Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00388 009702 7505092 na godz. na dobę w sumie
Ryzyko instytucji finansowych - współczesne trendy i wyzwania - ebook/pdf
Ryzyko instytucji finansowych - współczesne trendy i wyzwania - ebook/pdf
Autor: , Liczba stron: 567
Wydawca: C. H. Beck Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-255-7319-5 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Książka przedstawia rozważania dotyczące najnowszych tendencji w zakresie zarządzania ryzykiem instytucji finansowych, ze szczególnym uwzględnieniem banków i zakładów ubezpieczeń. Tekst jest podzielony na dwie części, w których przedstawione są: zmiany regulacyjne w zakresie zarządzania ryzykiem oraz metody modelowania (w tym pomiaru) podstawowych rodzajów ryzyka. Najbardziej aktualne zagadnienia omawiane w książce to:

Publikacja jest adresowana do naukowców, studentów uczelni i wydziałów ekonomicznych oraz praktyków zajmujących się zarządzaniem ryzykiem w instytucjachfinansowych.

'Recenzowana książka podejmuje niezwykle ważny teoretycznie i o ogromnej wadze dla praktyki gospodarczej problem regulacji i zarządzania ryzykiem instytucji finansowych (banków i ubezpieczycieli). (...) stara się w sposób kompleksowy zidentyfikować i ocenić, jaki jest aktualny stan budowania nowej, regulacyjnej architektury systemu finansowego, jakie pojawiają się nowe rodzaje ryzyka, jakie obszary są słabiej lub w ogóle nieuregulowane, jakich konsekwencji ekonomiczno-społecznych dla gospodarki i społeczeństwa możemy oczekiwać.'

Prof. dr hab. Stanisław Kasiewicz
Szkoła Głowna Handlowa w Warszawie

Znajdź podobne książki

Darmowy fragment publikacji:

K sià˝ka przedstawia rozwa˝ania dotyczàce najnowszych tendencji w zakre- sie zarzadzania ryzykiem instytucji finansowych, ze szczególnym uwzgl´dnieniem banków i zakładów ubezpieczeƒ. Tekst jest podzielony na dwie cz´Êci, w których przedstawione sà: zmiany regulacyjne w zakresie zarzàdzania ryzykiem oraz metody modelowania (w tym pomiaru) podstawowych rodzajów ryzyka. Najbardziej aktualne zagadnienia omawiane w ksià˝ce to: • Trendy i wyzwania w zarzàdzaniu ryzykiem • Regulacje mikroostro˝noÊciowe i makroostro˝noÊciowe w sektorze bankowym i sektorze ubezpieczeniowym • Nadzór w sektorze finansowym • Systemy gwarancji dla klientów instytucji finansowych • Systematyzacja metod pomiaru ryzyka • Modelowanie ryzyka systemowego • Narz´dzia pomiaru ryzyka rynkowego, ryzyka kredytowego, ryzyka operacyjnego i ryzyka ubezpieczeniowego Publikacja jest adresowana do naukowców, studentów uczelni i wydziałów ekono - micznych oraz praktyków zajmujàcych si´ zarzàdzaniem ryzykiem w instytucjach finansowych. Recenzowana ksià˝ka podejmuje niezwykle wa˝ny teoretycznie i o ogromnej wadze dla praktyki gospodarczej problem regulacji i zarzàdzania ryzykiem instytucji finan - so wych (banków i ubezpieczycieli). (...) stara si´ w sposób kompleksowy zidentyfi - kowaç i oceniç, jaki jest aktualny stan budowania nowej, regulacyjnej architektury systemu finansowego, jakie pojawiajà si´ nowe rodzaje ryzyka, jakie obszary sà słabiej lub w ogóle nieuregulowane, jakich konsekwencji ekonomiczno-społecznych dla gospodarki i społeczeƒstwa mo˝emy oczekiwaç Prof. dr hab. Stanisław Kasiewicz Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Zespół autorski tworzà osoby z du˝ym dorobkiem teoretycznym i doÊwiadczeniem praktycznym z zakresu zarzàdzania ryzykiem. Sà to pracownicy uczelni: Uni wersy - tetu Ekonomicznego we Wrocławiu, Uniwersytetu Warszawskiego, Uniwersytetu Łódzkiego, Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie, Politechniki Warszawskiej, a tak˝e pracownicy Narodowego Banku Polskiego i Bankowego Funduszu Gwarancyjnego. www.ksiegarnia.beck.pl tel. 22 31 12 222 fax 22 33 77 601 R y z y k o i n s t y t u c j i f i n a n s o w y c h R e d a k c j a n a u k o w a T e r e s a C z e r i w ƒ s k a | K r z y s z t o f J a j u g a Redakcja naukowa Teresa Czerwiƒska | Krzysztof Jajuga Ryzyko instytucji finansowych Współczesne trendy i wyzwania E S N A N I F Ryzyko instytucji finansowych Współczesne trendy i wyzwania E Autorzy: Teresa Czerwiƒska Lech Gàsiorkiewicz Krzysztof Jajuga Zbigniew Krysiak Katarzyna Kuziak Monika Marcinkowska Aleksander Mercik Paweł Metrycki Jan Monkiewicz Marek Monkiewicz Marcin Olszak Wanda Ronka-Chmielowiec Andrzej Stopczyƒski Olga Szczepaƒska Piotr Szpunar Małgorzata Zaleska Janusz Zawiła-Niedêwiecki S N A N I F Redakcja naukowa Teresa Czerwiƒska | Krzysztof Jajuga Ryzyko instytucji finansowych Współczesne trendy i wyzwania Wydawnictwo C.H.Beck Warszawa 2016 Wydawca: Dorota Ostrowska-Furmanek Redakcja merytoryczna: Agnieszka Niegowska Recenzenci: prof. dr hab. Stanisław Kasiewicz dr hab. Ewa Dziwiok Projekt okładki i stron tytułowych: GRAFOS Ilustracja na okładce: fotolia/Leigh Prather Seria: Finanse Publikacja dofinansowana przez Wydział Zarządzania Uniwersytetu Warszawskiego oraz przez Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu © Wydawnictwo C.H.Beck 2016 Wydawnictwo C.H.Beck Sp. z o.o. ul. Bonifraterska 17, 00-203 Warszawa Skład i łamanie: GRAFOS Druk i oprawa: Elpil, SIedlce ISBN 978-83-255-7318-8 ISBN e-book 978-83-255-7319-5 Spis treści Notki o autorach . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Założenia i cele naukowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Wstęp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Część pierwsza. Zmiany systemowe w zarządzaniu ryzykiem instytucji finansowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1. Współczesne trendy i wyzwania w zarządzaniu ryzykiem finansowym – wprowadzenie (Krzysztof Jajuga) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.1. Ryzyko i zarządzanie ryzykiem – kategorie finansowe . . . . . . . . . . . . . . . . 1.2. Zarządzanie ryzykiem – rys historyczny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.3. Niektóre tendencje i wyzwania w zarządzaniu ryzykiem finansowym . . . . 1.4. Tendencje w zakresie regulacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.5. Zarządzanie ryzykiem w różnych instytucjach . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.6. Nowe rodzaje ryzyka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.6.1. Ryzyko systemowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.6.2. Ryzyko ekstremalne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.6.3. Ryzyko modelu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.7. Tendencje w zakresie organizacji procesu zarządzania ryzykiem . . . . . . . . 1.8. Wyzwania związane z nowymi typami danych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.9. Ryzyko jako klasa aktywów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2. Architektura instytucjonalna i regulacyjna w zarządzaniu ryzykiem instytucji finansowych – przegląd nowych rozwiązań (Teresa Czerwińska) . . . 2.1. Koncepcja zarządzania ryzykiem instytucji finansowych w nowym modelu architektury nadzorczej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.2. Konstrukcja architektury nadzorczej w Unii Europejskiej . . . . . . . . . . . . . . 2.3. Kierunki nowych rozwiązań regulacyjnych i możliwe implikacje ich wdrażania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3. Zintegrowany nadzór finansowy a ryzyko instytucji finansowych (Marcin Olszak) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.1. Ograniczanie ryzyka instytucji finansowych jako istota działań nadzoru finansowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.2. Zintegrowany nadzór finansowy – modele, wady i zalety, przyczyny integracji (synteza) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11 15 17 25 27 27 30 34 35 37 38 39 40 41 43 45 46 48 48 50 64 74 74 76 5 3.3. Komisja Nadzoru Finansowego a ryzyko instytucji finansowych – wybrane aspekty . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.3.1. Geneza zintegrowanego nadzoru finansowego w Polsce . . . . . . . . . 3.3.2. Komisja Nadzoru Finansowego jako organ nadzoru zintegrowanego w Europejskim Systemie Nadzoru Finansowego – organizacja, zakres i cel nadzoru, zadania i funkcje . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.3.3. Komisja Nadzoru Finansowego – w kierunku rzeczywistej integracji organu nadzoru nad rynkiem finansowym w Polsce . . . . 86 86 88 93 4. Ryzyko bankowe – zmiany w sektorze bankowym Unii Europejskiej 97 (Małgorzata Zaleska) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.1. Pojęcie ryzyka bankowego i jego rodzaje w ujęciu unijnym . . . . . . . . . . . . 97 4.2. Podstawy prawne zarządzania ryzykiem w Unii Europejskiej . . . . . . . . . . . 101 4.3. Aktywne ryzyko kredytowe w regulacjach unijnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . 104 4.4. Ryzyko płynności – nowe uregulowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 105 4.5. upadłości banków . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 108 4.6. Zakończenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 110 5. Regulacje makroostrożnościowe sektora bankowego (Piotr Szpunar) . . . . . . 112 5.1. Instytucjonalne aspekty nadzoru makroostrożnościowego . . . . . . . . . . . . . 114 5.2. Instrumenty polityki makroostrożnościowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 123 5.3. Instrumenty makroostrożnościowe w regulacjach UE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 130 5.4. Instrumenty makroostrożnościowe w małej gospodarce zintegrowanej z UE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 140 5.5. Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 144 6. Regulacje mikroostrożnościowe sektora bankowego (Monika Marcinkowska) 146 6.1. Cele i rodzaje regulacji ostrożnościowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 146 6.1.1. Cele regulacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 146 6.1.2. Rodzaje regulacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 147 6.2. Najważniejsze bankowe regulacje mikroostrożnościowe . . . . . . . . . . . . . . . 149 6.2.1. Bariery wejścia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 149 6.2.2. Ograniczenia zakresu działalności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 151 6.2.3. Ingerencje w warunki konkurowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 154 6.2.4. Wymóg zarządzania ryzykiem . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 158 6.2.5. Wymóg ograniczania ryzyka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 162 6.2.6. Wymóg zapewnienia kapitału adekwatnego do skali i ryzyka prowadzonej działalności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 165 6.2.7. Ochrona depozytów i innych zobowiązań . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 171 6.2.8. Przejrzystość informacyjna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 171 6.2.9. Monitorowanie banków . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 174 6.2.10. Nadzór nad działalnością banków . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 178 6.3. Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 180 7. Gwarancje klienta sektora bankowego (Olga Szczepańska) . . . . . . . . . . . . . . . 182 7.1. Dlaczego klienci sektora bankowego potrzebują gwarancji? . . . . . . . . . . . . 184 7.2. Gwarancje dla deponentów detalicznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 185 7.2.1. Geneza formalnych systemów gwarantowania depozytów . . . . . . . 185 7.2.2. Cel gwarancji dla deponentów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 186 7.2.3. W kierunku wzmocnienia gwarancji depozytów – doświadczenia Unii Europejskiej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 188 7.3. Nowe podejście do ochrony wierzycieli instytucjonalnych . . . . . . . . . . . . . 192 7.3.1. Gwarancje implicite przed kryzysem . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 192 7.3.2. Bail-in w miejsce bail-out . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 195 7.3.3. Minimalny poziom zobowiązań banku służących absorpcji strat . . 197 6 Spis treści 7.4. Bail-in w przypadku depozytów detalicznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 199 7.5. Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 201 8. Regulacje makroostrożnościowe w sektorze ubezpieczeń (Teresa Czerwińska, Jan Monkiewicz, Lech Gąsiorkiewicz) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 203 8.1. Przesłanki teoretyczne opracowania regulacji ostrożnościowych w sektorze ubezpieczeniowym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 206 8.1.1. Zakłady ubezpieczeń jako element systemu finansowego . . . . . . . . 206 8.1.2. Regulacje makroostrożnościowe w nowym paradygmacie regulacyjnym rynków finansowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 211 8.1.3. Systemowo ważne instytucje ubezpieczeniowe . . . . . . . . . . . . . . . . 214 8.1.4. Nadzór makroostrożnościowy w sektorze ubezpieczeń . . . . . . . . . . 218 8.2. Instrumenty polityki makroostrożnościowej w sektorze ubezpieczeń . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 221 8.3. Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 228 9. Regulacje mikroostrożnościowe sektora ubezpieczeniowego (Teresa Czerwińska) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 230 9.1. Podejście mikroostrożnościowe do regulacji nadzorczych . . . . . . . . . . . . . . 231 9.2. Instrumenty polityki mikroostrożnościowej sektora ubezpieczeń . . . . . . . . 232 9.3. Instrumenty polityki mikroostrożnościowej w zakresie standardów wykonywania działalności przez instytucje ubezpieczeniowe . . . . . . . . . . . 237 9.3.1. Zarządzanie ryzykiem . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 238 9.4. Instrumenty w zakresie płynności i wypłacalności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 244 9.4.1. Wymogi adekwatności kapitałowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 244 9.4.2. Wymogi w zakresie wyceny ryzyka działalności na potrzeby wypłacalności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 252 9.4.3. Wymogi w zakresie zarządzania portfelem lokat . . . . . . . . . . . . . . . 261 9.5. Instrumenty ostrożnościowe w zakresie warunków wykonywania działalności i konkurencji w sektorze ubezpieczeń . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 263 9.6. Instrumenty w zakresie kształtowania praktyk rynkowych w sektorze ubezpieczeń . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 271 9.7. Instrumenty mikroostrożnościowe w zakresie monitorowania działalności zakładów ubezpieczeń . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 277 9.8. Implikacje wdrażania nowych instrumentów polityki mikroostrożnościowej w zarządzaniu ryzykiem instytucji ubezpieczeniowych . . . . . . . . . . . . . . . . 280 10. Systemy ochrony ubezpieczonych w zarządzaniu ryzykiem niewypłacalności zakładów ubezpieczeń (Marek Monkiewicz) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 286 10.1. Systemy ochrony ubezpieczonych w przypadku niewypłacalności zakładu ubezpieczeń OC komunikacyjnego – trendy regulacyjne . . . . . . . . . . . . . . . 290 10.2. Systemy ochrony ubezpieczonych w przypadku niewypłacalności zakładu ubezpieczeń majątkowych i życiowych – trendy regulacyjne . . . . . . . . . . . 299 10.3. System ochrony ubezpieczonych w przypadku niewypłacalności zakładu ubezpieczeń majątkowych (w tym OC komunikacyjnych) i życiowych w Polsce – trendy regulacyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 315 10.4. Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 319 11. Zarządzanie ryzykiem instytucji pośrednictwa finansowego: instytucje zarządzające funduszami i aktywami, domy maklerskie, instytucje rozliczeniowe, giełdy (Teresa Czerwińska) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 324 11.1. Kierunki rozwoju koncepcji zarządzania ryzykiem instytucji pośrednictwa finansowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 324 11.2. Trendy w zarządzaniu ryzykiem instytucji zarządzających funduszami i aktywami . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 329 7 Spis treści 11.3. Profil ryzyka domów maklerskich . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 331 11.4. Nowe rozwiązania w zakresie zarządzania ryzykiem instytucji pełniących funkcje back office . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 334 Część druga. Narzędzia modelowania i zarządzania ryzykiem w instytucjach finansowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 339 12. Pomiar i analiza ryzyka – przegląd narzędzi (Krzysztof Jajuga). . . . . . . . . . . . 341 12.1. Pomiar ryzyka – podstawy teoretyczne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 341 12.2. Narzędzia teoretyczne i miary ryzyka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 346 12.2.1. Rozkład statystyczny zmiennej ryzyka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 346 12.2.2. Miary ryzyka wynikające z rozkładu statystycznego ciągłej zmiennej ryzyka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 349 12.2.3. Miary ryzyka wynikające z rozkładu statystycznego skokowej zmiennej ryzyka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 355 12.2.4. Funkcja zależności zmiennej ryzyka od czynników ryzyka . . . . . . . . 356 12.2.5. Pomiar ryzyka – wielowymiarowa zmienna ryzyka . . . . . . . . . . . . . 359 12.3. Praktyka pomiaru ryzyka instytucji finansowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 363 13. Zarządzanie ryzykiem kredytowym banku (Zbigniew Krysiak, Paweł Metrycki) 371 13.1. Modelowanie ryzyka i szacowanie ceny kredytu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 371 13.2. Alokacja kapitału na ryzyko i wycena kredytów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 391 13.2.1. Alokacja kapitału na ryzyko . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 391 13.2.2. Wycena aktywów narażonych na ryzyko kredytowe . . . . . . . . . . . . 397 13.3. Ocena ryzyka kontrahenta metodą CVA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 404 14. Zarządzanie ryzykiem płynności w banku (Andrzej Stopczyński) . . . . . . . . . . . . . 409 14.1. Ryzyko płynności instytucji kredytowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 410 14.2. Pomiar ryzyka płynności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 412 14.3. Płynność wielowalutowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 422 14.4. Testy warunków skrajnych i analiza scenariuszy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 423 14.5. Modele VaR uwzględniające płynność . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 425 14.6. Zarządzanie ryzykiem płynności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 426 14.6.1. Horyzont czasowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 427 14.6.2. Organizacja procesu zarządzania płynnością . . . . . . . . . . . . . . . . . . 428 14.6.3. Limity ograniczające ryzyko płynności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 430 14.6.4. Zarządzanie płynnością w procesie ALM – ceny transferowe . . . . . 432 15. Zarządzanie ryzykiem stopy procentowej (Aleksander Mercik). . . . . . . . . . . . . 437 15.1. Definicja ryzyka stopy procentowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 437 15.2. Metody pomiaru ryzyka stopy procentowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 440 15.2.1. Pomiar ryzyka stopy procentowej w procesie zarządzania ryzykiem rynkowym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 440 15.2.2. Analiza luki stopy procentowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 440 15.2.3. Analiza wrażliwości poszczególnych instrumentów na zmianę stopy dochodu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 443 15.2.4. Wyznaczanie wpływu zmiany stóp procentowych na wynik odsetkowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 446 15.2.5. Analiza nierównoległych zmian krzywej dochodowości . . . . . . . . . 447 15.2.6. Szacowanie wartości zagrożonej dla stopy procentowej . . . . . . . . . 448 15.2.7. Analiza scenariuszy skrajnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 450 15.2.8. Analiza ryzyka bazowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 450 15.3. Strategie sterowania ryzykiem stopy procentowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 452 15.3.1. Sterowanie ryzykiem – wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 452 15.3.2. Strategie mające na celu zabezpieczenie przepływów pieniężnych . . 453 8 Spis treści 15.3.3. Strategie zabezpieczające wartość portfela aktywów. . . . . . . . . . . . 456 16. Zarządzanie ryzykiem rynkowym w instytucjach finansowych (Katarzyna Kuziak) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 459 16.1. Pomiar ryzyka rynkowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 461 16.2. Zarządzanie ryzykiem kursu walutowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 467 16.3. Zarządzanie ryzykiem cen akcji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 473 16.4. Ryzyko cen towarów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 476 17. Zarządzanie ryzykiem operacyjnym instytucji finansowej (Janusz Zawiła-Niedźwiecki) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 479 17.1. Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 479 17.2. Ryzyko operacyjne w ujęciu „bazylejskim” . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 480 17.3. Ryzyko operacyjne w ujęciu nauk o zarządzaniu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 487 17.4. Zarządzanie ryzykiem operacyjnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 491 17.5. Organizacja zarządzania ryzykiem operacyjnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 499 17.6. Ocena dojrzałości zarządzania ryzykiem . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 501 17.7. Zarządzanie kryzysowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 501 17.8. Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 502 18. Ryzyko zakładu ubezpieczeń – modelowanie i zarządzanie (Wanda Ronka-Chmielowiec) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 504 18.1. Rodzaje ryzyka w działalności zakładu ubezpieczeń . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 504 18.2. Problem pomiaru ryzyka zakładu ubezpieczeń . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 505 18.3. Modelowanie ryzyka ubezpieczeniowego w zakładzie ubezpieczeń i zarządzanie nim . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 507 18.3.1. Identyfikacja, klasyfikacja i pomiar ryzyka ubezpieczeniowego . . . 508 18.3.2. Modelowanie ryzyka ubezpieczeniowego w portfelach . . . . . . . . . . 516 18.3.3. Kalkulacja składki ubezpieczeniowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 517 18.4. Zarządzanie ryzykiem kredytowym w zakładzie ubezpieczeń . . . . . . . . . . . 521 18.5. Zarządzanie ryzykiem rynkowym w zakładzie ubezpieczeń . . . . . . . . . . . . 522 18.6. Zarządzanie ryzykiem operacyjnym w zakładzie ubezpieczeń . . . . . . . . . . 524 18.7. Ryzyko niewypłacalności i ryzyko utraty płynności zakładu ubezpieczeń . . 528 Zakończenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 531 Bibliografia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 535 Indeks . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 560 Spis treści Notki o autorach Teresa Czerwińska Doktor habilitowany nauk ekonomicznych. Profesor nadzwyczajny na Wydziale Zarządza- nia Uniwersytetu Warszawskiego. Sekretarz Komitetu Nauk o Finansach PAN. Członek grupy doradczej Insurance and Reinsurance Stakeholder Group (IRSG) przy Europejskim Urzędzie Nadzoru Ubezpieczeń i Pracowniczych Programów Emerytalnych (EIOPA). Ekspert Stowa- rzyszenia Emitentów Giełdowych. Autorka i współautorka wielu publikacji naukowych w zakresie: polityki inwestycyjnej, ekonomiki sektora ubezpieczeń, zarządzania finansami i analizy ryzyka instytucji ubezpieczeniowych. Zainteresowania naukowe: zarządzanie fi- nansami i ryzykiem instytucji finansowych, ryzyko systemowe, stabilność finansowa sektora ubezpieczeń. Lech Gąsiorkiewicz Doktor habilitowany nauk ekonomicznych. Pracownik naukowy w Zakładzie Finansów i Zarządzania Ryzykiem na Wydziale Zarządzania Politechniki Warszawskiej. Wcześniej: członek rady nadzorczej PZU Życie S.A., radca Przewodniczącego Komisji Nadzoru Ubezpie- czeń i Funduszy Emerytalnych, wiceprezes ds. finansowych Polskiego Towarzystwa Ubez- pieczeń S.A. Autor licznych publikacji naukowych i podręczników w zakresie gospodarki finansowej przedsiębiorstw oraz instytucji finansowych. Zainteresowania naukowe: finanse przedsiębiorstw oraz instytucji finansowych. Krzysztof Jajuga Profesor nauk ekonomicznych. Profesor zwyczajny w Katedrze Inwestycji Finansowych i Zarządzania Ryzykiem Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu. Członek Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów. Przewodniczący Komitetu Statystyki i Ekonometrii PAN, zastępca przewodniczącego Komitetu Nauk Ekonomicznych PAN, członek Prezydium Komi- tetu Nauk o Finansach PAN. Prezes CFA Society Poland. Współpracuje z wieloma przedsię- biorstwami i instytucjami finansowymi. Wykładowca na uczelniach kilkunastu krajów. Autor ponad 500 publikacji naukowych z obszaru finansów i ekonometrii. Promotor 36 rozpraw doktorskich oraz kierownik kilkunastu projektów badawczych. Zainteresowania naukowe: 11 Notki o autorach rynek finansowy, zarządzanie ryzykiem, finanse osobiste, finanse przedsiębiorstw, nieru- chomości, ekonometria, statystyka. Zbigniew Krysiak Doktor habilitowany nauk ekonomicznych. Profesor nadzwyczajny w Zakładzie Zarządza- nia Ryzykiem w Instytucie Finansów Korporacji i Inwestycji w Szkole Głównej Handlowej w Warszawie. Członek komitetów naukowych międzynarodowych konferencji w obszarze finansów. Research Fellow Northeastern Illinois University. Autor ponad 120 publikacji naukowych. Zainteresowania naukowe: finanse i ryzyko instytucji finansowych i przedsię- biorstw, rynek kapitałowy w Polsce i za granicą, relacje banków z klientami. Katarzyna Kuziak Doktor habilitowany nauk ekonomicznych. Profesor nadzwyczajny w Katedrze Inwestycji Finansowych i Zarządzania Ryzykiem Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu. Autorka 52 artykułów i 7 rozdziałów w monografiach oraz 38 referatów na ogólnopolskich i 26 re- feratów na międzynarodowych konferencjach naukowych. Zainteresowania naukowe: ana- liza statystyczna stóp zwrotu akcji, arbitraż finansowy, analiza ryzyka, stabilność finansowa. Monika Marcinkowska Profesor nauk ekonomicznych. Profesor zwyczajny na Wydziale Ekonomiczno-Socjologicz- nym Uniwersytetu Łódzkiego, dyrektor Instytutu Finansów, kierownik Katedry Bankowości. Autorka 7 monografii oraz autorka lub współautorka wielu artykułów naukowych i popu- larnonaukowych. Zainteresowania naukowe: pomiar wyników działalności instytucji finan- sowych (w szczególności banków) i zarządzanie ich wartością, regulacje ostrożnościowe sektora finansowego. Aleksander Mercik Absolwent studiów magisterskich Wydziału Zarządzania, Informatyki i Finansów (kieru- nek: Finanse i Rachunkowość) Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu. Doktorant w Katedrze Inwestycji Finansowych i Zarządzania Ryzykiem na Uniwersytecie Ekonomicz- nym we Wrocławiu. Dyrektor Finansowy w firmie PiLab S.A. Pracował dla instytucji finan- sowych: Dom Maklerski Banku Ochrony Środowiska, Narodowy Bank Polski (Departament Systemu Finansowego), Bank Pekao S.A., Santander Consumer Bank oraz Santander UK. Paweł Metrycki Absolwent studiów magisterskich Wydziału Ekonomiczno-Socjologicznego (kierunek: Eko- nometria) Uniwersytetu Łódzkiego. Dyrektor Pionu Ryzyka Bankowego w PKO BP. Współ- pracownik Zakładu Zarządzania Ryzykiem w Instytucie Finansów Korporacji i Inwestycji Szkoły Głównej Handlowej. Członek Professional Risk Managers’ International Association i posiadacz tytułu Professional Risk Manager. Zainteresowania naukowe: ryzyko finansowe. Jan Monkiewicz Profesor nauk ekonomicznych. Profesor zwyczajny i kierownik Zakładu Finansów i Zarzą- dzania Ryzykiem na Wydziale Zarządzania Politechniki Warszawskiej. Zastępca redaktora 12 Notki o autorach naczelnego „Rozpraw Ubezpieczeniowych”, członek rady redakcyjnej „The Geneva Papers on Risk and Insurance”. Autor i redaktor naukowy licznych publikacji krajowych i zagra- nicznych, w tym wielu podręczników w zakresie ubezpieczeń. Zainteresowania naukowe: teoria ryzyka, polityka regulacji i nadzoru nad rynkiem finansowym. Marek Monkiewicz Doktor habilitowany. Adiunkt w Zakładzie Ubezpieczeń i Rynków Kapitałowych w Katedrze Systemów Finansowych Gospodarki na Wydziale Zarządzania Uniwersytetu Warszawskiego. Autor kilkudziesięciu artykułów naukowych i kilku pozycji książkowych dotyczących ubez- pieczeń. Zainteresowania naukowe: stabilność sektora ubezpieczeń, fundusze gwarancyjne w sektorze ubezpieczeń, jednolity rynek ubezpieczeń Unii Europejskiej, ubezpieczenia komunikacyjne OC, regulacje i ochrona konsumentów w sektorze ubezpieczeń. Marcin Olszak Doktor habilitowany nauk prawnych. Radca prawny w OIRP Warszawa, adiunkt w Centrum Europejskim Uniwersytetu Warszawskiego, dyrektor Departamentu Prawnego w Urzędzie Komisji Nadzoru Finansowego (poglądy wyrażone w rozdziale 3 są poglądami osobistymi autora i nie wyrażają oficjalnego stanowiska instytucji, UKNF, w której jest zatrudniony). Autor i współautor ponad 80 publikacji z zakresu prawa rynku finansowego i europejskiego prawa walutowego. Wanda Ronka-Chmielowiec Profesor nauk ekonomicznych. Profesor zwyczajny i kierownik Katedry Ubezpieczeń Uni- wersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu. Członek rad naukowych czasopism: „Wiadomości Ubezpieczeniowe” oraz „Rozprawy Ubezpieczeniowe”. Autorka i współautorka kilkudzie- sięciu książek oraz kilkudziesięciu artykułów naukowych z obszaru ubezpieczeń. Promotor 14 rozpraw doktorskich oraz kierownik 5 projektów badawczych. Zainteresowania naukowe: zarządzanie ryzykiem ubezpieczeniowym, zarządzanie ryzykiem zakładu ubezpieczeń, zastosowanie metod ilościowych. Andrzej Stopczyński Doktor nauk fizycznych, absolwent studiów MBA Uniwersytetu Warszawskiego. Posiadacz tytułów: Professional Risk Manager oraz Financial Risk Manager. Obecnie zatrudniony w Bankowym Funduszu Gwarancyjnym na stanowisku Dyrektora Departamentu Projektów Strategicznych. Wcześniej: pracownik naukowy Wydziału Fizyki Uniwersytetu Warszaw- skiego, Deutsches Elektronen Synchrotron w Hamburgu oraz Dyrektor Zarządzający Pionem Nadzoru Bankowego w Urzędzie Komisji Nadzoru Finansowego. Autor publikacji w zakresie zarządzania ryzykiem w bankach oraz regulacji systemu bankowego. Olga Szczepańska Doktor nauk ekonomicznych, absolwentka Wydziału Nauk Ekonomicznych Uniwersytetu Warszawskiego. Zatrudniona w Narodowym Banku Polskim. Autorka referatów i artykułów, których tematyka koncentruje się na kwestiach dotyczących stabilności systemu finansowego, zarządzania kryzysowego oraz polityki makroostrożnościowej. Zainteresowania naukowe: 13 Notki o autorach regulacje i nadzór nad systemem finansowym, gwarantowanie depozytów i organizacja sieci bezpieczeństwa finansowego. Piotr Szpunar Doktor nauk ekonomicznych. Pracownik Narodowego Banku Polskiego, obecnie doradca Prezesa NBP oraz Zastępca Dyrektora Departamentu Stabilności Finansowej. Członek Ze- społu Oceniającego ATC, którego zadaniem jest wypracowanie opinii ESRB dotyczącej in- strumentów makroostrożnościowych wprowadzanych przez kraje UE. Wcześniej: członek Doradczego Komitetu Technicznego (ATC) przy Europejskiej Radzie ds. Ryzyka Systemowego: przewodniczył pracom grupy roboczej, która opracowała rekomendacje ESRB dotyczące kredytów walutowych. Autor licznych publikacji w zakresie polityki pieniężnej i stabilności finansowej. Zainteresowania naukowe: funkcjonowanie pieniądza w gospodarce. Małgorzata Zaleska Profesor nauk ekonomicznych. Profesor zwyczajny i dyrektor Instytutu Bankowości Szkoły Głównej Handlowej. Prezes Zarządu Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie, Dyrektor Instytutu Bankowości Szkoły Głównej Handlowej, Przewodnicząca Komitetu Nauk o Finan- sach PAN, członek Komitetu Badań Ekonomicznych NBP, członek Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów. Wcześniej: członek Rady Giełdy Papierów Wartościowych, członek Komisji Nadzoru Bankowego, Prezes Bankowego Funduszu Gwarancyjnego, członek Zarzą- du International Association of Deposit Insurers, Przewodnicząca Grupy Badawczej European Forum of Deposit Insurers, członek Zarządu NBP oraz członek International Relations Committee przy EBC. Autorka ponad 350 publikacji, głównie w zakresie stabilności rynków finansowych. Janusz Zawiła-Niedźwiecki Doktor habilitowany nauk ekonomicznych, inżynier organizator przemysłu. Profesor nad- zwyczajny Politechniki Warszawskiej. Dziekan Wydziału Zarządzania. Wcześniej: dyrektor informatyki Giełdy Papierów Wartościowych, członek zarządu i dyrektor zarządzający PZU, kierownik europejskiego projektu Platformy Lokalizacyjnej, członek Polskiej Komisji Akre- dytacyjnej. Autor lub redaktor naukowy ponad 200 publikacji. Zainteresowania naukowe: ryzyko operacyjne, zarządzanie wiedzą, logistyka publiczna. Założenia i cele naukowe Zarządzanie ryzykiem zostanie przedstawione zarówno w aspekcie instrumen- tarium pomiaru i narzędzi zarządzania w wymiarze instytucji finansowych, jak i w aspekcie stabilności systemu finansowego oraz generowania ryzyka systemo- wego. W konsekwencji przyjętych obszarów badawczych w opracowaniu rozwi- nięte zostaną następujące zagadnienia:  zarządzanie ryzykiem w instytucjach finansowych (zwłaszcza w kontekście nowych wymogów kapitałowych i norm ostrożnościowych),  metody identyfikacji i kwantyfikacji ryzyka (modele symulacyjne, metody prognostyczne, analiza szeregów czasowych),  sposoby dywersyfikacji ryzyka w zarządzaniu instytucjami finansowymi,  zarządzanie ryzykiem portfela inwestycji finansowych,  ryzyko systemowe w sektorze finansowym (zagadnienia stabilności i efek- tywności nadzoru). Celem naukowym niniejszej publikacji jest przedstawienie głównych nurtów wielowątkowej dyskusji w zakresie zarządzania ryzykiem instytucji finansowych oraz przegląd wyników badań prowadzonych w środowisku naukowym. Uzasadnieniem celu naukowego jest fakt, iż obecnie zarządzanie ryzykiem sta- nowi centralny element zarówno strategii funkcjonowania instytucji finansowych, jak i regulacji oraz nadzoru na poziomie całego systemu finansowego. Podejście do zarządzania ryzykiem w sektorze finansowym ulega dynamicznym przeobrażeniom i obserwuje się odejście od tzw. klasycznych paradygmatów na rzecz:  kompleksowego podejścia do profilu ryzyka instytucji finansowych poprzez uwzględnienie rodzajów ryzyka nie tylko poddających się kwantyfikacji ilościowej (np. ryzyko rynkowe, ryzyko ubezpieczeniowe), ale też trudno- lub niekwantyfi- kowalnych (np. ryzyko prawne, ryzyko reputacji),  modułowego ujęcia ryzyka – wyodrębnienie modułów agregujących po- krewne rodzaje ryzyka i uwzględnienie korzyści z tytułu zastosowania technik 15 Założenia i cele naukowe zarządzania ryzykiem (np. dywersyfikacja) oraz negatywnych efektów (np. kon- centracja ryzyka),  komparatywnej dekompozycji ryzyka działalności, co ma na uwadze postę- pującą integrację i konglomeryzację rynków finansowych w zakresie produktów oraz struktur zarządzania,  postrzegania ryzyka przez pryzmat potencjalnych szoków rynkowych i strat – bezpośrednie powiązanie profilu ryzyka z określoną wymaganą wielkością kapi- tału ekonomicznego zabezpieczającego wypłacalność przy założonym poziomie ufności (metodologia VaR),  rozpatrywania ryzyka w ujęciu procesowym – wypracowania własnych we- wnętrznych systemów oceny ryzyka (ang. own risk and solvency assessment). Koncepcje zmian w zakresie zarządzania ryzykiem w sektorze ubezpieczenio- wym i bankowym powodują, że powstają uzasadnione pytania badawcze dotyczące:  transparentności rynków bankowego i ubezpieczeń (kwestie dyscypliny ryn- kowej i wymogów raportowania),  efektywności i konkurencyjności w sektorze finansowym (konsolidacje za- kładów ubezpieczeń, stymulacja procesów fuzji i przejęć),  optymalizacji struktury kapitału,  stabilności sektora i bezpieczeństwa beneficjentów usług finansowych (wzrost wymogów kapitałowych). Pojawia się potrzeba tworzenia pewnych ram w zakresie zarządzania ryzykiem, które mając na względzie otoczenie gospodarcze i regulacje prawne będą kształto- wać instrumentarium zarówno na poziomie bardziej generalnym, jak i na pozio- mie poszczególnych podmiotów, adekwatnie do wymagań i aktualnych zagrożeń. Wstęp Obecnie zarządzanie ryzykiem stanowi istotny element zarówno strategii funkcjo- nowania instytucji finansowych, jak i regulacji oraz nadzoru na poziomie całego systemu finansowego. Podejście do zarządzania ryzykiem w sektorze finansowym ulega dynamicznym przeobrażeniom i obserwuje się odejście od klasycznych roz- wiązań na rzecz:  kompleksowego podejścia do zarządzania ryzykiem instytucji finansowych poprzez uwzględnienie rodzajów ryzyka nie tylko poddających się kwantyfikacji, takich jak np. ryzyko rynkowe, kredytowe, ubezpieczeniowe, ale też tych, które są trudne do zmierzenia, jak choćby ryzyko prawne czy ryzyko reputacji,  modułowego ujęcia ryzyka poprzez wyodrębnienie modułów agregujących pokrewne rodzaje ryzyka i uwzględnienie korzyści z tytułu zastosowania technik zarządzania ryzykiem, np. dywersyfikacji,  postrzegania ryzyka przez pryzmat potencjalnych szoków rynkowych i strat, co prowadzi do określania wymaganej wielkości kapitału ekonomicznego zabez- pieczającego wypłacalność przy założonym poziomie ufności,  analizowania ryzyka poprzez stosowanie własnych wewnętrznych systemów jego oceny. Zmiany w zakresie zarządzania ryzykiem w instytucjach finansowych powo- dują, że powstają uzasadnione pytania badawcze dotyczące:  transparentności sektora bankowego i ubezpieczeniowego (kwestie dyscy- pliny rynkowej i wymogów raportowania),  efektywności i konkurencyjności w sektorze finansowym,  stabilności sektora finansowego i bezpieczeństwa beneficjentów usług finan- sowych. Z tego też powodu pojawia się potrzeba tworzenia pewnych ram w zakresie zarządzania ryzykiem, które mając na względzie otoczenie gospodarcze i regulacje 17 Wstęp prawne, będą kształtować narzędzia zarządzania ryzykiem zarówno na poziomie sektora, jak i na poziomie poszczególnych podmiotów. Celem niniejszej monografii jest przedstawienie głównych nurtów rozważań dotyczących zarządzania ryzykiem instytucji finansowych, w tym przeglądu wyni- ków badań prowadzonych w środowisku naukowym. Zarządzanie ryzykiem jest przedstawione zarówno w zakresie narzędzi zarządzania stosowanych w instytu- cjach finansowych (zwłaszcza bankach i zakładach ubezpieczeń), jak i z punktu widzenia stabilności systemu finansowego oraz generowania ryzyka systemowego. Przyjęte cele i obszary badawcze umożliwiły wyodrębnienie dwóch wzajemnie się uzupełniających obszarów tematycznych, które odpowiadają podziałowi ni- niejszej monografii na części, a mianowicie:  w pierwszej części monografii przedmiotem badań są zmiany systemowe w zarządzaniu ryzykiem instytucji finansowych z punktu widzenia polityki makro- i mikroostrożnościowej,  przedmiotem badań drugiej części są narzędzia modelowania i zarządzania ryzykiem w instytucjach finansowych. Punktem wyjścia do rozważań jest identyfikacja trendów i wyzwań w zarzą- dzaniu ryzykiem instytucji finansowych w nowym otoczeniu gospodarczym i re- gulacyjnym, przedstawiona w rozdziale 1. Istotne znaczenie ma tu identyfikacja nowych rodzajów ryzyka w zmieniających się realiach społeczno-gospodarczych. Pewna część nowych rodzajów ryzyka nie ma bezpośredniego charakteru finanso- wego, niemniej jednak ich realizacja skutkuje negatywnymi konsekwencjami fi- nansowymi dla danej instytucji finansowej lub nawet koniecznością uruchomienia środków publicznych. Szczególnego znaczenia nabiera systemowy wymiar ryzyka w sektorze finansowym. Odpowiedzią na nowe wyzwania w zakresie zarządzania ryzykiem instytucji finansowych jest nowa infrastruktura instytucjonalna i regula- cyjna, która ma zintegrować podejście mikroostrożnościowe, dotychczas dominu- jące w sektorze finansowym, z podejściem makroostrożnościowym. W rozdziale 2 przedstawiono strukturę rozwiązań instytucjonalnych i regula- cyjnych w zakresie zarządzania ryzykiem instytucji finansowych, poddano analizie nowe rozwiązania w zakresie kształtowania infrastruktury instytucjonalnej w ob- szarze zarządzania ryzykiem instytucji finansowych, a także dokonano identyfikacji najważniejszych kierunków nowych rozwiązań w zakresie kształtowania systemu regulacji ostrożnościowych w sektorze finansowym na obszarze Unii Europejskiej. W ostatnim czasie system zarządzania ryzykiem w sektorze finansowym Unii Europejskiej uległ istotnemu rozbudowaniu oraz skomplikowaniu w ujęciu zarówno podmiotowym, przedmiotowym, jak i funkcjonalnym. Przyjęto bowiem nową strukturę nadzorczą (Europejski System Nadzoru Finansowego), w ramach której w zakresie filara mikroostrożnościowego ustanowiono trzy sektorowe urzędy nadzoru na poziomie europejskim, a mianowicie: Europejski Urząd Nadzoru Ban- kowego, Europejski Urząd Nadzoru Ubezpieczeń i Pracowniczych Programów 18 Wstęp Emerytalnych oraz Europejski Urząd Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych. W niniejszych rozważaniach skoncentrowano się głównie na znaczeniu między- narodowych rekomendacji i organizacji dla krajowego sektora finansowego. Poja- wiają się tu bardzo istotne pytania dotyczące przede wszystkim dwóch kluczowych kwestii: wpływu rozwiązań w zakresie struktury i koordynacji instytucji i mecha- nizmów nadzorczych na jego skuteczność w zakresie osiągania wytyczonych celów polityki ostrożnościowej, a także wpływu przyjętego modelu nadzoru na sytuację makroekonomiczną kraju; roli banku centralnego w architekturze instytucjonalno-regulacyjnej. Szczególną funkcję w nowej infrastrukturze instytucjonalno-regulacyjnej pełnią organy nadzoru na poziomie zarówno wspólnotowym, jak i narodowym. W efekcie zmian regulacyjnych i społeczno-gospodarczych w wielu państwach trwa obecnie dyskusja dotycząca poszczególnych modeli nadzoru w sektorze finansowym. Dlatego w rozdziale 3 szczegółowej analizie poddano stosowane w państwach członkowskich modele nadzoru, ze szczególnym uwzględnieniem rozwiązań krajowych, a także kwestie unifikacji nadzoru makroostrożnościowego i ewolucji koncepcji nadzoru w kierunku nadzoru zintegrowanego. Następnie, konsekwentnie przyjmując kryterium podmiotowe, dokonano szcze- gółowej analizy zarządzania ryzykiem w bankach, zakładach ubezpieczeń oraz innych instytucjach pośrednictwa finansowego, tj. instytucjach zarządzających funduszami i aktywami, domach maklerskich, giełdach i instytucjach rozliczenio- wych. Analizie poddano zarządzanie ryzykiem w ujęciu mikro- i makroostrożno- ściowym. Mając na uwadze bardzo wyraźny trend regulacyjny w kierunku redukcji asymetrii informacji i ochrony pozycji klienta indywidualnego na rynku usług finansowych, szczególną uwagę poświęcono gwarancjom dla klienta w sektorze bankowym i ubezpieczeniowym. Istotna część rozważań dotyczy zarządzania ryzykiem w bankach, a w kolej- nych rozdziałach omawiane są następujące zagadnienia:  rozdział 4: zmiany w percepcji ryzyka w sektorze bankowym, zachodzące głównie w odpowiedzi na ostatni globalny kryzys finansowy,  rozdział 5: konstrukcja instytucjonalnych aspektów nadzoru makroostroż- nościowego w sektorze bankowym w podziale na regulacje wprowadzające i kon- stytuujące nadzór makroostrożnościowy oraz regulacje określające wykorzystanie instrumentów makroostrożnościowych,  rozdział 6: cele i najważniejsze instrumenty regulacji mikroostrożnościowych w sektorze bankowym,  rozdział 7: gwarancje dla deponentów detalicznych oraz nowe rozwiązania w zakresie ochrony interesów wierzycieli instytucjonalnych w sektorze bankowym. W konsekwencji tych rozważań przedstawiono zagrożenia obecne w związku z wdrażaniem nowych regulacji dla polskiej gospodarki – relatywnie małej, otwartej, zintegrowanej z UE, charakteryzującej się systemem bankowym z dominującym 19
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Ryzyko instytucji finansowych - współczesne trendy i wyzwania
Autor:
,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: