Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00218 013260 17901397 na godz. na dobę w sumie
Sądowe postępowanie egzekucyjne. Nowe wyzwania i perspektywy - ebook/pdf
Sądowe postępowanie egzekucyjne. Nowe wyzwania i perspektywy - ebook/pdf
Autor: , , , , , , , Liczba stron: 195
Wydawca: C. H. Beck Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-8198-217-7 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Sądowe postępowanie egzekucyjne. Nowe wyzwania i perspektywy, to publikacja która wychodzi naprzeciw zmianom wprowadzonym do sądowego postepowania egzekucyjnego wynikającym z ustawy z 22.3.2018 r. o komornikach sądowych (Dz.U. z 2018 r. poz. 771 ze zm.), które weszły w życie 1.1.2019 r. i nadal budzą duże zainteresowanie ze strony przedstawicieli nauki praw i praktyki. Ustawa o komornikach oprócz uregulowania statusu prawnego, funkcji, praw i obowiązków oraz kwestii ustrojowych komornika sądowego, wprowadza również istotne zmiany w zakresie sądowego postępowania egzekucyjnego. Zmiany te polegają na wprowadzeniu w Kodeksie postępowania cywilnego uregulowań nowych lub nowelizacji dotychczasowych. Podyktowane są one w pewnym zakresie potrzebą dostosowania do uregulowań zawartych w nowej ustawie o komornikach sądowych, kształtującej nieco odmiennie w pewnych segmentach status prawny, funkcje komornika sądowego, jego prawa i obowiązki, w tym odpowiedzialność za wyrządzoną szkodę.

Drugą przyczynę wprowadzonych zmian stanowi dążenie ustawodawcy wychodzącego naprzeciw oczekiwaniom społecznym do usprawnienia, uproszczenia i przyśpieszenia postępowania egzekucyjnego przy jednoczesnym zapewnieniu należytej ochrony interesów i praw uczestników tego postępowania oraz osób trzecich, które znalazły się w zasięgu „oddziaływania' prowadzonej egzekucji.

Publikacja omawia:

Rozważania zawarte w niniejszym opracowaniu nie ograniczają się jednak do wskazania i analizy problemów, lecz zawierają również propozycje ich rozwiązań z teoretycznego i praktycznego punktu widzenia. Całość opracowania może zatem posłużyć pracownikom wymiaru sprawiedliwości, w tym zwłaszcza komornikom oraz wszystkim osobom zajmujących się postępowaniem egzekucyjnym. Może też być przydatna w pracach legislacyjnych w odniesieniu do tych uregulowań, które rodzą wątpliwości lub zastrzeżenia, w tym co do zgodności z ustawą zasadniczą, poprawności legislacyjnej oraz zgodności z prawami materialnymi przyznanymi w Konstytucji.

Publikacja skierowana jest przede wszystkim do komorników sądowych, asesorów komorniczych i sędziów. Ponadto książka jest kierowana do adwokatów, radców prawnych, aplikantów zawodów prawniczych oraz wszystkich osób mających na co dzień związek z sądowym postępowaniem egzekucyjnym.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Rozdział I. Charakter prawny zastrzeżeń do oszacowania wartości ruchomości przez komornika sądowego dr Joanna Derlatka1 § 1. Wprowadzenie W dniu 1.1.2019 r. weszła w życie ustawa z 22.3.2018 r. o komornikach są- dowych2, która dokonała daleko idących zmian również w zakresie sądowego postępowania egzekucyjnego. Za jej sprawą doszło do definitywnego usunię- cia środka zaskarżenia w postaci skargi na oszacowanie wartości ruchomości przez komornika sądowego. Na podstawie nowego brzmienia przepisu art. 853 § 2 in principio KPC, do oszacowania wartości dokonanego przez komornika wnosi się zastrzeżenia. Niniejsze rozważania koncentrują się na problematyce charakteru prawnego zastrzeżeń. Pozostawiają poza zakresem czynionej ana- lizy uwagi dotyczące formy, terminu, podmiotów uprawnionych do wniesie- nia zastrzeżeń oraz ich treści, które to wątki były już przedmiotem naukowego zainteresowania3. W tym miejscu zaznaczmy, że nowelizacja art. 853 KPC dokonana mocą KomSądU nie wprowadziła zmian w zakresie przyjmowanej w literaturze przedmiotu systematyki środków zaskarżenia w sądowym postępowaniu egze- kucyjnym. Jest to spowodowane faktem, że skarga na oszacowanie ruchomości 1 Dr Joanna Derlatka, Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach. 2 Dz.U. z 2018 r. poz. 771 ze zm., dalej jako KomSądU. 3 Na ten temat szerzej zob. J. Derlatka, Zastrzeżenia do oszacowania wartości ruchomości przez komornika sądowego (art. 853 k.p.c.), w: A. Marciniak (red.), Analiza i ocena ustawy o ko- mornikach sądowych oraz ustawy o kosztach komorniczych, Sopot 2018, s. 627–655. 1 Rozdział I. Charakter prawny zastrzeżeń do oszacowania... przez komornika nie była w tych systematykach wyraźnie wymieniana4. Warto natomiast zauważyć, że wprowadzenie zastrzeżeń do oszacowania stanowi ko- lejną już próbę normatywnego uporządkowania, a tym samym – w założeniu – ulepszenia, zasad kwestionowania wartości oszacowania podczas egzekucji z ruchomości. Dokonując przy tym wstępnej oceny działań legislacyjnych pro- wadzonych w ostatnich kilku latach, nie sposób nie dostrzec, że zmiana sys- temu środków zaskarżenia w sądowym postępowaniu egzekucyjnym jest pro- blemem aktualnym, szczególnie przy uwzględnieniu zmian wprowadzonych na mocy ustawy z 4.7.2019 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywil- nego oraz niektórych innych ustaw5. § 2. Zastrzeżenia do oszacowania a skarga na czynności komornika Zastrzeżenia do oszacowania nie stanowią konkurencji dla skargi na czyn- ności komornika. Na zasadzie wyłączności środków zaskarżenia strona (uczestnik) postępowania egzekucyjnego nie ma wyboru w zakresie sposobu kwestionowania oszacowania podczas egzekucji z ruchomości. Jak wynika expressis verbis z art. 853 § 2 KPC, zastrzeżenia wnosi się do oszacowania warto- ści dokonanego przez komornika. Oszacowanie wartości dokonane przez ko- 4 Na temat klasyfikacji środków zaskarżenia w sądowym postępowaniu egzekucyjnym zob. A. Marciniak, Sądowe postępowanie egzekucyjne, Warszawa 2013, s. 216–217; tenże, System środków zaskarżenia w sądowym postępowaniu egzekucyjnym, w: M. Michalska-Marciniak (red.), Wokół problematyki środków zaskarżenia w postępowaniu cywilnym, Sopot 2015, s. 409 i n.; I. Gil, w: E. Marszałkowska-Krześ (red.), Postępowanie cywilne, Warszawa 2011, s. 630; P. Pogonowski, Egzekucja i postępowanie egzekucyjne, w: T. Wiśniewski (red.), System Prawa Handlowego, t. 7, Postępowanie sądowe w sprawach cywilnych z udziałem przedsiębiorców, Warszawa 2013, s. 505 i n. 5 Dz.U. z 2019 r. poz. 1469. W tej kwestii należy odnotować zmianę systemu środków zaskar- żenia w sądowym postępowaniu egzekucyjnym w zakresie zażalenia. Na podstawie art. 7674 § 11 KPC zażalenie rozpoznaje sąd, który wydał zaskarżone postanowienie, w składzie trzech sędziów. Przepis ten wprowadza zatem istotną reorganizację istoty zażalenia jako środka dewolutywnego (odwoławczego). Od 7.11.2019 r. regułą w postępowaniu egzekucyjnym, podobnie jak w postę- powaniu rozpoznawczym, staje się zażalenie poziome, podlegające rozpoznaniu przez sąd tego samego rzędu w powiększonym składzie, który jest właściwy dla sądu II instancji (por. art. 397 § 1 KPC). Na zmiany w zakresie zaskarżenia oszacowania wartości ruchomości po 1.1.2019 r. wska- zała natomiast A. Kościółek – taż, Zmiany w przepisach o zajęciu ruchomości w egzekucji sądowej, w: A. Marciniak (red.), Analiza i ocena ustawy o komornikach sądowych oraz ustawy o kosztach komorniczych, Sopot 2018, s. 621–623. 2 § 2. Zastrzeżenia do oszacowania a skarga... mornika na podstawie opinii biegłego nie zostało natomiast wprost w ustawie powiązane z zastrzeżeniami (art. 853 § 4 KPC). Czynność komornika, jaką jest oszacowanie wartości ruchomości, będzie zatem podlegać zaskarżeniu w dro- dze skargi na czynności komornika, gdy oszacowania wartości dokonuje ko- mornik z uwzględnieniem opinii biegłego. Na gruncie aktualnego stanu prawnego w doktrynie również wskazuje się na niecelowość dopuszczalności zastrzeżeń w sytuacji oszacowania wartości sporządzonego przez komornika na podstawie opinii biegłego6. Należy jednak odnotować stanowisko wyrażone w doktrynie, według którego: „kwestiono- wanie oszacowania ruchomości dokonanego przez biegłego nie wymaga wnie- sienia skargi na oszacowanie”7. Sposób kwestionowania (ewentualnie zaskar- żania) oszacowania dokonanego przez biegłego nie został przy tym wyartyku- łowany. Wskazany pogląd można wobec tego rozumieć dwojako, mianowicie albo na oszacowanie dokonane przez biegłego nie służy skarga z art. 767 KPC, a tym samym czynność ta została wyłączona spod procesowej drogi weryfika- cji, albo też w ten sposób, że na oszacowanie dokonane przez biegłego przysłu- gują zastrzeżenia. Odnosząc się do powyższego, skoro ustawodawca nie wyklu- czył skargi z art. 767 KPC w sytuacji, gdy oszacowanie zostanie dokonane przez komornika na podstawie opinii biegłego oraz nie rozszerzył jednoznacznie za- kresu dopuszczalności zastrzeżeń do oszacowania na wspomnianą sytuację, należy uznać, że czynność oszacowania wartości ruchomości nie została ge- neralnie wykluczona z zakresu przedmiotowej dopuszczalności szczególnych środków zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym. Prowadzi to do wyżej wskazanego wniosku, że oszacowanie podlega zaskarżeniu skargą z art. 767 KPC, gdy komornik dokonał go przy udziale biegłego. Zaznaczmy ponadto, że w stanie prawnym sprzed wejścia w życie KomSądU, na skutek podniesienia w skardze zarzutów na oszacowanie osza- cowania wartości ruchomości dokonywał biegły przy samym zajęciu, a gdy nie było to możliwe, w terminie późniejszym, aż do dnia licytacji. De lege lata na- tomiast przepis art. 853 § 4 KPC wyraźnie wskazuje, że oszacowania na pod- 6 Zob. uwagi przedstawione przez I. Kunickiego zawarte w pisemnym stanowisku Krajowej Rady Komorniczej z 15.12.2016 r., KRK/V/1111/16; zob. opinię Krajowej Rady Radców Prawnych – Ośrodek Badań, Studiów i Legislacji z 15.12.2016 r. oraz opinię wiceprezesa Sądu Okręgowego w Częstochowie z 12.12.2016 r. – http://legislacja.rcl.gov.pl, dostęp: 14.5.2019 r.; por. też J. Der- latka, Zastrzeżenia do oszacowania, s. 653–654. 7 Tak S. Cieślak, w: J. Jankowski (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Tom II. Komentarz. Art. 730–1217, Warszawa 2019, Legalis, kom. do art. 853, Nb 4. 3 Rozdział I. Charakter prawny zastrzeżeń do oszacowania... stawie opinii biegłego dokonuje zawsze komornik. Oznacza to, że zastrzeżenia ani skarga nie dotyczą czynności biegłego. Ponad wskazane dotychczas uwagi warto jeszcze odnotować jedną cechę wspólną dla zastrzeżeń oraz skargi na czynności komornika. Mowa tu o ocenie dopuszczalności wnoszenia tych środków prawnych na postanowienie, w któ- rym komornik dokonuje oszacowania, jeżeli oszacowanie wartości zajętych ru- chomości następuje po sporządzeniu protokołu zajęcia (art. 853 § 5 KPC). Co do zasady bowiem na postanowienie wydane przez komornika, jako na czyn- ność decyzyjną (orzeczniczą), przysługuje skarga z art. 767 KPC8. Należy jed- nak uznać za niepożądany brak symetrii w zakresie sposobu kwestionowania czynności komornika w zależności od tego, w jakiej chwili została ona doko- nana i jaką postać procesową przybrała. Kluczowe niech będzie założenie, że ratio legis instytucji zastrzeżeń do oszacowania wiąże się z dopuszczalnością podważenia samodzielnych ustaleń komornika w zakresie wartości zajętych ruchomości w sytuacji, gdy nie doszło do powołania biegłego. Prowadzi to do dalej idących wniosków, które można sprowadzić do twierdzenia, że w przy- padku gdy postanowienie, o którym mowa w art. 853 § 5 KPC, obejmuje osza- cowanie wartości ruchomości przez komornika – wówczas postanowienie to można kwestionować w drodze zastrzeżeń. Jeżeli jednak zawiera oszacowanie wartości ruchomości sporządzone według opinii biegłego, na zasadach ogól- nych podlega zaskarżeniu w drodze skargi9. Odnosząc się do powyższego, można również wskazać na stanowisko H. Pietrzkowskiego, który uznał, że postanowienie komornika stanowi suro- gat protokołu zajęcia i spełnia jego funkcje w perspektywie możliwości wno- szenia zastrzeżeń do oszacowania dokonanego po sporządzeniu protokołu za- jęcia. Sposób i termin wnoszenia zastrzeżeń powinny kształtować się według rozwiązań obowiązujących przy wnoszeniu zastrzeżeń do protokołu zajęcia, co prowadzi do wniosku, że na zasadzie analogii można założyć, że termin ten wynosi 3 dni od dnia doręczenia odpisu postanowienia10. 8 Postanowienie jest bowiem klasyczną czynnością decyzyjną komornika, co do zasady zaskar- żalną w drodze skargi – por. M. Sorysz, Projektowane zmiany w Kodeksie postępowania cywilnego – zagadnienia wybrane (Druk 2678 Sejmu VII kadencji). Głos w dyskusji, PPE 2015, Nr 2, s. 23. 9 Zob. też w tym przedmiocie: A. Kościółek, Zmiany w przepisach, s. 623. 10 H. Pietrzkowski, Komentarz do art. 853, w: T. Zembrzuski (red.), Kodeks postępowania cy- wilnego. Komentarz do zmian. Koszty sądowe w sprawach cywilnych. Dochodzenie roszczeń w postępowaniu grupowym. Przepisy przejściowe, Warszawa 2019, s. 1623–1624. 4 § 3. Przegląd stanowisk na temat charakteru... § 3. Przegląd stanowisk na temat charakteru prawnego zastrzeżeń Instytucja zastrzeżeń do oszacowania stanowi novum na gruncie postę- powania egzekucyjnego, stąd też dotychczasowe poglądy zaprezentowane w nauce na tytułowe zagadnienie mają charakter wzmiankowy. W doktry- nie zauważono, że wspominana nowelizacja art. 853 KPC jest przejawem uporządkowania zarówno „zasad kwestionowania czynności komornika”, jak i „zaskarżania oszacowania ruchomości”11. Przed wejściem w życie KomSądU skarga na oszacowanie wartości ruchomości zasadniczo była bowiem kwalifi- kowana jako środek zaskarżenia, niewymieniony jednak odrębnie w systema- tyce tych środków. Pojawia się zatem pytanie, czy zastrzeżenia przejęły cha- rakter prawny skargi na oszacowanie, czy też stanowią autonomiczny środek prawny przysługujący w sądowym postępowaniu egzekucyjnym, niezaliczany do systemu środków zaskarżenia. Warto odnotować pogląd S. Cieślaka, który słusznie podkreślił, że po zmianie brzmienia art. 853 KPC czynność polega- jąca na zgłoszeniu zastrzeżeń nie stanowi w ogóle środka zaskarżenia, lecz inną czynność procesową podejmowaną w ramach postępowania egzekucyjnego przez jego uczestników12. W tym kontekście w literaturze przedmiotu P. Dzie- nis oraz M. Klonowski podkreślili, że celem wprowadzenia instytucji zastrzeżeń do oszacowania jest w szczególności usunięcie poprzednio powstałych wątpli- wości odnośnie do niesłusznej kwalifikacji skargi na oszacowanie, jako skargi na czynności komornika. Autorzy ci jednocześnie wskazali, że: „w odniesieniu do zaskarżenia czynności oszacowania wartości ruchomości dokonanej przez samego komornika przez oznaczenie wartości rzeczy w protokole zajęcia, usta- wodawca posłużył się bowiem pojęciem zastrzeżenia do oszacowania warto- ści”13. Wątek wspomnianej tu „zaskarżalności” oszacowania w drodze zastrze- żeń wymaga szerszego omówienia. Posługiwanie się pojęciem „zaskarżalności” w przypadku oszacowania dokonanego według własnej oceny komornika, nie zaś w oparciu o opinię biegłego, budzi bowiem wątpliwości. Ocena zastrzeżeń w kontekście zaskarżalności oszacowania była również wyraźnie przyjmowana 11 P. Dzienis, M. Klonowski, w: R. Reiwer (red.), Ustawa o komornikach sądowych. Komentarz, Warszawa 2019, kom. do art. 261 pkt 22 KomSądU, s. 827–828. 12 S. Cieślak, w: J. Jankowski (red.), Kodeks, t. II, 2019, kom. do art. 853, Nb 4. 13 P. Dzienis, M. Klonowski, w: R. Reiwer (red.), Ustawa o komornikach sądowych, 2019, kom. do art. 261 pkt 22 KomSądU, s. 829–830. 5 Rozdział I. Charakter prawny zastrzeżeń do oszacowania... w toku prac legislacyjnych nad projektem ustawy o komornikach sądowych14. Projektodawca wskazał bowiem, że: „komornik powinien doręczyć protokół oszacowania ruchomości na podstawie opinii biegłego, gdyż w innym przy- padku brak jest przedmiotu zaskarżenia”, a ponadto, że: ,,z faktem doręczenia odpisu protokołu zajęcia powiązany jest w art. 853 KPC początek biegu ter- minu do zaskarżenia oszacowania”15. Uznał ponadto, że: „wprowadzenie obo- wiązku doręczenia wierzycielowi odpisu protokołu zajęcia stanowić ma pod- stawę do ograniczenia terminu, w którym nastąpić może zaskarżenie oszaco- wania”16. Na podstawie powyższego stanowiska autorów projektu KomSądU nasuwają się następujące wnioski: protokół oszacowania stanowi substrat za- skarżenia w drodze zastrzeżeń, zaś w art. 853 KPC uregulowano termin tego zaskarżenia. Skoro w art. 853 KPC nie ma obecnie przewidzianej skargi, to je- dynym środkiem prawnym, do którego mogłyby odnosić się wskazane przez projektodawców KomSądU uwagi o zaskarżalności, są zastrzeżenia. § 4. Cechy środka zaskarżenia W nawiązaniu do dotychczasowych uwag należy zatem rozważyć, czy w istocie zastrzeżenia do oszacowania mogą być rozpatrywane w kategorii środka zaskarżenia, tak jak poprzednio obowiązująca skarga na oszacowanie. W tym celu należy, po pierwsze, wzmiankowo nakreślić charakter prawny skargi na oszacowanie, po drugie zaś dokonać odrębnej oceny charakteru prawnego zastrzeżeń jako środka zaskarżenia. Określenie charakteru prawnego skargi na oszacowanie ruchomości wy- woływało liczne rozbieżności w literaturze przedmiotu. Nie wykraczając poza ramy tematyczne niniejszego opracowania, należy zaznaczyć, że zasadniczo była ona zaliczana do kategorii szczególnych środków zaskarżenia. Uznawano ją ponadto, w świetle przeważającego poglądu, za rodzaj skargi na czynności 14 Por. opinię Krajowej Rady Komorniczej na temat projektu ustawy o komornikach sądo- wych (projekt z 22.11.2016 r. – UD 146) z 15.12.2016 r., KRK/V/1111/16, www.legislacja.rcl.gov.pl, dostęp: 17.5.2019 r. 15 Zestawienie uwag lub propozycji do projektu ustawy o komornikach sądowych z pre- zentacją stanowiska Ministerstwa Sprawiedliwości – opiniowanie i konsultacje publiczne, s. 149, www.legislacja.rcl.gov.pl, dostęp: 17.5.2019 r. 16 Ibidem, s. 150. 6 § 4. Cechy środka zaskarżenia komornika17. Przepis art. 853 KPC w brzmieniu sprzed 1.1.2019 r. ujmowany był tym samym w doktrynie jako lex specialis względem art. 767 KPC18. Abs- trahując od słuszności tego stanowiska, wypada podkreślić, że jego zwolennicy powoływali się na argumenty zastąpienia w drodze skargi na oszacowanie jesz- cze wcześniej obowiązujących zarzutów do oszacowania. W tym celu wskazy- wano motywy ustawodawcze, których efektem stało się wprowadzenie z dniem 5.2.2005 r. skargi na oszacowanie ruchomości przez komornika. W uzasad- nieniu projektu nowelizacji KPC z 2004 r., która doprowadziła do wspomnia- nego zastąpienia zarzutów skargą na oszacowanie, podkreślono wyraźnie, że zmiana ta służy gruntownej reorganizacji systemu środków zaskarżenia w są- dowym postępowaniu egzekucyjnym19. Usunięcie z systemu środków zaskar- żenia w tym postępowaniu zarzutów na oszacowanie ruchomości zmierzało w istocie do zredukowania ilości środków zaskarżenia do skargi na czynności komornika i zażalenia. Przechodząc następnie do drugiego ze wskazanych problemów, zbadania wymaga dopuszczalność zaliczenia zastrzeżeń do środków zaskarżenia. Za- skarżalność jawi się jako przewidziana przez prawo procesowe możliwość żą- dania przez legitymowany podmiot kontroli prawidłowości orzeczenia sądu lub innego organu procesowego. Przez kontrolę prawidłowości orzeczenia na- leży rozumieć weryfikację legalności i zasadności jego wydania20. Zauważmy, że definiowanie środków zaskarżenia w sądowym postępowaniu egzekucyj- nym powinno dokonywać się jednak w sposób autonomiczny względem po- stępowania cywilnego rozpoznawczego. W generalnym ujęciu bowiem syste- mem środków zaskarżenia należy obejmować środki zaskarżenia orzeczeń są- dowych, zarządzeń przewodniczącego jako organu procesowego, a ponadto decyzji lub czynności procesowych o charakterze wykonawczym innego or- 17 W kwestii przeglądu stanowisk prezentowanych w nauce na temat charakteru prawnego omawianej skargi zob. J. Derlatka, W kwestii charakteru prawnego skargi na oszacowanie rucho- mości przez komornika, Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Rzeszowskiego 2018, Nr 1, s. 227–228. 18 S. Cieślak, w: J. Jankowski (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, t. II, War- szawa 2013, s. 622; M. Michalska-Marciniak, w: K. Piasecki, A. Marciniak (red.), Kodeks postępo- wania cywilnego. Komentarz, t. III, Warszawa 2012, s. 1017. 19 Zob. uzasadnienie projektu ustawy z 2.7.2004 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw, Druk sejmowy Nr 965, Sejm IV kadencji, www.sejm.go- v.pl, dostęp: 13.6.2019 r. 20 T. Ereciński, w: J. Gudowski (red.), System Prawa Procesowego Cywilnego. Środki zaskar- żenia, t. III, cz. I, Warszawa 2013, s. 19, s. 31 i n. 7 Rozdział I. Charakter prawny zastrzeżeń do oszacowania... ganu, np. referendarza sądowego czy notariusza21. Za środki zaskarżenia w są- dowym postępowaniu egzekucyjnym uznaje się środki zmierzające do uchyle- nia albo zmiany czynności decyzyjnych organów procesowych22. Niezależnie zatem od rodzaju postępowania cywilnego, tj. postępowania rozpoznawczego, czy też egzekucyjnego, wspólna jest istota środka zaskarżenia, określana przez jego cel. Od strony przedmiotowej środki zaskarżenia w postępowaniu egzekucyj- nym kierowane są wobec czynności decyzyjnej sądu, czyli postanowienia tego organu egzekucyjnego, oraz wobec rozstrzygnięć i innych czynności pozosta- łych organów wykonujących czynności w postępowaniu egzekucyjnym, tj. ko- mornika sądowego, referendarza i zarządcy. Zaskarżeniu mogą podlegać nie tylko czynności decyzyjne, lecz także inne czynności organów uczestniczą- cych w postępowaniu egzekucyjnym23. Mogą to być czynności wykonawcze (manualne), a nawet zaniechanie dokonania czynności, z wyłączeniem jednak bezczynności organu. Uwzględniając elementy przedmiotowe definicji środka zaskarżenia w sądowym postępowaniu egzekucyjnym, należy uznać, że za- strzeżenia, które są skierowane wobec oszacowania wartości ruchomości przez komornika, mogłyby stanowić środek zaskarżenia. Niezależnie bowiem od tego, czy oszacowanie dokonywane jest w oparciu o opinię biegłego, czy też nie, zawsze stanowi czynność komornika. Wniosek ten wynika z wykładni li- teralnej art. 853 § 2 i 4 KPC. Elementem istoty środka zaskarżenia, oprócz strony przedmiotowej, jest jego cel. Miejmy na względzie, że cel środków zaskarżenia – na co zwraca się uwagę w doktrynie – również w pewnym stopniu ewoluuje. Rolą środków za- skarżenia, jak przyjął W. Siedlecki, jest usuwanie błędów, omyłek oraz wszel- kich innych uchybień popełnionych przez organy procesowe (organy egze- kucyjne), nie wyłączając nawet zapewnienia jednolitości orzeczeń sądowych w sprawach cywilnych24. Kwalifikacja zastrzeżeń do oszacowania jako środka zaskarżenia powinna jednak opierać się na ustaleniu, że zastrzeżenia zmierzają 21 H. Pietrzkowski, Skarga na czynności komornika w systemie środków zaskarżenia, w: A. La- skowska-Hulisz, J. May, M. Mrówczyński (red.), Honeste Procedere. Księga jubileuszowa dedyko- wana Profesorowi Kazimierzowi Lubińskiemu, Warszawa 2018, s. 655. 22 W. Siedlecki, w: W. Siedlecki (red.), System Prawa Procesowego Cywilnego, Zaskarżanie orzeczeń sądowych, t. III, Wrocław 1986, s. 9. 23 H. Pietrzkowski, w: T. Ereciński (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Tom V. Postępowanie egzekucyjne, Warszawa 2016, s. 70. 24 W. Siedlecki, w: W. Siedlecki (red.), System Prawa Procesowego Cywilnego, Wrocław 1986, s. 25. 8 § 4. Cechy środka zaskarżenia wprost do uchylenia (usunięcia) albo zmiany czynności oszacowania wartości ruchomości przez komornika. Ponadto również w drodze zastrzeżeń kwalifi- kowanych jako środek zaskarżenia owo dążenie do usunięcia lub zmiany za- skarżonej czynności miałoby stanowić ich cel bezpośredni25. Mając na względzie, że czym innym jest cel danego środka, a czym innym skutek, który zostanie osiągnięty, zauważmy, że przepis art. 853 KPC nie wska- zuje, jaki jest cel zastrzeżeń. Wskazuje on natomiast wyraźnie ich skutek. W ra- zie wniesienia zastrzeżeń komornik zamieszcza w protokole zajęcia wzmiankę o ich treści i wyznacza biegłego (art. 853 § 2 zd. 2 oraz § 4 KPC). Powołanie biegłego ma charakter obligatoryjny, tzn. przepisy nie pozostawiają w tym za- kresie komornikowi jakiegokolwiek luzu decyzyjnego. Wniesienie zastrzeżeń przez wierzyciela lub dłużnika wywołuje również ten skutek, że oszacowania wartości dokonuje komornik na podstawie opinii biegłego przy samym zaję- ciu, a gdyby to nie było możliwe, w terminie późniejszym. Jeżeli oszacowa- nie wartości zajętych ruchomości następuje po sporządzeniu protokołu zajęcia, komornik dokonuje tego oszacowania w drodze postanowienia (art. 853 § 4–5 KPC)26. Z literalnego brzmienia art. 853 KPC, określającego skutek zastrzeżeń, nie wynika zatem, czy zastrzeżenia wywołują również jeden ze skutków środ- ków zaskarżenia, ich podstawowym skutkiem bowiem jest powołanie biegłego i sporządzenie przez komornika oszacowania na podstawie jego opinii. Można zatem przyjąć, że jest to jedyny skutek zastrzeżeń. Przejdźmy zatem do syntetycznej analizy potencjalnych skutków środ- ków zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym. W postępowaniu tym środki zaskarżenia nie mają charakteru anulacyjnego, ich wniesienie bowiem nie powoduje utraty mocy zaskarżonego orzeczenia, bądź zaskarżonej czynno- ści. Zasadniczo jednak zmierzają one do zmiany lub usunięcia zaskarżonego orzeczenia (zaskarżonej czynności). Mają zatem charakter represyjny i refor- matoryjny. Nie sposób nie dostrzec, że po wniesieniu zastrzeżeń poprzednio sporządzone przez komornika oszacowanie wartości ruchomości nie będzie mogło zostać wykorzystane do dalszych czynności egzekucyjnych. Wniesie- nie zastrzeżeń nie powoduje jednak automatycznie, że oszacowanie dokonane przez komornika staje się wadliwe. Innymi słowy, wniesienie zastrzeżeń może tylko (lecz nie musi) doprowadzić do odmiennego oznaczenia wartości zaję- tych ruchomości, z uwagi na obligatoryjne wyznaczenie biegłego do wydania 25 Na wspomnianą tu bezpośredniość dążenia wskazał T. Ereciński, w: J. Gudowski (red.), Sys- tem Prawa Procesowego Cywilnego, Warszawa 2013, s. 32. 26 Por. art. 138 ust. 3 pkt 3 KomSądU. 9 Rozdział I. Charakter prawny zastrzeżeń do oszacowania... opinii w tym przedmiocie. Komornik nie jest również związany opinią bie- głego i ocenia ją z uwzględnieniem zasad wiedzy i doświadczenia życiowego, pod względem spójności, kompletności czy też reguł logicznego rozumowania. Zastrzeżenia nie są zatem środkiem reformatoryjnym, gdyż nie jest ich bezpo- średnim celem kontrola czynności komornika dokonywana przez inny organ egzekucyjny, lecz mogą ostatecznie wywołać skutek reformatoryjny w postaci zmiany pierwotnego oszacowania komornika. Zastrzeżeniom należy jednak przypisać charakter represyjny (funkcja re- presyjna), przyznawany środkom zaskarżenia. Zgodnie z definicją językową „represja” to środek stosowany w celu wywarcia nacisku lub odwetu, a także swoisty mechanizm obronny27. Celem zastrzeżeń jest niewątpliwie obrona przed przyjętą przez komornika wartością zajętych ruchomości określoną w oszacowaniu, ukierunkowana na wywarcie nacisku, by oszacowanie to zmie- nić. W tym miejscu nasuwa się spostrzeżenie w zakresie podobieństwa zastrze- żeń do skargi na oszacowanie. W literaturze przedmiotu M. Uliasz zasadnie wskazał bowiem, że skarga zawierająca zarzuty na oszacowanie wartości ru- chomości na podstawie własnej oceny komornika jest aktem skutkującym ko- niecznością dokonania tego oszacowania przez biegłego. Wobec powyższego stanowi ona zatem, zdaniem tego autora, „wyraz sprzeciwu strony wobec war- tości ruchomości określonej przez komornika”28. Podobieństwo w zakresie charakteru represyjnego zastrzeżeń do oszacowania oraz środków zaskarżenia ex definitione nie pozwala jednak na zaliczenie zastrzeżeń do środków zaskar- żenia w sądowym postępowaniu egzekucyjnym. Na marginesie czynionych rozważań można również zwrócić uwagę, że pewną wskazówką w zakresie intencji ustawodawcy odnośnie do uznania za- strzeżeń jako środka zaskarżenia może być dyspozycja art. 853 § 3 w zw. z art. 7631 KPC. Oba te przepisy zostały wprowadzone na mocy KomSądU, stąd też należy uznać, że są ze sobą w pełni spójne. W drugim ze wskazanych prze- pisów ustawodawca przewidział ogólną regulację dotyczącą pouczenia przez komornika o sposobie i terminie zaskarżenia czynności, stosowaną zarówno do skargi na czynności komornika, jak i każdego innego środka zaskarżenia czynności tego organu. Gdyby przyjąć, że zastrzeżenia do oszacowania są środ- kiem zaskarżenia, wówczas wskazanie w art. 853 § 3 KPC, że komornik poucza 27 Por. definicję pojęcia „represja” – www.sjp.pwn.pl, dostęp: 12.6.2019 r.; Słownik języka pol- skiego, M. Szymczak (red.), t. 3, Warszawa 1983, s. 47. 28 M. Uliasz, w: J. Ignaczewski (red.), Komentarz do spraw z zakresu postępowania zabezpie- czającego i egzekucyjnego, Warszawa 2013, s. 241. 10 § 4. Cechy środka zaskarżenia strony o sposobie i terminie wniesienia zastrzeżeń do oszacowania wartości, dokonując zajęcia, a jeżeli zajęcia dokonano pod nieobecność strony – przy doręczeniu protokołu zajęcia, mogłoby zostać uznane za superfluum ustawo- dawcze29. Wniosek ten wzmacnia ponadto przyjęty w orzecznictwie Sądu Naj- wyższego sposób wykładni art. 162 KPC, regulującego instytucję zastrzeżeń do protokołu, który w związku z art. 13 § 2 KPC stosowany jest również w postę- powaniu egzekucyjnym. Sprowadza się on do uznania istnienia obowiązku or- ganu procesowego w zakresie pouczenia o prawie do wniesienia zastrzeżeń30. Odrębna od środków zaskarżenia w sądowym postępowaniu egzekucyjnym regulacja pouczenia o sposobie i terminie zastrzeżeń może zatem przemawiać za przyznaniem temu instrumentowi prawnemu analogicznie odrębnego cha- rakteru prawnego. Jak już wyżej wspominano, art. 853 § 3 KPC zawiera autonomiczną dla zastrzeżeń regulację w zakresie pouczenia o sposobie i terminie wniesienia zastrzeżeń. Brzmienie tego przepisu pozwala dostrzec, że wniesienie zastrze- żeń jest czynnością w pewien sposób jednak sformalizowaną. Formalizm ten nie jest jednak decydujący w kwestii kwalifikacji zastrzeżeń jako środka za- skarżenia. Z jednej strony bowiem zasada formalizmu, obok zasady dyspozy- cyjności, jest jedną z najistotniejszych reguł sądowego postępowania egzeku- cyjnego, zauważalną w większości instytucji tego postępowania. Z drugiej zaś strony, w doktrynie trafnie wskazuje się, że kwestia sposobu i terminu wnie- sienia środka prawnego, podobnie jak zagadnienie legitymacji, organu właści- wego do jego wniesienia, czy rodzaju postępowania wywołanego złożeniem danego środka prawnego nie mają znaczenia dla oceny jego istoty jako środka zaskarżenia31. 29 Wprawdzie obowiązek pouczenia przy zastrzeżeniach nie jest ograniczony tylko do adresa- tów, jakimi są strony pozbawione profesjonalnej reprezentacji. W razie uznania zastrzeżeń za śro- dek zaskarżenia, tym bardziej może zastanawiać potrzeba szerszego względem skargi na czynności komornika kręgu adresatów pouczenia o terminie i sposobie ich wniesienia. Przy uznaniu stano- wiska odmawiającego zastrzeżeniom powyższego charakteru, wydaje się natomiast, że wprowa- dzenie pouczenia w zakresie zastrzeżeń przy ogólnej regulacji obowiązku komornika dotyczącego pouczeń (art. 7631 KPC) stanowiłoby wystarczający przejaw ochrony uczestników postępowania egzekucyjnego. Wówczas jedna regulacja dotyczyłaby wielu środków prawnych służących kwe- stionowaniu czynności komornika, w tym również środków zaskarżenia. 30 Zob. w szczególności wyr. SN: z 25.5.2017 r., II CSK 520/16, Legalis oraz z 1.12.2010 r., I CSK 181/10, Legalis. 31 Por. W. Siedlecki, w: W. Siedlecki (red.), System Prawa Procesowego Cywilnego. Zaskarżanie orzeczeń sądowych, t. 3, Wrocław 1986, s. 25. 11 Rozdział I. Charakter prawny zastrzeżeń do oszacowania... Skoro zastrzeżenia nie kwalifikują się jako jeden ze środków zaskarże- nia, warto ustalić ich przynależność do szerszej grupy środków prawnych w sądowym postępowaniu egzekucyjnym. W doktrynie wskazuje się, iż po- jęcie środka zaskarżenia nieraz mylnie utożsamiane jest z pojęciem środka prawnego. Uznając argumenty odmawiające zasadności zamiennego stosowa- nia obu tych pojęć na gruncie postępowania egzekucyjnego, zaznaczmy, że jako środek prawny w tym postępowaniu należy postrzegać każdy instrument prawa procesowego podejmowany w celu obrony praw podmiotowych32. Ma- jąc na względzie szeroki zakres desygnatów tego pojęcia, nie powinno się go stosować dla określania instytucji, które wprawdzie teoretycznie mogłyby zo- stać zaliczone w jego ramy semantyczne, lecz są na tyle wyodrębnione struk- turalnie, że korzystają z własnej nomenklatury, jak np. środki zaskarżenia, czy powództwa przeciwegzekucyjne33. W doktrynie T. Ereciński dokonał dychotomicznego podziału środków prawnych, wymieniając środki prawne sensu stricto oraz sensu largo. Autor ten wskazał, że środkiem prawnym sensu largo jest każda przewidziana pra- wem procesowym cywilnym działalność podmiotu zmierzająca m.in. do po- prawy jego sytuacji faktycznej lub prawnej. Jest to inaczej środek ochrony prawnej. Środkiem prawnym sensu stricto jest w szczególności środek wyraża- jący możliwość, nie zaś obowiązek uprawnionego podmiotu, zgłaszany w toku postępowania lub po jego zakończeniu, zmierzający do uchylenia rozstrzy- gnięcia lub zmiany sytuacji prawnej skarżącego. Zdaniem T. Erecińskiego po- jęcie środka prawnego sensu stricto dotyczy nie tylko środków zaskarżenia, lecz ponadto wszystkich tych instrumentów, które zmierzają do zmodyfikowa- nia lub zniesienia rozstrzygnięcia z powodu zmiany okoliczności faktycznych bądź powstania potrzeby ochrony określonych wartości34. Z uwagi na powyż- sze, odmawiając uznania zastrzeżeń za środek zaskarżenia, niewątpliwie należy przyznać im charakter środka prawnego, innego niż środek zaskarżenia. Pre- cyzyjniej jeszcze rzecz ujmując – środka prawnego sensu stricto. 32 A. Marciniak, System środków zaskarżenia, s. 417. 33 Ibidem, s. 417. 34 T. Ereciński, w: J. Gudowski (red.), System Prawa Procesowego Cywilnego, s. 63–64. 12 § 5. Uwagi retrospektywne – zarzuty do oszacowania § 5. Uwagi retrospektywne – zarzuty do oszacowania Dalsza analiza charakteru prawnego – a tym samym istoty – zastrzeżeń do oszacowania wartości ruchomości przez komornika sądowego kieruje rozwa- żania w stronę instytucji zarzutów do oszacowania. Zarzuty te były regulowane w pierwotnym brzmieniu KPC, obowiązującym do czasu wejścia w życie no- welizacji dokonanej ustawą z 2.7.2004 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępo- wania cywilnego oraz niektórych innych ustaw. Zgodnie z brzmieniem prze- pisu art. 853 § 2 KPC sprzed tej nowelizacji, jeżeli komornik uznał, że w celu oszacowania należy przywołać biegłego, albo jeżeli wierzyciel lub dłużnik pod- nieśli zarzuty, oszacowanie przez biegłego odbywało się przy samym zajęciu, a gdyby to nie było możliwe – w dniu licytacji. Po wejściu w życie wspomnia- nej nowelizacji KPC z 2004 r. przepis art. 853 § 2 KPC zmienił swe brzmienie. Zgodnie z jego treścią, obowiązującą od 5.2.2005 r., jeżeli komornik uznał, że w celu oszacowania należy wezwać biegłego, albo jeżeli wierzyciel lub dłużnik podnieśli w skardze zarzuty na oszacowanie, oszacowania dokonywał biegły przy samym zajęciu, a gdyby to nie było możliwe, w terminie późniejszym, aż do dnia licytacji. Skarga na oszacowanie komornika wnoszona była do komor- nika przy zajęciu ruchomości, a gdyby to nie było możliwe – do dnia licytacji. Zarzuty, podobnie jak obecne zastrzeżenia, składane były podczas zajęcia. W kwestii charakteru prawnego zarzuty kwalifikowane były niejednolicie: jako środek prawny, środek zaskarżenia oraz środek odwoławczy35. E. Wengerek, charakteryzując ogólnie zarzuty, uznał je po pierwsze – za środek prawny, po drugie zaś – za środek podobny do skargi na czynności komornika36. Wy- rażono także pogląd przeciwny, odmawiający zarzutom zaliczenia do grupy środków zaskarżenia, a tym samym szczególnych środków zaskarżenia przy- sługujących w tym postępowaniu. Zasadniczy argument tego stanowiska spro- wadzał się do spostrzeżenia, że zarzuty te mają swoisty skutek, odmienny od skutku skargi na czynności komornika, czy też zarzutów przeciwko planowi sumy uzyskanej z egzekucji. Wyrażał się on bowiem wyłącznie w zaistnieniu obowiązkowego oszacowania wartości zajętych ruchomości przez biegłego37. 35 Por. przegląd stanowisk w tym zakresie przeprowadzony przez J. Jankowskiego – tenże, w: K. Piasecki (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, Warszawa 2002, kom. do art. 853, Legalis. Zob. też Z. Szczurek, Propozycje zmian przepisów kpc regulujących postępowanie zaskarżeniowe w egzekucji, PES 1997, Nr 25, s. 38. 36 E. Wengerek, Sądowe postępowanie egzekucyjne w sprawach cywilnych, Warszawa 1978, s. 134. 37 J. Jankowski, w: K. Piasecki (red.), Kodeks, 2002, kom. do art. 853, Legalis. 13 Rozdział I. Charakter prawny zastrzeżeń do oszacowania... W zakresie skutku zarzutów oraz zastrzeżeń zauważalna jest zatem pewna zbieżność. Obecnie jednak nawet na podstawie opinii biegłego, oszacowania zawsze dokonuje komornik. Kolejne podobieństwo dostrzegalne jest w konse- kwencjach niepowołania biegłego, mimo wniesienia danych zarzutów i obec- nych zastrzeżeń, które wyrażają się w dopuszczalności wniesienia skargi na za- niechanie komornika38. § 6. Podsumowanie Na podstawie powyższych rozważań należy przyjąć, że zastrzeżenia, które od 1.1.2019 r. zostały całkowicie oderwane od skargi na oszacowanie, mogą być kwalifikowane jako czynność procesowa podejmowana przez uczestników postępowania egzekucyjnego. Strony postępowania egzekucyjnego, dążąc do podważenia oszacowania wartości ruchomości dokonanego przez komornika, nie wnoszą bowiem skargi na czynność komornika, ani też skargi zawierającej zarzuty do oszacowania. Zastrzeżenia do oszacowania nie są kwalifikowane jako środek zaskarżenia, gdyż nie tylko nie podlegają rozpoznaniu przez sąd, lecz ponadto wywołują swoisty skutek w postaci obowiązkowego powołania biegłego celem sporządzenia opinii, umożliwiającej komornikowi dokonanie oszacowania wartości ruchomości na jej podstawie. Ustawodawca od 1.1.2019 r. nie tylko nie usunął wątpliwości odnośnie do charakteru prawnego skargi na oszacowanie, przewidzianej przed tą datą w art. 853 § 2 KPC, lecz eliminując tę skargę, rozszerzył katalog wyjątków od zasady powszechności skargi na czynności komornika. Zgodnie z art. 767 § 1 KPC, na czynności komornika przysługuje skarga do sądu rejonowego, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Niewątpliwie samodzielne dokonanie oszacowa- nia wartości ruchomości przez komornika stanowi czynność tego organu eg- zekucyjnego, która potencjalnie mogłaby zostać zaskarżona w drodze skargi na czynności komornika z uwagi na przedmiotowy zakres dopuszczalności 38 W kwestii zarzutów na ten temat: A. Różalska, Zarzuty, PES 1996, Nr 20, s. 99. W kontek- ście czynionych rozważań warto podkreślić uzasadnienie postanowienia SN z 20.6.1983 r. (II CRN 113/83, niepubl.). Sąd Najwyższy zważył w nim bowiem, że: „istota unormowania zawartego w art. 853 KPC zmierza do umożliwienia zainteresowanym podmiotom zgłoszenia zarzutów co do wartości zajętych przedmiotów. Dłużniczka, znając oznaczenie ich wartości, w ogóle nie zgłosiła żadnych w tym względzie zastrzeżeń”. Prima facie nie sposób nie dostrzec, że zgłoszenie zarzutów co do wartości zajętych ruchomości zostało przez SN zrównane ze zgłoszeniem w tym zakresie zastrzeżeń. 14 § 6. Podsumowanie tego środka zaskarżenia. Od 1.1.2019 r. ustawodawca zdecydował jednak, że na oszacowanie wartości ruchomości przez komornika służą zastrzeżenia. Na- leży uznać, że wprowadzenie zastrzeżeń ma na celu przyspieszenie postępo- wania egzekucyjnego, poprzez jego odformalizowanie na etapie kwestionowa- nia oszacowania wartości ruchomości dokonanego przez komornika w sposób samodzielny. Do zastrzeżeń nie stosuje się bowiem w szczególności: wyma- gań formalnych skargi na czynności komornika, nie ma obowiązku doręczenia urzędowego formularza skargi ani też ryzyka obciążenia komornika kosztami postępowania skargowego w przypadku oczywistego naruszenia prawa przez ten organ egzekucyjny (art. 767 § 31–32, 6 KPC). Zastrzeżenia do oszacowania wartości ruchomości jawią się zatem jako swoisty surogat, lecz nie alternatywa, skargi na czynności komornika (środek zastępujący skargę), przysługujący jedynie wobec oszacowania sporządzonego przez komornika samodzielnie. Okoliczność ta stanowi również modyfikację przyjmowanych w doktrynie zasad kwestionowania oszacowania wartości ru- chomości przez komornika, w okresie sprzed wejścia w życie KomSądU. Wów- czas bowiem, jak podkreślał H. Pietrzkowski, wykładnia art. 853 w zw. z art. 767 KPC prowadziła do wniosku, że zaskarżeniu skargą podlega zarówno osza- cowanie dokonane przez komornika we własnym zakresie, jak i po wydaniu przez biegłego opinii39. W niniejszym opracowaniu przyjęto natomiast, że nie- celowe jest wnoszenie zastrzeżeń na oszacowanie dokonane przez komornika w oparciu o opinię biegłego, gdyż wielokrotne wnoszenie zastrzeżeń skutkują- cych obowiązkiem powołania biegłego prowadziłoby w konsekwencji do prze- wlekłości postępowania. Na zakończenie należy raz jeszcze zaznaczyć, że niesłuszny byłby postulat zaliczenia zastrzeżeń do oszacowania wartości ruchomości przez komornika sądowego do systematyki środków zaskarżenia. Niewątpliwie jednak zastrze- żenia wnoszone są na zasadzie dyspozycyjności formalnej jako zinstytucjona- lizowany środek obrony formalnej uczestników postępowania egzekucyjnego. Zastrzeżenia są zatem czynnością postępowania egzekucyjnego, a dokładniej mówiąc – czynnością procesową uczestników właściwego postępowania egze- 39 H. Pietrzkowski, Skarga na czynności komornika przewidziana w przepisach szczególnych, w: A. Barańska, S. Cieślak (red.), Ars in vita. Ars in iura. Księga jubileuszowa dedykowana Pro- fesorowi Januszowi Jankowskiemu, Warszawa 2018, s. 510. Dominowało jednak stanowisko od- mienne: Z. Merchel, w: Z. Szczurek (red.), Egzekucja sądowa w prawie polskim, Sopot 2015, s. 399; tenże, w: Z. Szczurek (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Postępowanie zabezpieczające i eg- zekucyjne. Komentarz, Sopot 2017, s. 510; M. Uliasz, Kodeks postępowania cywilnego. Komen- tarz, Warszawa 2008, s. 1255; A. Cudak, Skarga na czynności komornika, Sopot 2015, s. 66–67. 15 Rozdział I. Charakter prawny zastrzeżeń do oszacowania... kucyjnego. Z uwagi na swoisty skutek zastrzeżeń, należy uznać je za czynność konwencjonalną o prawnie doniosłych skutkach40. Innymi jeszcze słowy, za- strzeżenia stanowią inną czynność procesową, podejmowaną w ramach po- stępowania egzekucyjnego przez jego uczestników, która ma doniosłe znacze- nie dla wyniku egzekucji41. W tym też kontekście po raz kolejny przejawia się podobieństwo zastrzeżeń do poprzednio obowiązującej instytucji skargi na oszacowanie komornika42. Zastrzeżenia te należy kwalifikować jako czyn- ność o charakterze represyjnym wobec oszacowania komornika, która może – choć nie w sposób bezpośredni – wywołać skutek reformatoryjny w stosunku do czynności organu egzekucyjnego43. 40 Por. na temat czynności konwencjonalnych: P. Machnikowski, w: E. Gniewek (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, Warszawa 2014, s. 135; Ł. Błaszczak, O kompetencji prawnej stron i metodzie dokonywania czynności procesowych w sądowym postępowaniu cywilnym, Wrocławskie Studia Erazmiańskie 2014, t. VIII, s. 95. 41 Por. J. Derlatka, W kwestii charakteru prawnego skargi, s. 234. 42 O. Marcewicz, w: A. Jakubecki (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Tom II. Komentarz do art. 730–1217, Warszawa 2017, s. 332. 43 Sam przepis art. 853 § 2 KPC, regulujący instytucję zastrzeżeń, ma charakter gwarancji re- presyjnej, tworzy bowiem mechanizm, którego celem jest możliwość usunięcia następstw wyni- kających z nieprawidłowego oszacowania ruchomości – por. na temat procesowych gwarancji re- presyjnych – W. Siedlecki, w: W. Siedlecki (red.), System, Wrocław 1986, s. 18. 16
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:


Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: