Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00363 009850 11019586 na godz. na dobę w sumie
Rozwiedzeni w Kościele - ebook/pdf
Rozwiedzeni w Kościele - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 211
Wydawca: SELF-PUBLISHER Język publikacji: polski
ISBN: 978-8-3652-1015-9 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> religia i rozwój duchowy >> religia
Porównaj ceny (książka, ebook (-55%), audiobook).
Ze wstępu

Ile trzeba zaufania, powierzenia i oddania siebie na przyszłość, by pójść do ołtarza i tam obiecać komuś siebie. Małżeńskie więzy są mówiąc językiem współczesnego świata inwestycją w drugiego człowieka. Otrzymuje się łaskę, nie zawsze zasłużoną, z nadzieją na to, że oddanie siebie osobie kochanej sprawi, iż to, co niedojrzałe wydorośleje, że szpetne stanie się piękniejsze. I, choć nie zawsze jest to loteria, to jednak przyszł???ość pozostaje niewidoma....
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Rozwiedzeni w Koœciele 1 Ks. Jacek Zieliñski ROZWIEDZENI W KOŒCIELE ISTOTNE OBOWI¥ZKI MA£¯EÑSKIE W ŒWIADOMOŒCI CHRZEŒCIJAN ROZWIEDZIONYCH NA PRZYK£ADZIE WYBRANYCH PARAFII ARCHIDIECEZJI WARMIÑSKIEJ STUDIUM KANONISTYCZNO-SOCJOLOGICZNO-PASTORALNE Olsztyn 2008 3 Za zgod¹ Kurii Metropolitalnej Archidiecezji Warmiñskiej Olsztyn, dnia 20 marca 2007 l.dz. 399/07 Imprimatur Bp dr Jacek Jezierski Korekta Ewa Semenowicz Sk³ad, ³amanie i projekt ok³adki Bogdan Grochal © Copyright by Jacek Zieliñski © Copyright by Warmiñskie Wydawnictwo Diecezjalne ISBN 978-83-88348-74-7 Warmiñskie Wydawnictwo Diecezjalne ul. Kardyna³a Stefana Wyszyñskiego 11 10-457 Olsztyn Druk JUMAR-Reszel 4 PRZEDMOWA Ile¿ trzeba zaufania, powierzenia i oddania siebie na przysz³oœæ, by pójœæ do o³tarza i tam obiecaæ komuœ siebie. Ma³¿eñskie wiêzy s¹ – mówi¹c jêzykiem wspó³- czesnego œwiata – inwestycj¹ w drugiego cz³owieka. Otrzymuje siê ³askê, nie za- wsze zas³u¿on¹, z nadziej¹ na to, ¿e oddanie siebie osobie kochanej sprawi, i¿ to, co niedojrza³e – wydoroœleje, ¿e szpetne – stanie siê piêkniejsze. I, choæ nie zawsze jest to tylko loteria, to jednak przysz³oœæ pozostaje niewiadoma. Mo¿na m³odzieñ- cze ¿ycie spêdziæ we wzorcowej, kochaj¹cej siê rodzinie, ale przecie¿ te wzorce nie uchroni¹ naszego – innego ju¿ ma³¿eñstwa – od wymogu tworzenia od podstaw w³asnej, rodzinnej to¿samoœci. Z dzieciñstwa przejmujemy wiele wzorców, zarów- no dobrych, jak i z³ych, jednak¿e prawd¹ jest, i¿ bardzo ró¿nie one skutkuj¹. Na miarê w³asnych idea³ów, doœwiadczeñ, intelektualnych aspiracji i przemyœleñ – kszta³tujemy swoj¹ przysz³oœæ. Mo¿na wzrastaæ w ubogiej, lub nie spe³niaj¹cej swych zadañ, wrêcz patologicznej rodzinie, a jednak zbudowaæ szczêœliwe ma³- ¿eñstwo i nawi¹zaæ dobre relacje z bliskimi. Nie zawsze pierwsze wybory, tak bardzo rzutuj¹ce w swoich konsekwencjach na ca³oœæ ¿ycia, s¹ jednak zdroworoz- s¹dkowe i po³¹czone z g³êbsz¹ analiz¹ przysz³oœci. Czy nie ma jakiejœ ogólnej, gotowej recepty na szczêœcie ma³¿eñskie i rodzinne? Jest te¿ prawd¹, ¿e oprócz indywidualnej historii i jednostkowych doœwiadczeñ, ka¿dy z nas podlega procesom, na które nie ma ani œrodków zaradczych, ani nie zawsze jest siê w stanie je rozpoznaæ. Nie zawsze jesteœmy uodpornieni na s¹cz¹ce siê ze œrodków masowego przekazu wadliwe wzory ¿ycia. Stajemy siê coraz bardziej „dzieæmi globalizacji”, która coraz czêœciej jest postrzegana w kategoriach totalnego systemu przeobra¿eñ, nie tylko dotykaj¹cego sfery ekonomicznej, lecz tak¿e praw- nej, obyczajowej, a zw³aszcza – etycznej. Korporacje, kieruj¹ce siê wewnêtrzn¹ lo- gik¹ w³asnych regulaminów i rachunkiem zysków, wp³ywaj¹ nie tylko na p³ynnoœæ swojej dzia³alnoœci na terenie poszczególnych pañstw, ale te¿ czêsto ingeruj¹ w charakter norm prawnych w nich stanowionych oraz tworzenie pewnych mód czy swego rodzaju nowych trendów. Ujawniaj¹c¹ siê w ostatnich dziesiêcioleciach tendencj¹ jest pochwa³a tzw. singli – samotnie ¿yj¹cych i czêsto samotnie wycho- 5 wuj¹cych dzieci, bardzo wydajnych pracowników. Mo¿na zatem dostrzec genero- wane przez wspó³czesne rz¹dy oraz miêdzynarodowe instytucje tendencje do ze- wnêtrznego sterowania procesami zachodz¹cymi w ramach rodziny. Coraz czê- œciej cz³owiek postrzegany jest z perspektywy przynoszonych zysków. Takie po- stawy – niestety, ostatnio bardzo czêste – negatywnie skutkuj¹ w zakresie jakoœci ¿ycia, równie¿ na p³aszczyŸnie ¿ycia rodzinnego. Wielkie znaczenie dla rozwoju jednostki ludzkiej posiada stopieñ rozwoju demokracji w danym kraju, mo¿liwoœæ uczestniczenia w owocach prawdziwej de- mokracji, którymi s¹ troska o rodziny oraz w³aœciwe kszta³towanie gospodarki kszta³- tuj¹cej ¿ycie rodzinne. Tymczasem demokracja w zderzeniu z problemami globali- zacji, stopniowo zmierza w kierunku totalitaryzmu – orzekaj¹ twórcy nowych kie- runków buduj¹cy nowe kierunki rozwoju ¿ycia spo³ecznego. Niestabilnoœæ ¿ycia spo³ecznego, przelotnoœæ relacji miêdzyludzkich, przedmiotowe traktowanie wy- borców czy manipulacje spo³eczeñstwem, te i inne zjawiska skutecznie wp³ywaj¹ na kszta³t ma³¿eñstw. Sensowne wydaje siê byæ stwierdzenie, ¿e w dobie poindu- strialnego rozwoju œwiata nie ideologia, jak do tej pory bywa³o, lecz rywalizacja ekonomiczna sta³a siê zarzewiem konkurencyjnego wyœcigu pañstw. W poprzed- nich dziesiêcioleciach programowy i programowalny strach przed ideologicznym przeciwnikiem popycha³ spo³eczeñstwa do wytê¿onej pracy. Obecnie, proces ten te¿ opiera siê na forsowaniu perspektyw strachu o wydŸwiêku ekonomicznym oraz totalitaryzmie medialnym i pog³êbionym indywidualizmie. We wszystkie te prze- miany uwik³ana zosta³a rodzina. Obecna sytuacja ekonomiczna, spo³eczna i duszpasterska z pewnoœci¹ jest inna ani¿eli w latach poprzednich. Globalizuj¹ce mechanizmy spo³eczne, doœæ jawnie demonstrowane, opiewaj¹ wolnoœæ jednostki, ale tylko w zakresie stosownym do potrzeb procesów planowanych przez elity miêdzynarodowe. Dokonuj¹ce siê zmia- ny, jakby bez (lub poza) podmiotami podleg³ymi w³adzy, burz¹ dotychczasowe normy ¿ycia. Wytwarza siê g³êboka przepaœæ cywilizacyjna miêdzy pokoleniami. Ró¿nice kulturowe wywo³uj¹ wzajemne niezrozumienie i resentymenty, podzia³y oraz atomizacjê spo³eczeñstwa. W takim usytuowaniu, problemy osobowe, ma³- ¿eñskie, a tak¿e rodzinne nabieraj¹ coraz wiêkszego znaczenia. Ma³¿eñstwa i ro- dziny, wbrew oczekiwaniom, coraz mniej s¹ samodzielne czy trwa³e. Tradycyjnie oczekiwane przez nas skutki rozwoju spo³ecznego nie wi¹¿¹ siê ju¿ ze wzrostem jakoœci ¿ycia rodzinnego, ale wrêcz przeciwnie – z jej degradacj¹. Ma³¿eñska wspólnota ¿ycia ma charakter wspólnoty naturalnej, i jako taka, jest nieodzown¹ form¹ istnienia dwóch ró¿nych a jednoczeœnie dope³niaj¹cych siê struktur duchowo-cielesnych, jakimi s¹ kobieta i mê¿czyzna. Ten konieczno- œciowy i dope³niaj¹cy siê charakter zwi¹zku ma³¿eñskiego stanowi o jego nie- zmiennoœci, bêd¹c jednoczeœnie w ci¹gu wieków fundamentem sprawnego funk- cjonowania struktur spo³ecznych. Niestety, na skutek zaistnia³ej dyferencjacji, zarówno systemowej, jak i kulturowej, nastêpuje znacz¹cy zanik œwiadomoœci istot- 6 nej roli rodziny w tworzeniu sta³ych struktur spo³ecznych. Na instytucji ma³¿eñ- skiej skupiona jest uwaga nie tylko naukowców czy publicystów, polityków b¹dŸ dzia³aczy spo³ecznych, ale tak¿e wspólnot koœcielnych. ¯ywe zainteresowanie Ko- œcio³a katolickiego ma³¿eñstwem wynika, ze zrozumia³ych wzglêdów, nie tylko z pielêgnacji depozytu wiary, ale równie¿ z pragnienia przeciwdzia³ania nasilaj¹cym siê przyczynom i skutkom niszczenia ¿ycia ma³¿eñskiego. Na gruncie nauki tema- tyk¹ ma³¿eñsk¹ interesuj¹ siê takie dyscypliny, jak psychologia, socjologia, teolo- gia czy prawo. W odpowiedzi na zmieniaj¹ce siê warunki spo³eczne i skutki negatywnych zja- wisk ¿ycia ma³¿eñskiego i rodzinnego Koœció³ niejednokrotnie wypowiada³, i wy- powiada siê, o donios³oœci zadañ stoj¹cych przed ma³¿eñstwem oraz rodzin¹. Prze- jawem troski Koœcio³a o byt wspólnot ma³¿eñskich i rodzinnych s¹ liczne doku- menty Urzêdu Nauczycielskiego Koœcio³a1. Dope³nieniem tych¿e dokumentów jest og³oszony 25 stycznia 1983 roku Kodeks Prawa Kanonicznego2, którego nowoœci¹ jest ukszta³towanie norm prawnych w duchu duszpasterskim. Nowy Kodeks przy- czyni³ siê do opracowania wielu kwestii i problemów ma³¿eñskich, które dotykaj¹ kwestii przemian spo³ecznych oddzia³uj¹cych na instytucjê ma³¿eñstwa i rodziny3, bior¹cych równie¿ pod uwagê usytuowanie wiernych œwieckich w strukturze Ko- œcio³a, ich zadañ wyp³ywaj¹cych z ¿ycia ma³¿eñskiego oraz rodzicielskiego4. Wo- 1 Wœród licznych dokumentów odnosz¹cych siê do tych zagadnieñ nale¿y szczególnie wy- mieniæ: PAWE£ VI. Encyklika „Humanae vitae” (dalej: HV). Kraków 1968; SOBÓR WATY- KAÑSKI II. Konstytucje, dekrety, deklaracje. Tekst polski. Pallottinum 1967: Konstytucja dusz- pasterska o Koœciele w œwiecie wspó³czesnym „Gaudium et spes” (dalej: KDK), Deklaracja o wychowaniu chrzeœcijañskim „Gravissimum educationis” (dalej: DWCH); KONGREGACJA DO SPRAW WYCHOWANIA KATOLICKIEGO. Wytyczne wychowawcze w odniesieniu do ludzkiej mi³oœci (z 1.02.1983 r.). Wroc³aw 1994; JAN PAWE£ II. Adhortacja apostolska „Fa- miliaris consortio” (dalej: FC). Wroc³aw 1984; STOLICA APOSTOLSKA Karta Praw Rodzi- ny (dalej: KPR). „Chrzeœcijanin w œwiecie” 26:1994 nr 4 s. 57–65; KONGREGACJA NAUKI WIARY. „Donum vitae” Instrukcja o szacunku dla rodz¹cego siê ¿ycia ludzkiego i o godnoœci jego przekazywania (z 22.02.1987 r.). Watykan 1987; Katechizm Koœcio³a Katolickiego (dalej: KKK). Pallottinum 1994; JAN PAWE£ II. Encyklika „Evangelium vitae” (dalej: EV). Poznañ 1995. 2 CODEX JURIS CANONICI. Auctoritate Joannis Pauli pp. II promulgatus. Kodeks Prawa Kanonicznego (dalej: KPK). Przek³ad polski zatwierdzony przez Konferencjê Episkopatu. Pal- lottinum 1984. 3 L. DYCZEWSKI. Rodzina polska i kierunki jej przemian. Oœrodek Dokumentacji i Stu- diów Spo³ecznych. Warszawa 1981. 4 J. DYDUCH. Obowi¹zki i prawa wiernych œwieckich w prawodawstwie soborowym. Kra- ków 1985; J. LASKOWSKI. Mi³oœæ ma³¿eñska w encyklikach papieskich. „Chrzeœcijanin w œwiecie” 18:1986 nr 1 s. 97–101; H. STAWNIAK. Udzia³ ma³¿onków – rodziców w koœcielnej 7 bec zaistnia³ych przemian koniecznoœci¹ sta³o siê g³êbsze przedstawienie celów ma³¿eñstwa oraz obowi¹zków z nich wyp³ywaj¹cych5. We wspó³czesnej polskiej literaturze kanonistycznej zagadnieniem obowi¹zków ma³¿eñskich zainteresowa³o siê kilku specjalistów prawa kanonicznego, m.in., prof. Wojciech Góralski i prof. Ryszard Sztychmiler6. Wielu osobom rozwód wydaje siê byæ skutecznym sposobem na uwolnienie siê od problemów. Rozwód, w znaczeniu demograficznym, oznacza prawomocne roz- wi¹zanie lub uniewa¿nienie ma³¿eñstwa na drodze s¹dowej. Instytucja rozwodu w powojennym prawodawstwie zosta³a wprowadzona 1.01.1946 r. dekretem z 25.09.1945 r. (Prawo ma³¿eñskie [Dz.U. z 1945 r. nr 48, poz. 270.]) zmienione ustaw¹ z 27.06.1950 r. (Kodeks rodzinny [Dz.U. z 1950 r. nr 34, poz. 308.]) i ustaw¹ z 25.02.1964 r. (Kodeks rodzinny i opiekuñczy [Dz.U. z 1965 r. nr 9, poz. 59.]) ze zmianami z 19.02.1975 r. (Dz.U. nr 45, poz. 234.). Ustawa z 2.12.1958 r. zabrania³a zawierania œlubu koœcielnego przed zarejestrowaniem ma³¿eñstwa w urzêdzie sta- nu cywilnego. Pozycja instytucji ma³¿eñstwa w prawodawstwie polskim dozna³a istotnej zmiany w wyniku zawarcia umowy konkordatowej ze Stolic¹ Apostolsk¹ 28.07.1993 r., która wesz³a w ¿ycie 25.04.1998 r. (regulacje dotycz¹ce ma³¿eñstwa pos³udze uœwiêcania. „Studia Warmiñskie” 31:1994 s.133–148; R. SZTYCHMILER. Aspekty prawne rodzenia dzieci w rodzinie w œwietle dokumentów roboczych Soboru Watykañskiego II. „Studia Warmiñskie” 31:1994 s. 113–132. 5 R. SZTYCHMILER. Cele ma³¿eñstwa w prawodawstwie Koœcio³a od promulgacji Ko- deksu Prawa Kanonicznego z 1917 r. do 1960 r. „Studia Warmiñskie” 21:1984 s. 268–288; ten¿e. Problematyka celów ma³¿eñstwa w propozycjach zg³oszonych na Sobór Watykañski II. „Studia P³ockie” 12:1984 s. 35–85; ten¿e. Implikacje procesowe ujêcia celów ma³¿eñstwa w Kodeksie Prawa Kanonicznego z 1983 r. W: Przymierze ma³¿eñskie. Pr. zbior. pod red. W. Góralskiego i R. Sztychmilera. Lublin 1993 s. 92; ten¿e. Doktryna Soboru Watykañskiego II o celach ma³¿eñstwa i jej percepcja w Kodeksie Prawa Kanonicznego z roku 1983. Lublin 1993; ten¿e. Istotne obowi¹zki ma³¿eñskie. Warszawa 1997. 6 W. GÓRALSKI. Problem niewa¿noœci umowy ma³¿eñskiej z tytu³u niezdolnoœci do przyjê- cia i wype³nienia zobowi¹zañ ma³¿eñskich. W: Koœció³ i prawo. T. 4. Lublin 1985 s. 189–211; ten¿e. Koœcielne prawo ma³¿eñskie. P³ock 1987 s. 53–57; ten¿e. Niewa¿noœæ ma³¿eñstwa z tytu³u niezdolnoœci psychicznej do podjêcia istotnych obowi¹zków ma³¿eñskich. W: Koœció³ i prawo. pod red. J. Krukowskiego. T. 6. Lublin 1989 s. 69; ten¿e. „Ius Matrimoniale. Ze studiów nad koœcielnym prawem ma³¿eñskim”. T. 1. Lublin 1991 s. 63; ten¿e. Kanoniczna zgoda ma³¿eñska. Gdañsk 1991 s. 58–62; ten¿e. Niezdolnoœæ do podjêcia istotnych obowi¹zków ma³¿eñskich (kan. 1095, n.3 KPK i kan. 818, n.3 KKKoœæ.Wsch.). W: Przymierze ma³¿eñskie. Pr. zbior. pod red. W. Góralskiego i R. Sztychmilera. Lublin 1993 s. 31–32; R. SZTYCHMILER. Obowi¹zek prze- kazywania ¿ycia w rodzinie. „Chrzeœcijanin w œwiecie” 20:1988 nr 12 s. 8–19; ten¿e. Obowi¹zek ochrony ¿ycia poczêtego. „Chrzeœcijanin w œwiecie” 21:1989 nr 6 s. 34–44; ten¿e. Stabilnoœæ i rozwój norm dotycz¹cych wychowania dzieci w rodzinie w nauczaniu Koœcio³a przed Soborem Watykañskim II. „Ius Matrimoniale” T. 3. Lublin 1992 s. 17–49; ten¿e. Odpowiedzialnoœæ za przygotowanie do wype³niania obowi¹zków ma³¿eñskich i rodzinnych. „Studia Warmiñskie” 32:1995 s. 199–213; ten¿e. Istotne obowi¹zki ma³¿eñskie. Warszawa 1997. 8 zosta³y umieszczone w art. 10 ust. 1). Nowe sformu³owania prawne zosta³y wpro- wadzone ustaw¹ z 24. 07. 1998 r. o zmianie ustaw – Kodeks rodzinny i opiekuñczy, Kodeks postêpowania cywilnego, Prawo o aktach stanu cywilnego, ustawy o sto- sunku Pañstwa do Koœcio³a Katolickiego oraz niektórych innych ustaw. Statystyka wskazuje na tendencje rozwojowe zjawiska dezintegracji ma³¿eñ- stwa. Pewien obraz sytuacji demograficznej przedstawia Raport o sytuacji pol- skich rodzin Pe³nomocnika Rz¹du do Spraw Rodziny, Warszawa 1998. W skali kraju w latach 1989–96 liczba rozwodów wynios³a 292,4 tys. Badania wykorzystane w niniejszej pracy przeprowadzone zosta³y w roku 1997 na terenie Archidiecezji Warmiñskiej wœród rozwiedzionych na grupie 430 osób. Wykazuj¹ one œwiadomoœæ istotnych obowi¹zków ma³¿eñskich wœród chrzeœcijan rozwiedzionych. Podejmowane do tej pory badania w tym zakresie nie obejmowa- ³y wskazanej grupy osób. Ponad 86 badanych, to osoby wierz¹ce i praktykuj¹ce. Do znajomoœci Dekalogu przyznaje siê ponad 93 respondentów, ale tylko 77 badanych akceptuje go w pe³ni, dalsze 22 uznaje tylko niektóre przykazania. Dawne województwo olsztyñskie oraz obecne, warmiñsko-mazurskie, nale¿y zaliczyæ do obszarów o œrednim wskaŸniku rozwodów. Jednak¿e, skutkuj¹ce ubocz- nie, wysokie bezrobocie, brak specyfiki kulturowej badanego obszaru oraz skutki likwidacji PGR-ów wraz z podanymi przez respondentów czynnikami: brakiem porozumienia miêdzy ma³¿onkami, oddzia³ywaniem œrodków masowego przeka- zu, rozluŸnieniem norm religijnych i moralnych – powoduje wzrost zagro¿enia rozbiciem wspólnot ma³¿eñskich. Województwo olsztyñskie w roku 1995 liczy³o 761,5 tys. osób, a 31.12.1997 r., czyli w momencie wprowadzenia zmian admini- stracyjnych – 1460432. Na przestrzeni lat zmienia siê liczba rozwi¹zanych ma³¿eñstw: 1975 – 688; 1994 – 722; 1997–964. Najwiêcej rozwodz¹cych siê ma³- ¿eñstw wystêpuje wœród osób zawieraj¹cych je w wieku m³odym – tj. miêdzy 20 –24 rokiem ¿ycia, posiadaj¹cych jedno dziecko (35,6 ). A¿ 24,2 rozwodz¹cych siê to ma³¿eñstwa o sta¿u 5–9 lat. Sygnalizowane przyczyny rozk³adu po¿ycia ma³- ¿eñstwa w roku 1994 by³y nastêpuj¹ce: nadu¿ywanie alkoholu – 29,9 , niedocho- wanie wiernoœci ma³¿eñskiej – 27,3 , niezgodnoœæ charakteru – 24,5 . Staraj¹c siê zg³êbiæ podjêt¹ problematykê, mo¿na pokusiæ siê o wskazanie zasadniczych wytycznych, które pozwoli³yby uzdrowiæ przynajmniej niektóre ma³- ¿eñstwa. Nale¿a³oby te¿ pog³êbiæ niektóre zagadnienia z zakresu teologii ma³¿eñ- stwa zawarte w nauczaniu Episkopatu Polski oraz bardziej je spopularyzowaæ, gdy¿ jak wskazywa³ Jan Pawe³ II w Evangelii nuntiandi w numerze 29 „ewangelizacja nie bêdzie pe³na bez brania pod uwagê wzajemnego odniesienia, jakie ustawicznie zachodzi pomiêdzy Ewangeli¹, a konkretnym, osobistym i spo³ecznym ¿yciem cz³o- wieka. Dlatego ewangelizacja poci¹ga za sob¹ potrzebê przepowiadania jasnego, dostosowanego do ró¿nych warunków ¿ycia, praw i obowi¹zków ka¿dej osoby ludz- kiej, do ¿ycia rodzinnego, bez którego nie ma rozwoju jednostek”. Do szczególnie 9 wa¿nych zagadnieñ nale¿¹: wzmocnienie dzia³añ przybli¿aj¹cych wiernym zwi¹- zek mi³oœci ludzkiej z mi³oœci¹ Chrystusa do Koœcio³a, przedstawienie wartoœci dziewictwa i czystoœci oraz ich spo³eczna rehabilitacja, budowanie osobowych wiêzi z Chrystusem, wzmocnienie œwiadomoœci rodziny jako „domowego Koœcio³a” oraz apostolstwo wewn¹trzrodzinne i œrodowiskowe. Wskazane sfery dzia³añ Koœcio³a domagaj¹ siê systematycznego dokszta³cania kap³anów, seminarzystów oraz œwieckich. Winna nast¹piæ reorganizacja struktur parafialnych, szczególnie w du¿ych miastach, by w nich mog³y znaleŸæ warunki rozwoju ma³e grupy ludzi, pozwalaj¹ce wyrwaæ wiernych z anonimowoœci parafii. Wydaje siê, ¿e spraw¹ wielkiej rangi jest te¿ po³¹czenie wysi³ków i podjêcie wspó³- pracy pomiêdzy instytucjami samorz¹dowymi oraz koœcielnymi odpowiedzialny- mi za prawid³owe funkcjonowanie rodzin. Organizacje samorz¹dowe winny zadbaæ o organizowanie imprez kulturalnych jednocz¹cych rodzinê, s³u¿¹cych wspólnemu przebywaniu ma³¿onków oraz dzieci. Spraw¹ nagl¹c¹ jest te¿ poprawa koordynacji i planowania dzia³añ struktur odpowiedzialnych za duszpasterstwo skie- rowane ku ma³¿eñstwom oraz rodzinom. Istotn¹ rolê spe³niæ mog¹ w tym wypadku zró¿nicowane w formach dzia³alnoœci grupy i wspólnoty dzieciêce czy m³odzie¿owe. Powinny one wypracowywaæ postawy wzmacniaj¹ce normy, uczyæ odpowiedzialno- œci i wstrzemiêŸliwoœci. Wielkie znaczenie mo¿e mieæ w tym wzglêdzie rozwój ru- chu harcerskiego, a tak¿e anga¿owanie dzieci i m³odzie¿y w dzia³ania sportowe. W ramach duszpasterskiej odpowiedzialnoœci Koœcio³a nale¿y postulowaæ wy- d³u¿enie okresu przygotowania do ma³¿eñstwa. Nagl¹c¹ potrzeb¹ jest opracowanie atrakcyjnych w formie katechez, dotycz¹cych ma³¿eñstwa i rodziny, odpowiadaj¹- cych nowym warunkom ¿ycia spo³ecznego. Nale¿y do³o¿yæ szczególnych wysi³- ków, by pouczaæ wiernych o zadaniach katechezy rodzinnej, a tak¿e wzmocniæ kontakt pomiêdzy katechetami oraz rodzicami dzieci. Wychowywanie dzieci i m³o- dzie¿y nie przyniesie oczekiwanego po¿ytku, jeœli w ramach struktur parafialnych nie podejmie siê formacji wiernych poprzez katechezê doros³ych oraz ukierunko- wanie rekolekcji parafialnych na ¿ycie ma³¿eñskie. Uzasadnieniem takiego postu- latu jest niska spo³eczna znajomoœæ i akceptacja obowi¹zków ma³¿eñskich wœród wiernych Koœcio³a. Wzmocnieniem oddzia³ywania Koœcio³a z pewnoœci¹ bêdzie upowszechnienie literatury z zakresu teologii rodziny czy innych dziedzin wiedzy o ¿yciu ma³¿eñsko-rodzinnym. Wa¿n¹ rolê mo¿e spe³niæ systematyczna lektura Pi- sma œw., ukazuj¹ca podstawy ¿ycia religijnego oraz ubogacenie liturgii rodzinnej. W pracy parafialnej i kancelaryjnej proboszczowie winni niezwykle starannie we- ryfikowaæ postawy narzeczonych odnosz¹ce siê do obowi¹zków ma³¿eñskich. Poniewa¿ na terenie Archidiecezji Warmiñskiej spoœród ruchów rodzinnych dzia³a jedynie Ruch Domowego Koœcio³a, nale¿y zadbaæ o rozwój i aktywizacjê innych form duszpasterstwa rodzin. Nale¿y przy tym braæ pod uwagê ró¿ne potrze- by duchowe wiernych oraz rozwój œwiadomoœci wartoœci, dotycz¹cych ¿ycia ma³- ¿eñskiego. 10 Nale¿y podkreœliæ z naciskiem, ¿e Koœció³ nie potêpia i nie odtr¹ca osób roz- wiedzionych. Je¿eli istnieje takie poczucie, to jest ono wytworem bardziej samych rozwiedzionych, którzy nie znajduj¹ mo¿e wystarczaj¹cego zainteresowania w wieloœci funkcji duszpasterskich kap³anów pracuj¹cych na terenie poszczególnych parafii. W zakresie oddzia³ywañ duszpasterskich w stosunku do osób rozwiedzio- nych, s³usznym wydaje siê podtrzymanie stanowiska Jana Paw³a II wskazuj¹cego na koniecznoœæ umiejscowienia troski pasterskiej, w odniesieniu do rozwiedzio- nych, w zwyk³ym duszpasterstwie. Powy¿sze wymaganie dotyczy tak¿e pos³ugi sakramentalnej i pozasakramentalnej w stopniu stosownym do status quo osób w trudnych sytuacjach ma³¿eñskich. Rozwiedzeni i ma³¿onkowie w trudnych sytu- acjach powinni w pe³ni korzystaæ z dobrodziejstw katechezy doros³ych, z poradnic- twa rodzinnego i prawnego. Struktury koœcielne powinny dopracowaæ koncepcjê systematycznej pracy duszpasterskiej, by nie by³o to dzia³anie ratuj¹ce kolejne zagro¿enia rodziny, lecz d³ugofalowa i przejrzysta formacja. Natomiast w trakcie ewentualnego procesu o stwierdzenie niewa¿noœci ma³¿eñstwa strony winni mieæ zapewnion¹ stosown¹ pomoc psychologiczno-prawn¹. Celem niniejszej publikacji jest przedstawienie percepcji koœcielnego naucza- nia o obowi¹zkach ma³¿eñskich, a wiêc œwiadomoœci istotnych obowi¹zków ma³¿eñskich u osób rozwiedzionych mieszkaj¹cych na terenie Archidiecezji War- miñskiej7. Terminem „œwiadomoœæ” okreœla siê powi¹zane ze sob¹ doœæ czêsto takie elementy jak: wiedza, pojêcia i przekonania oraz wyobra¿enia, pogl¹dy i uczu- cia. Na pojêcie œwiadomoœci sk³ada siê wiêc zarówno poznanie rzeczywistoœci, jej zrozumienie, jak i akceptacja. Jest to zatem psychiczna umiejêtnoœæ obiektywnego odzwierciedlenia stanu rzeczy – uwarunkowana czynnikami subiektywnymi i obiek- tywnymi8. Zadaniem podjêtych badañ jest przedstawienie i takie przeanalizowanie œwiadomoœci rozwiedzionych, by móc okreœliæ dzia³ania konieczne do zachowania integralnej nauki Koœcio³a dotycz¹cej ¿ycia ma³¿eñskiego. Rozprawa, bêd¹c prac¹ z zakresu prawa kanonicznego, odwo³uje siê do norm prawa kanonicznego, dokumentów i wypowiedzi Koœcio³a odnosz¹cych siê do za- gadnieñ ¿ycia rodzinnego. Jednak odpowiednio zakreœlony cel domaga siê nie tyl- ko wyk³adni norm dotycz¹cych istotnych obowi¹zków ma³¿eñskich, ale te¿ ich 7 Jest to jedna z prac badawczych podjêtych przez zespó³ kanonistów pod kierunkiem prof. R. Sztychmilera, pocz¹tkowo w Wy¿szej Szkole Pedagogicznej w Olsztynie i w Warmiñskim Instytucie Teologicznym w Olsztynie, a obecnie – kontynuowanych na Uniwersytecie Warmiñ- sko-Mazurskim w Olsztynie. Badaniu poddanych zosta³o kilka grup spo³ecznych na terenie Archidiecezji Warmiñskiej. 8 R. SZTYCHMILER. Istotne obowi¹zki s. 34; J. MARIAÑSKI. Wprowadzenie do socjolo- gii moralnoœci. Lublin 1989 s. 52–53. 11 konfrontacji z opiniami osób rozwiedzionych. U¿ycie narzêdzia badawczego, ja- kim jest kwestionariusz ankiety socjologicznej9, spowodowa³o, ¿e zasadniczym Ÿród³em badawczym niniejszej rozprawy s¹ pisemne odpowiedzi na 34 pytania zawarte w ankiecie, uzyskane od 430 rozwiedzionych osób. Odpowiedzi te po- zwol¹ na opracowanie wniosków duszpasterskich, odnosz¹cych siê do osób roz- wiedzionych10. Podjêtemu zadaniu przyœwieca³o pragnienie uzyskania odpowiedzi na dwa g³ów- ne pytania: „Czy i na ile osoby rozwiedzione znaj¹ i akceptuj¹ ukazywane przez Koœció³ istotne obowi¹zki ma³¿eñskie” oraz „Jakie nale¿y podj¹æ dzia³ania pog³ê- biaj¹ce znajomoœæ i akceptacjê tych¿e obowi¹zków”? U¿ycie narzêdzi socjologicz- nych do badañ kanonistycznych by³o podyktowane koniecznoœci¹ liczenia siê z t³em spo³ecznym funkcjonowania prawa kanonicznego. Program badañ obejmo- wa³ wiele ró¿nych grup spo³ecznych, m.in.: m³odzie¿ na ró¿nych poziomach nauczania, ze szczególnym uwzglêdnieniem m³odzie¿y licealnej, ma³¿onków, ro- dziców oraz osoby rozwiedzione. Do tej pory nie podjêto badañ tak licznej grupy rozwiedzionych z ró¿nych œrodowisk i z ró¿nej wielkoœci oœrodków. Niniejsza pra- ca ma przynajmniej czêœciowo uzupe³niæ tê lukê. Ogólny ogl¹d ¿ycia ma³¿eñskie- go pozwoli³ na sformu³owanie kilku hipotez roboczych: 1) œwiadomoœæ tylko czêœci osób rozwiedzionych identyfikuje siê z nauk¹ Ko- œcio³a dotycz¹c¹ obowi¹zków ma³¿eñskich; nale¿y zbadaæ jaka to jest czêœæ i jak jest zró¿nicowana; 2) œwiadomoœæ obowi¹zków ma³¿eñskich jest wy¿sza u kobiet ni¿ u mê¿czyzn; 3) ma³¿onkowie rozwiedzeni ¿yj¹cy samotnie znaj¹ lepiej i czêœciej akceptuj¹ obowi¹zki ma³¿eñskie, ani¿eli ma³¿onkowie rozwiedzeni ¿yj¹cy w kolejnym zwi¹zku ma³¿eñskim; 4) ma³¿onkowie ¿yj¹cy w powtórnych ma³¿eñstwach sakramentalnych wyka- zuj¹ wiêksz¹ œwiadomoœæ obowi¹zków ma³¿eñskich, ni¿ osoby ¿yj¹ce w zwi¹z- kach niewa¿nych kanonicznie; 9 Autorami kwestionariusza s¹ prof. R. Sztychmiler i prof. J. Mariañski. 10 Wczeœniej, w ramach wspomnianego programu, przeprowadzono podobne badania: M. TUNKIEWICZ. Istotne obowi¹zki ma³¿eñskie w œwiadomoœci m³odzie¿y na przyk³adzie wybranych klas maturalnych Archidiecezji Warmiñskiej. Warszawa 1997 (mps, Bibl. ATK); S. SZULGACZ. Alkoholizm a istotne obowi¹zki ma³¿eñskie. Olsztyn 1996 (mps, Arch. WIT); H. WOLANO-NOJMAN. Obowi¹zek troski o jednoœæ ma³¿eñstwa. Olsztyn 1997 (mps, Arch. WIT); B. SOCHACKI. Istotne obowi¹zki ma³¿eñskie w œwiadomoœci ma³¿onków–rodziców m³odzie¿y bierzmowanej – na przyk³adzie parafii œw. Wojciecha w Elbl¹gu. Olsztyn 1997 (mps, Arch. WIT); G. PIATCZYC. Istotne obowi¹zki ma³¿eñskie w œwiadomoœci ma³¿onków rozwie- dzionych na przyk³adzie wybranych parafii w Gi¿ycku. Olsztyn 1997 (mps, Arch. WIT); K. NALEWAJ. U³omnoœci fizyczne a istotne obowi¹zki ma³¿eñskie. Olsztyn 1996 (mps, Arch. WIT); J. BELSKA. Jednoœæ ma³¿eñstwa w œwietle nauczania Jana Paw³a II. Olsztyn 1991 (mps, Arch. WIT). 12 5) osoby rozwiedzione mieszkaj¹ce w œrodowiskach wiejskich i mniejszych miej- skich maj¹ wy¿sz¹ œwiadomoœæ obowi¹zków ma³¿eñskich, ani¿eli rozwiedzeni mieszkaj¹cy w wiêkszych oœrodkach miejskich. Do analizy materia³u badawczego i weryfikacji postawionych hipotez zastoso- wane zosta³y metody analizy statystycznej, które dziêki odpowiednim testom (test c2) pozwoli³y ze stosunkowo ma³ym b³êdem (p 0,10) stwierdziæ, czy istnieje istot- na zale¿noœæ pogl¹dów osób rozwiedzionych od pewnych cech charakteryzuj¹cych te osoby. Publikacja niniejsza nale¿y wiêc do prac socjologiczno-kanonistyczno-pasto- ralnych, dotycz¹cych istotnych obowi¹zków ma³¿eñskich11. W oparciu o dostêpne narzêdzia socjologiczne wskazano konieczne œrodki pastoralne, zmierzaj¹ce ku od- nowie ¿ycia ma³¿eñskiego. Nale¿y bowiem skwapliwie zainteresowaæ siê niedol¹ osób rozwiedzionych i, przy zainteresowaniu siê losem wiernych, wypracowaæ sto- sowne metody pomocy tym osobom. Problematyka pracy zosta³a zawarta w czte- rech rozdzia³ach. W rozdziale I przedstawiono nauczanie Koœcio³a dotycz¹ce istotnych obowi¹z- ków ma³¿eñskich. Podano jego Ÿród³a oraz omówiono poszczególne obowi¹zki, wykorzystuj¹c, oprócz dokumentów Urzêdu Nauczycielskiego Koœcio³a, opraco- wania kanonistyczne i teologiczne. Rozdzia³ II ukierunkowano na ukazanie krótkiej historii i stanu obecnego Ar- chidiecezji Warmiñskiej oraz przedstawienia wspó³czesnego ¿ycia rodzinnego i sytuacji osób rozwiedzionych ¿yj¹cych na jej terenie. Przedstawiono etapy prowa- dzonych badañ, omówiono badan¹ grupê rozwiedzionych oraz przedstawiono ich stosunek do takich wartoœci chrzeœcijañskich jak: Bóg, ma³¿eñstwo i rodzina. Rozdzia³ III, zawiera szczegó³ow¹ analizê zebranego materia³u empirycznego, dotycz¹cego œwiadomoœci osób rozwiedzionych co do istotnych obowi¹zków ma³¿eñskich. W analizie socjologicznej uwzglêdniono nastêpuj¹ce zmienne nieza- le¿ne, charakteryzuj¹ce badan¹ zbiorowoœæ: p³eæ, typ aktualnego zwi¹zku oraz miej- sce zamieszkania. Rozdzia³ IV przedstawia wnioski duszpastersko-kanonistyczne, na które sk³a- daj¹ siê: ogólna ocena œwiadomoœci osób rozwiedzionych, sugestie dotycz¹ce w³aœciwego przygotowania do ma³¿eñstwa, zasady pomocy duszpasterskiej ma³- ¿onkom oraz konkretne dzia³ania na rzecz osób ju¿ rozwiedzionych. Niniejsze opracowanie, dotycz¹ce œwiadomoœci istotnych obowi¹zków ma³¿eñ- skich wœród osób rozwiedzionych, to skromny przyczynek do zrozumienia proble- mów ma³¿eñskich wielu polskich rodzin. Nie jest mo¿liwe budowanie szczêœliwego 11 W czêœci kanonistycznej rozprawy u¿yto zatem metody egzegetyczno-prawnej, natomiast w drugiej, socjologicznej czêœci, metody socjologiczno-prawnej. 13 ¿ycia spo³ecznego bez uporz¹dkowania codziennoœci i wzmocnienia jednoœci. Oby niniejsza publikacja przyczyni³a siê do zrozumienia oraz udoskonalenia ¿ycia ko- lejnych pokoleñ ma³¿onków. By mniej by³o bylejakoœci podejmowanych decyzji, by mniej by³o wzajemnych krzywd. By w³adza pañstwowa zrozumia³a w³aœciwe jej zadania i obowi¹zki wobec spo³eczeñstwa. By dzia³ano profilaktycznie, a nie rozdzierano faryzejsko szat w fa³szywym przekonaniu, ¿e zrobi³o siê wszystko, co nale¿a³o. Z natury rzeczy opracowanie nie wyczerpuje propozycji ubogacaj¹cych œwiadomoœæ narzeczonych, ma³¿onków i osób rozwiedzionych dotycz¹cych istot- nych obowi¹zków ma³¿eñskich. Nadto nale¿y dopowiedzieæ, ¿e praca powsta³a prawie szeœæ lat temu, a wskazywane tendencje destrukcji ma³¿eñstw nadal maj¹ charakter rozwojowy. Pomimo tego, mo¿na przypuszczaæ, ¿e wnioski p³yn¹ce z przeprowadzonych badañ maj¹ swoj¹ wartoœæ i nale¿y je dobrze przeanalizowaæ. Wydaje siê s³usznym pragnienie, by podjêta praca by³a w przysz³oœci kontynuowa- na, poniewa¿ tylko g³êboka analiza pozwoli dok³adniej okreœliæ i oceniæ autentycz- ne potrzeby oraz postawy rozwiedzionych, wykazaæ Ÿród³a kryzysów i wskazaæ formy dzia³añ, które nale¿y podj¹æ na terenie Archidiecezji Warmiñskiej dla rato- wania ma³¿eñstw i rodzin. 14 Spis treœci Przedmowa ............................................................................................................ 5 Rozdzia³ I ISTOTNE OBOWI¥ZKI MA£¯EÑSKIE W UJÊCIU KANONISTYCZNYM 15 Rozdzia³ II CHARAKTERYSTYKA BADANEJ ZBIOROWOŒCI ..................................... 47 Rozdzia³ III ANALIZA WYPOWIEDZI OSÓB ROZWIEDZIONYCH NA TEMAT OBOWI¥ZKÓW MA£¯EÑSKICH ................................................................... 85 Rozdzia³ IV WNIOSKI DUSZPASTERSKO-KANONISTYCZNE .................................... 139 ZAKOÑCZENIE .............................................................................................. 185 WYKAZ TABEL .............................................................................................. 191 BIBLIOGRAFIA .............................................................................................. 193 211
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Rozwiedzeni w Kościele
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: