Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00802 010672 7469778 na godz. na dobę w sumie
Rynek ksiązki w Polsce 2015. Targi, Instytucje - ebook/pdf
Rynek ksiązki w Polsce 2015. Targi, Instytucje - ebook/pdf
Autor: , Liczba stron: 288
Wydawca: Biblioteka Analiz Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-63879-56-3 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> poradniki >> zdrowie
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

'Tom zawiera zestawienie najważniejszych instytucji i organizacji związanych z książką, a także wykaz mediów branżowych. W tomie podsumowujemy sytuację w sektorze targów książki, zamieszczamy również szczegółowy przegląd wszystkich najważniejszych imprez targowych w Polsce.

Spis treści:

1. Targi książki w Polsce

2. Instytucje kultury

3. Szkolnictwo wyższe

4. Fundacje

5. Organizacje

6. Media'

Znajdź podobne książki

Darmowy fragment publikacji:

TARGI, INSTYTUCJE, MEDIA W POLSCE 2015 Piotr Dobrołęcki Daria Dobrołęcka Patronat medialny ISBN 978-83-63879-56-3 9 788363 879563 POLSKI DYSTRYBUTOR PAPIERÓW WOLUMENOWYCH RYNEK KSIĄŻKI W POLSCE 2015 INSTYTUCJE KULTURY, TARGI, MEDIA RYNEK KSIĄŻKI W POLSCE 2015 INSTYTUCJE KULTURY, TARGI, MEDIA Piotr Dobrołęcki Daria Dobrołęcka Warszawa 2015 © Copyright by Piotr Dobrołęcki, Daria Dobrołęcka, 2015 © Copyright by Biblioteka Analiz Sp. z o.o., 2015 Redakcja: Łukasz Gołębiewski Korekta: Joanna Ożóg Projekt okładki: Grzegorz Zychowicz | Tatsu Opracowanie graficzne: Grzegorz Zychowicz | Tatsu Łamanie: TYPO 2 Druk i oprawa: OZGraf Olsztyńskie Zakłady Graficzne Wydrukowano na papierze Speed-E Zrealizowano ze środków finansowych Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego ISBN 978-83-63879-56-3 Wydanie I Warszawa 2015 Tom LXXIX w serii „Raporty” Biblioteka Analiz Sp. z o.o. 00-048 Warszawa ul. Mazowiecka 6/8 pok. 416 tel./fax (+48 22) 828 36 31 www.biblioteka-analiz.pl Firma jest członkiem Polskiej Izby Książki Spis treści CZĘŚĆ PIĄTA TARGI, INSTYTUCJE KULTURY, MEDIA .............................................. 7 Wprowadzenie ................................................................................................ 9 Rozdział pierwszy Targi książki w Polsce .................................................................................... 11 Rozdział drugi Instytucje kultury .......................................................................................... 59 Rozdział trzeci Szkolnictwo wyższe ........................................................................................ 131 Rozdział czwarty Fundacje ........................................................................................................... 147 Rozdział piąty Organizacje ..................................................................................................... 159 Rozdział szósty Media ................................................................................................................ 237 Oferta Biblioteki Analiz ................................................................................ 261 Indeks firm omawianych w książce ............................................................. 271 CZĘŚĆ PIĄTA TARGI, MEDIA INSTYTUCJE KULTURY, Wprowadzenie 140 ważnych adresów Po raz drugi oddajemy do rąk czytelników odrębny tom naszego opraco- wania, w którym zebraliśmy podstawowe informacje, a czasem i opinie, o najważniejszych targach książki w Polsce oraz o instytucjach i organiza- cjach działających na rynku książki, a także na ten rynek oddziaływują- cych. Zamieszczamy też zestawienie instytucji edukacyjnych na poziomie szkół wyższych oraz oddzielny wykaz mediów branżowych. Używamy tutaj terminu rynek książki, bo tak się u nas przyjęło od lat, chociaż bardziej trafne powinno być określenie przemysł książki, stoso- wane już w Polsce i przyjęte jako odpowiednik angielskiego terminu book industry, stosowanego powszechnie na świecie. Po raz pierwszy staraliśmy się je wprowadzić w „Raporcie o książce”, jaki nasz zespół przygotował w 2009 roku na Kongres Kultury Polskiej w Krakowie. Od tego czasu ter- min ten coraz częściej pojawia się w tekstach fachowych i publicystyce. Do przemysłu książki zaliczamy działania opisane w pozostałych czte- rech tomach naszej cyklicznej publikacji, jaką jest „Rynek książki w Pol- sce”, czyli w tomach: „Wydawnictwa”, „Dystrybucja”, „Poligrafia i papier” oraz „Who i who”, a także wszystkie przedsiębiorstwa i organizacje oraz poszczególne osoby zaangażowane w działania wokół książki, jak też uję- te w tym tomie instytucje, izby gospodarcze, organizacje, stowarzyszenia, fundacje, instytuty i jednostki szkół wyższych oraz media branżowe, za- równo drukowane, jak i – zgodnie z duchem czasu – dynamicznie rozwi- jające się media elektroniczne. Dla wielu obserwatorów rynku książki zaskakująca jest liczba wszystkich tych państwowych i prywatnych inicjatyw. Gdy na jesieni 2015 roku został przedstawiony postulat utworzenia Konsorcjum Organizacji Rynku Książki o wdzięcznej skróconej nazwie KORK, powstała lista ponad 30 organiza- cji branżowych, które mogłyby do tej struktury zostać zaliczone. Bardzo trudno jest zorientować się w ich kompetencjach czy znaczeniu, wypraco- wanej przez lata tradycji czy też wartości nowych inicjatyw. Podczas inau- gurującego zjazdu Polskiej Akademii Księgarstwa, jaki odbył się w listopa- dzie 2015 roku, słuchacze tych pierwszych w Polsce studiów księgarskich W P R o W A D Z E N I E 9 na poziomie akademickim, często osoby już posiadające pewne doświad- czenie w swym zawodzie, domagały się szczegółowego przedstawienia tych jednostek, jak i zależności między nimi. Układ tomu jest taki sam jak przed rokiem. Na początku przedstawiliśmy ułożony zgodnie z kalendarzem, od początku do końca roku, wykaz 17 naj- ważniejszych imprez targowych w Polsce, poprzedzając go wstępem, w któ- rym tradycyjnie dokonujemy oceny minionego roku w tej sferze i wskazu- jemy na pozytywne i negatywne tendencje w sektorze targowym. Następnie zaprezentowaliśmy 13 instytucji państwowych wpływających na rynek książki, a na kolejnych stronach 33 organizacje społeczne z nasze- go kręgu – izby gospodarcze i stowarzyszenia – oraz cztery fundacje. Na- stępnie zamieściliśmy zestawienie sześciu jednostek szkolnictwa wyższego oraz media branżowe: 20 czasopism i portali, 6 serwisów internetowych, 36 blogów i 5 agencji PR. Łącznie zamieściliśmy w tym tomie 140 haseł. Przy każdej z tych instytucji, organizacji czy firmie podaliśmy podsta- wowe dane adresowe i personalne oraz charakterystykę zadań, jak też naj- ważniejsze wydarzenia z ich historii, ze szczególnym uwzględnieniem mi- nionego roku. Jak i w latach poprzednich, zbierając informacje do tego tomu korzysta- liśmy z dostępnych publicznie informacji zamieszczanych w oficjalnych publikacjach oraz w mediach, a także – zgodnie z duchem czasu – w dużej mierze z bogactwa internetowego. Podobnie jak w ubiegłej edycji, i teraz musimy zaznaczyć, że bardzo rzad- ko spotykaliśmy wartościowe z naszego punktu widzenia, ale też z punk- tu widzenia naszych czytelników, rozwiązania stron internetowych, gdzie wiele informacji, wydawałoby się podstawowych, nie jest publikowanych z różnych, jak się domyślamy, powodów. Szczególnie odnosi się to do kwe- stii personalnych. Skutki tego są często widoczne na tych stronach, gdyż wielokrotnie nie można dojść do danych, kto i za co odpowiada w danej instytucji czy organizacji. Dlatego wiedząc o niedociągnięciach i brakach, jak zawsze w przypadku podobnych publikacji, zwracamy się do Szanownych Czytelników z apelem o uzupełnianie, aktualizowanie i prostowanie zamieszczonych informa- cji – w formie e-maili kierowanych do redakcji Biblioteki Analiz na adres: ewa@rynek-ksiazki.pl. Z góry dziękując za wyrozumiałość w takich przypadkach, zapraszamy do lektury – raczej nie „od deski do deski”, ale w każdym przypadku, gdy będą Państwo potrzebowali informacji o targach oraz o instytucjach i or- ganizacjach naszego przemysłu książki. 10 Redakcja Biblioteki Analiz RYNEK KSIĄŻKI W POLSCE 2015 Rozdział pierwszy Targi książki w Polsce W stronę czytelnika Targi rosną! Rok 2015 jest kolejnym rokiem wzrostu zainteresowania tar- gami książki w Polsce. I to podwójnego zainteresowania, bo zarówno ze strony wystawców jak i czytelników. Możemy odnotować dwie wyraźne tendencje. Jedna to dominacja dwóch wielkich imprez targowych, czyli wydarzeń majowych w Warszawie i październikowych w Krakowie, a przy tym korzystna i skuteczna dla obu stron rywalizacja między nimi. A druga to „ukiermaszowienie” imprez targowych, a nawet tworzenie wokół targów coraz bogatszych i ciekawszych festiwali literackich. Nie ma wątpliwości, że rywalizacja między Warszawskimi Targami Książki a Targami Książki w Krakowie, którym dodano do nazwy wielce zobowiązujące słowo Międzynarodowe, wychodzi polskiej książce tylko na dobre. Obie imprezy odbywają się w na wskroś nowoczesnych przestrze- niach, chociaż warszawski obiekt, czyli Stadion Narodowy, nie był budo- wany z myślą o targach książki, a szkoda. Zresztą dobrze to widać podczas ich trwania, gdy nie wszystkie rozwiązania są odpowiednio funkcjonalne. Warto jednak od razu zdementować często powtarzający się paradoksal- ny zarzut, że w przestrzeni targowej brak jest miejsca dla czytelników, aby mogli odetchnąć, przejrzeć kupioną książkę czy porozmawiać ze znajomy- mi, bo przecież, jak podkreślają organizatorzy, do dyspozycji jest niewiary- godna wręcz liczba ponad 50 tys. wolnych miejsc na stadionowej widowni, czego wielu odwiedzających targi zdaje się zupełnie nie zauważać. W Krakowie natomiast o targach myślano bardzo profesjonalnie przy projektowaniu nowego Centrum Expo. Okazało się jednak, że na potrzeby tak wielkiej imprezy jak targi książki może zabraknąć miejsca, o czym z za- dowoleniem informowali już organizatorzy. Stawia ich to zresztą w trud- nej sytuacji, bo jakby przestali zabiegać o względy wystawców, którzy w ich odczuciu na pewno się zgłoszą i do Krakowa przyjadą. Mamy nadzieję, że nie wpłynie to na obniżenie poziomu obsługi, czego bardzo obawiają się wydawcy często w innych miastach wyraźnie dopieszczani. Szukając innej „dziury w całym”, chociaż „całe” jest dzisiaj na bardzo wysokim poziomie, to „dziurami” w przypadku obu największych imprez T A R G I K S I Ą ż K I   W P o L S C E 13 targowych w opinii ich uczestników są niedostatki związane z gastrono- mią. Organizatorzy zarówno warszawscy, jak i krakowscy, zasłaniają się twierdzeniem, że właściciele obiektów (którzy zresztą w Krakowie są toż- sami), zawarli z firmami cateringowymi umowy na wyłączność przy ob- słudze wszystkich imprez i nie mogą wprowadzić dodatkowych, a zwłasz- cza oferujących tańsze potrawy czy napoje kontrahentów. Dla weteranów targowych imprez nic jednak nie przywróci nastroju kawiarenek tworzo- nych przez niezawodną firmę Pożegnanie z Afryką, gdzie uzgadniano wie- le spraw handlowych czy personalnych, nie zapominając o frapujących wszystkich plotkach towarzyskich. W  cieniu dwóch liderów targowych również inne imprezy miały w 2015 roku dobry okres. Właśnie we wspomnianym duchu kiermaszo- wym czy wręcz festiwalowym rozwinęły się imprezy targowe w Białymsto- ku i we Wrocławiu, natomiast w Łodzi odczuwa się wyraźnie odwrócenie się władz miejskich od spraw kultury. Z dużym sukcesem zadebiutowała nowa impreza targowa w Katowicach, gdzie właśnie władze miasta stwo- rzyły przychylną atmosferę. Dodajmy do tego jeszcze Nadmorski Plener Czytelniczy w Gdyni oraz Miasteczko Czytelnicze w Szczecinie, jak też funkcjonujący w nieco tylko innej konwencji Literacki Sopot, to będziemy mieli bardzo dobre podsumowanie zjawisk promujących książkę i czytel- nictwo w bezpośrednim kontakcie z czytelnikami. Warto tutaj odnotować dane statystyczne odnoszące się do wyników powołanej w 2010 roku warszawskiej spółki Targi Książki, której udzia- łowcami są: Bellona, Bosz, Ezop, Jeden Świat, Olesiejuk, Poligraf, Rytm, Wydawnictwo Salezjańskie, Sonia Draga, Universitas, Zysk i S-ka oraz fir- ma targowa Murator Expo, która jest jednocześnie organizatorem wyko- nawczym „targów i plenerów popularyzujących czytelnictwo i aktywizu- jących rynek książki”, jak podano w stosownym komunikacie. Spółka ta zorganizowała w 2015 roku cztery wspomniane już imprezy: Warszawskie Targi Książki, Nadmorski Plener Czytelniczy w Gdyni, Miasteczko Czy- telnicze w Szczecinie oraz Śląskie Targi Książki w Katowicach, a wzięło w nich udział łącznie 1120 wystawców, 921 autorów i blisko 130 tys. od- wiedzających. Odrębnie można ocenić dwie warszawskie imprezy, jakie odbywają się w Arkadach Kubickiego na Zamku Królewskim w Warszawie. Na wiosnę są to Targi Wydawców Katolickich, a na jesieni Targi Książki Historycznej. Dzięki przychylności dyrekcji Zamku, który w swojej nazwie ma od niedaw- na dopisane słowo „Muzeum”, a wyrażającej się w akceptowaniu niższych opłat za wynajęcie powierzchni niż w przypadku wydarzeń komercyjnych, obie te imprezy mogą odbywać się w tak prestiżowym, ale i funkcjonalnym miejscu. Obie też imprezy mają swoje wielotysięczne grona stałych bywal- 14 RYNEK KSIĄŻKI W POLSCE 2015 ców, dla których obecność na nich jest obowiązkowa. I w obu przypadkach jest ten sam problem – Arkady Kubickiego są już zbyt małe, aby pomieścić wszystkich zainteresowanych wystawców, co oczywiście bardzo dobrze świadczy o sukcesie i skuteczności ich organizatorów. Duża liczba imprez i ich częstotliwość stwarza trudną sytuację dla wy- dawców, którzy muszą rozsądnie decydować się o uczestnictwie lub absencji w każdym z tych wydarzeń. Gdy spotkania odbywają się w mieście, które jest siedzibą wydawcy, to wówczas oczywiście koszty związane z udziałem są znacznie mniejsze, ale gdy w grę wchodzi niemal cotygodniowy wyjazd, jak to było od października do początku grudnia, to sytuacja jest znacznie trudniejsza. I wiele zależy też od nastawienia pracowników, chociaż odwie- dzając kolejne imprezy, spotykamy często te same – najczęściej uśmiech- nięte – twarze targowych globtroterów, więc możemy przyjąć, że istnieje grupa zadowolonych, a przy tym zaangażowanych specjalistów w wielu wydawnictwach, a czasem – dla zmniejszenia kosztów – z lokalnych firm współpracujących. Problemy natomiast występują w grupie targów akademickich i nauko- wych. Sezon tradycyjnie rozpoczynają Wrocławskie Targi Książki Nauko- wej, organizowane niewielkimi siłami Oficyny Wydawniczej Politechniki Wrocławskiej i trwające od dwudziestu lat głównie dzięki ogromnej ener- gii i zaangażowaniu Haliny Dudek, dyrektorki tego wydawnictwa. Organi- zowane dla odmiany na jesieni Poznańskie Dni Książki Naukowej, dzięki wysiłkowi Wydawnictwa Naukowego Uniwersytetu im. Adama Mickiewi- cza w Poznaniu, aby przetrwać od trzech lat przyjęły formułę książki „nie tylko naukowej” i zdecydowanie sterują w stronę targów książki popular- nonaukowej, przy jednoczesnym zachowaniu publikacji naukowych. Dwie pozostałe imprezy akademickie schroniły się pod bezpiecznym płaszczem dwóch wielkich – Targi Academia stały się częścią Warszawskich Targów Książki, a Salon Wydawców Szkół Wyższych od początku był częścią Tar- gów Książki w Krakowie. Podobnie jak poznańscy organizatorzy imprezy akademickiej myślą organizatorzy, a raczej organizatorki Poznańskich Spotkań Targowych – Targi dla Dzieci i Młodzieży, czyli Olcha Sikorska i Zofia Strzyż. Edycja w 2016 roku będzie jubileuszowa, bo piętnasta, a program ma być rozszerzo- ny o książki dla rodziców. W tym segmencie targowym dobrze też wypadły w czerwcu wrocławskie Dobre Strony, które stały się próbą generalną dla grudniowych Wrocławskich Targów Dobrych Książek w nowej lokalizacji w Centrum Kongresowym, która zresztą okazała się tylko tymczasowa, bo za rok grudniowa impreza ma się przenieść do okazałej Hali Stulecia. Nie ma natomiast już żadnej inicjatywy w segmencie książki szkolnej, bo pełniące sztandarową rolę w tym obszarze Targi Edukacyjne „Edukacja” T A R G I K S I Ą ż K I   W P o L S C E 15 w Kielcach w tym roku zgromadziły, jeżeli można użyć tu takiego sło- wa, wystawców w liczbie … dwóch! Targi się jednak odbyły, bo pozostałe stoiska wypełniali dostawcy wyposażenia szkolnego i firm pokrewnych, a stanowiąca część ekspozycji giełda szkół była oblegana przez młodzież. Organizatorzy, czyli Targi Kielce, jeden z największych organizatorów im- prez targowych w naszej części Europy, zdecydował o zawieszeniu Targów „Edukacja”, natomiast w ich miejsce w przyszłym roku zorganizuje na je- sieni zakrojone na dużą skalę Europejskie Forum Nowych Technologii, In- nowacji i Inwestycji w Edukacji. Wszyscy wiemy, jaka była przyczyna tego załamania, nazywa się ona „bezpłatny podręcznik”, a konkretnie fatalne w skutkach sposoby realizacji tego projektu, które uderzyły w pierwszej ko- lejności w wydawców edukacyjnych, a dalej w cały rynek książki, demolu- jąc przy tym dziesiątki niezależnych księgarń. Taki był ten 2015 rok. Jaki będzie rok przyszły? Perspektywy dla targów książki są pomyślne, zwłaszcza że właśnie spada liczba księgarń i dla wie- lu czytelników targi stają się najlepszym sposobem na bezpośredni kon- takt z książką i jej wydawcą, czego nigdy nie zastąpi sprzedaż internetowa. Z pewnością będzie się rozwijać forma festiwali literackich, podczas któ- rych czytelnicy mogą spotkać się też bezpośrednio z bardziej i mniej zna- nymi pisarzami czy – co szczególnie jest widoczne – z celebrytami, którzy są bohaterami (lub autorami) wielu książek. Sprzyja temu rozszerzająca się mapa targowa, która obejmuje kolejne miasta, co przyciąga nowe krę- gi osób na targi i kiermasze. Jest to bardzo pozytywne zjawisko i oby tyl- ko wydawcy sprostali tym coraz większym i liczniejszym wyzwaniom. Chyba jednak nie mają wyjścia, gdy pragną dotrzeć z książką do odbiorcy. I oby autorzy również wytrzymali kondycyjnie czasem wielodniowe tury spotkań z czytelnikami, a także podpisywanie i autografy, ale chyba jest to dla nich zawsze satysfakcja. Tak jak i dla nas satysfakcją jest entuzjazm organizatorów targowych imprez od Białegostoku po Wrocław, od Sopotu po Lesko. Pamiętajmy jeszcze o tak wspaniałych regionalnych festiwalach literackich jak Bieszczadzkie Lato z Książką, niestrudzenie organizowane przez wydawnictwo Bosz z Olszanicy, a w samej Warszawie organizowany jest jeszcze Big Book Festival oraz Imieniny Jana Kochanowskiego. Piotr Dobrołęcki 16 RYNEK KSIĄŻKI W POLSCE 2015 Najważniejsze imprezy targowe XV Poznańskie Spotkania Targowe – Książka dla Dzieci, Młodzieży i Rodziców Termin: 18-20 marca 2016 Miejsce: Międzynarodowe Targi Poznańskie, ul. Głogowska 14 Organizatorzy: Międzynarodowe Targi Poznańskie, Polskie Towarzystwo Wydawców Książek, Centrum Kultury Zamek Biuro targów: 60-734 Poznań, ul. Głogowska 14, tel. (61) 869 21 38, 503 349 953 http://www.ksiazka.mtp.pl, http://www.targiksiazki.pl, e-mail ksiazka@mtp.pl Prezes – Przemysław Trawa Dyrektor projektu – Zofia Strzyż Komisarz targów – Olcha Sikorska Patronaty honorowe: minister edukacji narodowej, minister kultury i dzie- dzictwa narodowego, rzecznik praw dziecka, wojewoda wielkopolski, mar- szałek województwa wielkopolskiego, prezydent miasta Poznania, dyrektor generalny ZAiKS, dyrektor Instytutu Książki, prezes Fundacji „ABCXXI Cała Polska czyta dzieciom” oraz prof. Jaonna Papuzińska i Bohdan Bu- tenko. Poznańska imreza jest największym w kraju wydarzeniem poświęconym promocji książek dla najmłodszych i dorastających czytelników, które łączy zabawę z popularyzacją czytelnictwa kształtującego dziecięcą wyobraźnię, rozwój intelektualny i wrażliwość. Impreza pomyślana jako polski odpo- wiednik największych na świecie targów książki dla dzieci w Bolonii. Do 2015 roku wydarzenie nosiło nazwę: Poznańskie Spotkania Targowe – Książka dla Dzieci i Młodzieży, ale od 2016 roku organizatorzy rozszerzają formułę programową i w związku z tym zmienili jej nazwę na: Poznańskie Spotkania Targowe – Książka dla Dzieci, Młodzieży i Rodziców. Po raz pierwszy Poznańskie Spotkania Targowe – Książka dla Dzieci i Młodzieży zorganizowane zostały w 2002 roku głównie siłami PTWK i dzięki uporowi Olchy Sikorskiej, a także jej współpracowniczek z PTWK. Pierwsze trzy edycje odbyły się na poznańskim Zamku. W 2005 roku uzys- kano wsparcie największego polskiego organizatora targowego czyli Mię- dzynarodowych Targów Poznańskich i Spotkania przeniesiono na profe- sjonalny teren targowy, łącząc je z istniejącymi już Targami Edukacyjny- mi, które są przeglądem ofert szkół i uczelni, głównie wielkopolskich, oraz T A R G I K S I Ą ż K I   W P o L S C E 17 z Salonem Wyposażenia Szkół. Spotkania zachowały jednak samodzielny charakter i specyficzną atmosferę. Targom towarzyszy interesujący pro- gram wystaw, dyskusji i spotkań autorskich. Poznańskim Spotkaniom Targowym towarzyszy też Nagroda w postaci statuetki Pegazika przyznawana wybitnym twórcom i przyjaciołom książ- ki. W 2015 roku Nagrodę Pegazika otrzymali: Bożena Truchanowska w ka- tegorii Twórca Książki oraz Robert Gamble w kategorii Przyjaciel Książki dla Dzieci i Młodzieży. Ostatnia edycja Spotkań w ocenie ich uczestników była znacznie bar- dziej żywa niż poprzednie. Przyczyniło się do tego też zwiększenie licz- by wystawców na równoległych imprezach odbywających się w funkcjo- nalnych przestrzeniach wystawienniczych Międzynarodowych Targów Poznańskich. Zwłaszcza Targi Edukacyjne, które były tradycyjną gieł- dą szkół i zgromadziły 340 wystawców, w tym blisko 260 placówek edu- kacyjnych, przyciągnęły tysiące uczestników i to zarówno młodzież, jak i nauczycieli oraz rodziców. Swoją publiczność miał też znacznie bo- gatszy niż rok temu Salon Wyposażenia Szkół i Przedszkoli. A do tego wszystkie trzy imprezy wzbogacone zostały przez interesujący program towarzyszący, w którym w przypadku Targów Edukacyjnych uczestni- czyły setki nauczycieli w 54 seminariach i konferencjach tematycznych. Tradycją Targów Książka dla Dzieci i Młodzieży stały się prezentacje sztuki ilustracji i grafiki książkowej w ramach dwóch stałych cykli: „Salon Ilustra- torów” i „Mistrzowie Ilustracji”. Celem „Salonu Ilustratorów” jest prezen- tacja i promocja polskich twórców ilustracji i grafiki książkowej, zwłaszcza stojących u progu kariery – reprezentantów młodego pokolenia, a także umożliwienie im bezpośrednich kontaktów ze środowiskiem wydawców. W 2015 roku 39 ilustratorów zaprezentowało blisko 200 prac. Na wysta- wie „Mistrz Ilustracji” zaprezentowano twórczość Bożeny Truchanowskiej. Poza tym przedstawiono wystawę prac finalistów europejskiego konkursu „Opowiadania na tacy” na najlepszą ilustrację do książki obrazkowej „Jaś i Małgosia” z udziałem 16 ilustratorów z kilku krajów europejskich. Świato- we stowarzyszenie IBBY reprezentowały dwie wystawy „Nagrody Polskiej Sekcji IBBY 2014” i „Zlata stuha – Nagrody Czeskiej Sekcji IBBY”. Program wydarzeń merytorycznych obejmował m.in. Czwartek Lite- racki „W zwierzyńcu u Księcia Biskupa – Bajki Krasickiego czytane dzi- siaj”, panele dyskusyjne „Ratunku, czyli jak wybrać dziecku czasopismo i nie oszaleć” i „Książka w życiu dziecka chorego. Znaczenie, role, funkcje i doświadczenia” oraz warsztaty na temat praw autorskich dla dzieci („I ty jesteś twórcą”) i młodzieży („ABC prawa autorskiego”). Media Rodzina i PTWK zorganizowały spotkanie z cyklu „Sztuka przekładu” z udziałem Bogusławy Sochańskiej i Andrzeja Polkowskiego. 18 RYNEK KSIĄŻKI W POLSCE 2015 Wystawcami na poznańskiej imprezie są głównie polskie wydawnic- twa specjalizujące się w publikacjach dla dzieci i młodzieży, ale także in- stytucje kulturalne oraz miasta partnerskie Poznania: Brno (Czechy), Gy- ör (Węgry) i Glostrup (Dania). Lista obecności w Poznaniu ustabilizowała się w ostatnich latach niestety na niskim poziomie 50-60 wystawców, co zdecydowanie nie zadowala organizatorów, którzy dokładają wiele starań, aby tę sytuację zmienić w przyszłości. Natomiast wysoka liczba odwiedza- jących obejmuje wszystkie trzy odbywające się równolegle imprezy i wy- nika przede wszystkim z wysokiego zainteresowania głównie młodzieży ofertami szkół i uczelni w ramach Targów Edukacyjnych. Poznańskie Spotkania Targowe – Książka dla Dzieci, Młodzieży i Rodziców Lata Liczba wystawców Liczba odwiedzających 2008 50 50 tys. 2009 40 40 tys. 2010 40 40 tys. 2011 60 2012 56 2013 50 45 tys. 30 tys. 37 tys. 2014 49 40 tys. 2015 58 32 tys. Podczas uroczystości otwarcia w 2015 roku Jacek Jaśkowiak, prezydent Poznania, zapowiedział, że wkrótce ustanowi nagrodę za książkę dla dzieci, ujawniając w ten sposób jeden z projektów, jaki jest przedmiotem współ- pracy władz miejskich, organizatorów targów oraz PTWK. T A R G I K S I Ą ż K I   W P o L S C E 19 XX Targi Edukacyjne w Poznaniu Termin: 18-20 marca 2016 Miejsce: Miedzynarodowe Targi Poznańskie, ul. Głogowska 14 Organizatorzy: Międzynarodowe Targi Poznańskie sp. z o.o., Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego, Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli w Poznaniu Biuro targów: 60-734 Poznań, ul. Głogowska 14, tel. (61) 869 22 95 http://www.edukacja.mtp.pl Prezes – Przemysła Trawa Dyrektor projektu – Zofia Strzyż Patronat honorowy: minister edukacji narodowej, minister nauki i szkol- nictwa wyższego, Kolegium Rektorów Miasta Poznania. Poznańskie Targi Edukacyjne wraz z towarzyszącym im Salonem Wypo- sażenia Szkół to największe wydarzenie targowe w branży edukacyjnej w Polsce. Co roku uczestniczą w nim szkoły wszystkich szczebli z regio- nu Wielkopolski oraz szkoły wyższe z całego kraju i zagranicy. Targi stały się areną prezentacji możliwości studiów za granicą. Informacji udzielali przedstawiciele zagranicznych uczelni z Wielkiej Brytanii, Niemiec, Da- nii czy Finlandii. Szczególną ofertę przygotował British Council. Ich ofer- tę dopełniają instytucje oświatowe, samorządy, organizatorzy zajęć poza- lekcyjnych oraz firmy oferujące technologie informacyjno-komunikacyjne dla szkół, pomoce dydaktyczne, meble, wyposażenie świetlic i placów za- baw. Ekspozycja wystawców i towarzyszące jej atrakcje zaaranżowane są w sposób pozwalający na interaktywny kontakt pomiędzy wystawcami a publicznością. Oprócz młodzieży i rodziców targi są licznie odwiedza- ne przez pedagogów, dyrektorów szkół i przedstawicieli samorządów, dla których przygotowywany jest bogaty program interesujących konferencji i warsztatów metodycznych. Od 2013 roku atrakcją targów jest Aleja Odkrywania Talentów – miejsce, w którym można było skorzystać z porad psychologiczno-pedagogicznych, sprawdzić umiejętności na stanowiskach interaktywnych, a także zweryfi- kować swoje predyspozycje artystyczne, m.in. dzięki możliwości przedsta- wienia prac i porozmawiania o nich z pracownikami poznańskiego Uniwer- sytetu Artystycznego. Szczególną przestrzenią była Aleja Zawodów, gdzie swoje umiejętności prezentowali uczniowie poznańskich szkół zawodowych m.in.: gastronomicznej, budowlanej, elektrycznej, poligraficznej. Tradycyj- nie prezentacjom Eko Forum towarzyszyły warsztaty, prelekcje i konkursy 20 RYNEK KSIĄŻKI W POLSCE 2015 poświęcone ochronie środowiska, przygotowane przez instytucje zajmują- ce się edukacją ekologiczną. „Edukacja to podróż”, tak brzmiało hasło dziewiętnastej edycji Targów Edukacyjnych, które odbyły się w Poznaniu od 20 do 22 marca 2015 roku. Dla gimnazjalistów, maturzystów i uczniów szkół średnich była to dosko- nała okazja do zdobycia wiedzy niezbędnej do podjęcia decyzji o dalszej drodze kształcenia. Z kolei dla nauczycieli to możliwość wymiany doświad- czeń i poznania nowych trendów w edukacji. Targi zainaugurowała konferencja dla dyrektorów gimnazjów „Zapew- nienie uczniom gimnazjów podręczników, materiałów edukacyjnych i ćwi- czeniowych od roku szkolnego 2015-2016” organizowana przez Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli w Poznaniu na zlecenie Ministerstwa Edukacji Narodowej i z udziałem jego przedstawicieli. Wśród wystawców było 60 uczelni, w tym prawie wszystkie szkoły wyż- sze z Poznania, a także liczna reprezentacja uczelni z innych rejonów Polski, m.in. uniwersytety ze Szczecina, Torunia, Olsztyna, Warszawy, Wrocławia i Zielonej Góry, Uniwersytet Technologiczno-Przyrodniczy z Bydgoszczy, politechniki z Gdańska i Wrocławia oraz Pomorski Uniwersytet Medycz- ny ze Szczecina i Wyższa Szkoła Filologiczna we Wrocławiu, a także Aka- demie Morskie w Gdyni i w Szczecinie. Na targach obecne były również stoiska 20 szkół policealnych. Na Targach Edukacyjnych swoją ofertę zaprezentowały szkoły wyższe z Wielkiej Brytanii, Danii, Finlandii, Hiszpanii, Holandii, Niemiec, Szwaj- carii i Włoch. Odbyło się także seminarium „Studia w Anglii. Zawody przy- szłości – warsztaty kariery międzynarodowej dla kreatywnych”. Podobne wydarzenie poświęcone było możliwościom studiowania w Holandii. Ekspozycję Targów Edukacyjnych wzbogacił Salon Wyposażenia Szkół i Przedszkoli. Targi Edukacyjne w Poznaniu Lata Liczba wystawców Liczba odwiedzających 2010 412 37 tys. 2011 388 2012 410 44,7 tys. 27,4 tys. 2013 300 37 tys. 2014 250 32 tys 2015 340 32 tys. T A R G I K S I Ą ż K I   W P o L S C E 21 XXII Wrocławskie Targi Książki Naukowej Termin: 16-18 marca 2016 Miejsce: Politechnika Wrocławska, Bibliotech, ul. Janiszewskiego 8 Organizator: Oficyna Wydawnicza Politechniki Wrocławskiej we współpracy z „Forum Akademickim” oraz Stowarzyszeniem Wydawców Szkół Wyższych Biuro targów: Centrum Kongresowe Politechniki Wrocławskiej 50-372 Wrocław, ul. Janiszewskiego 8 tel. (71) 320 23 04, tel./faks (71) 328 29 40, http://, e-mail: oficwyd@pwr.wroc.pl Dyrektorka – Halina Dudek Rzeczniczka targów – Wiesława Wilczyńska-Koper Protektorat: minister nauki i szkolnictwa wyższego oraz prezes wrocław- skiego Oddziału Polskiej Akademii Nauk. Patronat: marszałek województwa dolnośląskiego i rektor Politechniki Wrocławskiej. Tradycyjne i najstarsze na polskim rynku spotkanie wydawców akademic- kich rozpoczynające sezon targowy w tym segmencie rynku. Odbywają się w dużej mierze dzięki uporowi i konsekwentnym działaniom ich lidera, ja- kim jest Halina Dudek, dyrektor uczelnianego wydawnictwa Politechniki Wrocławskiej. I od jej dalszego zaangażowania, ale też pojawienia się god- nych następców, zależeć będzie przyszłość tych spotkań. W 2015 roku Wrocławskie Targi Książki Naukowej odbyły się w nowym miejscu – w najbardziej nowoczesnym budynku w kampusie Politechniki Wrocławskiej, nazwanym Bibliotech, w którym mieści się Środowiskowa Biblioteka Nauk Ścisłych i Technicznych na potrzeby Innowacyjnej Go- spodarki. W 2015 roku w targach uczestniczyło 43 wydawców i firm pokrewnych na samodzielnych stoiskach oraz na stoisku zbiorczym. Jak i w roku po- przednim, największą ekspozycję przygotowało Wydawnictwo WNT. W konkursie „Na najtrafniejszą Szatę Edytorską Książki Naukowej” ju- ry pod przewodnictwem prof. Eugeniusza Rusińskiego nagrodę główną wraz z pucharem ministra nauki i szkolnictwa wyższego przyznało Wy- dawnictwu Akademii Muzycznej im. Stanisława Moniuszki w Gdańsku za pracę Doroty Popinigis zatytułowaną „Carillony i muzyka carillono- wa dawnego Gdańska”. Przyznano również cztery równorzędne nagrody 22 RYNEK KSIĄŻKI W POLSCE 2015 główne, które przypadły wydawnictwom: słowo/obraz terytoria, Wydaw- nictwu Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, Wydawnictwu Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu oraz Wydawnictwu Biblioteki Państwowej Wyższej Szkoły Filmowej, Telewizyjnej i Teatralnej w Łodzi. W konkursie „Na najlepszą książkę popularyzującą naukę wśród młodzieży” zwycię- żył komiks „Scratch. Komiksowa przygoda z programowaniem” (Helion). Przyznano też nagrodę dla autora książki popularyzującej naukę wśród młodzieży, która przypadła Tomaszowi Rożkowi za „Kosmos. Nauka – to lubię” (W.A.B.). Wrocławskie Targi Książki Naukowej Lata Liczba wystawców 2009 60 2010 60 2011 56 2012 53 2013 50 2014 60 2015 43 T A R G I K S I Ą ż K I   W P o L S C E 23 XVI Targi Edukacyjne w Krakowie Edu.pl Festiwal Zawodów w Małopolsce Termin: 17-19 marca 2016 Miejsce: Expo Kraków, ul. Galicyjska 9 Organiztor: Targi w Krakowie Sp. z o.o. Partner projektu: Województwo Małopolskie Biuro targów: 31-586 Kraków, ul. Galicyjska 9 tel. (12) 644 59 32, 644 81 65, faks (12) 644 61 41 http://www.targi.krakow.pl, e-mail kmiecik@targi.krakow.pl Prezes – Grażyna Grabowska Komisarz targów – Katarzyna Popieluch-Kmiecik Patronat honorowy: wojewoda małopolski, marszałek województwa mało- polskiego, prezydent miasta Krakowa oraz małopolski kurator oświaty. Targi te są „mniejszym bratem” Targów Książki w Krakowie organizo- wanych tradycyjnie na jesieni. Impreza wykracza poza wymiar lokalny, a do tej pory zdobyła pozycję największej imprezy poświęconej oświacie w południowej Polsce. Wystawcami są głównie szkoły – uniwersytety, po- litechniki, szkoły średnie i językowe, centra treningowe, a także wydaw- cy edukacyjni, producenci pomocy dydaktycznych i instytucje związane z programami edukacyjnymi. Projekt Festiwal Zawodów w Małopolsce składa się z dwóch etapów. Pierwszym z nich jest przeprowadzenie zajęć z doradztwa zawodowego w wybranych gimnazjach z terenu Województwa Małopolskiego, a drugim Targi Edukacyjne, podczas których gimnazjaliści mogą na żywo zobaczyć na czym polega praca w poszczególnych zawodach. W 2015 roku Targi Edukacyjne – Festiwal Zawodów w Małopolsce (26-28 marca) po raz pierwszy odbyły się w nowej lokalizacji Expo Kraków. Uczest- niczyło w nich blisko 250 wystawców, odwiedziło je przesło 20 tys. zwie- dzających. Targi odwiedzili: Joanna Kluzik-Rostkowska, minister edukacji narodowej, oraz Marek Sowa, marszałek województwa małopolskiego. W targach uczestniczyli wystawcy z publicznych i prywatnych szkół wyż- szych, średnich oraz zawodowych z Polski i zagranicy, m.in. z Chorwacji, Niemiec, Słowacji, Szwajcarii, Turcji, Ukrainy, Wielkiej Brytanii oraz Japo- nii. Na stoiskach z ofertą praktyk staży i pracy pojawiło się kilkudziesięciu przedsiębiorców, a w wyborze najlepszej ścieżki edukacyjnej i zawodowej 24 RYNEK KSIĄŻKI W POLSCE 2015 pomagali doradcy zawodowi badający predyspozycje i kompetencje zwie- dzających targi uczniów. Targi Edukacyjne w Krakowie Lata Liczba wystawców Liczba zwiedzających 2009 250 11 tys. 2010 200 11 tys. 2011 200 11 tys. 2012 213 10 tys. 2013 200 15 tys. 2014 213 10 tys. 2015 250 20 tys. T A R G I K S I Ą ż K I   W P o L S C E 25 XXII. Targi Wydawców Katolickich Termin: 7-10 kwietnia 2016 Miejsce: Arkady Kubickiego, Zamek Królewski – Muzeum, Plac Zamowy 4, Warszawa Organizator: Stowarzyszenie Wydawców Katolickich Adres korespondencyjny: 03-775 Warszawa, ul. Kawęczyńska 53 tel. 501 027 218, faks (22) 490 59 20 http://www.swk.pl, e-mail swk@swk.pl Dyrektor – ks. Roman Szpakowski SDB Patronaty w 2015 roku: ks. kard. Gianfranco Ravasi, ks. abp Celestino Mi- gliore, nuncjusz apostolski, prymas ks. abp Wojcich Polak, ks. abp Stani- sław Gądecki, przewodniczący Konferencji Episkopatu Polski, ks. abp Le- szek Sławoj Głódź, przewodniczący Rady Episkopatu Polski ds. Społecznego Przekazu, ks. kard. Kazimierz Nycz, metropolita warszawski, ks. abp Hen- ryk Hoser, ordynariusz warszawsko-praski oraz Małgorzata Omilanowska, minister kultury i dziedzictwa narodowego, Jacek Kozłowski, wojewoda mazowiecki, Adam Struzik, marszałek województwa mazowieckiego, Lu- dwik Rakowski, przewodniczący sejmiku województwa mazowieckiego, Hanna Gronkiewicz-Waltz, prezydent m.st. Warszawy, Ewa Dorota Ma- linowska-Grupińska, przewodnicząca Rady m.st. Warszawy, Polska Izba Książki i Polskie Towarzystwo Wydawców Książek. Impreza zdobyła ugruntowaną pozycję w środowisku książki kato- lickiej i co roku gromadzi stałą i wierną publiczność. Z początku odby- wała się w pomieszczeniach parafii Księży Marianów na warszawskich Stegnach, następnie została przeniesiona do pobliskiej szkoły, a konkret- nie do szkolnej sali gimnastycznej, która co roku „pękała w szwach”, nie mieszcząc wszystkich chętnych do wystawiania książek, jak i odwiedzają- cych, więc dostawiano do niej obszerne namioty. W 2009 roku, w związ- ku ze zmianą prezesa Stowarzyszenia Wydawców Katolickich, którym został szef Wydawnictwa Salezjańskiego ulokowanego po drugiej stronie Wisły – na warszawskiej Pradze, również główna uroczystość targowa została przeniesiona na Pragę do monumentalnej salezjańskiej Bazyliki przy ul. Kawęczyńskiej. Spowodowało to spekulacje, że może w 2010 ro- ku również całe targi przeniosą się na drugą stronę rzeki. Jednak osta- teczna decyzja w roku 2010 była inna, dla wielu zaskakująca, ale bardzo trafna. Targi przeniosły się do wspaniałych Arkad Kubickiego na Zamek Królewski i uzyskały nową jakość. 26 RYNEK KSIĄŻKI W POLSCE 2015 Wraz z targami odbywa się szereg imprez w ramach bogatego programu towarzyszącego, w tym debaty, w których organizatorzy nie unikają poru- szania najbardziej trudnych i aktualnych tematów dla polskiego kościoła katolickiego. Imponującą oprawę ma uroczystość wręczenia nagród Feniks połączona z koncertem wybitnych artystów. Towarzysząca targom Nagroda Feniks przyznawana jest jako nagroda główna wybitnym osobistościom związanym z książką katolicką, a wydaw- cy otrzymują tę nagrodę w wielu kategoriach honorujących wybitne osią- gnięcia edytorskie z zakresu literatury religijnej. Wręczana jest również na- groda Małego Feniksa dla dziennikarzy promujących treści religijne. W edycji 2009 przyznano nagrodę specjalną – Feniksa Diamentowe- go, którą otrzymał ks. Marek Otolski MIC w dowód wdzięczności za trud stworzenia targów książki religijnej – jak mawiał nieżyjący już bp Ignacy Jeż – „jedynych takich na świecie” i za rozwijanie ich nierzadko na prze- kór ludziom i okolicznościom. Ks. Marek Otolski zorganizował wszystkich czternaście poprzednich edycji i w tym okresie przez cały czas pełnił funk- cję prezesa Stowarzyszenia Wydawców Katolickich. W 2008 roku został przeniesiony do Lublina, gdzie pełni inne ważne funkcje zakonne. Tegoroczna edycja Targów Wydawców Katolickich, która trwała od 16 do 19 kwietnia, miała szczególny wydźwięk. Zeszłoroczny jubileusz pozostał w dużej mierze w cieniu odbywających się w tym samym czasie uroczystości z okazji kanonizacji dwóch papieży: Jana XXIII i – co dla nas ma najwyższą wagę – Jana Pawła II. Z tego powodu wiele wydarzeń, jakie miały się odbyć rok temu, przełożono na ten rok. Głównym ich elementem była niezwykle znacząca obecność licznych watykańskich instytucji kulturalnych, a także zapowiadany poprzednio przyjazd kardynała Gianfranco Ravasiego, przewodniczącego Pa- pieskiej Komisji Kultury. W trakcie uroczystości otwarcia TWK, tradycyjnie w Sali Wielkiej Zamku Królewskiego w Warszawie, kardynał Gianfranco Ra- vasi wygłosił przesłanie zatytułowane „Niebezpieczeństwa i zalety w komuni- kacji. Krytyka i samokrytyka Kościoła”. W otwarciu targów uczestniczyli też: kardynał Kazimierz Nycz i abp. Henryk Hoser, a także wicepremier i minister gopodarki Janusz Piechociński, który wręczył ks. Romanowi Szpakowskiemu SDB oznaczenie resortowe – Odznakę Honorową za Zasługi dla Rozwoju Go- spodarki RP przyznaną Stowarzyszeniu Wydawców Katolickich. Targi odbywają się w niezwykle estetycznej i prestiżowej scenerii Arkad Kubickiego u podnóża Zamku Królewskiego w Warszawie, co nadaje im szczególny charakter, jednak powierzchnia ekspozycyjna w tym miejscu jest już zbyt szczupła dla przedstawienia wszystkich chętnych wydawców i pomieszczenia bardzo licznych rzesz czytelników. W tym roku organi- zatorzy poradzili sobie, budując na zamkowym dziedzińcu odrębny pawi- lon prezentujący watykańskich gości. W tym roku na targach na przeszło T A R G I K S I Ą ż K I   W P o L S C E 27 140 stoiskach swoją wydawniczą ofertę zaprezentowało ponad 160 wystaw- ców z Polski oraz z Włoch, Francji i Watykanu. Decyzją Zarządu Stowarzyszenia Wydawców Katolickich laureatem Na- grody Głównej Złoty Feniks został kardynał Gianfranco Ravasi. Kapituła Nagrody Feniks 2015 przyznała przewodniczącemu Papieskiej Rady Kultu- ry nagrodę w kategorii „Książka autora zagranicznego” za publikację „Na- vigare… Przewodnik dla poszukujących” (Wydawnictwo Jedność). Drugą Nagrodę Główną otrzymał kardynał Gerhard Ludwig Müller „za wierność wobec modelu tradycyjnego nauczania Kościoła Katolickiego”, a trzecią o. Bazyli Degórski „za wybitne dokonania w dziedzinie patrologii, teologii dogmatycznej, antropologii patrystycznej”. Przyznano dwie Nagrody Feniks Specjalny, jedną Towarzystwu Nauko- wemu KUL za „Encyklopedię Katolicką”, a drugą dla Teresy Ferenc i Zbi- gniewa Jankowskiego „za niezwykłe osiągnięcia w dziedzinie literatury”. Nagrody Stowarzyszenia Wydawców Katolickich Feniks przyznano w tym roku w dziesięciu z jedenastu konkursowych kategorii. Jury doko- nało wyboru spośród ponad 260 nadesłanych publikacji z 72 oficyn. Głów- ne nagrody w poszczególnych kategoriach otrzymały wydawnictwa: Wy- dawnictwo Archidiecezji Lubelskiej Gaudium, Wydawnictwo M, Edycja Świętego Pawła (dwukrotnie), Jedność, Fronda Wydawnictwo Poświęcone, Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II, Wydawnictwo Benedyktynów Tyniec, Wydawnictwo Salezjańskie, Dom Wydawniczy Rafael i Wydawnictwo Agape. W kategorii „tłumacz” nagrodzono Ryszarda Zajączkowskiego za prze- kłady książek: „Prześladowani. Przemoc wobec chrześcijan” Paula Marshal- la, Leli Gilbert i Niny Shea oraz „Miłosierdzie. Klucz do chrześcijańskiego życia” Kaspra Waltera wydanych przez Drukarnię i Księgarnię Świętego Wojciecha. W kategorii „Książka dla dzieci” nagrody nie przyznano. Targi Wydawców Katolickich Lata Liczba wystawców Liczba zwiedzających 2010 137 10 tys. 2011 140 14 tys. 2012 140 18 tys. 2013 140 18 tys. 2014 160 24 tys. 2015 160 21,4 tys. Stowarzyszenie Wydawców Katolickich organizuje we współpracy z Kato- lickim Uniwersytetem Lubelskim Jana Pawła II również Kiermasz Wydaw- ców Katolickich w Lublinie. W 2015 roku w Collegium Jana Pawła II Katolic- kiego Uniwersytetu Lubelskiego odbyła się ich XVIII edycja (19-21 listopada 2015 roku), którą odwiedziło 8 tys. osób. Targi były połączone z Ogólnopol- skim Sympozjum Katechetycznym. 28 RYNEK KSIĄŻKI W POLSCE 2015
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Rynek ksiązki w Polsce 2015. Targi, Instytucje
Autor:
,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: