Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00120 004386 15025759 na godz. na dobę w sumie
Rynek książki w Polsce 2011. Wydawnictwa - ebook/pdf
Rynek książki w Polsce 2011. Wydawnictwa - ebook/pdf
Autor: , , Liczba stron: 562
Wydawca: Biblioteka Analiz Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-61154-98-3 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> kultura, sztuka, media
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

 

Czternasta edycja sztandarowej publikacji Biblioteki Analiz. W pięciu tomach omówione zostały najważniejsze zagadnienia dotyczące funkcjonowania polskiej branży wydawniczo-księgarskiej w 2010 i pierwszej połowie 2011 roku.

Istotną część tomu pierwszego publikacji – „Wydawnictwa” - stanowią pogłębione analizy różnych sektorów rynku książki (literatura piękna, książka dziecięca, szkolna, naukowa, literatura religijna, kartografia i przewodniki, albumy). Ponadto zamieszczono prezentacje największych firm wydawniczych w Polsce (m.in. opisy i charakterystyki przedsiębiorstw, informacje o generowanych obrotach, wielkości produkcji wydawniczej, zatrudnieniu). Książkę uzupełniają liczne tabele i zestawienia – m.in. z wynikami badań czytelnictwa, danymi na temat wielkości produkcji wydawniczej, informacjami o nakładach książek. Dodatkowo tematyka została znacząco poszerzona o zagadnnienia związane z digitalizacją treści i jej dystrybucją w nowych kanałach dystrybucji.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

W 2010 roku przychody wydawców osiągnęły 2,94 mld zł i były o blisko 3 proc. wyższe niż w rekordowym 2009 roku. To dość zaskakujące, ponieważ rok nie należał do łatwych. Wzrost przy- chodów wydawcy zawdzięczają głównie wyższym cenom książek, średnio w księgarni za książkę płaciliśmy 34,30 zł, tj. o 5,5 proc. więcej niż w roku poprzednim. Branża przygotowywała się na mającą nastąpić w 2011 roku zmianę stawki podatku VAT, zabrakło także wielkich księgarskich hitów na miarę „Harry’ego Pottera” (choć na szczycie list bestsellerów znalazła się nowa książka Dana Browna ze sprzedażą 350 tys. egz.). Trwała znakomita passa skandynawskich kryminałów oraz zamiłowanie Polaków do odchu- dzania się, tym razem według metody proponowanej przez dr Pierre’a Du- kana. Nie bez wpływu na przychody wydawców miał wreszcie kolejny rok reformy oświaty – wprowadzono nowe podręczniki. Widać także wyraźnie, że na popularności traci wysyłkowa forma sprzedaży literatury. W 2010 roku o 9 proc. wzrosła liczba wydanych tytułów – opublikowano 24380 pozycji, w tym 13430 pierwszych wydań (wzrost o 1 proc.). Zmniej- szył się łączny nakład, o 4 proc. – wydrukowano 139,2 mln egz. Sprzedano o 3 proc. mniej egzemplarzy – 139,8 mln. Dramatycznie niski był średni nakład książki wydrukowanej w 2010 roku – 5710 egz., spadek o 11 proc., a trzeba pamiętać, że średni nakład obejmuje również podręczniki czy ma- sowe wydania kierowane do kiosków. Rok 2010 zapamiętany zostanie jako ostatni, w którym obowiązywała ze- rowa stawka podatku VAT na książki. Zarazem 2011 rok to kolejny, w którym w całej okazałości uwidocznił się brak branżowej solidarności – tym razem w obliczu „kampanii informacyjnej” w mediach przestrzegających klientów księgarń przed drakońskimi podwyżkami „i tak już drogich książek”. Czytelnictwo spada nie z powodu cen książek czy prasy, lecz dlatego, że media papierowe przegrywają batalię o uwagę odbiorcy z innymi forma- mi transmisji treści, jak: Facebook, YouTube czy aplikacje na urządzenia mobilne. Zamieszanie, jakie w pierwszym kwartale 2011 roku wywołał na rynku okres przechodzenia na 5 proc. podatku VAT, znacząco ograniczyło zakupy w hurtowniach, a w ślad za tym zaopatrzenie księgarń w nowości. Trudno sobie wyobrazić, by rynek zdołał to nadrobić. g ł ó W n e T r e n d y n a r y n k u W y d a W n i c z y m 27 Nastrojów panujących w środowisku nie poprawiają z pewnością – nie nowe przecież – perturbacje w relacjach z Empikiem, kluczowym dystrybu- torem kultury w Polsce. Pojawiające się co i rusz zatory płatnicze, znaczą- ce zwroty nie tak dawno zamówionych towarów czy rosnące oczekiwania finansowe będą tematem rozważań na stronach drugiego tomu niniejszej publikacji – podobnie jak niedomagania ze strony niezależnego księgar- stwa. Segmentem, który stosunkowo nieźle poradził sobie w ostatnich burz- liwych latach jest hurt, ale trudno się temu dziwić – wszak z rynku tego odeszło wielu, nierzadko w przykrych okolicznościach, zostawiając po so- bie niezapłacone pliki faktur. Wyzwań, przed jakimi stoi dziś rynek książki, jest wiele. Wydawcy mu- szą przeorientować strategię w obliczu coraz powszechniejszego czytelnic- twa książek elektronicznych. Obroty wydawców ze sprzedaży plików nie przekraczają jeszcze 1 proc. rynku, ale większość treści pozyskiwanych jest nielegalnie, z takich serwerów jak Chomikuj.pl. Digitalizacja wydaje się być jedyną szansą ucieczki do przodu. Wśród wydawców największe wzrosty odnotowali w 2010 roku: po raz kolejny Znak (22,1 proc.), Wydawnictwo Olesiejuk (niemal 30 proc.), Mac- millan Polska (22,5 proc.), Prószyński Media (23,6 proc.), spijający śmie- tankę po nowym Danie Brownie Albatros (42,7 proc.), Wydawnictwo Lite- rackie (31,5 proc.), wciąż zyskująca na sławie skandynawskich kryminałów Czarna Owca (ponad 40 proc.) czy rekordzista wśród średnich i dużych firm G+J (prawie 70 proc.). Dalej: ODDK (30 proc.), Nasza Księgarnia, któ- ra wreszcie trafiła na bestseller czyli sagę Małgorzaty Gutowskiej - Adam- czyk (ponad 37 proc.) i Demart, który skorzystał na wycofaniu się z rynku głównego konkurenta, czyli PPWK (22,3 proc.). Do słabszych – jeżeli chodzi o sprzedaż publikacji – 2010 rok zaliczyć mogą m.in. boleśnie odczuwający regres, gdy chodzi o model sprzedaży wy- syłkowej, Reader’s Digest (– 14,6 proc.) i Świat Książki (– 12,4 proc.), Publi- cat, któremu – jak widać – nie udało się zapełnić „pustki” w obrotach, jaka nastąpiła po szaleństwie na punkcie sagi wampirycznej Stephenie Meyer (prawie – 19 proc.), Hachette Polska (– 14,5 proc.), Zysk i S - ka (– 17 proc.) czy Bellona (– 11 proc.). Listy bestsellerów w 2010 roku Przez ponad 20 lat wolnego rynku książki w Polsce nie doczekaliśmy się listy hitów z prawdziwego zdarzenia. Mówiąc krótko, nie ma w Polsce ab- solutnie wiarygodnego źródła danych na temat sprzedaży książek. Anality- 1 1 0 2 e c s l o p W i k ż ą i s k k e n y r 28 cy rynku i dziennikarze zmuszeni są opierać się na danych deklarowanych przez wydawców i dystrybutorów, nie mając bezpośredniego wglądu do da- nych sprzedażowych, jak ma to miejsce np. u naszych zachodnich sąsiadów, gdzie zestawienia tworzone są na podstawie bezpośredniego sprzęgnięcia z systemami kasowymi w księgarniach, hipermarketach i innych kana- łach sprzedaży. Nawet najbardziej prestiżowa lista, tworzona od lat przez Andrzeja Rostockiego, opierała się na tym, co wysyłały mu wydawnictwa. Za 2010 rok autor nie opublikował jednak żadnego zestawienia, na łamach „Rzeczy o Książkach” zastąpił go Paweł Waszczyk, który przyjął podobną metodologię. Lista księgarskich hitów „Magazynu Literackiego KSIĄŻKI” też nie daje pełnego obrazu rynku – jej twórcy, Anna Pietruczak i Krzysz- tof Masłoń, wiedzą tyle, ile powiedzą im dystrybutorzy. Lista powstaje na bazie wyników sprzedaży w 300 księgarniach w kraju: w sieciach Empik, Matras regionalnych Domach Książki. Pod uwagę brane są wyniki sprze- daży z 30 dni, zaś o kolejności na liście decydują punkty przyznawane za miejsca 1 - 5 w poszczególnych placówkach księgarskich. Lista firmowana przez „Rzeczpospolitą”, przygotowywana we współpra- cy z Biblioteką Analiz, wyglądała za 2010 rok następująco1: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. Dan Brown: „Zaginiony symbol”, Sonia Draga/Albatros, 350 000 egz. Pierre Dukan: „Nie potrafię schudnąć”, Otwarte, 267 559 egz. Katarzyna Grochola: „Zielone drzwi”, Wydawnictwo Literackie, 180 000 egz. Elizabeth Gilbert: „Jedz, módl się, kochaj”, Dom Wydawniczy Rebis, 168 250 egz. Stieg Larsson: „Mężczyźni, którzy nienawidzą kobiet”, Czarna Owca, 152 136 egz. Wojciech Mann: „RockMann, czyli jak nie zostałem saksofonistą”, Znak, 130 467 egz. Artur Domosławski: „Kapuściński non - fiction”, Świat Książki, 118 294 egz. Stieg Larsson: „Dziewczyna, która igrała z ogniem”, Czarna Owca, 115 723 egz. Pierre Dukan: „Metoda doktora Dukana”, Otwarte, 114 250 egz. 9. 10. Pierre Dukan: „Nie potrafię schudnąć. 350 nowych przepisów”, Otwar- te, 108 685 egz. 11. Carlos Ruiz Zafón: „Książę mgły”, Muza, 104 536 egz. 12. Pierre Dukan, Jarosław Urbaniuk: „Nie potrafię schudnąć. Przepisy specjalnie dla Polaków”, Otwarte, 103 012 egz. \ 1. Paweł Waszczyk „Bestsellery 2010”, „Rzecz o Książkach” nr 3/2011. g ł ó W n e T r e n d y n a r y n k u W y d a W n i c z y m 29 1 13. Janusz Głowacki: „Good night, Dżerzi”, Świat Książki, 93 546 egz. 14. Paulo Coelho: „Walkirie”, Drzewo Babel, 91 027 egz. 15. Kinga Rusin, Małgorzata Ohme: „Co z tym życiem?”, Muza, 16. Stieg Larsson: „Zamek z piasku, który runął”, Czarna Owca, 82 940 egz. 17. Praca zbiorowa: „Hołd Katyński”, Biały Kruk, 80 000 egz. 18. Elizabeth Gilbert: „I że cię nie opuszczę”, Dom Wydawniczy Rebis, 85 000 egz. 78 426 egz. 1 0 2 e c s l o p W i k ż ą i s k k e n y r 30 19. Joanna Chmielewska „Byczki w Pomidorach”, Klin, 64 000 egz. 20. Waris Dirie: „Kwiat pustyni”, Świat Książki, 63 511 egz. 21. Harlan Coben: „Zaginiona”, Albatros, 58 700 egz. 22. Rhonda Byrne: „Sekret”, Nowa Proza, 57 000 egz. 23. Stephen King: „Pod kopułą”, Prószyński Media, 55 400 egz. 24. Monika Szwaja: „Zupa z ryby fugu”, Sol, 54 000 egz. Carlos Ruiz Zafón: „Cień wiatru”, Muza, 54 000 egz. 25. Nicholas Sparks: „Ostatnia piosenka”, Albatros, 50 700 egz. 26. Norman Davies: „Zaginione królestwa”, Znak, 50 267 egz. 27. Camilla Lackberg: „Księżniczka z lodu”, Czarna Owca, 48 801 egz. 28. Harlan Coben: „Mistyfikacja”, Albatros, 46 800 egz. 29. Szymon Hołownia: „Bóg. Życie i twórczość”, Znak, 46 376 egz. 30. Jeremy Clarkson: „Doprowadzony do szału”, Insignis, 45 475 egz. Jakie wnioski? Tym, co rzuca się w oczy w pierwszej chwili, to brak na liście pozycji, które jako żywo powinny się na niej znaleźć. Podobnie do podsumowania 2009 roku, i teraz zabrakło książek Stephenie Meyer. Za- mieszaniem wokół wprowadzenia od 1 stycznia 2011 roku 5 - proc. stawki podatku VAT na książki autor listy tłumaczy brak niektórych pozycji na swojej liście. A są to utwory autorów tej miary, co Małgorzata Kalicińska, Wojciech Cejrowski czy Andrzej Pilipiuk. Bagatela! Część z nich na szczęście pojawia się w zestawieniu „Magazynu Literac- kiego KSIĄŻKI”, choć tu – pamiętajmy – metodologia jest inna. Oto ran- king Anny Pietruczak i Krzysztofa Masłonia za 2010 rok (liczba w nawiasie oznacza zdobyte przez daną publikację punkty)2: 1. 2. 3. 4. \ Pierre Dukan: „Nie potrafię schudnąć”, Otwarte (324) Stieg Larsson: „Mężczyźni, którzy nienawidzą kobiet”, Czarna Owca (194) Stephenie Meyer: „Zaćmienie”, Wydawnictwo Dolnośląskie (178) Stieg Larsson: „Dziewczyna, która igrała z ogniem”, Czarna Owca (170) 2. Anna Pietruczak i Krzysztof Masłoń „Pod znakiem odchudzania”, „Magazyn Literacki KSIĄŻKI” nr 1/2011. 5. 6. 7. 8. Dan Brown: „Zaginiony symbol”, Albatros/Sonia Draga (167) Stephenie Meyer: „Zmierzch”, Wydawnictwo Dolnośląskie (166) Stephenie Meyer: „Przed świtem”, Wydawnictwo Dolnośląskie (163) Pierre Dukan: „Nie potrafię schudnąć. 300 nowych przepisów”, Otwarte (161) Katarzyna Grochola: „Zielone drzwi”, Wydawnictwo Literackie (152) 9. 10. Stephenie Meyer: „Księżyc w nowiu”, Wydawnictwo Dolnośląskie (146) 11. Pierre Dukan: „Metoda dr. Dukana”, Otwarte (140) 12. Stieg Larsson: „Zamek z piasku”, Czarna Owca (124) 13. Carlos Ruiz Zafon: „Marina”, Muza (116) 14. Stephenie Meyer: „Drugie życie Bree Tanner”, Wydawnictwo Dolno- śląskie (102) 15. Małgorzata Kalicińska: „Dom nad rozlewiskiem”, Zysk i S - ka (99) 16. Joanna Chmielewska: „Byczki w pomidorach”, Klin (98) 17. Małgorzata Kalicińska: „Miłość nad rozlewiskiem”, Zysk i S - ka (91) 18. Rene Goscinny, J.J. Sempe: „Nieznane przygody Mikołajka”, Znak (87) 19. Artur Domosławski: „Kapuściński non - fiction”, Świat Książki (83) 20. Pierre Dukan, Jarosław Urbaniak: „Nie potrafię schudnąć. Przepisy specjalnie dla Polaków”, Otwarte (83) 21. Elizabeth Gilbert: „Jedz, módl się, kochaj”, Rebis (83) 22. P.C. Cast, Kristin Cast: „Nieposkromiona”, Książnica (74) 23. Nicholas Sparks: „Ostatnia piosenka”, Albatros (69) 24. Marek Krajewski: „Erynie”, Znak (62) 25. Monika Szwaja: „Zupa z ryby fugu”, Sol (59) 26. Tanya Valko: „Arabska żona”, Prószyński Media (57) 27. Harlan Coben: „Mistyfikacja”, Albatros (55) 28. Stephen King: „Pod kopułą”, Prószyński Media (55) 29. Małgorzata Kalicińska: „Powroty nad rozlewiskiem”, Zysk i S - ka (54) 30. Olga Tokarczuk: „Prowadź swój pług przez kości umarłych”, Wydaw- nictwo Literackie (52) W 2011 roku pojawiła się nowa lista, 8 marca „Gazeta Wyborcza” opubli- kowała własne zestawienie bestsellerów. Lista powstaje w oparciu o wyniki comiesięcznego badania rynku książki GfK Polonia Retail and Technology, bazującego na rzeczywistej sprzedaży w największych sieciach księgarskich, księgarniach, sklepach internetowych i sieciach handlowych na terenie całej Polski (łącznie blisko 800 punktów sprzedaży na koniec 2010 roku). O pozycji w rankingu decyduje łączna liczba egzemplarzy sprzedanych dla danego tytułu, niezależnie od formy jego wydania (oprawa miękka, twarda, wersja filmowa itp.). Z rankingu wyłączone są pozycje sprzedawa- ne w ramach akcji promocyjnych (z dużym upustem w stosunku do ceny g ł ó W n e T r e n d y n a r y n k u W y d a W n i c z y m 31 1 0 2 1 rynkowej). Ranking literatury pięknej obejmuje zarówno szeroko rozu- mianą beletrystykę (w tym literaturę sensacyjną, kobiecą i fantastykę), jak i poezję czy dramat. Z rankingu literatury dziecięcej i młodzieżowej wy- łączone są książki aktywizujące i edukacyjne. Z rankingu literatury faktu wyłączone są poradniki, wydawnictwa referencyjne, profesjonalne i nauko- we. Dodajmy, że lista „Gazety Wyborczej” wciąż opiera się na stosunkowo małej liczbie punktów sprzedaży, przez co także nie jest w pełni wiarygod- na. Kolejne miesiące przyniosły zestawienia sprzedaży za marzec i kwie- cień (oraz – retrospektywnie – za styczeń i luty 2011). Lista za cały 2010 rok wyglądała z kolei tak3: e c s l o p W i k ż ą i s k k e n y r Kategoria „literatura piękna” 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. Dan Brown: „Zaginiony symbol”, Sonia Draga/Albatros Stieg Larsson: „Mężczyźni, którzy nienawidzą kobiet”, Czarna Owca Stieg Larsson: „Dziewczyna, która igrała z ogniem”, Czarna Owca Stieg Larsson: „Zamek z piasku, który runął”, Czarna Owca Janusz Głowacki: „Good night, Dżerzi”, Świat Książki Stephen King: „Pod kopułą”, Prószyński i S - ka Małgorzata Kalicińka: „Zwyczajny facet”, Zysk i S - ka Marek Krajewski: „Erynie”, Znak Małgorzata Gutowska - Adamczyk: „Cukiernia pod Amorem. Część 1. Zajezierscy”, WNK 10. Joanna Chmielewska: „Byczki w Pomidorach”, Klin 11. Harlan Coben: „Zaginiona”, Albatros 12. Monika Szwaja: „Zupa z ryby fugu”, Sol 13. Małgorzata Kalicińska: „Dom nad rozlewiskiem”, Zysk i S - ka 14. Małgorzata Kalicińska: „Miłość nad rozlewiskiem”, Zysk i S - ka 15. Harlan Coben: „Mistyfikacja”, Albatros Kategoria „literatura faktu” 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. Elizabeth Gilbert: „Jedz, módl się, kochaj”, Rebis Katarzyna Grochola: „Zielone drzwi”, Wydawnictwo Literackie Wojciech Mann: „RockMann, czyli jak nie zostałem saksofonistą”, Znak Artur Domosławski: „Kapuściński non - fiction”, Świat Książki Elizabeth Gilbert: „I że cię nie opuszczę”, Dom Wydawniczy Rebis Kinga Rusin, Małgorzata Ohme: „Co z tym życiem?”, Muza Wojciech Cejrowski: „Podróżnik WC”, Bernardinum Szymon Hołownia: „Bóg. Życie i twórczość”, Znak Wojciech Cejrowski: „Gringo wśród dzikich plemion”, Bernardinum \ 3. „Lista Bestsellerów Gazety Wyborczej”, „Gazeta Wyborcza” nr 55/2011. 32 10. Waris Dirie, Cathleen Miller: „Kwiat pustyni. Z namiotu nomadów do Nowego Jorku”, Świat Książki 11. Jeremy Clarkson: „Doprowadzony do szału”, Insignis 12. Norman Davies: „Zaginione królestwa”, Znak 13. Marian Zacharski: „Rosyjska ruletka”, Zysk i S - ka 14. Wojciech Cejrowski: „Rio Anaconda”, Zysk i S - ka 15. Mariusz Szczygiel: „Zrób sobie raj”, Czarne Kategoria „dla dzieci i młodzieży” 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. Rene Goscinny, J.J. Sempe: „Nieznane przygody Mikołajka”, Znak Stephenie Meyer: „Przed świtem”, Wydawnictwo Dolnośląskie Stephenie Meyer: „Zmierzch”, Wydawnictwo Dolnośląskie Stephenie Meyer: „Zaćmienie”, Wydawnictwo Dolnośląskie Stephenie Meyer: „Księżyc w nowiu”, Wydawnictwo Dolnośląskie Stephenie Meyer: „Drugie życie Bree Tanner”, Wydawnictwo Dolnośląskie Carlos Ruiz Zafón: „Marina”, Muza Carlos Ruiz Zafón: „Książę mgły”, Muza Nicholas Sparks: „Ostatnia piosenka”, Albatros Kristin Cast: „Zdradzona. Dom nocy 2”, Książnica Od razu widać, że redakcja nie dzieli literatury na polską i obcą. Mało te- go – można mieć poważne wątpliwości, gdy chodzi o kategoryzację. Można zrozumieć zaliczenie do literatury faktu autobiografii Wojciecha Manna. Ale co robią tam mocno zbeletryzowane „Zielone drzwi” Grocholi? A „Bóg. Ży- cie i twórczość”? Nie mniej zaskakujących wyborów znajdziemy w literaturze dla dzieci i młodzieży. No i największa wada – brakuje tu liczby sprzedanych egzemplarzy. Wbrew bowiem pozorom to dosyć istotne, czy różnica między miejscem pierwszym a drugim wyniosła 50 proc. sprzedaży, czy też 5 proc. Przeglądając powyższe dane, dojść można do zaskakującego wniosku – ile list, tyle konfiguracji księgarnianych hitów. A wydawałoby się, że to ob- szar wiedzy „mierzalnej”, niepodlegającej metodologii. Fakt jednak faktem, że wydawcy rozprowadzają swoje książki w różnych kanałach i części ich sprzedaży nie zarejestrują ani autorzy listy „Gazety Wyborczej”, ani „Ma- gazynu Literackiego KSIĄŻKI”. Wydawałoby się zatem, że najpewniejszym źródłem danych będą sami wydawcy. Cóż, kiedy w tym wypadku podstawą są jedynie deklarowane przez nich dane. Co więcej, autor listy drukowanej przez „Rzeczpospolitą” pomija sprzedaż wysyłkową (Reader’s Digest, Klub Dla Ciebie) oraz sprzedaż w kioskach. Jakie wnioski, jeśli chodzi o preferencje czytelnicze, możemy wysnuć ze wszystkich powyższych zestawień? W podsumowaniu do podsumowania g ł ó W n e T r e n d y n a r y n k u W y d a W n i c z y m 33 e c s l o p W i k ż ą i s k k e n y r 1 0 2 1 publikowanego przez „Magazyn Literacki KSIĄŻKI” Krzysztof Masłoń pierwszą dziesiątkę komentuje tak: Wygląda na to, że rynek nam się usta- bilizował, z czego niekoniecznie powinniśmy się cieszyć. Przywiązanie czy- telników do kilku (kilkunastu) nazwisk wydaje się ugruntowywać. Można tylko współczuć literackim debiutantom, którzy bez silnego, a raczej bardzo silnego, wsparcia promocyjnego nie mają dziś żadnych szans na przebicie się do masowego odbiorcy. Kalicińska, Grochola, Szwaja, Tokarczuk, Krajewski – oto wizytówka lite- ratury polskiej w końcu pierwszej dekady trzeciego tysiąclecia. Powodów do dumy nie widzę. Wyjątkiem jest książka Artura Domosławskiego „Kapuściń- ski non - fiction”. W sprzedaży jej z pewnością pomogła atmosfera skandalu, w jakiej ukazała się ta biografia. W tym przypadku wydawca dużo zaryzy- kował, ale choć nie wszystkie jeszcze wyroki w tej sprawie zapadły, można powiedzieć, że odniósł sukces publikując książkę, której inni edytorzy bali się jak ognia. Sukces hiszpańskiego tłumaczenia „Kapuścińskiego non - fic- tion” też daje do myślenia. Może jednak – co dedykuję obłudnym morali- stom chlipiącym pod nosem, że Domosławski i Świat Książki spostponowali pamięć o „Rysiu” – nie jest to wyłącznie książka o pisarzu, jak okazuje się, nie z marmuru, ale o świecie, w którym żyjemy, a który nie jest bynajmniej jednoznaczny4. Liderem (rok, dwa, trzy, cztery, pięć, sześć i siedem lat temu było tak sa- mo) pod względem liczby sprzedawanych tytułów jest Znak. Drugie miejsce dzieli Albatros z Wydawnictwem Literackim, a trzecie Zysk i S - ka z Fabryką Słów. Zwracają uwagę wysokie pozycje Otwartego i Czarnej Owcy. Jak wygląda druga dziesiątka wydawnictw? Pięć tytułów mają w zesta- wieniu Prószyński Media i Czarne, cztery – Galeria Książki i Książnica, trzy – Amber, G+J, Jaguar, Muza i Rebis, a dwa tytuły: Bellona, Czerwone i Czarne, Mag oraz Sonia Draga. Rynek literackich liderów faktycznie okrzepł. Na liście od lat królują te same nazwiska, zwłaszcza gdy chodzi o literaturę piękną rodzimej prowe- niencji. W 2010 roku na liście „Rzeczpospolitej” znalazło się aż 12 pozycji (11 w 2009 roku, 10 w 2008), których łączna sprzedaż przekroczyła 100 tys. egz., a byłoby ich kilka więcej, gdyby uwzględniono sukcesy Stephenie Mey- er, Małgorzaty Kalicińskiej czy Wojciecha Cejrowskiego. Tabela przedstawia liczbę tytułów wprowadzonych w kolejnych latach na podsumowującą dany rok listę bestsellerów „Rzeczpospolitej” (w 2009 ro- 4. Anna Pietruczak i Krzysztof Masłoń „Pod znakiem odchudzania”, „Magazyn Literacki KSIĄŻKI” nr 1/2011. \ 34 ku dodaliśmy cztery pozycje Wydawnictwa Dolnośląskiego – pominię- te przez Andrzeja Rostockiego – w 2010 uczynilibyśmy podobnie, gdyby Rostocki zdecydował się na publikację zaktualizowanej, czyli uzupełnio- nej o braki, listy hitów w „Notesie Wydawniczym”, co było jego zwyczajem do 2010 roku włącznie). Niestety, nie jest to zestawienie, które można by nazwać wartościowym z punktu widzenia koniecznej do zrobienia anali- zy porównawczej. Słaba – króciutka, jeśli chodzi o liczbę pozycji – lista za 2010 rok (jedynie 30 tytułów, podanych bez podziału na kategorie) to słaby punkt odniesienia. Uznany lider księgarskich hitów Świat Książki notuje bowiem w 2010 roku jedynie trzy pozycje, podczas gdy w poprzednich la- tach było ich znacznie więcej, bo ponad 10 (nie mówiąc o 2005 roku, kie- dy edytor wprowadził na listę Rostockiego aż 22 tytuły). Gdyby opierać się na poniższym rankingu, najwięcej pozycji wprowadzili na rynek edytorzy wcale nie będący gigantami. Pierwsze miejsce z czterema tytułami zajmuje tutaj Albatros Andrzeja Kuryłowicza, drugie Otwarte, które z niebywałym sukcesem wprowadziło na rynek „dietetyczną” ofertę dra Pierre’a Duka- na, dzięki czemu z mikro wydawnictwa przemieniło się w łatwo rozpozna- walnego uczestnika rynku. Trzecie miejsce to – można by rzec – przypa- dek podobny. I tu bowiem niebywały skok przychodów zawdzięcza firma jednemu autorowi (Stieg Larsson), który znakomitą sprzedażą kilku tytu- łów (seria „Millennium”) pociągnął za sobą kilka innych nazwisk (przede wszystkim Camilla Läckberg), przyczyniając się do sukcesu komercyjnego niewielkiego edytora. Liczba bestsellerów w rocznym zestawieniu nazwa wydawnictwa liczba tytułów na liście w latach: 2010 2009 2008 2007 2006 2005 2004 2003 2002 2001 Albatros Wydawnictwo Otwarte Czarna Owca Świat Książki Znak Muza Rebis Wydawnictwo Literackie Prószyński Media Drzewo Babel Insignis Sol Sonia Draga Nowa Proza Klin Biały Kruk 4 4 4 3 3 3 2 1 1 1 1 1 1 1 1 1 5 4 3 12 5 5 2 5 3 3 2 2 2 1 1 0 4 0 0 13 8 3 2 8 4 4 2 2 0 2 0 0 6 0 0 9 10 4 2 4 5 3 3 1 0 0 0 0 7 0 0 10 3 1 0 3 5 0 2 0 2 0 0 0 7 0 0 22 7 1 3 6 6 2 0 0 4 0 0 3 7 0 1 16 6 0 0 2 6 2 0 0 3 0 0 0 3 0 0 11 9 2 2 3 5 5 0 0 0 0 0 0 3 0 0 17 6 3 2 5 5 2 0 0 0 0 0 0 1 0 1 13 7 0 0 5 2 5 0 0 0 0 0 0 g ł ó W n e T r e n d y n a r y n k u W y d a W n i c z y m 35 nazwa wydawnictwa Zysk i S - ka W.A.B. Wydawnictwo Dolnośląskie Fabryka Słów Media Rodzina Nobilis M Amber Bernardinum Czytelnik Nowa Proza Czarne Kobra Media Akapit Press Mag Wołoszański Wydawnictwo Autorskie a5 TBA Cis Noir sur Blanc Wydawnictwo św. Stanisława BM A.M.F. Plus Group Kluszczyński Polwen WAM Colori Rosner Wspólnicy Studio Marka Łebkowskiego Edipresse Polska Klub Dla Ciebie Lampa i Iskra Boża Iskry W drodze Ego Kowalska/Stiasny Helion Reader’s Digest Do Ossolineum Philip Wilson Warsaw 2010 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 liczba tytułów na liście w latach: 2009 2008 2007 2006 2005 2004 2003 2002 2001 7 4 4 3 1 1 1 1 1 1 1 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 7 2 0 4 3 2 1 1 1 0 0 0 1 1 1 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 5 4 0 2 0 5 1 1 0 4 1 0 1 1 0 0 1 1 1 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 2 5 0 1 3 4 1 1 0 0 1 1 1 1 2 1 1 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 3 0 0 3 2 3 1 0 0 0 2 1 1 0 2 1 1 0 0 0 3 3 1 1 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 4 0 1 5 1 1 3 0 0 1 1 1 1 0 0 0 0 0 0 0 1 1 0 0 0 3 2 1 1 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 2 4 0 0 0 0 0 3 0 0 1 1 2 0 0 0 0 1 0 0 0 1 0 0 0 0 2 0 1 0 0 1 1 1 1 1 1 0 0 0 0 8 2 0 0 4 0 3 2 0 0 1 0 2 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 1 1 0 0 0 0 2 1 1 0 4 2 0 0 4 0 0 2 0 0 8 0 1 2 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 2 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 1 0 1 1 1 0 2 e c s l o p W i k ż ą i s k k e n y r 36 Magia… fajna jest „Wszyscy piszą, nikt nie czyta”, głosi tytuł w „Tygodniku Powszechnym”5. Trawestując błyskotliwą konstatację można zakrzyknąć, że podobnie jak pisze, każdy… publikuje. Prawda jest bowiem taka, że zawód wydawcy jak mało który charakteryzuje się swoistym magnetyzmem powodującym, że ciągną doń coraz to nowi śmiałkowie, wierząc, że i im trafią się „nowy Potter”, „nowy Krajewski”, czy „nowy Clarkson”. Wszak to właśnie polski wydawca tego ostatniego właściwie przypadkowo nabył prawa do książki telewizyjnej gwiazdy, widząc w Londynie jej kampanię promocyjną. „Za- raz, przecież i u nas emitowany jest program »Top Gear«”, musiał pomyśleć. Prawa natychmiast kupił, książkę wydał i sprzedał ponad 100 tys. egz.! Czy takie historie nie działają na wyobraźnię? To oczywiście skrawek, kawalątek wydawniczego biznesu. Większość z ukazujących się rokrocznie nowości (a jest ich ponad 20 tys.) przechodzi bez echa, niektóre tylko zarabiają na siebie, a już zupełnie wyjątkowo zda- rza się, że zarabiają na inne. Nieprzewidywalność rynku świadczy jednak o jego magii. A magia… fajna jest. Oczywiście, obserwatorzy, a nawet niektórzy uczestnicy, rynku silą się niekiedy na formułowanie przepisów na bestseller, twierdząc, że i tym rzą- dzą reguły. I faktycznie – o swego rodzaju prawidłowościach można nie- kiedy mówić. Warto bowiem „wstrzelić się” w modną tematykę (literatura podróżnicza, reportaż, proza kobieca, magia i wampiry), należy obserwo- wać poczynania konkurencji (choć przykład niezwykle ostatnio modnych relacji z podróży do Toskanii zdaje się świadczyć, że jest to tematyka zaska- kująco popularna), precyzyjnie kalkulować ceny, opracowanie okładki zle- cić dobremu grafikowi i z głową nasz przyszły hit promować, promować… Co by bowiem nie mówić, bez promocji najlepiej nawet skrojony materiał na bestseller łatwo się nim nie stanie. Dziś, na szczęście, w dobie internetu, możliwości mamy tu znacznie większe niż kiedyś. I są to częstokroć działa- nia – pamiętajmy – znacznie tańsze niż przy użyciu mediów tradycyjnych, ponieważ w obieg informacji angażujemy cały, podłączony do sieci świat. Wymienianie się przez internautów linkami do stron, komentowanie wpi- sów i materiałów wideo to dziś podstawa, gdy chodzi o kampanie realizo- wane z użyciem mediów społecznościowych jak: YouTube, Facebook czy Wykop. Z przykrością jednak stwierdzić należy, że marketing wirusowy nie jest narzędziem często wykorzystywanym przez speców od promocji pracujących w naszych wydawnictwach. Jeżeli już ktoś wykona i umieści na YouTube materiał filmowy, pomimo satysfakcji jego twórcy oglądalność \ 5. „Tygodnik Powszechny” nr 36/2010. g ł ó W n e T r e n d y n a r y n k u W y d a W n i c z y m 37 i k ż ą i s k k e n y r 1 0 2 1 pozostaje na mizernym poziomie. Podobnie ze stronami fanowskimi (fan page) na serwisie Facebook. Nieaktualizowane początkowo jedynie groma- dzą kolejnych fanów, by po kilku tygodniach stanąć w martwym punkcie. Z mediami tego typu jest bowiem tak, że trzeba je nieustannie pielęgno- wać, gromadząc wokół umieszczanych wpisów tych dotychczasowych, ale i – z czasem – nowych ambasadorów marki. Strona na Facebooku musi żyć, zasilając tablice swych fanów, prowokując ich do umieszczania komentarzy bądź „jedynie” wyrazów akceptacji w postaci nieco „Mickiewiczowskiego” znacznika „Lubię to!”. e c s l o p W Oczywiście (na szczęście!), nie wszyscy, którzy kupują i czytają książ- ki, siedzą w internecie. Wciąż dzięki temu ważnym kanałem dotarcia do ich świadomości pozostają media tradycyjne – prasa, radio czy telewizja (choć w dobie tzw. konwergencji mediów trudno jednoznacznie przypisać zawarte w nich treści wyłącznie do jednej z tych kategorii – wszak gaze- ty czytamy w internecie, słuchamy w nim także radia, a TV niebawem będziemy mogli oglądać w komórkach, zwłaszcza po zakupieniu przez właściciela Polsatu sieci Polkomtel, czyli jednego z operatorów komór- kowych). W promocji w naturalny sposób pomagają recenzje w prasie, omówienia na falach eteru czy polecenia w telewizyjnych programach in- formacyjnych. Oczywiście, powiedzenie o premierze książki w głównym wydaniu „Wiadomości” czy „Faktów” graniczy z cudem, ale już polecenie poradnika dla rodziców przy okazji rozmowy z psychologiem dziecięcym w porannym paśmie popularnej anteny telewizyjnej nie należy wcale do rzadkości – z pokazaniem okładki i rozdaniem wśród telewidzów kilku egzemplarzy danego tytułu. Wszystko zależy od jakości samego produk- tu, jego atrakcyjności wizualnej, dotarcia do właściwego człowieka „po drugiej stronie”, wstrzelenia się w dobry moment, przygotowania dobrych informacji prasowych i… często niestety – znajomości, znajomości, zna- jomości. Te z kolei wyrabia się latami, a jak się ich nie ma, działania te należy powierzyć specjalistom. Osoby zainteresowane rynkiem wydawniczym bez trudności wskażą wreszcie książki, które bestsellerami stały się właściwie… z niczego. Wy- dawcy nie zainwestowali w ich promocję ani złotówki, media tematem się nie zainteresowały i prawdopodobnie wszystkie przeszłyby bez echa, gdy- by nie cudowny ponadczasowy wynalazek pod nazwą poczta pantoflowa. O tym, że może zdziałać cuda przekonało się m.in. wspomniane Wydaw- nictwo Otwarte. Gdyby nie tysiące odmienionych wizualnie w ciągu kilku zaledwie tygodni Polek przekazujących swą „dobrą nowinę” tysiącom in- nych, świat nie dowiedziałby się o „cudownej” diecie dra Pierre’a Dukana, czyż nie? Fryzjerka swej klientce, klientka ekspedientce, ekspedientka są- siadce, a sąsiadka swej sprzątaczce itd. W ten właśnie sposób wypromowana 38 została w naturalny sposób seria poradników, o których wszyscy słysze- liśmy, choć nie każdy miał je w rękach (a co dopiero mówić o półce w do- mowej biblioteczce). Nagrody literackie Ogromne znaczenie promocyjne ma nagroda Nobla, choć jeśli dostaje ją pisarz mniej znany (a tak bywało często w ostatnich latach), to trudno ją przekuć na komercyjny sukces. Na polskim rynku najważniejsza jest Nagroda Literacka Nike, przy- znawana od 1997 roku. Zwycięzca wyłaniany jest w trzyetapowym kon- kursie. Pierwszy etap to przyznanie przez jury 20 nominacji, które ogła- szane są w maju, następnie siedmiu finalistów we wrześniu i z tej grupy wyłaniany jest zwycięzca. Zwyczajowo przyznawana jest w październi- ku. Laureat otrzymuje czek na 100 tys. zł, a – co najważniejsze – rozgłos gwarantowany przez „Gazetę Wyborczą” – współorganizatora (razem z Fundacją Agory) przedsięwzięcia. Patrząc na poziom sprzedaży na- gradzanych książek, Nike często przez polskich czytelników stawiana jest wyżej od Nobla, co poniekąd wydaje się zrozumiałe, bo któż znał u nas wcześniej takich jego laureatów jak: Imre Kertesz, Dario Fo, Do- ris Lessing czy Jose Saramago. W poprzednich latach Nike honorowano: Wiesława Myśliwskiego za „Widnokrąg” (Muza), Czesława Miłosza za „Pieska przydrożnego” (Znak), Stanisława Barańczaka za „Chirurgiczną precyzję. Elegie i piosenki z lat 1995 - 1997” (wydawnictwo a5), Tadeusza Różewicza za tom „Matka odchodzi” (Wydawnictwo Dolnośląskie), Je- rzego Pilcha za „Pod Mocnym Aniołem” (Wydawnictwo Literackie), Jo- annę Olczak - Ronikier za „W ogrodzie pamięci” (Znak), Jarosława Marka Rymkiewicza za „Zachód słońca w Milanówku” (Sic!), Wojciecha Kuczo- ka za „Gnój” (W.A.B.), Andrzeja Stasiuka za „Jadąc do Badabag” (Czar- ne), Dorotę Masłowską za „Pawia królowej” (Lampa i Iskra Boża), po raz drugi Wiesława Myśliwskiego za „Traktat o łuskaniu fasoli” (Znak), Ol- gę Tokarczuk za „Bieguni” (Wydawnictwo Literackie), poetę Eugeniusza Tkaczyszyna - Dyckiego za „Piosenkę o zależnościach i uzależnieniach” (Biuro Literackie) i Tadeusza Słobodzianka za „Naszą klasę. Historię w XIV lekcjach” (Słowo/obraz terytoria). O ogromnej sile promocyjnej Nike świadczyć mogą wysokie pozycje na listach bestsellerów książek au- torów choćby do niej nominowanych. Nagrodzony w 2004 roku „Gnój” rozszedł się po ogłoszeniu laureata w liczbie 62,5 tys. egz., a „Jadąc do Badabag” w 2005 roku w liczbie 60 tys. egz. Mniejszy sukces odniosła g ł ó W n e T r e n d y n a r y n k u W y d a W n i c z y m 39 1 0 2 1 nagrodzona w 2006 roku Masłowska, jej „Paw królowej” po ogłoszeniu werdyktu jury rozszedł się w liczbie zaledwie 20 tys. egz. Nagrodzona w 2008 roku powieść Tokarczuk miała sprzedaż na poziomie 37 tys. egz., zaś poezja Eugeniusza Tkaczyszyna - Dyckiego w 2009 roku w ogóle nie zaistniała jako wydarzenie rynkowe, podobnie było w 2010 roku z utwo- rem Tadeusza Słobodzianka. Inne znaczące nagrody literackie w Polsce to: Literacka Nagroda Europy Środkowej Angelus – wyróżnienie przy- znawane jest od 2006 roku przez władze Wrocławia środkowoeuropejskie- mu autorowi najlepszej książki prozatorskiej wydanej po polsku. Nagroda jest najwyższą finansowo (150 tys. zł) nagrodą literacką w Polsce, nie ma jednak tak dużego jak Nike przełożenia na promocję. Jej pierwszym laure- atem w 2006 roku został ukraiński prozaik i poeta Jurij Andruchowycz za powieść „Dwanaście kręgów” (wydawnictwo Czarne), drugim – austriac- ki pisarz Martin Pollack za „Śmierć w bunkrze – opowieść o moim ojcu” (również Czarne), w 2008 roku Péter Esterházy z Węgier za tom „Harmo- nia cælestis” (Czytelnik), w 2009 – Josef Škvorecký z Czech za „Przypadki inżyniera ludzkich dusz” (Pogranicze), a w 2010 György Spiró za „Mesja- szy” (W.A.B.). Żaden z nagrodzonych dotąd autorów, poza Esterházym, nie zaistniał na szerszą skalę w świadomości czytelników. Nagroda Fundacji im. Kościelskich przyznawana od 1962 roku przez Fundację im. Kościelskich – jedną z najstarszych polskich instytucji kultu- ralnych, działającą w Genewie. Powstała ona na mocy testamentu zmarłej w lipcu 1959 roku Moniki Kościelskiej, wdowy po Władysławie Auguście. Laureatów, którzy nie przekroczyli 40. roku życia, wybiera jury powoły- wane przez Radę Fundacji i pełniące swoją funkcję honorowo. Oceniany jest dotychczasowy dorobek pisarzy ze szczególnym uwzględnieniem ostat- nich książek w kategoriach prozy, poezji i eseju. Wartość nagrody zwanej „polskim Noblem dla młodych pisarzy” nie jest stała, wynosi w przybliże- niu kilkadziesiąt tysięcy złotych. Ostatni laureaci: Marcin Kurek (2010), Tadeusz Dąbrowski (2009), Jacek Dukaj (2008), Mikołaj Łoziński (2007), Jolanta Stefko (2006), Jacek Dehnel (2005), Tomasz Różycki (2004), Dawid Bieńkowski (2003). Paszport „Polityki” jest nagrodą ustanowioną w 1993 roku przez tygo- dnik „Polityka”, przyznawaną twórcom w sześciu kategoriach: „literatura”, „film”, „teatr”, „muzyka poważna”, „plastyka” (sztuki wizualne) i „estrada” oraz – od 2002 roku – nagrodę specjalną „kreator kultury” za osiągnięcia w jej krzewieniu. Ostatni laureaci w kategorii „literatura” to: Ignacy Karpo- wicz (2010), Piotr Paziński (2009), Sylwia Chutnik (2008), Michał Witkow- ski (2007), Jacek Dehnel (2006), Marek Krajewski (2005), Sławomir Shuty (2004), Wojciech Kuczok (2003). e c s l o p W i k ż ą i s k k e n y r 40 Nagroda Literacka Gdynia została powołana w 2006 roku przez prezy- denta Gdyni w celu uhonorowania wyjątkowych osiągnięć żyjących, pol- skich twórców i jest przyznawana rokrocznie autorom najlepszych książek wydanych w poprzednim roku. Zwycięzcy w trzech kategoriach – „proza”, „poezja” i „eseistyka”, otrzymują pamiątkowe statuetki (Kostki Literackie) oraz nagrodę w wysokości 50 tys. zł. Dotychczas uhonorowano: w 2006 ro- ku: „Dzieje rodzin polskich” Eugeniusza Tkaczyszyna - Dyckiego (Sic!), „Lubiewo” Michała Witkowskiego (Ha!art) i „Zamiast” Marka Zaleskie- go (Wydawnictwo Literackie), w 2007: „Pełne morze” Wojciecha Bonowi- cza (Biuro Literackie), „Traktat o łuskaniu fasoli” Wiesława Myśliwskiego (Znak) i „Projekt handlu kabardyńskimi końmi” Krzysztofa Środy (Świat Literacki), w 2008: „Pensum” Adama Wiedemanna (Wojewódzka Biblio- teka Publiczna i Centrum Animacji Kultury w Poznaniu), „Ostatni zlot Aniołów” Mariana Pankowskiego (Krytyka Polityczna) i „Twarz Tuwima” Piotra Matywieckiego (W.A.B.) w 2009: „Jedenaście” Marcina Świetlickie- go (Wydawnictwo EMG), „Piosenkę o zależnościach i uzależnieniach: Eu- geniusza Tkaczyszyna - Dyckiego (Biuro Literackie) i „ Inne obrazy” Marii Poprzęckiej (Słowo/obraz terytoria), w 2010: „Taksim” Andrzeja Stasiuka (Czarne), „Dwa fiaty” Justyny Bargielskiej (Wojewódzka Biblioteka Pu- bliczna i Centrum Animacji Kultury w Poznaniu), „Ciała Sienkiewicza” Ryszarda Koziołka (Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego) plus Nagro- da Osobna dla Małgorzaty Szejnert za „Wyspę klucz” (Znak) oraz w 2011: „Obsoletki” Justyny Bargielskiej (Czarne), „Pogłos” Ewy Lipskiej (Wydaw- nictwo Literackie), „Samobójstwo jako doświadczenia wyobraźni” Stefana Chwina (Tytuł) plus Nagroda Osobna za „Poems” dla Andrzeja Sosnow- skiego (Biuro Literackie). Nagroda Fandomu Polskiego imienia Janusza A. Zajdla jest corocz- ną nagrodą w dziedzinie fantastyki, przyznawaną przez miłośników tego gatunku autorom najlepszych polskich utworów literackich. Przyznawa- na jest w dwóch kategoriach: „powieść” i „opowiadanie”. Ostatni laureaci: Anna Kańtoch i Robert M. Wegner (2009), Rafał Kosik i Anna Kańtoch (2008), Jacek Dukaj i Wit Szostak (2007), Jarosław Grzędowicz i Maja Li- dia Kossakowska (2006), Jarosław Grzędowicz (2005), Jacek Dukaj, Anna Brzezińska (2004), Jacek Dukaj, Andrzej Ziemiański (2003), Andrzej Sap- kowski, Andrzej Pilipiuk (2002). Nagroda „Książka Roku »Magazynu Literackiego KSIĄŻKI«” przy- znawana od 2001 roku w kilku kategoriach, autorom polskim i zagranicz- nym, honorująca przede wszystkim wysiłek wydawców, którzy dostają statuetki. Dotychczas uhonorowano nią firmy: Świat Książki, Znak, Rebis, Muza, Biały Kruk, Wydawnictwo Naukowe PWN, Zysk i S - ka, Wydaw- nictwo Dolnośląskie, G+J RBA, Demart, Bosz, Egmont, Media Rodzina, g ł ó W n e T r e n d y n a r y n k u W y d a W n i c z y m 41 1 0 2 1 Arkady, Langenscheidt, Czytelnik, Multico, Wolters Kluwer Polska, C.H. Beck, Sonia Draga. Od 2006 roku przyznawane są też wyróżnienia dla „Wydawcy roku” – dotąd uhonorowano nimi: Znak, PWN, WSiP, Wy- dawnictwo Literackie, Rebis i Zysk i S - ka. Nagroda im. Filipa Kallimacha przyznawana od 2009 roku przez re- dakcję „Magazynu Literackiego KSIĄŻKI” za wybitne osiągnięcia w sferze edukacji. Jej celem jest wyróżnienie osób, które w szczególny sposób zapisa- ły się na kartach polskiej oświaty. Laureatami pierwszej edycji zostali: Joan- na Białobrzeska, Zofia Agnieszka Kłakówna, Waldemar Lewiński, Andrzej Pieniak, Barbara Sagnowska oraz autorzy wydawanego przez WSiP cyklu „Wesoła Szkoła”, w drugiej edycji nagrodzono: Marię Nagajową, Małgorza- tę Dobrowolską, Krzysztofa Pazdro, autorki programu do nauczania fizyki w gimnazjum – Grażynę Ornat - Francuz, Teresę Kulawik i Marię Nowot- ny - Różańską (Nowa Era) oraz twórczynie programu do edukacji wczesnosz- kolnej „Nasze przedszkole” – Małgorzatę Kwaśniewską i Wiesławę Żabę - Ża- bińską (Grupa Edukacyjna). W 2010 roku specjalne wyróżnienie otrzymał Adam Mazurek, twórca Oficyny Poligraficzno - Wydawniczej Adam, która od dwudziestu lat wydaje książki do nauczania matematyki. Uhonorowa- no także gospodarza targów „Edukacja” – Targi Kielce. Rok 2011 przyniósł wyróżnienia dla: Marty Bogdanowicz, Zofii Dobkowskiej, Anny Dubieckiej, Felicji Kalinowskiej, Feliksa Szlajfera, Magdaleny Ptak, Haliny Sowy - Babik i Elżbiety Świerczyńskiej. Nagrody Magellana przyznawane od 2009 roku przez redakcję „Magazy- nu Literackiego KSIĄŻKI” dla najlepszych przewodników, map, atlasów. Do- tychczas w trzech edycjach nagrodzono tytuły wydawnictw: Bezdroża, Polska Turystyczna, Hachette Polska, Pascal, Pietruska Mierkiewicz, ExpressMap, Demart, Eko - Kapio, Sygnatura i Poradnia K, Langenscheidt, Agencja TD, TerraQuest, Iskry, WAM, Otwarte, zaś w kategorii „wydarzenie roku” hono- rowano dwukrotnie Wydawnictwo Naukowe PWN za przewodniki Global PWN. Dodatkowo w 2010 roku wręczono nagrody specjalne za populary- zowanie podróżowania – Elżbiecie Dzikowskiej i Beacie Pawlikowskiej, zaś w 2011 roku Olgierdowi Budrewiczowi i Martynie Wojciechowskiej. Konkurs na Książkę Audio Roku organizowany od 2009 roku przez fir- my Nexto.pl i Biblioteka Analiz. Nagrody przyznawane są w następujących kategoriach: „literatura faktu i reportaże”, „literatura piękna”, „kryminał i sensacja”, „dla dzieci i młodzieży”, „poradniki i inne”, „oprawa graficz- na”. W ramach każdej z kategorii nominowanych jest osiem tytułów spo- śród wszystkich zgłoszeń wydawców. W pierwszej edycji wygrały pozycje wydawnictw: Promatek Audio, Agora, Polskie Wydawnictwo Muzyczne, Muza i Bellona, a w drugiej: Akademia Rozwoju Wyobraźni BUKA, Wy- dawnictwo Literackie, Media Rodzina, Albatros, MT Biznes. e c s l o p W i k ż ą i s k k e n y r 42 Wydawniczy biznes Przychody wydawnictw w 2010 roku wzrosły o blisko 3 proc. – licząc w ce- nach zbytu z 2,86 do 2,94 mld zł6. Jak już tutaj stwierdziliśmy, był to na długo – o czym świadczą choćby wydarzenia pierwszych miesięcy 2011 – ostatni tak dobry rok na rynku wydawniczym. Ostatni z zerową stawką podatku VAT na sprzedaż książek, ale i być może ostatni przed okresem spadków przychodów realizowanych przez wydawców. Kryzys może po- trwać nawet do 2014 roku. Wzrosty przychodów nastąpiły w segmentach podręczników szkolnych, li- teratury pięknej, publikacji fachowych i religijnych. Spadki zanotowali edyto- rzy specjalizujący się w książkach dla dzieci i młodzieży czy ilustrowanych. Przypomnijmy, że w 2009 roku nastąpił spadek obrotów na rynku książki o 1,7 proc. – z 2,91 do 2,86 mld zł. Za to w 2008 wartość wszystkich sprze- danych książek osiągnęła poziom najwyższy w historii – 2,91 mld zł i wzro- sła aż o 11,9 proc. Także w 2007 roku wzrost był wysoki – wyniósł wówczas 9,2 proc. Patrząc jednak na sprzedaż ostatnich lat wyraźnie widać lata, kie- dy nasycony rynek reagował mniejszymi zakupami – spadki w 2002 roku, a zwłaszcza w 2006 i 2009, a także – wedle prognoz – w 2011 roku. W 2010 roku wskaźnik inflacji wyniósł 2,6 proc.7, tym samym nie- mal wracając do poziomu z 2007 roku, kiedy wyniósł 2,5 proc. O pra- wie 1 proc. był także niższy niż rok wcześniej (3,5 proc.) i o 1,6 proc. niż w 2008 (4,2 proc.). Wzrost sprzedaży po uwzględnieniu inflacji wyniósł zatem 0,4 proc. Jeśli porównamy rynek w przeliczeniu na amerykańską walutę (prze- liczenie na euro nie daje możliwości porównania w okresach wielolet- nich), to przy przyjęciu średniorocznego kursu NBP przychody wzrosły o 5,9 proc. (kurs dolara spadł z 3,11 do 3,02 zł)8. Przypomnijmy jednak, że rok wcześ niej, kiedy utrzymywał się wyjątkowo wysoki – najwyższy \ \ \ 6. Dane dotyczące sprzedaży książek oraz produkcji wydawniczej pochodzą z wyników ankiet dla dziennika „Rzeczpospolita” w latach 1995 - 2010 oraz badań prowadzonych przez firmę Biblioteka Analiz w latach 1999 - 2010. Wyniki poszczególnych wydawnictw, a także całej branży wydawniczej w 2010 roku, najpełniej zostały przedstawione w artykule „Ostatni taki rok bez VAT”, „Rzeczpospolita” nr 108/2011 i „Biblioteka Analiz” nr 10/2011. Osoby zainteresowane szczegółową informacją o sytuacji na rynku książki w latach 1997 - 2010 odsyłamy do wciąż dostępnych wcześniejszych wydań „Rynku książki w Polsce”. Archiwum informacji o polskim rynku wydawniczo - księgarskim można także znaleźć w Internecie, w płatnym serwisie www. Rynek - Ksiazki.pl. 7. Komunikat prezesa GUS z 13 stycznia 2011 w sprawie średniorocznego wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem w 2010 roku, „Monitor Polski” nr 6/2011. 8. Dane Narodowego Banku Polskiego (www.nbp.pl/home.aspx?f=/kursy/kursy_archiwum. html). g ł ó W n e T r e n d y n a r y n k u W y d a W n i c z y m 43 i k ż ą i s k k e n y r 1 0 2 1 od 2005 roku – kurs dolara, spadek wartości polskiego rynku książki w walucie amerykańskiej wyniósł aż 23,8 proc. Gdybyśmy jednak bra- li pod uwagę euro, które znacząco zyskało na wartości w 2009 roku, ale nieco straciło w 2010, wówczas wzrost przychodów wynosi 9,6 proc. (spa- dek wartości euro z 4,33 do 3,99 zł), ale rok wcześniej spadek przycho- dów wyniósł 20,1 proc. – wówczas kurs euro był najwyższy od 2004 roku. W przeliczeniu na obydwie waluty przychody za 2010 rok zatem również były rekordowe. e c s l o p W Cytowanie w niniejszej publikacji corocznie ukazujących się raportów „Ruch wydawniczy w liczbach”, które powstają wysiłkiem Zakładu Staty- styki Wydawnictw Biblioteki Narodowej, tradycyjnie prowadzi do trud- nych porównań z badaniami, jakie od lat prowadzone są przez Bibliotekę Analiz. Jest to, można rzec, odwieczne starcie dwóch metodologii i wszel- kich związanych z nimi niedostatków. Narodowa polska książnica opiera się w swych pracach dokumentacyjnych i badawczych na wpływającym do jej zasobów egzemplarzu obowiązkowym publikacji, który z mocy Ustawy o obowiązkowych egzemplarzach bibliotecznych z dn. 7 listopada 1996 ro- ku przynależy jej i 16 innym placówkom (BN oraz Biblioteka Uniwersytetu Jagiellońskiego uprawnione są do otrzymywania po 2 egz. każdego tytu- łu – nie tylko zresztą książek, ale także czasopism, map, atlasów, druków muzycznych i ulotnych, płyt, taśm, kaset, publikacji elektronicznych, a na- wet… globusów). Od 2001 roku, nieprzerwanie przez sześć lat, obserwowaliśmy spa- dek liczby wydawanych tytułów – wykazywany w ankietach nadsyłanych przez wydawców (za ten sam okres Biblioteka Narodowa, do której wpły- wa egzemplarz obowiązkowy, nieprzerwanie notowała wzrost – z 21,6 tys. w 2000 roku do 28,2 tys. woluminów w 2008 roku; różnice wynikają bez wątpienia z tego, że Biblioteka Narodowa rejestruje wszystkie druki, także te, które ukazały się sumptem autorów czy towarzystw regionalnych i na- ukowych, co niemal całkowicie umyka ankietom Biblioteki Analiz). Pa- trząc na statystyki Biblioteki Analiz i „Rzeczpospolitej”, tendencja spad- ku liczby wydawanych tytułów została zatrzymana w 2007 roku, kiedy opublikowano ich 21810 – o 9,5 proc. więcej niż w 2006 roku (wciąż jest to jednak o 15 proc. mniej niż w 2000 roku). W 2008 opublikowano mi- nimalnie mniej, niespełna pół procent, łącznie ukazało się 21740 pozycji, zaś w 2009 roku, pomimo kryzysu, znów nastąpił wzrost – opublikowano 22460 pozycji (o 3 proc. więcej niż w roku poprzednim). Rok 2010 to kolej- ny skok – tym razem o 9 proc., do 24380 tytułów. Systematycznie, choć nieznacznie, od 2007 roku wzrasta liczba pierw- szych wydań. W 2010 ukazało się ich 13430 nowości, o 1 proc. więcej niż w 2009, kiedy liczba ta wyniosła 13310. Wówczas również nastąpił 44 wzrost, choć minimalny – 0,2 proc. (podobnie w 2008) – z 13280 pozycji. W 2010 ukazało się zatem najwięcej nowości od 2001 roku, jednak w po- równaniu z rekordowym rokiem 2000 liczba pierwszych wydań jest mniej- sza o 5,2 proc. Analizując dane za lata 2004 - 2008, trzeba mieć na uwadze ogromne na- kłady książek dołączanych wówczas do prasy. Wszystko to spowodowało, że średni nakład jest wyższy niż przed 2004 rokiem, choć ostatnie trzy lata odznaczają się spadkiem. W 2010 roku średni nakład spadł aż o 11 proc. – z 6429 egz. do 5710 egz., a należy mieć na uwadze, że w 2009 roku spadek nastąpił o 4,1 proc. – z 6702 egz. Łącznie w 2010 roku wyprodukowano 139,2 mln egz., o 4 proc. mniej niż w 2009 (144,9 mln egz.), kiedy to spadek wyniósł 0,9 proc. W porównaniu z 2000 rokiem spadek łącznej produkcji egzemplarzowej wynosi 12,2 proc. Ruch wydawniczy w liczbach 2010 Wedle wspomnianej już statystyki Biblioteki Narodowej, w 2010 roku w Polsce ukazało się 29539 tytułów9 książek, o 1411 więcej niż rok wcze- śniej, czyli o 5 proc. (w 2009 roku ukazało się 28128 tytułów). Struktu- ra zarejestrowanych przez Zakład Statystyki Wydawnictw BN tytułów za 2010 rok to: 11291 publikacji naukowych (38 proc.), 1724 podręczni- ki dla szkół wyższych (6 proc.), 1496 publikacji zawodowych (5 proc.), 1345 podręczników szkolnych (4,5 proc.), 7493 publikacje „popularne ogólne” (25 proc.) – w tym 4708 tytułów literatury pięknej dla dorosłych (16 proc.) i 1482 dla dzieci i młodzieży (5 proc.). Jak, za dwutygodni- kiem „Biblioteka Analiz” stwierdziliśmy w edycji „Rynku książki w Pol- sce” z 2010 roku, wyjaśnienia wymagają dwie grupy publikacji. Kategoria publikacji zawodowych w naszej metodologii obejmuje materiały szkole- niowe, podręczniki na szkolenia i kursy, szkolenia ideologiczne, masowe i inne, materiały dla lektorów, literaturę doskonalenia zawodowego, po- radniki zawodowe i instrukcje, słowniki branżowe i publikacje z zakresu BHP, a także materiały zjazdów i konferencji branżowych, związkowych i ich uchwały – tłumaczyła Magdalena Brodowska - Wasiak, ówczesna kie- rowniczka Zakładu Statystyki Wydawnictw Biblioteki Narodowej (w tej chwili funkcję tę pełni Joanna Potęga10. Zasady zostały przyjęte bardzo \ \ 9. Te i następne dane za: „Ruch wydawniczy w liczbach 2010”, Biblioteka Narodowa, Warszawa 2011. 10. Łukasz Gołębiewski, Kuba Frołow, Paweł Waszczyk: „Rynek książki w Polsce 2010”, t. 1 „Wydawnictwa”, Biblioteka Analiz, 2010. g ł ó W n e T r e n d y n a r y n k u W y d a W n i c z y m 45 1 dawno, ale BN utrzymuje je dla jednolitości wyników statystyki, która stosowana jest od niemal pół wieku. Natomiast kategoria „publikacje popularne”, jak tłumaczyła Magdalena Brodowska - Wasiak, zawiera określania jeszcze bardziej anachroniczne, ale w praktyce pracownicy Zakładu Statystyki Wydawnictw dostosowują je do aktualnych realiów. W tej kategorii, zgodnie z instrukcją, odnotowuje się publikacje z zakresu: propagandy ideologicznej, materiały partyjne, zjaz- dy i plena, ale też literaturę faktu, biografię i pamiętniki, reportaż, eseje, publicystykę i felietony, wydawnictwa okolicznościowe, albumy związane z wydarzeniami, poradniki życia praktycznego, przewodniki i informacje turystyczne oraz po zbiorach i zabytkach, rozmówki, słowniki, podręczniki do nauki języków obcych, ale również wydania Biblii, śpiewniki kościelne, modlitewniki i katechizmy oraz encyklopedie popularne – wyjaśnialiśmy w 2010 roku11. Tyle na temat definicji. Znacznie od nich ciekawsze są bowiem różnice, jakie zachodzą pomiędzy danymi, które podaje Biblioteka Narodowa a ty- mi, które na podstawie ankiet wypełnianych przez wydawców publikuje firma Biblioteka Analiz. Przy łącznej liczbie wydanych tytułów pojawia się istotna różnica mię- dzy statystyką Biblioteki Narodowej a danymi publikowanymi przez ze- spół Biblioteki Analiz, która to różnica za 2010 rok wynosi 5159 tytułów (17 proc.) na rzecz szacunków narodowej książnicy. A przecież wiadomo, że nie wszyscy wydawcy nadsyłają do niej egzemplarz obowiązkowy. W da- nych za 2009 rok różnica ta była jeszcze większa, bo wyniosła 5668 tytułów (20 proc.). Jak to wytłumaczyć? Być może powód jest taki, że Biblioteka Narodowa ewidencjonuje dla danego roku wszystkie książki, jakie w tym czasie do niej napłynęły. Obej- muje to więc nie tylko książki datowane w danym roku, ale również książ- ki z lat poprzednich, jakie wydawcy dostarczają z opóźnieniem, a jest ich dość dużo. Dotyczy to zwłaszcza pierwszego kwartału każdego roku, kie- dy do ewidencji wpisywane są niemal wyłącznie książki z roku poprzed- niego. Jednak broniąc wiarygodność tego systemu ewidencji pracownicy Biblioteki Narodowej twierdzą, że opóźnienia przenoszą się z roku na rok i powodują, że tworzy się w ten sposób uśredniona liczba, która jest naj- bliższa rzeczywistości. Zobaczmy więc, jak wyglądała statystyka liczby wydanych tytułów spo- rządzona przez Bibliotekę Narodową w ciągu ostatnich 12 lat w porówna- niu z danymi publikowanymi przez Bibliotekę Analiz. 1 0 2 e c s l o p W i k ż ą i s k k e n y r \ 11. Ibid. 46 Liczba wydanych tytułów w latach 1998 - 2010 według ewidencji Biblioteki Narodowej i badań Biblioteki Analiz rok 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 Biblioteka narodowa Biblioteka analiz 16597 19480 20298 19760 19371 20780 22475 19999 24640 25226 28248 28128 29539 24000 24500 25700 24420 22960 22430 20890 20560 19920 21810 21740 22460 24380 różnica – 7403 – 5020 – 5402 – 4660 – 3589 – 1650 1705 – 561 4720 3416 6508 5668 5159 różnica (w proc.) – 30,8 – 20,5 – 21,0 – 19,1 – 15,6 – 7,3 7,0 – 2,7 19,2 13,5 23,0 20,0 17 Jak widzimy, do 2005 roku dane Biblioteki Narodowej były regularnie niższe od szacunków Biblioteki Analiz, gdy niemal pokrywały się, aby po- tem od roku 2006 znacząco je przewyższać. Przejrzałam naszą bazę pod kątem tytułów w ramach egzemplarza obowiązkowego wpływających do Bi- blioteki Narodowej. Do chwili obecnej wpłynęło około 26 tys. tytułów ksią- żek z datą wydania 2009, ponadto 5445 tytułów wydawnictw dźwiękowych i audiowizualnych. Nie brałam pod uwagę dokumentów kartograficznych, muzycznych – mówiła w „Rynku książki w Polsce” w wydaniu z 2010 roku Hanna Kęsicka, ówczesna kierowniczka Zakładu Gromadzenia i Uzupeł- niania Zbiorów BN12. Wydawnictwa nie dostarczają terminowo swoich pu- blikacji. Z penetracji bazy wynika, że w 2006 roku na liczbę 24474 tytułów książek, które zarejestrowano w BN – blisko 14 tys. wpłynęło w 2006 roku, w 2007 niewiele ponad 9500 tytułów, w 2008 roku ponad 800, a w 2009 oko- ło 300 i dalej stale wpływają. Z datą wydania w 2008 roku do BN wpły- nęło około 27500 książek. Sytuacja powtarza się analogicznie w latach następnych. Można więc przypuszczać, że do 2009 roku należy doliczyć jeszcze około 2000 tytułów, które wpłyną do końca 2010 roku i w latach następnych. Dzięki tej metodologii chyba po raz pierwszy została określona rzeczywi- sta liczba tytułów wydanych w danym roku i zgromadzonych w Bibliotece Narodowej – dla 2006 roku są to 24474 tytuły, przy czym liczba ta może być jeszcze podwyższona. Porównując ją z liczbą ujętą w oficjalnej statystyce publikowanej w „Ruchu wydawniczym” wynoszącą 24640 tytułów okazu- je się, że liczby te są niemal równe. Dokonując następnie porównania dla \ 12. Ibid. g ł ó W n e T r e n d y n a r y n k u W y d a W n i c z y m 47 i k ż ą i s k k e n y r 1 0 2 1 2008 roku otrzymujemy w oficjalnej statystyce liczbę 28248 tytułów, gdy rzeczywiście do BN wpłynęło dotąd z tą datą ok. 27500 tytułów, ale moż- na oczekiwać, że liczba ta ulegnie jeszcze zwiększeniu. Oznacza to, że błąd statystyczny przenosi się regularnie z roku na rok i liczba tytułów z ofi- cjalnej statystyki jest bliska rzeczywistości. Aby jednak uzyskać prawdzi- wą liczbę wydanych tytułów, należałoby jeszcze uwzględnić współczynnik odpowiadający poziomowi wykonania ustawy o egzemplarzu obowiązko- wym, a w zasadzie jego niewykonania. Jest on, jak wspomnieliśmy, szaco- wany na 10 - 20 proc. rocznej liczby tytułów, choć nie brakuje opinii, że jest on jeszcze większy. e c s l o p W Reasumując, dochodzimy do wniosku, że w ostatnich latach liczba wyda- nych tytułów książek w Polsce kształtuje się, według Biblioteki Narodowej, na poziomie od 24,5 tys. do 27,5 tys., a przy uwzględnieniu wspomnianego współczynnika szacowanego bardzo ostrożnie na 10 proc. liczba ta odpo- wiednio wzrasta do 27 - 30 tys. tytułów. Tak wielkie wartości nie znajdują jednak potwierdzenia nie tylko w badaniach Biblioteki Analiz, ale także w rejestrach dystrybutorów czy księgarń. Można szacować, że rocznie do dystrybucji trafiało w ostatnich latach od 20 do 24 tys. tytułów. Pojawia się pytanie, co obejmuje statystyka narodowej książnicy, a więc jaka jest struktura ewidencjonowanych tytułów, czy są to tylko książki, czy też inne rodzaje publikacji. Sprawa ta powinna być dodatkowo wyjaśnio- na. Niemniej widzimy zdecydowaną różnicę między otrzymanymi w ten sposób wynikami a szacunkami Biblioteki Analiz. Pierwsza próba odpo- wiedzi sprowadza się do braku w tych szacunkach znanego zjawiska „dłu- giego ogona” – tytułów wydawanych przez niewielkie wydawnictwa lub inne podmioty podejmujące się wydania książek na mikroskalę, a które nie są uchwytne dla rynkowych szacunków, nie trafiają w ogóle do dystry- bucji, natomiast trafiają do rejestru BN, chociażby dla prestiżu ich autorów czy edytorów. Są zatem pomijalne z punktu widzenia rynku, gdyż nie są przedmiotem obrotu handlowego, lecz faktycznie zostały wydane i zareje- strowane (posiadają numery ISBN). Istotnie, takich „martwych” dla rynku pozycji może być nawet kilka tysięcy w skali roku, a liczba ta wzrasta wraz ze wzrostem popularności druku na żądanie, kiedy niskim nakładem fi- nansowym można wydrukować po kilka, kilkadziesiąt egzemplarzy książ- ki – głównie dla własnej satysfakcji autora. Ewidencja Biblioteki Narodowej prezentuje również liczbę tytułów opu- blikowanych przez największych wydawców, przypisanych do 2010 roku, czyli wpływających w tym czasie do książnicy. Na tej podstawie można ze- stawić poniższą listę rankingową wydawców, których dorobek przekracza 200 tytułów rocznie. 48 Liczba tytułów książkowych opublikowanych przez największych wydawców w 2010 roku Wydawnictwo liczba tytułów WSiP C.H. Beck Rebis Świat Książki Olesiejuk Egmont Wydawnictwo Szkolne PWN Amber Publicat Adam Marszałek Helion Wydawnictwo Naukowe PWN LexisNexis Harlequin WAM 577 466 327 319 309 256 253 251 245 243 237 530 233 225 222 Biblioteka Narodowa sumuje także nakłady książek. W tej ewidencji in- formacje ze strony wydawców są z pewnością niepełne i w dużej mierze sta- tystyka oparta jest na szacunkach wynikających z doświadczenia ekspertów Zakładu Statystyki Wydawnictw. W każdym razie dane dla 2010 roku mó- wią o 83358 tys. egz. co jest wynikiem – powiedzielibyśmy – bardzo dobrym (jeżeli nie znakomitym), zważywszy na fakt, że dla 2009 liczba ta wyniosła 69510,9 tys. egz. Mamy więc do czynienia ze wzrostem o 13848 tys. egz., czyli aż o 20 proc.! A przypomnijmy, że 2009 rok zaznaczył się pod tym względem… spadkiem aż o 15472,1 tys. egz., czyli o 18,2 proc. Ogólny na- kład książek w poszczególnych kategoriach przedstawia poniższa tabela. Ogólny nakład książek według kategorii w 2010 roku w tys. egz. kategoria Publikacje naukowe Podręczniki szkół wyższych Publikacje zawodowe Podręczniki szkolne Publikacje popularne ogólne Literatura piękna dla dorosłych dla dzieci i młodzieży nakład (w tys. egz.) 7078 1329 2658 22948 21550 20280 7515 W tej ewidencji istnieje największa różnica między danymi Biblioteki Narodowej a badaniami Biblioteki Analiz, w których odnotowano łącz- ny nakład w 2010 roku na poziomie 139,2 mln egz. Można powiedzieć g ł ó W n e T r e n d y n a r y n k u W y d a W n i c z y m 49 1 0 2 1 jednakowoż, że dystans ten i tak zmniejszył się w porównaniu z 2009 ro- kiem, kiedy wyniósł 51,9 proc., czyli był ponad dwukrotny! Teraz powrócił do stanu zbliżonego do lat 2005 - 2008, ledwo przekroczywszy 40 proc. Ale i tak nie ma co ukrywać – w odróżnieniu od ewidencji wydanych tytułów w żaden sposób dane Biblioteki Narodowej dotyczące łącznego nakładu książek nie obronią się. A pamiętajmy, że statystyka opracowana przez tę instytucję stanowi podstawę dla urzędowej statystyki polskiej produkcji wydawniczej publikowanej przez GUS i takie dane są oficjalnie publiko- wane w rocznikach statystycznych. Dlatego warto zobaczyć, jak te różnice kształtowały się w ostatnich latach. e c s l o p W i k ż ą i s k k e n y r Produkcja wydawnicza w tys. egz. rok 2005 2006 2007 2008 2009 2010 Biblioteka narodowa Biblioteka analiz 81006 79974 77524 84983 69511 83358 141500 133600 146400 145700 144400 139200 różnica – 60 494 – 53 626 – 68 876 – 60 717 – 74 889 – 55 842 różnica (w proc.) – 42,7 – 40,1 – 47,0 – 41,7 – 51,9 – 40,1 Niezależnie od tych uwag odnotujmy, że według Biblioteki Narodowej najwięcej egzemplarzy książek (ponad 1 mln egz.) w 2010 roku wydały na- stępujące oficyny: Nakłady według statystyki Biblioteki Narodowej w tys. egz. Wydawnictwo nakład (w tys. egz.) WSiP C.H. Beck Rebis Świat Książki Olesiejuk Egmont Wydawnictwo Szkolne PWN Amber Publicat Adam Marszałek Helion Wydawnictwo Naukowe PWN LexisNexis Harlequin 16417 1087 1342 2625 1545 1808 2154 1024 1682 142 557 236 464 3319 50 Sprzedaż egzemplarzowa W 2010 roku znów spadła liczba sprzedanych egzemplarzy książek – tym razem o 3 proc. – wynosząc 139,8 mln egz. Przypomnijmy, że w 2009 ro- ku spadek ten wyniósł 2,4 proc., z rekordowego poziomu 147,1 mln do 143,6 mln egz. Zarazem należy podkreślić, że stosunek liczby wydrukowanych egzem- plarzy książek do sprzedanych zbliżył się w tym czasie do 100 proc., sprze- dano bowiem o 0,6 mln egz. więcej aniżeli wydrukowano. Tabela pokazuje, jak w ostatnich latach zmieniała się liczba sprzeda- wanych egzemplarzy (z uwzględnieniem wyprzedawanych zapasów, ale bez nakładów drukowanych na zamówienie – tzw. sprzedaż korpora- cyjna – które trafiały do odbiorców w formie gadżetów reklamowych lub bezpłatnych dodatków do gazet, czasopism ilustrowanych czy ka- talogów). Liczba sprzedanych egzemplarzy w latach 2000 - 2010 lata Liczba sprzedanych egz. (w mln) Stosunek sprzedaży do nakładu 2001 133,7 2002 124,5 2003 119,6 2009 2000 124,2 143,6 78,4 87,3 87,9 89,5 90,5 98,3 97,2 95,9 101,0 99,4 2007 140,4 2004 125,3 2006 129,9 2008 147,1 2005 139,1 2010 139,8 100 W 2009 roku aż 40 proc. wydawnictw z grupy stu największych odno- towało spadek przychodów. W latach 2007 - 2008 było to po ok. 25 proc. W przypadku aż 18 proc. firm spadek przekraczał 10 proc. Należy jednak zastrzec, że niektórzy wydawcy, których obroty być może spadły, odmó- wiło publikacji danych – czyli mogło być jeszcze gorzej. W 2010 roku seg- menty podręczników szkolnych i publikacji fachowych oraz beletrystyki dla dorosłych odnotowały wzrosty przychodów. Dwie tabele poniżej pok
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Rynek książki w Polsce 2011. Wydawnictwa
Autor:
, ,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: