Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00530 008272 13452026 na godz. na dobę w sumie
Rozwój zrównoważony obszarów wiejskich na globalnym Południu - ebook/pdf
Rozwój zrównoważony obszarów wiejskich na globalnym Południu - ebook/pdf
Autor: Liczba stron:
Wydawca: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-235-2401-4 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> naukowe i akademickie >> geologia i geografia
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

W monografii przedstawiono koncepcję zrównoważonego rozwoju oraz relacji między nim a rozwojem gospodarczym, polityką, kulturą, dziedzictwem kulturowym i zarządzaniem zasobami oraz omówiono strategie jej wdrażania w rozwijających się krajach Ameryki Łacińskiej. Autorka opisuje programy modernizacji rolnictwa, zmiany funkcjonalne zachodzące na wsi i problemy wynikające z wprowadzania na wieś nowych, nierolniczych funkcji. Zwraca przy tym uwagę na czynniki oraz uwarunkowania społeczne, ekonomiczne i środowiskowe utrudniające zrównoważone gospodarowanie zasobami wsi.

W pierwszej części monografii dokonano przeglądu problemów charakterystycznych dla krajów tego kontynentu, występujących: w Peru, Meksyku, Boliwii, Wenezueli, Kolumbii, Urugwaju, Kostaryce, Argentynie, Brazylii, Ekwadorze, Paragwaju i Chile. W części drugiej, empirycznej, poddano analizie dane z trzyletnich badań, prowadzonych w trzech dystryktach peruwiańskiego regionu Sierra: we Frias, Viques i Surco.

Książka skierowana jest przede wszystkim do środowisk akademickich, a także jako podręcznik dla studentów i wykładowców takich kierunków, jak geografia, ekonomia, socjologia, antropologia, politologia i historia, na których prowadzone są wykłady poświęcone kwestiom niedorozwoju i ubóstwa oraz dróg i koncepcji wychodzenia z tej sytuacji, uwzględniających możliwości operacjonalizacji zasad zrównoważonego rozwoju. Z pewnością będzie to także interesująca lektura dla przedstawicieli agencji rządowych i organizacji pozarządowych, zaangażowanych w przygotowywanie strategii oraz tworzenie programów rozwojowych.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

70 Rozwój zrównowa¿ony obszarów wiejskich na globalnym Po‡udniu... Ros´nie presja na rza˛dy poszczego´lnych pan´stw, by umoz˙liwiły udział w dyskusji o prawie do ziemi samym zainteresowanym. Poprzez protesty lub negocjacje społecznos´ci lokalne zaczynaja˛ wymuszac´ od władz dopuszczenie ich do głosu w kwestii gospoda- rowania zasobami (przykład kopalni Conga w Peru). Partycypacja społeczna w podejmowaniu decyzji o rozwoju lokalnym staje sie˛ dowodem na legitymizacje˛ społeczna˛ poczynan´ władz. Jak pisze Mauro, „obywatele powinni aktywnie uczestniczyc´ i walczyc´ o swoje prawa do decyzji, kto´re dotycza˛ ich obszaru wiejskiego. Nowa instytucjonalnos´c´ rolna powinna wynikac´ z interakcji pan´stwo – społeczen´stwo. Polityki powinny zapobiegac´ zjawisku grodzenia posiadłos´ci rolnych (wre˛cz je wyprzedzac´) za pomoca˛ s´rodko´w zapobiegawczych, takich jak zagwarantowanie dekretami pan´stwo- wymi dawno przyznanych granic własnos´ci i eksternalizacji ziemi, uznawac´ i egzekwowac´ podatki progresywne od sprzedanych płodo´w rolnych, powaz˙nie i z respektem podchodzic´ do kwestii prawa do ziemi przez wszystkich mieszkan´co´w wsi, by ograniczyc´ procesy niekontrolowanego rozszerzania sie˛ zasie˛gu rolnictwa lub zmian w uz˙ytkowaniu ziemi” [ibidem: 1]. 3.3. Nowa wiejskoœæ (nueva ruralidad) Jedna˛ z bardziej interesuja˛cych koncepcji teoretyczno-metodologicz- nych, kto´re pojawiły sie˛ w kon´cu XX wieku, staraja˛c sie˛ wyjas´nic´ przyczyny i konsekwencje zmian w procesach rozwoju i wyzwan´, stoja˛cych przed wsia˛ na globalnym rynku, jest idea o nowej wiej- skos´ci (nueva ruralidad). Korzenie tej koncepcji sie˛gaja˛ lat 90. XX wieku, kiedy to w pracach z zakresu socjologii pojawiły sie˛ postulaty zmiany paradygmatu badan´ nad wsia˛ i rolnictwem w krajach rozwijaja˛cych sie˛. Z punktu widzenia badan´ nad Ameryka˛ Łacin´ska˛, wskazuje sie˛ na nowe zjawiska w przestrzeni wiejsko-rolnej w tym regionie, badaja˛c role˛ tych przeobraz˙en´ i nowych podejs´c´ do przestrzeni produkcyjnej na wsi pod ka˛tem rozwoju lokalnego oraz wzrostu dochodo´w ludnos´ci wsi. Ws´ro´d nowych cech przestrzeni wiejsko-produkcyjnej wymienia sie˛: łan´cuchy produkcyjne „miejsko- -wiejskie” (przenoszenie niekto´rych fragmento´w procesu produkcji 3. Dyskusja o rozwoju zrównowa¿onym w Ameryce £aciæskiej 71 z miasta na wies´ lub rozwo´j usług, w kto´rych zaangaz˙owane sa˛ zaro´wno podmioty wiejskie, jak i miejskie); wzrost zatrudnienia na wsi w działach produkcji i usług innych niz˙ rolnictwo; dostarczanie usług pros´rodowiskowych; wzrost zainteresowania otrzymaniem certyfikato´w produkcji ekologicznej lub tak zwanych „zielonych znako´w”; wzrost roli wsi jako os´rodko´w usługowych o zro´z˙nicowanej ofercie; znaczny wzrost aktywnos´ci społecznos´ci lokalnych i organi- zacji społecznych w podejmowaniu decyzji na poziomie lokalnym; wzrost zainteresowania dziedzictwem kulturowym i przyrodniczym jako elementem kształtuja˛cym toz˙samos´c´ lokalna˛ [Rojas Lo´pez 2008]. Zmiany w strukturze produkcji tereno´w wiejskich oraz modernizacja (techniczna i społeczna) wsi nie sa˛ zjawiskiem tylko ostatnich lat, lecz były wspierane od połowy lat 50. XX wieku wraz z wprowadzaniem w z˙ycie programo´w i plano´w rozwoju regionalnego w ro´z˙nych rejonach s´wiata. Jednak czasy wspo´łczesne wymagaja˛ od rolniko´w i – generalnie – producento´w z˙ywnos´ci na terenach wiejskich znacznie wie˛kszej aktywnos´ci na rynku, by wła˛czyc´ sie˛ w globalny rynek produkto´w rolnych i z˙ywnos´ci. Szczego´lna˛ role˛ we wspieraniu tych da˛z˙en´ odgrywa kapitał ludzki i kapitał społeczny wsi. Nie zawsze sa˛ one na tyle rozwinie˛te, by rolnicy mogli swobodnie wła˛czyc´ sie˛ do globalnego rynku produkto´w. Waz˙ny udział w tym, by tak sie˛ stało, maja˛ lokalne organizacje społeczne (a gło´wnie ich liderzy) oraz organizacje pozarza˛dowe. Koniecznos´c´ wła˛czenia kwestii produkcji rolnej do strategii rozwoju zro´wnowaz˙onego gospodarki wymusiła na badaczach pewien zwrot w postrzeganiu zmian zachodza˛cych na terenach wiejskich i powia˛zania zagadnien´ dotycza˛cych przeobraz˙en´ społeczno-gospodarczych z ich przyrodni- czymi skutkami. Dała tez˙ podstawy do powstania jednego z obecnie gło´wnych nurto´w w dyskusji o rozwoju wsi, a mianowicie ortodok- syjnej ekonomii s´rodowiskowej oraz całej serii propozycji dotycza˛- cych rozwoju regionalnego, kto´re implikuja˛ zarza˛dzanie usługami s´rodowiskowymi i doła˛czenie kapitału społecznego do działan´ pro- ekologicznych na szczeblu lokalnym. Wła˛czenie koncepcji kapitału społecznego do analizy zmian na terenach wiejskich wynika z charak- teru tej koncepcji. Analiza kapitału społecznego pozwala bowiem m.in. na okres´lenie potencjału produkcyjnego społecznos´ci wiejskiej, 72 Rozwój zrównowa¿ony obszarów wiejskich na globalnym Po‡udniu... a takz˙e stopnia organizacji społecznej, wynikaja˛cego m.in. z oceny relacji zaufania, wzajemnos´ci, solidarnos´ci i wspo´łpracy, tak istot- nych we wszelkiego typu działaniach w ramach wspo´lnot [Rosas- -Ban˜os 2013]. Kapitał społeczny jest ortodoksyjna˛konstrukcja˛teore- tyczna˛, wprowadzona˛ do analiz społecznych przez Jamesa Colemana i Roberta Putmana, kto´rzy – opieraja˛c sie˛ na koncepcji kapitału w ekonomii neoklasycznej – przenosza˛jej załoz˙enia na grunt społecz- ny, podkres´laja˛c role˛ spre˛z˙enia zwrotnego w budowaniu cech wspie- raja˛cych rozwo´j. Kapitał społeczny jest wykorzystywany w analizach potencjału miejsca produkcyjnego jako uzupełnienie oceny kapitału ludzkiego, kto´re razem pokazuja˛ moz˙liwos´ci rozwoju danego regionu. Socjologiczna wizja wiejskos´ci, kto´ra ma korzenie europejskie, a jej dynamiczny rozwo´j zwia˛zany był z analizami socjologo´w amery- kan´skich, z jednej strony – podkres´la bezpos´rednie relacje mie˛dzy tym co wiejskie i rolnicze, a z drugiej – osadza je w konteks´cie proceso´w industrializacji. Zmieniaja˛c wymagania, kto´re w Ameryce Łacin´skiej sektor przemysłowy stwarzał dla sektora wiejsko-rolni- czego, i podkres´laja˛c uwarunkowania globalizacji w sferze gospodar- czej, nalez˙y przyznac´, z˙e włas´nie te dwa czynniki w najwie˛kszym stopniu przyczyniły sie˛ do zmiany struktury produkcyjnej i bazy materialnej sektora wiejskiego w cia˛gu ostatnich trzech dekad [ibidem]. Nueva ruralidad proponuje analize˛ relacji mie˛dzy wymie- nionymi czynnikami zmian oraz ich skutkami dla organizacji prze- strzeni. Ws´ro´d zagadnien´, kto´re najcze˛s´ciej sa˛poruszane w badaniach wspo´łczesnych przemian wsi na globalnym Południu, wymienic´ moz˙na: społeczno-ekonomiczne skutki emigracji z tereno´w wiej- skich; ubo´stwo; strategie produkcyjne; zro´z˙nicowanie strategii umoz˙liwiaja˛cych zwie˛kszenie dochodo´w rodzin wiejskich; zarza˛dza- nie zro´wnowaz˙ona˛ gospodarka˛ zasobami naturalnymi; umieje˛tnos´c´ dostosowania sie˛ producento´w wiejskich i rolniko´w do wymagan´ rynku, w tym szczego´lnie umieje˛tnos´c´ lokowania swoich produkto´w na rynku (regionalnym, krajowym i mie˛dzynarodowym) [ibidem]. Oczywis´cie interpretacje zachodza˛cych proceso´w oraz analizy regionalne, badaja˛ce zmiany przestrzenne spowodowane przez nueva ruralid, sa˛ ro´z˙ne i zalez˙a˛ od kontekstu przyrodniczego, kulturowego 3. Dyskusja o rozwoju zrównowa¿onym w Ameryce £aciæskiej 73 oraz politycznego, w jakich ta koncepcja jest wprowadzana w z˙ycie. Interpretacja tych zjawisk i proceso´w oraz ich osadzenie w koncepcji nowego rozwoju wsi stanowia˛ gło´wna˛ linie˛ podziało´w mie˛dzy badaczami, szczego´lnie jes´li analizy dotycza˛ krajo´w rozwijaja˛cych sie˛. Tam bowiem interpretacje relacji mie˛dzy globalizacja˛, ubo´stwem, brakiem perspektyw rozwojowych i uwarunkowaniami politycznymi nie sa˛ tak jednoznaczne. Nawet w krajach sa˛siaduja˛cych ze soba˛ obserwowane sa˛ duz˙e ro´z˙nice w wykorzystywaniu nowych moz˙li- wos´ci, np. wchodzenia na globalne rynki z˙ywnos´ci. Z jednej wie˛c strony sa˛ ci badacze, kto´rzy postrzegaja˛ efekty globalizacji na terenach wiejskich jako pogłe˛bianie sie˛ kryzysu lokalnos´ci, rozumia- nego jako rozpad relacji społecznych i wzrost indywidualizmu mieszkan´co´w, pogłe˛bienie sie˛ ubo´stwa, nadmierna˛eksploatacje˛ zaso- bo´w naturalnych i człowieka, degradacje˛ s´rodowiska oraz proletary- zacje˛ wsi. Wielofunkcyjnos´c´ wsi postrzegaja˛ (rozumieja˛) jako strategie˛ przez˙ycia i zwie˛kszenia odpornos´ci na kryzysy i przeciw- nos´ci, „forme˛ kurczowego trzymania sie˛ ziemi i uniknie˛cia proleta- ryzacji, tam gdzie biedni nie wytrzymuja˛ globalnej konkurencji i jedynie zasobni w ziemie˛ rolnicy (kto´rzy stanowia˛ mniejszos´c´) sa˛ w stanie stosowac´ dywersyfikacje˛ produkcji jako strategie˛ akumula- cji” [CEDRSSA 2006: 41]. Z drugiej strony natomiast, liczni autorzy sa˛ zdania, z˙e strategia akumulacji oparta na tradycyjnych wie˛zach wspo´lnotowych, kto´rej przyje˛cie wzmacnia lokalne struktury spo- łeczne i umoz˙liwia zdobycie nowych umieje˛tnos´ci oraz podejmowa- nie działan´ na rzecz wzrostu produkcji i konkurencyjnos´ci. W tym wzgle˛dzie pomocne sa˛ wszelkie organizacje społeczne i wspo´lnotowe działaja˛ce w skali i regionalnej. Wprowadzenie strategii wypracowanych wspo´lnie przez mieszkan´co´w wsi lub wspo´lnoty rol- nej umoz˙liwia utrzymanie aktywnos´ci i dynamiki systemu produkcji, kto´ry – staja˛c sie˛ coraz silniejszy – takz˙e umacnia role˛ politycznych i społecznych sił lokalnych. Wielofunkcyjnos´c´ i zro´z˙nicowanie działal- nos´ci gospodarczej wewna˛trz społecznos´ci wiejskich (wsi) jest alternatywa˛ dla procesu globalizacji; poprzez generowanie nowych umieje˛tnos´ci i działan´ w sferze gospodarczej gwarantuje utrzymanie własnos´ci ziemi i innych s´rodko´w produkcji oraz stanowi czynnik sprzyjaja˛cy – chronia˛cy przyrode˛ w regionie [Barkin 2001, 2004]. lokalnej 74 Rozwój zrównowa¿ony obszarów wiejskich na globalnym Po‡udniu... Wiele prac podkres´la ro´wniez˙ znaczenie wielozatrudnienia i wielo- funkcyjnos´ci jako strategii pozwalaja˛cych na uzyskanie dodatkowych dochodo´w poza sama˛działalnos´cia˛rolnicza˛(off-farm activities) i dzie˛ki temu hamuja˛cych emigracje˛ ze wsi [Tapella 2004: 6]. Badania realizowane na obszarach wiejskich w krajach globalnego Południa, w tym w wielu regionach Ameryki Łacin´skiej, potwierdzaja˛ teze˛, z˙e termin „wiejski” juz˙ nie ma konotacji wyjas´niaja˛cej. Działalnos´c´ społecznos´ci wiejskich (w tym rolniczych) jest znacznie bardziej złoz˙ona, niz˙ by wynikało z tradycyjnych pogla˛do´w i stereotypo´w, a dynamika ich rozwoju wpisuje sie˛ w ogo´lny model globalizacji kapitału. Z˙ycie na wsi, tradycyjnie utoz˙samiane z kraj- obrazem i zaje˛ciami rolniczymi, stanowi dzis´ mozaike˛ niezwykle zro´z˙nicowanej struktury produkcji i usług, a do jej cze˛stych elemen- to´w nalez˙a˛ tez˙ m.in. zakłady produkcyjne i osiedla typu miejskiego [Carto´n de Grammont, 2004: 279]. Gdy przemierzamy pampe˛ w Argentynie lub w Paragwaju, uwage˛ zwracaja˛ liczne spichlerze i zakłady przemysłu spoz˙ywczego usytuowane wzdłuz˙ gło´wnych dro´g; na wsi peruwian´skiej zaskakuje ro´z˙norodnos´c´ wyrobo´w re˛kodzielniczych; wies´ karaibska wykorzystuje walory klimatyczne tego regionu i traktuje turystyke˛ jako uzupełniaja˛ce, lub wre˛cz gło´wne z´ro´dło dochodo´w; plantatorzy kawy w Kostaryce zapraszaja˛ turysto´w do odwiedzenia plantacji i zapoznania sie˛ z cyklem uprawy oraz przygotowania ziaren kawy na sprzedaz˙ itp. Znaczenie przestrzeni wiejskiej w procesach rozwoju i w percepcji krajobrazo´w wiejskich przez potencjalnych inwestoro´w ros´nie. Wynika to ro´wniez˙ z pozytywnej oceny przyrody, zachowanej przez społecznos´ci tubylcze. Zarza˛dzanie rozwojem zro´wnowaz˙onym immanentna˛ ceche˛ modelu z˙ycia w tych s´rodowiskach stanowi i gospodarowania nie tylko ludo´w tubylczych, lecz ro´wniez˙ wszyst- kich społecznos´ci wiejskich w Ameryce Łacin´skiej. Ich percepcja – ze jaka˛ odgrywaja˛ obecnie wspo´lnoty indian´skie wzgle˛du na role˛, i rolniko´w w zarza˛dzaniu zro´wnowaz˙onym zasobami naturalnymi – jest coraz bardziej pozytywna. Przez wieki bowiem mieszkan´cy tereno´w wiejskich zdobywali wiedze˛ o swoim otoczeniu. Ta wiedza wykorzystywana jest dzisiaj do promowania rozwoju zro´wnowaz˙o- nego wsi przez NGO, towarzystwa i stowarzyszenia na rzecz rozwoju 3. Dyskusja o rozwoju zrównowa¿onym w Ameryce £aciæskiej 75 lokalnego i instytuty badawcze. Ekonomia s´rodowiskowa korzysta w swoich badaniach z analiz działalnos´ci gospodarczej ludo´w tubylczych i rolniko´w prowadza˛cych subsystencyjne gospodarstwa rolne. Obok tych form tradycyjnej gospodarki rolnej, wies´ globalnego Południa, a szczego´lnie niekto´re regiony wiejskie Ameryki Łacin´skiej, stały sie˛ obiektem polityki pan´stwa, kto´ra ma na celu (cze˛sto bez zgody dotychczasowych mieszkan´co´w regionu) przycia˛ganie inwes- toro´w zagranicznych i nowoczesnych technologii przemysłowych do sektora rolnego. Takz˙e krajowe grupy kapitałowe sa˛ aktywne w inwestowaniu na terenach wiejskich. Uzyskanie doste˛pu do ziemi przez wielkich inwestoro´w i jej obrona przez dotychczasowych mieszkan´co´w przerodziły sie˛ w wielu krajach w jawny konflikt polityczny. Proletaryzacja wsi w wyniku wywłaszczania drobnych włas´cicieli i internacjonalizacja produkcji (np. soi) stanowia˛ jedna˛ z najwaz˙niejszych cech nowych tendencji w sektorze wiejsko-rolnym. Od pocza˛tku XXI wieku dyskusja na temat sytuacji wsi i rolniko´w w krajach rozwijaja˛cych sie˛ została zdominowana przez pogla˛dy głosza˛ce głe˛boki kryzys w tym sektorze gospodarki oraz niekorzystny wpływ tego stanu rzeczy na rozwo´j lokalny. Zgodnie z koncepcja˛ Eldemiry Pe´rezy [2001], podzielana˛przez wie˛kszos´c´ latynoamerykan´- skich socjologo´w wsi, kryzys, kto´ry dotkna˛ł branz˙e˛ produkcji z˙yw- nos´ci oraz kulturowa˛ sfere˛ wsi, dotyczy: struktury produkcji, handlu, relacji społecznych, braku polityk dla wsi ze strony władz centralnych, demotywowania ludnos´ci wiejskiej do działan´ na rzecz rozwoju [CEDRSSA 2006: 48]. Z tego punktu widzenia nueva ruralidad oznacza wielofunkcyjnos´c´ wsi jako s´rodek dla osia˛gnie˛cia odpowiednich dochodo´w i dostosowanie działalnos´ci gospodarczej na tych terenach do systemu produkcji kapitalistycznej [Rosas-Ban˜os 2013]. Rolnicy nie maja˛ wiele moz˙liwos´ci poprawy warunko´w z˙ycia na wsi i utrzymania sie˛ z produkcji rolnej. Proces modernizacji rolnictwa, podje˛ty jeszcze w latach 90. XX wieku, nie spowodował wzrostu produktywnos´ci drobnych gospodarstw rolnych [Carto´n de Gram- mont 2004]. I to nie tylko ze wzgle˛du na tradycyjne podchodzenie do kwestii produkcji, samozaopatrzenia i zbytu towaro´w, ale z uwagi na brak na terenach wiejskich innych z´ro´deł dochodo´w poza rolnictwem oraz wsparcia dla rolniko´w przez polityki i programy skierowane na 76 Rozwój zrównowa¿ony obszarów wiejskich na globalnym Po‡udniu... a) Ryc. 2a. Brama prowadza˛ca do plantacji kawy b) Ryc. 2a–d. Kostaryka – plantacja kawy firmy eksportowej Doka w pobliz˙u Heredia, cze˛sto odwiedzana przez turysto´w 3. Dyskusja o rozwoju zrównowa¿onym w Ameryce £aciæskiej 77 c) Ryc. 2c. Przygotowanie kawy do sprzedaz˙y kon´czy sie˛ jej pakowaniem do firmowych toreb d) 78 Rozwój zrównowa¿ony obszarów wiejskich na globalnym Po‡udniu... wies´ i do rolnictwa. Nueva ruralidad oznacza wie˛c zmiany w dochodach mieszkan´co´w wsi, kto´re sa˛ moz˙liwe dzie˛ki integracji producento´w wiejskich z rynkiem miejskim, a dalej – z rynkiem globalnym. Bada- cze tych zmian podkres´laja˛ jednak, z˙e tylko cze˛s´c´ mieszkan´co´w wsi dostosowuje sie˛ do nowych warunko´w konkurencyjnos´ci na rynku z˙ywnos´ci i produkto´w pochodza˛cych z małych wytwo´rni wiejskich. Istnieje tez˙ duz˙a grupa rolniko´w, kto´rzy nie potrafia˛wła˛czyc´ sie˛ w ten łan´cuch produkcji – sprzedaz˙y; eksploatowani i sproletaryzowani, pozostaja˛ na marginesie proceso´w rozwoju i modernizacji w regio- nach peryferyjnych wszystkich krajo´w globalnego Południa [Rosas- -Ban˜os 2013]. Zainteresowanie ze strony polityko´w i badaczy tymi obszarami dotyczy gło´wnie genezy i skutko´w permanentnego kryzysu wsi, a nie moz˙liwos´ci – ostatnio rozpatrywanych cze˛sto przez same wspo´lnoty wiejskiej – jak wyjs´c´ z biedy i zacofania. Pokutuja˛ opinie, z˙e same wspo´lnoty nie maja˛ wystarczaja˛co szerokiej wiedzy dla zdefiniowania swoich potrzeb i koniecznych działan´. Tych kwestii dotyczyły m.in. badania przeprowadzone w wybra- nych municypiach peruwian´skich, o czym be˛dzie mowa w dalszej cze˛s´ci pracy. W tym miejscu moz˙na tylko kro´tko podsumowac´, z˙e w peryferyjnych, słabo skomunikowanych regionach w dalszym cia˛gu znaczna cze˛s´ci wsi i wspo´lnot rolnych jest wyła˛czona ze wszelkich moz˙liwos´ci integracji z kapitalistycznym rynkiem pracy, a model dystrybucji dochodo´w nie uległ zmianie. W wielu miejscach ro´z˙nice w dochodach mie˛dzy regionami wiejsko-rolniczymi nawet sie˛ pogłe˛biły. Mara Rosas-Ban˜os pisze, z˙e nawet w przypadku Meksyku sytuacja niedorozwoju i ubo´stwa pogłe˛bia sie˛, a doste˛p do os´wiaty i do usług, kto´ry powinien byc´ zagwarantowany przez władze federalne jest w społecznos´ciach wiejskich i indian´skich bardzo i lokalne, ograniczony [ibidem]. Ta sama autorka cytuje dalej inne z´ro´dła [ibidem: 5]. Na dyskryminacje˛ mieszkan´co´w wsi i ludnos´ci tubylczej zwracaja˛ ro´wniez˙ uwage˛ Alexander Schejtman i Julio A. Berdegue´, pisza˛cy: „Na przykład, w Peru wysoki odsetek ludnos´ci wiejskiej nie posiada dowodo´w osobistych, podstawowego dokumentu wymaga- nego we wszystkich urze˛dach i instytucjach, aby mo´c korzystac´ z elementarnych praw obywatelskich i doste˛pu do ro´z˙nego typu usług publicznych. W Boliwii az˙ do połowy lat 90. XX wieku rozległe tereny 3. Dyskusja o rozwoju zrównowa¿onym w Ameryce £aciæskiej 79 wiejskie nawet nie były wła˛czone formalnie do okres´lonych jednostek polityczno-administracyjnych – dla pan´stwa były niewidoczne. W Ko- lumbii pan´stwo odmawia konstytucyjnych gwarancji ludom tubyl- czym. Takz˙e przez wiele dziesie˛cioleci władze chilijskie odmawiały ludnos´ci tubylczej uznania ich praw w konstytucji. W całej Ameryce Łacin´skiej kobiety na wsi sa˛ dalekie od osia˛gnie˛cia całkowitych praw obywatelskich itp.” [Schejtman, Berdegue´ 2004: 16]. Ameryka Łacin´ska to region, gdzie wskaz´niki koncentracji ziemi sa˛ najwyz˙sze na s´wiecie, a wprowadzane w z˙ycie od lat 50. XX wieku programy reform rolnych, kto´re miały doprowadzic´ do bardziej spra- wiedliwego podziału ziemi i umoz˙liwic´ bezrolnym i małorolnym chło- pom poprawe˛ sytuacji z˙yciowej oraz ro´wnoprawny doste˛p do ziemi, nigdy nie przyniosły oczekiwanych rezultato´w. Programy rza˛dowe, cze˛sto korzystaja˛ce z dos´wiadczen´ organizacji mie˛dzynarodowych i pozarza˛dowych, pod hasłem modernizacji wsi wielokrotnie wprowa- dzaja˛ systemy i metody działan´ odległe od tradycyjnych pogla˛do´w, wiedzy i kultury mieszkan´co´w. Ci ro´wniez˙ postrzegaja˛te działania jako niezgodne z ich filozofia˛harmonijnego z˙ycia w zgodzie z rytmem wyzna- czanym przez przyrode˛ oraz ze zro´wnowaz˙onym gospodarowaniem w istnieja˛cym s´rodowisku naturalnym i szanuja˛cym jego zasoby. XXI wiek przynio´sł wiele zmian w regionie, kto´re zostały za- pocza˛tkowane przez nowa˛ wizje˛ polityczna˛, promowana˛ przez ugrupowania lewicowe. Od Wenezueli po Argentyne˛ władze˛ obje˛li prezydenci, kto´rzy postawili sobie za jeden z celo´w poprawe˛ docho- do´w i warunko´w z˙ycia mieszkan´co´w wsi. Drogi, kto´re obrali, bardzo sie˛ od siebie ro´z˙nia˛, jednak – z wyja˛tkiem kle˛ski projektu politycz- nego Hugo Chaveza w Wenezueli (w sensie ekonomicznym) – pozo- stałe kraje notuja˛ pozytywne zmiany. Celem polityk skierowanych do obszaro´w wiejskich jest wspieranie inicjatyw oddolnych tam, gdzie wspo´lnoty wiejskie i chłopskie tworza˛ własne strategie i programy rozwoju. Nie sa˛ one czystym przeje˛ciem i aplikowaniem na grunt latynoamerykan´ski wczes´niejszych rozwia˛zan´ promowanych przez organizacje mie˛dzynarodowe. Staraja˛ sie˛ propo- nowac´ własne modele rozwoju, oparte na lokalnej kulturze i toz˙samos´ci. Nueva ruralidad koncentruje swoje działania oraz programy na wspo´lnotach wiejskich i ludnos´ci tubylczej – w Ameryce
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Rozwój zrównoważony obszarów wiejskich na globalnym Południu
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: