Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00065 008694 14651499 na godz. na dobę w sumie
Sądowe postępowanie egzekucyjne - ebook/pdf
Sądowe postępowanie egzekucyjne - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 437
Wydawca: Lexis Nexis Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-7806-993-5 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki >> cywilne
Porównaj ceny (książka, ebook (-90%), audiobook).

Rozwojowi gospodarki rynkowej towarzyszy intensywny rozwój działalności kredytowej. Wzrasta więc także istotnie znaczenie egzekucji sądowej jako niezbędnego instrumentu procesowego mającego na celu ochronę praw podmiotowych zarówno wierzycieli, jak i dłużników.

W publikacji w sposób systematyczny przedstawiono całokształt sądowego postępowania egzekucyjnego w sprawach cywilnych, z uwzględnieniem aktualnego stanu ustawodawstwa, orzecznictwa Sądu Najwyższego i doktryny.

Autor omówił wszystkie rodzaje sądowego postępowania egzekucyjnego uregulowane w Kodeksie postępowania cywilnego, a także wyjaśnił relacje zachodzące między sądowym postępowaniem egzekucyjnym a innymi postępowaniami, w tym zwłaszcza postępowaniem egzekucyjnym w administracji oraz postępowaniem upadłościowym i naprawczym. Uwzględnione zostały również regulacje sądowego postępowania egzekucyjnego zawarte w ustawie z 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji. Autor przedstawił także nowe instytucje sądowego postępowania egzekucyjnego w sprawach cywilnych związane z rozwojem prawa europejskiego.

Książka jest przeznaczona dla pracowników wymiaru sprawiedliwości i innych praktyków prawa, zwłaszcza adwokatów, radców prawnych i komorników sądowych, oraz przedstawicieli doktryny. Publikacja będzie również cenną pomocą dla studentów IV i V roku wydziałów prawa, a także doktorantów i aplikantów.

Prof. dr hab. Andrzej Marciniak – profesor zwyczajny Uniwersytetu Łódzkiego, kierownik Katedry Postępowania Cywilnego II na Wydziale Prawa i Administracji. Autor wielu publikacji z zakresu postępowania cywilnego, w tym zwłaszcza postępowania egzekucyjnego.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Sądowe postępowanie egzekucyjne Andrzej Marciniak Wydanie 2 Warszawa 2013 Opracowanie redakcyjne: Katarzyna Bojarska Redakcja techniczna: Krzysztof Koziarek Projekt okładki i stron tytułowych: Agnieszka Tchórznicka © Copyright by LexisNexis Polska Sp. z o.o. 2013 Wszelkie prawa zastrzeżone. Żadna część tej książki nie może być powielana ani rozpowszechniana za pomocą urządzeń elektronicznych, mechanicznych, kopiujących, nagrywających i innych – bez pisemnej zgody Autora i wydawcy. ISBN 978-83-7806-993-5 LexisNexis Polska Sp. z o.o. Ochota Office Park 1, Al. Jerozolimskie 181, 02-222 Warszawa tel. 22 572 95 00, faks 22 572 95 68 Infolinia: 22 572 99 99 Redakcja: tel. 22 572 83 26, 22 572 83 28, 22 572 83 11, faks 22 572 83 92 www.lexisnexis.pl, e-mail: biuro@lexisnexis.pl Księgarnia Internetowa: dostępna ze strony www.lexisnexis.pl Spis treści Wykaz skrótów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Przedmowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9 13 CZĘŚĆ PIERWSZA Zagadnienia ogólne 15 ROZDZIAŁ 1. Uwagi wstępne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.1. Pojęcie i cel egzekucji oraz postępowania egzekucyjnego . . . . . . . 15 1.2. Rodzaje egzekucji i postępowania egzekucyjnego . . . . . . . . . . . 23 1.3. Postępowanie egzekucyjne a postępowanie cywilne rozpoznawcze . 27 1.4. Zasady postępowania egzekucyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . 33 1.4.1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 33 1.4.2. Zasada dyspozycyjności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 35 . . . . . . . . . . . . . . . . 38 1.4.3. Zasada formalizmu postępowania 1.4.4. Inne zasady . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 40 1.5. Pozaegzekucyjne tryby zaspokojenia wierzyciela . . . . . . . . . . . 54 1.6. Jurysdykcja krajowa w postępowaniu egzekucyjnym . . . . . . . . . 57 ROZDZIAŁ 2. Źródła sądowego prawa egzekucyjnego . . . . . . . . . 63 2.1. Źródła prawa egzekucyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 63 2.2. Literatura prawa egzekucyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 68 ROZDZIAŁ 3. Stosunek postępowania egzekucyjnego w sprawach cywilnych do innych postępowań . . . . . . . . . . . . . 72 3.1. Stosunek postępowania egzekucyjnego w sprawach cywilnych do postępowania egzekucyjnego w administracji . . . . . . . . . . . 72 3.2. Stosunek postępowania egzekucyjnego w sprawach cywilnych do postępowania upadłościowego i naprawczego . . . . . . . . . . . 78 3.2.1. Stosunek postępowania egzekucyjnego do postępowania upadłościowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 78 3.2.2. Stosunek postępowania egzekucyjnego do postępowania naprawczego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 83 5 3.3. Stosunek postępowania egzekucyjnego w sprawach cywilnych do postępowania karnego wykonawczego . . . . . . . . . . . . . . . . 83 ROZDZIAŁ 4. Podmioty postępowania egzekucyjnego . . . . . . . . . 89 4.1. Uwagi wprowadzające . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 89 4.2. Organy egzekucyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 92 4.3. Uczestnicy właś ciwego postępowania egzekucyjnego . . . . . . . . . 113 113 4.3.1. Strony . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.3.2. Zdolność sądowa, zdolność procesowa i legitymacja procesowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 115 4.3.3. Współuczestnictwo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 118 120 4.3.4. Inni uczestnicy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.3.5. Pełnomocnictwo w postępowaniu egzekucyjnym . . . . . . . . 122 ROZDZIAŁ 5. Czynności postępowania egzekucyjnego . . . . . . . . . 124 5.1. Pojęcie, rodzaje i ogólna charakterystyka . . . . . . . . . . . . . . . . 124 5.2. Pojęcie i system środków przymusu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 127 ROZDZIAŁ 6. Koszty egzekucji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 147 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 147 6.1. Pojęcie i rodzaje kosztów egzekucji 6.2. Funkcje kosztów egzekucji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 154 6.3. Zwolnienie od kosztów sądowych w postępowaniu egzekucyj- nym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 156 6.4. Zasady zwrotu kosztów egzekucji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 158 ROZDZIAŁ 7. Podstawa egzekucji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 162 7.1. Uwagi wstępne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 162 7.2. Tytuły egzekucyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 165 7.2.1. Pojęcie i rodzaje tytułów egzekucyjnych . . . . . . . . . . . . . 165 7.2.2. Zaświadczenie europejskiego tytułu egzekucyjnego . . . . . . 177 7.2.3. Stwierdzenie wykonalności europejskiego nakazu zapłaty . . 184 7.2.4. Zaświadczenie dotyczące orzeczenia wydanego w europej - 7.3. Klauzula wykonalności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . skim postępowaniu w sprawach drobnych roszczeń . . . . . . 186 188 188 7.3.1. Pojęcie i ogólna charakterystyka klauzuli wykonalności . . . . 7.3.2. Nadawanie klauzuli wykonalności krajowym tytułom egzekucyjnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 190 7.3.3. Nadawanie klauzuli wykonalności europejskim tytułom egzekucyjnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 203 7.4. Wydanie dalszego i ponownego tytułu wykonawczego . . . . . . . . 205 7.5. Tytuły wykonawcze szczególne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 208 ROZDZIAŁ 8. Środki zaskarżenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 216 8.1. Pojęcie i systematyka środków zaskarżenia . . . . . . . . . . . . . . . 216 8.2. Zażalenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 217 6 Spis treściwww.lexisnexis.pl 8.3. Skarga na czynności komornika i skarga na postanowienie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 221 referendarza sądowego 8.3.1. Skarga na czynności komornika . . . . . . . . . . . . . . . . . . 221 8.3.2. Skarga na postanowienie referendarza sądowego . . . . . . . 226 227 8.4. Zarzuty przeciwko planowi podziału sumy uzyskanej z egzekucji . . 8.5. Skarga na plan podziału sumy uzyskanej z egzekucji przez zarząd przymusowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 229 229 8.6. Skarga kasacyjna i skarga o wznowienie postępowania . . . . . . . . 8.7. Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 230 8.8. Skarga na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki . . . . . . . . 230 ROZDZIAŁ 9. Wszczęcie egzekucji i dalsze czynności egzekucyjne . . 233 9.1. Wszczęcie egzekucji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 233 9.2. Dalsze czynności egzekucyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 240 9.3. Zbieg egzekucji i zabezpieczenia roszczeń . . . . . . . . . . . . . . . 247 ROZDZIAŁ 10. Zawieszenie i umorzenie postępowania egzekucyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 255 255 10.1. Uwagi wstępne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10.2. Zawieszenie postępowania egzekucyjnego . . . . . . . . . . . . . . 255 10.3. Umorzenie postępowania egzekucyjnego . . . . . . . . . . . . . . . 263 ROZDZIAŁ 11. Ograniczenia egzekucji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 268 11.1. Ograniczenia egzekucji o charakterze podmiotowym . . . . . . . . 268 11.2. Ograniczenia egzekucji o charakterze przedmiotowym . . . . . . . 269 ROZDZIAŁ 12. Powództwa przeciwegzekucyjne . . . . . . . . . . . . . 277 277 12.1. Uwagi wstępne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12.2. Powództwo opozycyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 278 12.3. Powództwo ekscydencyjne albo interwencyjne . . . . . . . . . . . . 288 CZĘŚĆ DRUGA Egzekucja świadczeń pieniężnych ROZDZIAŁ 13. Egzekucja z ruchomości . . . . . . . . . . . . . . . . . . 295 ROZDZIAŁ 14. Egzekucja z wynagrodzenia za pracę . . . . . . . . . . 308 ROZDZIAŁ 15. Egzekucja z rachunków bankowych . . . . . . . . . . . 315 ROZDZIAŁ 16. Egzekucja z innych wierzytelności . . . . . . . . . . . . 322 ROZDZIAŁ 17. Egzekucja z innych praw majątkowych . . . . . . . . . 329 ROZDZIAŁ 18. Wyjawienie majątku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 335 ROZDZIAŁ 19. Egzekucja z nieruchomości . . . . . . . . . . . . . . . . 341 7 Spis treści 341 19.1. Zwykła egzekucja z nieruchomości . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19.2. Egzekucja z ułamkowej części nieruchomości . . . . . . . . . . . . . 366 19.3. Egzekucja z użytkowania wieczystego . . . . . . . . . . . . . . . . . 367 19.4. Uproszczona egzekucja z nieruchomości . . . . . . . . . . . . . . . . 368 19.5. Egzekucja ze statków morskich . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 370 19.6. Egzekucja ze spółdzielczego włas nościowego prawa do lokalu oraz z miejsc postojowych w garażach wielostanowiskowych i garaży wolnostojących . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 372 19.7. Egzekucja z lokali stanowiących odrębne nieruchomości . . . . . . 373 ROZDZIAŁ 20. Podział sumy uzyskanej z egzekucji . . . . . . . . . . . 375 20.1. Plan podziału . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 375 20.2. Postępowanie podziałowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 384 CZĘŚĆ TRZECIA Szczególne rodzaje egzekucji ROZDZIAŁ 21. Egzekucja świadczeń niepieniężnych . . . . . . . . . . 389 21.1. Egzekucja wydania rzeczy ruchomej . . . . . . . . . . . . . . . . . . 389 21.2. Egzekucja wydania nieruchomości, statku albo opróżnienia pomieszczenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 391 21.3. Egzekucja wykonania czynności, którą za dłużnika może wykonać także inna osoba . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 394 395 399 21.4. Egzekucja wykonania czynności, której za dłużnika nie może wykonać inna osoba . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 21.5. Egzekucja zaniechania pewnej czynności lub nieprzeszkadzania czynności wierzyciela . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ROZDZIAŁ 22. Egzekucja z udziałem Skarbu Państwa, Narodowego 22.1. Egzekucja z udziałem Skarbu Państwa . . . . . . . . . . . . . . . . . 22.2. Egzekucja z udziałem Narodowego Banku Polskiego 22.3. Egzekucja z udziałem przedsiębiorców Banku Polskiego i przedsiębiorców . . . . . . . . . . . 402 402 . . . . . . . . 405 . . . . . . . . . . . . . . . . 406 22.3.1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 406 22.3.2. Egzekucja przez zarząd przymusowy . . . . . . . . . . . . . 406 22.3.3. Egzekucja przez sprzedaż przedsiębiorstwa lub gospodar - stwa rolnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 411 ROZDZIAŁ 23. Egzekucja w celu zniesienia współwłas ności nieruchomości w drodze sprzedaży publicznej . . . . 415 ROZDZIAŁ 24. Egzekucja świadczeń alimentacyjnych . . . . . . . . . 418 421 Bibliografia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 429 Skorowidz 8 Spis treściwww.lexisnexis.pl Wykaz skrótów b.f.g. d.k.p.c. d.r.p.g. Dz.U. Dz.Urz. egze.grzyw. e.k.w. em.rent. fun.inw. – ustawa z  14  grudnia 1994  r. o  Bankowym Funduszu Gwarancyj- nym (tekst jedn. Dz.U. z 2009 r. Nr 84, poz. 711 ze zm.) – ustawa z  29  listopada 1930  r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 1950 r. Nr 43, poz. 394 ze zm.) – nie obowiązuje – ustawa z 17 grudnia 2009 r. o dochodzeniu roszczeń w postępowa- niu grupowym (Dz.U. z 2010 r. Nr 7, poz. 44) – „Dziennik Ustaw” – „Dziennik Urzędowy” – rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z  9  marca 2006  r. w  sprawie egzekucji grzywien, kar pieniężnych, opłat sądowych i  kosztów postępowania w  sprawach cywilnych (Dz.U.  Nr  42, poz. 288) – rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z  23  grudnia 2009  r. w sprawie czynności sądu związanych z nadawaniem klauzuli wy- konalności orzeczeniu sądowemu wydanemu w  elektronicznym postępowaniu upominawczym (Dz.U. Nr 226, poz. 1833) – ustawa z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Dz.U. z  2009  r. Nr  153, poz. 1227 ze zm.) – ustawa z  27  maja 2004  r. o  funduszach inwestycyjnych (Dz.U. Nr 146, poz. 1546 ze zm.) gos.nier. – ustawa z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst k.c. k.k.s. k.k.w. k.m. jedn. Dz.U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) – ustawa z  23  kwietnia 1964  r. – Kodeks cywilny (Dz.U.  Nr  16, poz. 93 ze zm.) – ustawa z 10 września 1999 r. – Kodeks karny skarbowy (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 186) – ustawa z  6  czerwca 1997  r. – Kodeks karny wykonawczy (Dz.U. Nr 90, poz. 557 ze zm.) – ustawa z  18  września 2001  r. – Kodeks morski (tekst jedn. Dz.U. z 2009 r. Nr 217, poz. 1689 ze zm.) k.o.p.c.p.w. – Konwencja o  ochronie praw człowieka i  podstawowych wolności z 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.) 9 k.p. k.p.a. k.p.c. k.p.k. k.r.o. k.s.c. k.s.h. k.w. – ustawa z  26  czerwca 1974  r. – Kodeks pracy (tekst jedn. Dz.U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.) – ustawa z  14  czerwca 1960  r. – Kodeks postępowania administra- cyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 267) – ustawa z  17  listopada 1964  r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 ze zm.) – ustawa z  6  czerwca 1997  r. – Kodeks postępowania karnego (Dz.U. Nr 89, poz. 555 ze zm.) – ustawa z 24 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 788 ze zm.) – ustawa z 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywil- nych (tekst jedn. Dz.U. z 2010 r. Nr 90, poz. 594 ze zm.) – ustawa z  15  września 2000  r. – Kodeks spółek hand lowych (Dz.U. Nr 94, poz. 1037 ze zm.) – ustawa z  20  maja 1971  r. – Kodeks wykroczeń (tekst jedn. Dz.U. z 2010 r. Nr 46, poz. 275 ze zm.) k.w.h. – ustawa z  6  lipca 1982  r. o  księgach wieczystych i  hipotece (tekst Konstytucja RP – Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwiet nia 1997 r. (Dz.U. jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 ze zm.) Nr 78, poz. 483 ze sprost. i zm.) LexPolonica M.P. n.r.k. – Serwis Prawniczy LexisNexis Polska – – ustawa z  29  lipca 2005  r. o  nadzorze nad rynkiem kapitałowym ,,Monitor Polski’’ (Dz.U. Nr 183, poz. 1537 ze zm.) ochr.lok. och.roszcz.pr. o.i.f. op.zdrow. ord.pod. – ustawa z 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszka- niowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266 ze zm.) – ustawa z 13 lipca 2006 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w ra- zie niewypłacalności pracodawcy (Dz.U. Nr 158, poz. 1121 ze zm.) – ustawa o  obrocie instrumentami finansowymi (tekst jedn. Dz.U. z 2010 r. Nr 211, poz. 1384 ze zm.) – ustawa z  24  sierpnia 2004  r. o  świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 ze zm.) – ustawa z  29  sierpnia 1997  r. – Ordynacja podatkowa (tekst jedn. pom.społ. – ustawa z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U. Dz.U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.) z 2013 r., poz. 182) p.p.s.a. pr.aut. – ustawa z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – ustawa z  4  lutego 1994  r. o  prawie autorskim i  prawach pokrew- nych (tekst jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 90, poz. 631 ze zm.) pr.bank. – ustawa z  29  sierpnia 1997  r. – Prawo bankowe (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 1376 ze zm.) pr.geod. – ustawa z  17  maja 1989  r. – Prawo geodezyjne i  kartograficzne (tekst jedn. Dz.U. z 2010 r. Nr 193, poz. 1287 ze zm.) 10 Wykaz skrótówwww.lexisnexis.pl pr.g.g. – ustawa z 9 czerwca 2011 r. – Prawo geologiczne i górnicze (Dz.U. Nr 163, poz. 981 ze zm.) prom.zatrud. – ustawa z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach pr.spół. – ustawa z  16  września 1982  r. – Prawo spółdzielcze (tekst jedn. rynku pracy (tekst jedn. Dz.U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415 ze zm.) Dz.U. z 2003 r. Nr 188, poz. 1848 ze zm.) p.u.n. – ustawa z  28  lutego 2003  r. – Prawo upadłościowe i  naprawcze (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 1112 ze zm.) rozporządzenie – rozporządzenie Rady (WE) z  22  grudnia 2000  r. nr  44/2001 w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych i  ich wyko- nr 44/2001 nywania w  sprawach cywilnych i  hand lowych (Dz.Urz. UE 2001 L 12/1) rozporządzenie – rozporządzenie (WE) nr  805/2004  Parlamentu Europejskiego i  Rady nr  805/2004 z  21  kwietnia 2004  r. w  sprawie utworzenia nr 805/2004 Europejskiego Tytułu Egzekucyjnego (Dz.Urz. UE 2004 L  143/15 ze zm.) rozporządzenie – rozporządzenie nr 1896/2006 (WE) Parlamentu Europejskiego i  Rady nr  1896/2006 z  12  grudnia 2006  r. ustanawiające postępowanie w sprawie europejskiego nakazu zapłaty (Dz.Urz. UE 2006 L 399/1 ze zm.) rozporządzenie – rozporządzenie nr 861/2007 (WE) Parlamentu Europejskiego i  Rady nr 861/2007 z 11 lipca 2007 r. ustanawiające europejskie postępo- wanie w  sprawie drobnych roszczeń (Dz.Urz. UE 2007  L 199/1 ze zm.) rozporządzenie – rozporządzenie (WE) Rady z  18  grudnia 2008  r. w  sprawie nr  4/2009 jurysdykcji, prawa właściwego, uznawania i  wykony- nr 4/2009 wania orzeczeń oraz współpracy w zakresie zobowiązań alimenta- cyjnych (Dz.Urz. UE 2009 L 7/1) r.u.s.p. – rozporządzenie MS z 23 lutego 2007 r. – Regulamin urzędowania sądów powszechnych (Dz.U. Nr 38, poz. 249) spół.mieszk. – ustawa z  15  grudnia 2000  r. o  spółdzielniach mieszkaniowych s.u.s. u.k.s.e. u.NBP u.p.e.a. u.s.p. v.a.t.u. wł.lok. (tekst jedn. Dz.U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1116 ze zm.) – ustawa z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecz- nych (tekst jedn. Dz.U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.) – ustawa z 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (tekst jedn. Dz.U. z 2011 r. Nr 231, poz. 1376 ze zm.) – ustawa z 29 sierpnia 1997 r. o Narodowym Banku Polskim (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 1, poz. 2 ze zm.) – ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm.) – ustawa z 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.) – ustawa z  11  marca 2004  r. o  podatku od towarów i  usług (tekst jedn. Dz.U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054 ze zm.) – ustawa z 24 czerwca 1994 r. o włas ności lokali (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 80, poz. 903 ze zm.) 11 Wykaz skrótów zast.rej. – ustawa z 6 grudnia 1996 r. o zastawie rejestrowym i rejestrze za- stawów (tekst jedn. Dz.U. z 2009 r. Nr 67, poz. 569 ze zm.) Czasopisma AUŁ AUW EPS Mon.Praw. NP OSN OSNC OSNCP OSP OSPiKA OTK-A Pal. PB PE PES PG PiP PN PPC PPE PPPM Prok. i Pr. PS Rej. RPEiS SC ZNUJ ZNUŁ Instytucje KRK MF MS NBP RM SN ,,Europejski Przegląd Sądowy’’ – „Acta Universitatis Lodziensis” – „Acta Universitatis Wratislaviensis” – – „Monitor Prawniczy” – „Nowe Prawo” – Orzecznictwo Sądu Najwyższego – Orzecznictwo Sądu Najwyższego Izba Cywilna – Orzecznictwo Sądu Najwyższego Izba Cywilna oraz Izba Admini- stracyjna, Pracy – „Orzecznictwo Sądów Polskich” – „Orzecznictwo Sądów Polskich i Komisji Arbitrażowych” – Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego – Seria A – „Palestra” – „Prawo Bankowe” – „Problemy Egzekucji” – „Problemy Egzekucji Sądowej” – „Prawo Gospodarcze” – „Państwo i Prawo” – „Przegląd Notarialny” – „Polski Proces Cywilny” – „Przegląd Prawa Egzekucyjnego” – „Problemy Prawa Prywatnego Międzynarodowego’’ – „Prokuratura i Prawo” – „Przegląd Sądowy” – „Rejent” – „Ruch Prawniczy Ekonomiczny i Socjologiczny” – „Studia Cywilistyczne” – „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego” – „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Łódzkiego” – Krajowa Rada Komornicza – Minister Finansów – Minister Sprawiedliwości – Narodowy Bank Polski – Rada Ministrów – Sąd Najwyższy Artykuły powołane bez wskazania aktu prawnego są przepisami ustawy z 17 lis topada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 ze zm.). 12 Wykaz skrótówwww.lexisnexis.pl Przedmowa W  ostatnich latach nastąpiły w  Polsce zasadnicze przemiany polityczne i  gospodarcze. Rozwojowi gospodarki rynkowej towarzyszy intensywny rozwój działalności kredytowej. W rezultacie tych przemian wzrosło istot- nie znaczenie egzekucji sądowej jako niezbędnego instrumentu proceso- wego mającego na celu ochronę praw podmiotowych. W latach tych nastą- pił również znaczący wzrost ogólnego zainteresowania postępowaniem egzekucyjnym w  sprawach cywilnych. Świadczą o  tym zarówno liczne zmiany prawa regulującego to postępowanie, czyli prawa egzekucyjnego, jak również znaczny wzrost liczby wypowiedzi Sądu Najwyższego i Trybu- nału Konstytucyjnego poświęconych wykładni tego prawa. Obserwujemy również duże zainteresowanie problematyką prawa egzekucyjnego w lite- raturze prawa postępowania cywilnego. Egzekucja sądowa stała się w ostatnich latach poważnym problemem spo- łecznym. W  środkach masowego przekazu częste są wypowiedzi publicy- styczne, wykazujące najczęściej, niestety, brak znajomości elementarnych zasad rządzących sądowym postępowaniem egzekucyjnym. Towarzyszą temu niejednokrotnie publiczne wypowiedzi czołowych polityków o odmo- wie wykonania prawomocnego wyroku sądowego oraz uliczne demonstra- cje urządzane w obronie osób lekceważących takie wyroki. Przyczynia się to niewątp liwie do kształtowania społecznie niewłaś ciwych wzorców zachowań i postaw, lekceważenia prawa i wymiaru sprawiedliwości. Zjawi- skom takim przeciwdziałać może między innymi pogłębiona znajomość prawa egzekucyjnego i wartości, którym ono służy. Poznanie prawa egzekucyjnego, jego idei i złożeń powinno służyć również ustawodawcy w nadawaniu sądowemu postępowaniu egzekucyjnemu naj- bardziej optymalnego kształtu legislacyjnego. Jest to konieczne nie tylko ze  względu na skuteczność egzekucji, niezbędnej do właś ciwej ochrony praw wierzyciela, ale także ze względu na potrzebę ochrony praw dłużni- 13 ka oraz osób trzecich. W  trybie postępowania egzekucyjnego bowiem dochodzi do silnej ingerencji organów egzekucyjnych w sferę konstytucyj- nie chronionych praw i wolności człowieka i obywatela. Do nowelizacji aktów prawnych normujących postępowanie egzekucyjne w sprawach cywilnych dochodzi najczęściej w okresach społecznej krytyki niskiej efektywności egzekucji sądowej. Podjęte w  tym zakresie wysiłki legislacyjne nie zawsze przynoszą oczekiwane rezultaty. Jest to zrozumia- łe, jeżeli ma się na uwadze to, że zasadniczym czynnikiem decydującym o skuteczności egzekucji sądowej jest stan majątkowy dłużnika. Najdosko- nalszy system prawa egzekucyjnego i  najlepiej zorganizowany system organów egzekucyjnych nie przyniesie oczekiwanych rezultatów, jeżeli dłużnik nie dysponuje odpowiednim majątkiem. W  sferze zobowiązań umownych powinno to zmuszać do starannego doboru kontrahentów oraz właś ciwego zabezpieczania wierzytelności. Książka ukazuje aktualny zarys sądowego postępowania egzekucyjnego w sprawach cywilnych. Wskazane zostały możliwie wyczerpująco przepisy regulujące postępowanie egzekucyjne w  sprawach cywilnych. Dotyczy to zarówno przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, ustawy o  komorni- kach sądowych i  egzekucji oraz innych ustaw, jak i  przepisów wykonaw- czych. Powinno to ułatwić studia nad prawem egzekucyjnym przez sięganie do właś ciwych przepisów. Powiązania pomiędzy niektórymi zagadnieniami zostały zaznaczone przez odesłanie do innych, odpowiednich fragmentów książki. Autor Przedmowawww.lexisnexis.pl CZĘŚĆ PIERWSZA Zagadnienia ogólne Rozdział 1 Uwagi wstępne 1.1. Pojęcie i cel egzekucji oraz postępowania egzekucyjnego Głównym celem postępowania cywilnego jest realizacja norm prawa cywilnego. Osiągnięcie tego celu nie zawsze jest możliwe w rozpoznaw- czym stadium postępowania cywilnego (procesie, postępowaniu nieproce- sowym). Postępowanie rozpoznawcze ma zasadniczo na celu ustalenie istnienia lub nieistnienia normy prawnej indywidualno-konkretnej. Do urzeczywistnienia niektórych norm prawnych nie wystarczy ich ustalenie w postępowaniu rozpoznawczym, lecz ponadto konieczne jest zastosowa- nie się do ich treści. Dotyczy to norm nakazujących i zakazujących, czyli norm nakładających na dany podmiot obowiązek okreś lonego zachowa- nia, z wyjątkiem norm nakazujących złożenie oznaczonego oświadczenia woli, których urzeczywistnienie następuje przez ich kształtujące ustalenie (art. 64 k.c., art. 1047 k.p.c.). W  uwagach dotyczących realizacji norm prawnych koncentrujemy się na normach o  charakterze indywidualno-konkretnym. Norma tego rodzaju obejmuje swym działaniem podmioty indywidualnie oznaczone oraz stan faktyczny, który nie jest jedyne przyjętą w ustawie hipotezą, lecz stanem zaszłym w  rzeczywistości. W  przeciwieństwie do norm o  charakterze generalno-abstrakcyjnym albo ogólnych, które występują w  przepisach aktów normatywnych (np. w art. 222, 353, 415 k.c.), normy indywidual- 15 no-konkretne powstają wraz z  powstaniem w  rzeczywistości stanu fak- tycznego okreś lonego w hipotezie danej normy ustawowej. Postępowanie cywilne służy ustalaniu i urzeczywistnianiu norm indywidualno-konkret- nych1. Nałożony normą prawną obowiązek okreś lonego zachowania się, czyli świadczenia, może polegać na daniu pieniędzy lub innej rzeczy (dare), wykonaniu okreś lonej czynności (facere), zaniechaniu pewnej czynności lub nieprzeszkadzaniu czynności drugiego podmiotu (non facere, pati)2. Podporządkowanie się takiemu obowiązkowi powinno nastąpić przez dobrowolne spełnienie świadczenia. W  przeciwnym wypadku zachodzi konieczność przymusowego urzeczywistnienia wspomnianej normy praw- nej w drodze egzekucji. Urzeczywistnienie normy prawnej w takim trybie jest możliwe po uprzed- nim ustaleniu jej istnienia w  odpowiednim akcie, który w  najwyższym stopniu daje pewność, że ustalona nim norma prawa, nakładająca obowią- zek świadczenia, rzeczywiście istnieje. Akt taki nazywany jest w  prawie egzekucyjnym tytułem wykonawczym. Stanowi on podstawę egzekucji (art.  776). Wyjątkowo podstawą egzekucji może być tytuł egzekucyjny. Tytuł wykonawczy i tytuł egzekucyjny powstają zazwyczaj w postępowa- niu cywilnym; mogą powstać jednak w  trybie pozasądowym (patrz roz- dział 7). Istotną cechą egzekucji jest przymus, będący atrybutem władzy państwo- wej. W nim zasadniczo wyraża się różnica między dobrowolnym spełnie- niem przez dłużnika świadczenia należnego wierzycielowi a uzyskaniem tego świadczenia w drodze egzekucji. Przymusowe urzeczywistnianie norm prawnych w drodze egzekucji nale- ży do zadań państwa, które powołuje do tego odpowiednie organy, zwane organami egzekucyjnymi (np. art. 7601, 761, 804, 818), szczegółowo regu- 1 Por. J. Wróblewski, Norma generalna i norma indywidualna, ZNUŁ, „Nauki Humani- styczno-Społeczne”, seria I, Łódź 1962, z.  23, s.  3 i  n.; W.  Broniewicz, Postępowanie cywilne w zarysie, Warszawa 2008, s. 30 i n.; L. Morawski, Wstęp do prawoznawstwa, Toruń 2004, s. 60 i n. 2 Podział ten, stanowiący pewną reminiscencję podziału wywodzącego się z  prawa rzymskiego, znajduje swoje uzasadnienie w prawie egzekucyjnym, które reguluje egze- kucję świadczeń pieniężnych (art. 844–1022), wydanie ruchomości albo innej rzeczy (art. 1041–1046), wykonanie określonej czynności (art. 1049–1050), zaniechanie pew- nej czynności lub nieprzeszkadzanie czynności wierzyciela (art. 1051). 16 Część pierwsza. Zagadnienia ogólnewww.lexisnexis.pl Rozdział 1. Uwagi wstępne luje przebieg postępowania egzekucyjnego oraz zapewnia kontrolę proce- sową sądu nad czynnościami egzekucyjnymi. Na podstawie poczynionych uwag na temat egzekucji można sformułować jej następującą definicję. Egzekucja polega na zastosowaniu przez powołane do tego organy egzekucyjne przewidzianych prawem środków przymusu w  celu uzyskania od dłużnika należnego wierzycielowi świadczenia ustalo- nego w odpowiednim akcie (tytule wykonawczym albo tytule egze- kucyjnym). W nauce postępowania cywilnego zgodnie podkreś la się przydatność oraz poważne walory jurydyczne egzekucji jako niezwyk łego instrumentu prawno-procesowego w  skutecznej realizacji norm prawnych. Egzekucja niesie jednak ze sobą dla dłużnika wiele niekorzystnych następstw, urasta- jących często do poważnych problemów życiowych i społecznych. Charak- terystyczny dla egzekucji element przymusu powoduje, że w zakresie sto- sunków cywilnoprawnych egzekucja jest jedną z najdalej idących sankcji prawnych. Zaznaczyć przy tym wypada, że egzekucja w  postępowaniu cywilnym nie jest konieczna jak kara w postępowaniu karnym, gdyż dłuż- nik może zawsze jej uniknąć, spełniając dobrowolnie świadczenie, do któ- rego jest zobowiązany. Niezbędne do zaspokojenia roszczeń wierzyciela zastosowanie przewi- dzianych prawem środków przymusu wiąże się z silną ingerencją organów egzekucyjnych w zagwarantowaną przepisami Konstytucji  RP sferę wol- ności i praw człowieka i obywatela. Dotyczy to w szczególności prawa do nietykalności i wolności osobistej, prawa do nienaruszalności mieszkania, prawa włas ności i  innych praw majątkowych oraz wolności działalności gospodarczej. W  związku z  tym dyspozycja środkami przymusu przez organy egzekucyjne musi być ustawowo ściśle okreś lona. Podstawowe zna- czenie w  tym zakresie ma kwestia prawnej regulacji przesłanek, od któ- rych zależy wszczę cie i przeprowadzenie egzekucji. Chodzi przy tym o eli- minację niebezpiecznej dowolności w  zakresie stosowania środków przymusu, a tym samym zapewnienie dłużnikowi ochrony przed nieuza- sadnioną w  świet le prawa egzekucją. Nabiera to szczególnego znaczenia w tych systemach prawa procesowego, w których – podobnie jak w syste- mie prawa polskiego – nastąpiło dość znaczne odgraniczenie postępowa- nia egzekucyjnego od postępowania rozpoznawczego oraz ustrojowo- -organizacyjne wyodrębnienie i usamodzielnienie organów egzekucyjnych, 17 które stosownie do ich funkcji uwolnione zostały od zadań jurysdykcyj- nych. Wszystkie te potrzeby zaspokaja postępowanie egzekucyjne, które można okreś lić jako ogół prawnie zorganizowanych czynności zwią- zanych z egzekucją. W  świet le postanowień Kodeksu postępowania cywilnego należy wyróż- nić postępowanie egzekucyjne w szerszym i ścisłym znaczeniu. Postępo- wanie egzekucyjne w szerszym znaczeniu oznacza całość materii ure- gulowanej w części trzeciej Kodeksu, obejmującej zarówno postępowanie o nadanie tytułowi egzekucyjnemu klauzuli wykonalności, jak i postępo- wanie mające na celu przeprowadzenie egzekucji oraz postępowanie doty- czące podziału sumy uzyskanej z  egzekucji. Natomiast postępowanie egzekucyjne w ścisłym znaczeniu oznacza jedynie postępowanie mające na celu przeprowadzenie egzekucji, na okreś lenie którego w  doktrynie używane jest okreś lenie „właś ciwe postępowanie egzekucyjne”. Przepisy Kodeksu postępowania cywilnego posługują się pojęciem postępowania egzekucyjnego najczęściej w znaczeniu ścisłym. Postępowanie egzekucyjne i  egzekucja to dwa podstawowe pojęcia sądowego prawa egzekucyjnego. Rozróżnienie tych pojęć w  Kodeksie postępowania cywilnego nie zostało jednak przeprowadzone z pełną kon- sekwencją. Większość przepisów tego Kodeksu zachowuje należytą dys- tynkcję między pojęciem egzekucji a pojęciem postępowania egzekucyjne- go. Obserwujemy jednak powiększającą się – niestety – liczbę przepisów Kodeksu używających tych pojęć w sposób zamienny. W rezultacie powsta- ją pewne nieprawidłowości przy posługiwaniu się pojęciami, o  jakich mowa, polegające przede wszystkim na utożsamianiu postępowania egze- kucyjnego z  egzekucją. Uwzględniając wyniki głębszych studiów teore- tycznych, precyzujących znaczenie obu wymienionych pojęć i ustalających ich wzajemny stosunek, należy stwierdzić, że czym innym jest postępowa- nie egzekucyjne, a  czym innym egzekucja; każdemu z  tych pojęć trzeba nadawać odrębne znaczenie3. Podkreś lając różnice między egzekucją a  postępowaniem egzekucyjnym wynikające ze  sformułowanych definicji tych pojęć, należy podnieść, że postępowanie egzekucyjne jest tylko sposobem przeprowadzenia egzekucji. Ta ostatnia zaś nie może się odbyć inaczej, jak tylko 3 Por. W. Broniewicz, Postępowanie egzekucyjne i egzekucja w sprawach cywilnych, PiP 1980, nr 8, s. 39 i n. 18 Część pierwsza. Zagadnienia ogólnewww.lexisnexis.pl Rozdział 1. Uwagi wstępne w  ramach postępowania egzekucyjnego. Różnice w  tym względzie są szczególnie wyraźne, jeżeli uwzględni się chwile wszczę cia postępowania egzekucyjnego i egzekucji. Zgodnie z art. 796 wszczę cie egzekucji nastę- puje w zasadzie na wniosek wierzyciela. Złożenie wnios ku o to wszczę cie nie wszczy na jeszcze egzekucji, lecz jedynie postępowanie egzekucyjne. Wszczęcie egzekucji następuje dopiero z  chwilą dokonania przez organ egzekucyjny pierwszej czynności egzekucyjnej, przy której doręcza się dłużnikowi zawiadomienie o wszczę ciu egzekucji (art. 805). Stosując pew- ne uproszczenie, które prowadzi do istotnych uogólnień, można powie- dzieć, że postępowanie egzekucyjne wszczy na wierzyciel, natomiast egze- kucję – organ egzekucyjny. Między  złożeniem wnios ku o  wszczę cie egzekucji a jej wszczę ciem organ egzekucyjny podejmuje czynności, które nie są jeszcze czynnościami egzekucyjnymi, a  służą między innymi uzu- pełnieniu braków formalnych wnios ku o wszczę cie egzekucji lub usunię- ciu niektórych przyczyn niedopuszczalności tego wnios ku. Postępowanie egzekucyjne może ograniczyć się to tego stadium początkowego i wówczas do wszczę cia egzekucji nie dojdzie. Dzieje się tak np. w razie zwrotu wnios- ku o wszczę cie egzekucji lub umorzenia na tym wstępnym etapie postępo- wania egzekucyjnego. Różnice między egzekucją a postępowaniem egze- kucyjnym uwypukla również ustawowa możliwość prowadzenia przeciwko dłużnikowi egzekucji kilkoma sposobami, wskazanymi przez wierzyciela w  jednym wnios ku o  wszczę cie egzekucji (art.  799). Złożenie takiego wnios ku wszczy na jedno postępowanie egzekucyjne, w  ramach którego prowadzi się kilka odrębnych egzekucji (np. egzekucję jednego świadcze- nia pieniężnego z  wynagrodzenia za pracę i  z  nieruchomości dłużnika). Odrębność tych dwóch egzekucji jest szczególnie widoczna na etapie spo- rządzenia planów podziału sum uzyskanej z  tych egzekucji. Dla każdej z tych egzekucji musi być sporządzony odrębny plan podziału. Egzekucja zostaje efektywnie zakończona z chwilą uzyskania od dłużnika, a  niekiedy od osoby trzeciej, przedmiotu dochodzonego świadczenia, na okreś lenie którego w  egzekucji świadczeń pieniężnych ustawa używa zwrotu „suma uzyskana z egzekucji” lub „suma uzyskana przez egzekucję” (zob. art.  1023–1040). Uzyskanie przez komornika tej sumy nie kończy jeszcze postępowania egzekucyjnego. Przechodzi ono do swego ostatniego stadium, w którym zależnie od okoliczności dokonywane są różne czynno- ści, np. wydanie wierzycielowi przedmiotu wyegzekwowanego świadcze- nia, złożenie przedmiotu tego świadczenia do depozytu sądowego, przysą- dzenie włas ności, sporządzenie planu podziału sumy uzyskanej przez 19 egzekucję i  ewentualne postępowanie wywołane zaskarżeniem tego pla- nu. Ukończenie postępowania egzekucyjnego w takim wypadku komornik stwierdza postanowieniem, rozstrzygając o kosztach (art. 816 § 3). Postę- powanie egzekucyjne na tym ostatnim etapie może zostać również ukoń- czone przez jego umorzenie. Natomiast bezskuteczność egzekucji nie koń- czy postępowania egzekucyjnego. Niezbędne do tego jest umorzenie postępowania egzekucyjnego z urzędu (art. 824 § 1 pkt 3). Zarówno w  doktrynie, jak i  w  praktyce sądowej oraz potocznym użyciu zwyk ło się posługiwać pojęciem „postępowanie wykonawcze” na okreś- lenie postępowania egzekucyjnego. Mimo istniejących pomiędzy pojęciem postępowania egzekucyjnego a  pojęciem postępowania wykonawczego powiązań i  współzależności, nie ma podstaw do utożsamiania tych róż- nych pojęć. Postępowanie wykonawcze jest pojęciem szerszym, odnoszą- cym się zarówno do przymusowego wykonania orzeczenia sądowego w drodze egzekucji, jak i innych sposobów jego wykonania. W tym ostat- nim wypadku chodzi o przewidziane przepisami prawa możliwości przy- musowego zaspokojenia wierzyciela bez przeprowadzania postępowania egzekucyjnego i związanego z tym udziału organu egzekucyjnego (patrz pkt  1.5). Postępowanie egzekucyjne jest natomiast pojęciem węższym, związanym z wykonaniem orzeczenia w drodze egzekucji. W aktach normatywnych oraz w języku prawniczym na okreś lenie egzeku- cji w sprawach cywilnych używa się często nazwy „egzekucja sądowa”, a  na okreś lenie postępowania egzekucyjnego w  sprawach cywilnych – nazwy „sądowe postępowanie egzekucyjne”. Należy sądzić, że te nazwy, pozostawiając na uboczu specyfikę i  charakter spraw objętych zakresem postępowania egzekucyjnego, większy akcent kładą na identyfikację występujących w  nim organów egzekucyjnych. W  istocie rzeczy nazwy „egzekucja sądowa” i  „sądowe postępowanie egzekucyjne” służą pewnej typizacji egzekucji i postępowania egzekucyjnego celem uzyskania dosta- tecznej jasności co do ich rodzaju. Chodzi w nich zwłaszcza o odróżnienie egzekucji i postępowania egzekucyjnego w sprawach cywilnych od egze- kucji i  postępowania egzekucyjnego w administracji, na oznaczenie któ- rych używa się w ustawodawstwie odpowiednio nazw „egzekucja admini- stracyjna” i  „administracyjne postępowanie egzekucyjne”. Pozostawiamy jednak na uboczu kwestię semantycznej poprawności przytoczonych nazw. Interesujące nas nazwy „egzekucja sądowa” i „sądowe postępowanie egzekucyjne” na dobre utrwaliły się w  ustawodawstwie, doktrynie oraz w  praktyce sądowej i  wywołują właś ciwe skojarzenia. Mogą być zatem 20 Część pierwsza. Zagadnienia ogólnewww.lexisnexis.pl Rozdział 1. Uwagi wstępne używane z powodzeniem, stosownie do kontekstu wypowiedzi, na ozna- czenie egzekucji i postępowania egzekucyjnego w sprawach cywilnych. Postępowanie egzekucyjne jest nieodłączną częścią każdego porząd- ku prawnego. Bez egzekucji i związanego z nią przymusu prawnego każ- dy system ochrony prawnej będzie niedoskonały. Sformalizowane postę- powanie egzekucyjne, zabezpieczone autorytetem władzy państwowej, stanowi najlepszą gwarancję tej ochrony. Egzekucja wyroków sądowych jest funkcją państwa ze względu na towa- rzyszący egzekucji przymus, który jest atrybutem władzy państwowej. W  czasach przedpaństwowych normalną drogą przymusowego urzeczy- wistniania treści stosunków prawnych i dochodzenia sprawiedliwości była samopomoc. Miała ona najczęściej charakter zemsty prywatnej, prowa- dzącej do zniszczenia osoby dłużnika poprzez jego zabicie, sprzedaż lub wyjęcie spod prawa. Także w początkach państwowości feudalnej działalność państwa w sferze ochrony praw ograniczała się do wydania wyroku sądowego. Jego wykona- nie należało na zasadzie samopomocy do strony, która proces wygrała. W Polsce dopiero w Statutach Kazimierza Wielkiego, wydanych w latach 50. i 60. XIV w., spotykamy regulację zapewniającą ingerencję władzy państwo- wej w przymusowe wykonanie orzeczeń sądowych. W  miarę krzepnięcia włas ności prywatnej, rozwoju państwa i  prawa, samopomoc była stopniowo ograniczana na rzecz rozwijającego się postę- powania egzekucyjnego, prowadzonego w  okreś lonych przez prawo for- mach i pod nadzorem władzy państwowej. Miejsce samopomocy zajmować zaczęła egzekucja sądowa. Przepisy prawne zaczęły coraz dokładniej regulować przebieg postępowania egzekucyjnego, formalizując przede wszystkim przesłanki, od których zależało wszczę cie egzekucji. W ten spo- sób starano się zapewnić nadzór państwa nad stosowaniem środków przy- musu i  przeciwdziałać bezpodstawnym i  niesłusznym egzekucjom, naru- szającym podstawowe prawa i wolności obywatelskie. Prywatna egzekucja wyroków sądowych, coraz bardziej ograniczana w  miarę rozwoju państwa i  prawa, odżywała zawsze w  epoce osłabienia i upadku autorytetu władzy państwowej. Towarzysząca temu anarchizacja życia społecznego powodowała rozwój samopomocowych środków przy- musowego wykonania wyroków sądowych z  pominięciem organów wła- dzy państwowej. W ten sposób kształtowało się społeczne poczucie słusz- 21 ności użytej przemocy przy wykonywaniu wyroków sądowych. Przejawem takich zjawisk były dokonywane w  Polsce w  drugiej połowie XVII i w XVIII w. tzw. zajazdy, stanowiące wykonanie wyroków sądowych z nie- ruchomości przez samych wierzycieli na włas ną rękę, przy pomocy siły zbrojnej okolicznej szlachty. Barwnego opisu takiego zajazdu dokonał Adam Mickiewicz w  „Panu Tadeuszu”. Dopiero ostatni król Polski Stani- sław August Poniatowski podjął, jednakże już w  czasach rozbiorowych, próby ograniczenia zajazdów, przez wprowadzenie egzekucji wojskowej4. Należy zaznaczyć, że również w  czasach nam współczesnych, w  okresie zasadniczych przemian politycznych i gospodarczych zachodzących w Pol- sce, pojawiło się zjawisko „prywatnych egzekucji” prowadzonych przez niektóre firmy windykacyjne, stosujące przemoc i  groźby bezprawne w  celu zmuszenia dłużników do okreś lonych zachowań, co wypełniało znamiona czynów przestępczych. Zjawisko to było niewątp liwie wypadko- wą niskiej efektywności egzekucji sądowej, szczególnie dotkliwej w warun- kach intensywnego rozwoju gospodarki wolnorynkowej, oraz słabnącej siły władzy państwowej w okresie transformacji ustrojowej. Egzekucja ma przede wszystkim istotne znaczenie dla wierzyciela, gdyż zapewnia mu należne środki, niezbędne zwłaszcza do utrzymania się (np. alimenty) oraz do prowadzania działalności gospodarczej, a  także do utrzymania związanej z  tą działalnością zdolności kredytowej. Zdolność ta w warunkach gospodarki rynkowej przeciwdziała zatorom płatniczym, obniża wartość kredytu, a  w  konsekwencji powoduje rozwój stosunków kredytowych, co z  kolei sprzyja ogólnemu rozwojowi gospodarczemu. Szybka i skuteczna egzekucja sądowa w sprawach gospodarczych ma klu- czowe znaczenie dla właś ciwego funkcjonowania współczesnej gospodar- ki wolnorynkowej, a także wywiera korzystny wpływ na przedsiębiorczość oraz konkurencyjność gospodarki. W tym też przejawia się doniosłe zna- czenie społeczne i gospodarcze egzekucji. Istnienie postępowania egzekucyjnego zapewnia należytą ochronę praw- ną interesów wszystkich podmiotów zainteresowanych tą egzekucją, w tym również dłużnika. Chodzi zwłaszcza o zapewnienie dłużnikowi środ- 4 Szerzej na temat historycznych uwarunkowań egzekucji sądowej patrz K.  Stefko, Rzut oka na historyczny rozwój prawa egzekucyjnego, w:  Księga pamiątkowa ku czci Bolesława Orzechowicza, Lwów 1916; S. Kutrzeba, Dawne polskie prawo sądowe w zary­ sie, Lwów 1921; K.  Lubiński, Problemy reformy urzędu komornika sądowego, Toruń 1993; tenże, Status publicznoprawny komornika sądowego, w:  Analiza i  ocena ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, red. K. Lubiński, Sopot 2000. 22 Część pierwsza. Zagadnienia ogólnewww.lexisnexis.pl Rozdział 1. Uwagi wstępne ków materialnych, niezbędnych do egzystencji, oraz o stosowanie środków egzekucyjnych w rozmiarach niezbędnych do osiąg nięcia celu egzekucji. Egzekucja ma również istotne znaczenie wychowawcze. Możliwość egzekucji w  braku dobrowolnego spełnienia świadczenia przyczynia się niewątp liwie do kształtowania prawidłowych postaw u  dłużników co do przestrzegania przepisów obowiązującego prawa oraz wypełniania przez nich obowiązków wobec wierzycieli. 1.2. Rodzaje egzekucji i postępowania egzekucyjnego Egzekucja sądowa nie ma charakteru jednolitego. Ze  względu na jej cel wyróżniamy trzy rodzaje egzekucji sądowej, a mianowicie: 1) egzekucję świadczeń pieniężnych (art. 844–1040); 2) egzekucję świadczeń niepieniężnych (art.  1041–1059), w  ramach której występuje egzekucja: a) wydania rzeczy ruchomej, b) wydania nieruchomości, statku albo opróżnienia pomieszczenia, c) wykonania czynności, którą za dłużnika może wykonać także inna osoba, d) wykonania czynności, której inna osoba za dłużnika nie może wykonać i której wykonanie zależy od jego woli, e) zaniechania pewnej czynności lub nieprzeszkadzania czynności wierzyciela; 3) egzekucję w celu zniesienia współwłas ności nieruchomości w dro- dze sprzedaży publicznej (art. 1066–1071). Egzekucja świadczeń pieniężnych dzieli się ze względu na sposób jej przeprowadzenia na: 1) egzekucję z ruchomości, 2) egzekucję z wynagrodzenia za pracę, 3) egzekucję z rachunków bankowych, 4) egzekucję z innych wierzytelności, 5) egzekucję z innych praw majątkowych, 6) egzekucję z nieruchomości, 7) egzekucję z ułamkowej części nieruchomości, 8) egzekucję z użytkowania wieczystego, 9) uproszczoną egzekucję z nieruchomości, 10) egzekucję ze statków morskich. 23
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Sądowe postępowanie egzekucyjne
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: