Pańków Marcin 54, 116, 168 Parszutowicz Przemysław 118, Peirce Charles Sanders 155, 171 Planck Max 149, 173 Platon 50, 54, 90, 101, 102, 139 Plessner Helmuth 32, 33, 173 179 Reinhold Karl Leonhard 5, 18, Sternberg Kurt 38, 51, 116, 117, 175 176 176 161 169 173 176 20, 41, 42, 43, 44, 168, 173 Reininger Robert 7, 176 Rickert Heinrich 5, 7, 30, 58, 61, 65–91, 124, 129, 130, 135, 136, 139, 140, 141, 142, 143, 145, 149, 153, 171, 174, 175, 176 Riehl Alois 162, 163, 175 Rink Friedrich Theodor 25 Rosenkranz [Johann] Karl [Frie- drich] 160, 161, 162, 175 Ruge Arnold 161 Schelling Friedrich Wilhelm Jo- seph von 22, 37, 38, 41, 42, 43, 45, 47, 49, 50, 53, 138, 168 Schepp Adolf 134, 135, 175 Schlegel Friedrich von 78 Schleiden Matthias Jacob 51, 175 Schleiermacher Friedrich Ernst Daniel 122 Schnädelbach Herbert 22, 23, 39, 40, 46, 47, 50, 53, 54, 55, 57, 58, 60, 61, 175, Schopenhauer Artur 158 Schubarth Karl Ernst 161 Schwarz Hermann 68, 174 Sieg Ulrich 24, 175 Siegel Carl 162, 163, 175 Siep Ludwig 42, 64, 175 Siemek Marek Jan 16, 17, 152, Sokrates 100, 101, 122 Spinoza Baruch 22, 23, 41, 103, 167, 175 169 Staff Leopold 138, 173 Stahl Friedrich Julius 161 Stammler Rudolf 98, 175 Strauß Benno 93, 166 Suchorzewska Janina 11, 126, 157, 171 Szewczyk Jan 21, 64, 165 Tatarkiewicz Władysław 101, Twardowski Kazimierz 37, 38, Ulrici Hermann 161 Veronese Giuseppe 134, 135, 145, 146, 175, 176 Vorländer Karl 94, 95, 176 Wagner Hans 7, 176 Weisse Christian Hermann Węgrzecki Adam 39, 52, 169 Wiedebach Hartwig 93, 123, Wilpert Paul 101, 173 Windelband Wilhelm 7, 56, 57, 66, 69, 75, 82, 139, 142, 176 Wirth Johann Ulrich 161 Wolff Christian 10 Wyrzykowski Stanisław 70, Zeidler Kurt Walter 7, 114, 167, Zeller Eduard 67 Zocher Rudolf 80, 176 Żelazny Mirosław 11, 12, 13, 26, 27, 29, 31, 170, 173, 176 Andrzej J. Noras Understanding of the system in post-Kantian philosophy Summary Understanding of the system of philosophy constitutes one of the fundamental problems of post-Kantian philosophy, which has undoubtedly been influenced by German idealism. Hegel s phi- lospophy, which concludes this period, constitutes the peak of systemic thinking, and at the same time becomes a pretext for crtiticism of this way of thinking. This determines a peculiar po- sition of neo-Kantian philosophy, whereby, on the one hand, it defends the thesis that scientific philosophy must take the form of the system, on the other hand — its representatives are aware of the impossibility of maintaining the Hegelian understanding of the system. The present book is an attempt at demonstrating these efforts. Andrzej J. Noras Das Systemverständnis in der nachkantischen Philosophie Zusammenfassung Das Verständnis des Systems der Philosophie ist ein der grund- legenden Probleme der nachkantischen Philosophie, was zwei- fellos durch den deutschen Idealismus geprägt wurde. Die diese Periode krönende Philosophie Hegels bildet einen Höhepunkt des systemhaften Denkens, und zugleich einen Vorwand zur Kritik an dieser Denkweise. Dies bedeutet eine besondere Stellung der nachkantischen Philosophie. Einerseits verteidigt sie die These, daß die wissenschaftliche Philosophie die Form des Systems an- nehmen muß. Anderseits kommen ihre Vertretern zum Bewußtsei der Tatsache, daß das Hegels Systemverständnis nicht aufrecht- erhalten kann. Das Buch ist ein Versuch, diese Bemühungen zu präsentieren. Spis treści Wstęp . . . . . . . . . . . . . . . . . RoZDZIAł PIERWSZy Kanta rozumienie systemu . . . . . . . . . . RoZDZIAł DRUGI System filozofii w rozumieniu Hegla . . . . . . . RoZDZIAł TRZECI System otwarty w ujęciu Heinricha Rickerta . . . . RoZDZIAł CZWARTy Problem systemu w filozofii Cohena . . . . . . . RoZDZIAł PIąTy Bruno Bauch a Paul Natorp . . . . . . . . . . Zamiast zakończenia — próba rekapitulacji . . . . Literatura . . . . . . . . . . . . . . . . Indeks osobowy . . . . . . . . . . . . . . Summary . . . . . . . . . . . . . . . . . Zusammenfassung . . . . . . . . . . . . . . 5 9 37 65 93 121 151 165 177 181 182 Redaktor Małgorzata Pogłódek Projektant okładki Tomasz Kipka Redaktor techniczny Barbara Arenhövel Korektor Marzena Marczyk łamanie Grażyna Szewczyk Copyright © 2016 by Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego Wszelkie prawa zastrzeżone ISSN 0208-6336 ISBN 978-83-8012-926-9 (wersja drukowana) ISBN 978-83-8012-927-6 (wersja elektroniczna) Wydawca Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego ul. Bankowa 12B, 40-007 Katowice www.wydawnictwo.us.edu.pl e-mail: wydawus@us.edu.pl Wydanie I. Ark. druk. 11,5. Ark. wyd. 9,5. Papier offset. kl., III 90 g, Cena 20 zł (+ VAT) Druk i oprawa: „ToTEM.CoM.PL Sp. z o.o.” Sp.K. ul. Jacewska 89, 88-100 Inowrocław
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Rozumienie systemu w filozofii pokantowskiej
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: