Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00106 007263 13462045 na godz. na dobę w sumie
Rzecz w kulturze - ebook/pdf
Rzecz w kulturze - ebook/pdf
Autor: , Liczba stron: 244
Wydawca: Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego Język publikacji: polski
ISBN: 978-8-3809-0198-8 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> psychologia i filozofia
Porównaj ceny (książka, ebook (-20%), audiobook).
Studia zebrane w tomie Rzecz w kulturze ukazują status i funkcjonowanie różnych przedmiotów w środowisku kulturowym człowieka, przy czym materiału do analiz dostarczyły dawne i współczesne teksty kultury, w tym zwłaszcza utwory literackie, filmy i reklamy. Książka reprezentuje nurt określany jako „posthumanistyczny” i jest kolejnym głosem w dyskusji o rzeczach, toczącej się ostatnio w wielu gremiach naukowych w Polsce i na świecie. Artykuły w niej zebrane analizują ciekawie, wnikliwie i przekonująco funkcje, zależności kontekstowe, charakter znakowy przedmiotów oraz sposoby ich przedstawiania w tworzywie językowym i przy użyciu technik filmowych.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Spis treści Słowo wprowadzenia MIĘDZY MATERIĄ A IDEĄ: RZECZ – PAMIĘĆ – TOŻSAMOŚĆ Robert Piłat Trwanie rzeczy i trwanie kultury Piotr Majewski Szkic o muzealium w kulturze czasów współczesnych Dorota Dąbrowska „Żeby się ukazało życie, które kiedyś było” –  o  znaczeniu materialności fotografii MIĘDZY DAWNYMI A NOWYMI CZASY: Z DZIEJÓW RZECZY I ICH ZNACZEŃ Anna Cudowska Kamea w kulturze europejskiej od czasów starożytnych do współczesności Małgorzata Wrześniak Dextrarum iunctio – rzecz o znaczeniu pierścienia ślubnego 7 13 23 33 51 65 2016 - Pawłowska - Rzecz w kulturze.indd 5 21.12.2016 09:23:43 OBRAZY RZECZY WE WSPÓŁCZESNYCH TEKSTACH KULTURY LITERATURA Jan Zieliński Liść, fotel, szczoteczka. Historia literatury jako dzieje przedmiotów Beata Gontarz Rzeczy prywatne w przestrzeni doświadczeń człowieka współczesnego. O Rafie Jana Józefa Szczepańskiego Dorota Plucińska Fenomenologia rzeczy w kryminałach Agathy Christie Brygida Pawłowska-Jądrzyk Od motywów przedmiotowych do metafor epistemologicznych, czyli księżyc, lustro, lampa i łabędź w Mademoiselle O Vladimira Nabokova FILM Michał Mróz Przedmiot widziany okiem kamery w animacji poklatkowej Agnieszka Kuc O funkcjach motywu lustra w dziele filmowym Katarzyna Rogowska Oblicza popkultury: gadżet we współczesnym kinie amerykańskim Weronika Kostyra Rekwizyty współczesnego melodramatu filmowego REKLAMA I OKOLICE Andrzej Kisielewski Obrazy rzeczy i rzeczy jako obrazy 93 107 127 145 165 175 193 217 231 2016 - Pawłowska - Rzecz w kulturze.indd 6 21.12.2016 09:23:43 Słowo wprowadzenia To poniekąd paradoksalne, że problematyka związana ze światem materialnym w spo- sób nieomal automatyczny wpisuje się w najistotniejsze wątki refleksji humanistycznej, w tym także w badania poświęcone artystycznym tekstom kultury. Dzieje się tak z pew- nością dlatego, iż rzeczy – niegdyś nazwane (w opozycji do człowieka) „istnieniami gotowymi”1 – z jednej strony, poprzez swą skończoność i konkretność „zakotwiczają” nas w tak zwanej obiektywnej rzeczywistości (ekonomicznej, społecznej, historycznej), z drugiej zaś – anektują przestrzenie zbiorowych fantazji, zagospodarowując rejony wyobraźni symbolicznej, a ich myślowe reprezentacje wypełniają indywidualne trakty pamięci i sfery intymnych skojarzeń. Raczej nie dziwi zatem fakt, że problematyka związana z rzeczami jest co pewien czas (a od przełomu XX i XXI wieku niemal nieprzerwanie) żywo dyskutowana w różnych gremiach naukowych, co owocuje kolejnymi publikacjami2. Wydaje się jednak, że wciąż daleko od wyczerpania tematu. 1 Zob. wiersz Jerzego Lieberta pt. O rzeczach z tomu Gusła (1930). 2 Literatura przedmiotu znajduje się na końcu każdej z rozpraw zamieszczonych w tej książce, ograni- czymy się tu zatem do wskazania wybranych publikacji, które ukazały się na naszym rynku księgarskim w ciągu ostatnich kilkunastu lat: Człowiek i rzecz. O problemach reifikacji w literaturze, filozofii i sztuce, red. S. Wysłouch, B. Kaniewska, Poznań 1999; Codzienne, przedmiotowe, cielesne. Języki nowej wraż- liwości w literaturze polskiej XX wieku, red. H. Gosk, Warszawa 2002; W. Toporow, Przestrzeń i rzecz, przeł. B. Żyłko, Kraków 2003; R.P. Droit, 51 zabaw (z) rzeczami. Doświadczanie rzeczywistości, przeł. E. Urscheler, Gdańsk 2005; W stronę socjologii przedmiotów, red. M. Krajewski, Poznań 2005; Gadżety popkultury. Społeczne życie przedmiotów, red. W. Godzic, M. Żakowski, Warszawa 2007; J. Barański, Świat rzeczy. Zarys antropologiczny, Kraków 2007; Rzecz i rzeczowość w kulturze XX i XXI wieku, red. M. Kitowska-Łysiak, M. Lachowski, Lublin 2007; Rzeczy i ludzie. Humanistyka wobec materialności, red. J. Kowalewski, W. Piasek, M. Śliwa, Olsztyn 2008; B. Shallcross, Rzeczy i Zagłada, Kraków 2010; Fantazmaty i fetysze w literaturze polskiej XX (i XXI) wieku, red. J. Wierzejska, T. Wójcik, A. Zienie- wicz, Warszawa 2011; H. Böhme, Fetyszyzm i kultura. Inna teoria nowoczesności, przeł. M. Falkowski, Warszawa 2012; M. Krajewski, Są w życiu rzeczy… Szkice z socjologii przedmiotów, Warszawa 2013; B. Olsen, W obronie rzeczy. Archeologia i ontologia przedmiotów, przeł. B. Shallcross, Warszawa 2013; A. Nawarecki, Parafernalia. O rzeczach i marzeniach, Katowice 2014; A. Zientała, Poeci urzeczeni. Przedmioty w poezji polskiej (1890-1939), Kraków 2014; O rzeczach pięknych. Rzemiosło artystyczne na przestrzeni wieków, red. A. Bender, M. Wrześniak, Lublin 2015; Ludzie w świecie przedmiotów, przedmioty w świecie ludzi. Antropologia wobec rzeczy, red. A. Rybus, M.K. Kornobis, Warszawa 2015. 2016 - Pawłowska - Rzecz w kulturze.indd 7 21.12.2016 09:23:43 8 Słowo wprowadzenia Artykuły zebrane w niniejszym tomie wpisują się w dyskusję o świecie materialnym i różnych sposobach jego funkcjonowania w środowisku kulturowym człowieka. Do- bór materiału oraz taki, a nie inny układ kompozycyjny książki służą, w przekonaniu jej redaktorek, wyeksponowaniu owego fascynującego „zawieszenia” rzeczy między materią a ideą czy wyobrażeniem (także artystycznym) oraz potwierdzają tezę, że nasze z nimi relacje bynajmniej nie sprowadzają się do płytkiego pragmatyzmu. W części pierwszej, zatytułowanej Między materią a ideą: rzecz – pamięć – toż- samość, znajdują się studia dotykające problemów najbardziej zasadniczych: statusu przedmiotów w kulturze, sposobów ich utrwalania i udostępniania, ich związku z problematyką pamięci i tożsamości (zwłaszcza zbiorowej). Autorzy zamieszczonych tu rozpraw dowodzą między innymi, że to właśnie w rzeczach historia może istnieć w sposób doskonale ciągły, choć niejawny, że bywają one nie tylko pomocnikami w docieraniu do zagadek przeszłości, lecz także nośnikami znaków, śladami utra- conej wspólnoty, „świadkami i strażnikami sensu potrzebnego do życia” (Robert Piłat). Trzeba pamiętać, że rzeczy – jakkolwiek stanowią wartość samą w sobie, „tej wartości nie są w stanie udzielić innym same” – ujawniają tylko tyle, ile możemy z nich wyczytać, a tę umiejętność należy w sobie rozwijać i kształcić – rzeczy „ożywają wszak nie same przez się, ale dzięki świadomemu ich odbiorcy, czytelnikowi książek czy zwiedzającemu wystawy muzealne, potrafiącemu zrozumieć zawarte w nich kody i znaczenia” (Piotr Majewski). Rozprawa zamykająca pierwszą część książki pokazuje ponadto, że brzemienne w skutki komplikacje znaczeniowe, ale i wyjąt- kowe rodzaje doświadczeń, mogą się wiązać ze szczególnymi przedmiotami, jakimi są (tradycyjne) fotografie. Doświadczenia te wymagają dostrzeżenia materialnego statusu zdjęcia (zauważenia w nim właśnie przedmiotu, a nie wyłącznie przedsta- wionego obrazu), wiążą się natomiast z właściwym fotografii „napięciem między zdolnością do zamrażania czasu a podatnością na zniszczenie” (Dorota Dąbrowska). Część drugą, zatytułowaną Między dawnymi a nowymi czasy…, wypełniają studia historyczne, obrazujące zmienność postaci, funkcji i znaczeń dwu kategorii warto- ściowych przedmiotów: kamei (Anna Cudowska) oraz pierścieni ślubnych (Mał- gorzata Wrześniak). W tym kontekście uwypuklone zostają zwłaszcza ich funkcje rytualne i symboliczne oraz problem recepcji tradycji, recepcji, która – dokonując się poprzez nasze codzienne lub odświętne obcowanie z „żywymi elementami kul- tury materialnej dawnych epok” – z reguły przebiega w sposób pośredni i nieciągły. Najobszerniejsza część książki, zatytułowana Obrazy rzeczy we współczesnych tekstach kultury, obejmuje szkice, które poświęcone są analizom sposobów przed- stawiania przedmiotów w utworach artystycznych – literackich (Jan Zieliński, Beata Gontarz, Dorota Plucińska, Brygida Pawłowska-Jądrzyk) i filmowych (Michał Mróz, 2016 - Pawłowska - Rzecz w kulturze.indd 8 21.12.2016 09:23:43 Słowo wprowadzenia 9 Agnieszka Kuc, Katarzyna Rogowska, Weronika Kostyra), oraz funkcji reprezentacji rzeczy w przekazach perswazyjnych (Andrzej Kisielewski). Każdy spośród dziewięciu zamieszczonych tu artykułów zogniskowany jest na odmiennych kwestiach, w sumie tworzą one wielotonowy, lecz dopełniający się obraz najrozmaitszych konfiguracji, w jakie wchodzą ze sobą przedstawienia rzeczy w różnego rodzaju przekazach, od- słaniają ich złożone (m.in. gatunkowe, medialne, historyczne, biograficzne) uwa- runkowania, a także charakterystyczne rysy ich autorskich ujęć. Jak to zwykle bywa, trudno kategorycznie oddzielić refleksję o świecie budzącą się podczas obcowania z utworami artystycznymi od rozpoznań dotyczących różnych sensów i wymiarów tego, co realne. I tak, trzecia część książki między innymi unaocznia niewspółmierność życia ludzi wobec istnienia przedmiotów (por. twórczość Jana Józefa Szczepańskiego i sposób, w jaki ujawniają się w niej ujęcia posthumanistyczne czy nieantropocentrycz- ne), akcentuje nieoczywisty, w pewnych okolicznościach, status świata materialnego (por. zjawisko „utraty” przez przedmiot bytu obiektywnego na rzecz ujawnienia jego fenomenologicznej zależności od podmiotu percypującego w powieściach kryminal- nych Agathy Christie), pokazuje możliwość wyobraźniowej epifanii, która wiąże się z wyrwaniem przedmiotu z jego kontekstu oraz nadaniem mu unikalnego znaczenia dzięki potędze kreacyjnej wizji (por. koncepcję sztuki Vladimira Nabokova, w mocy której leży kształtowanie rzeczywistości), demaskuje zagrożenia wiązane z kulturą konsumeryzmu, zdającą się podążać ku tragicznemu ekstremum, jakim jest reifikacja człowieka (por. popkulturowe produkcje filmowe w kinie amerykańskim), oświe- tla krąg metafizycznych konotacji wiązanych z pewnymi przedmiotami i obrazuje sposoby ich artystycznego wykorzystania (por. motyw lustra w kinie) itd. To tylko niektóre z wielu zagadnień i problemów, które podejmowane są w tej części publikacji. Prezentowany zbiór studiów zamyka szkic Andrzeja Kisielewskiego, poświęcony kreowaniu obrazów tworzących nowoczesną „kulturę symboliczną” przy użyciu takich narzędzi marketingowych jak reklama i wzornictwo przemysłowe. Chodzi o ten aspekt problematyki dotyczącej świata materialnego, w którym masowo wy- twarzane rzeczy, wyabstrahowane z kontekstu użytkowego, objawiają się jako fetysze, symptomy ludzkich pragnień, a zarazem narzędzia komunikacji społecznej. Tym samym w książce ponownie dochodzą do głosu kwestie związane ze świadomością zbiorową. „Kolista” kompozycja tej publikacji poniekąd akcentuje otwartość debaty o statusie rzeczy w kulturze – redaktorki tomu żywią nadzieję, że czternaście stu- diów, które trafia właśnie do rąk Czytelnika, okaże się istotnym głosem w dyskusji na ten niewyczerpany temat. B.P.J. 2016 - Pawłowska - Rzecz w kulturze.indd 9 21.12.2016 09:23:43
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:


Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: