Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00262 005126 15196225 na godz. na dobę w sumie
Samorząd terytorialny. System prawnofinansowy - ebook/pdf
Samorząd terytorialny. System prawnofinansowy - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 265
Wydawca: Lexis Nexis Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-7806-531-9 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki >> administracyjne
Porównaj ceny (książka, ebook (-8%), audiobook).

Opracowanie Samorząd terytorialny. System prawnofinansowy przedstawia aktualny system prawny finansów samorządu terytorialnego w Polsce. Jest podręcznikiem akademickim skierowanym do studentów wydziałów prawa i administracji, studentów nauk ekonomicznych i zarządzania oraz uczestników studiów podyplomowych i specjalistycznych. Zainteresuje radnych gmin, powiatów i województw, wójtów, burmistrzów, prezydentów miast, członków zarządów, osoby zajmujące się obsługą prawną jednostek samorządu terytorialnego, pracowników samorządowych, urzędników administracji rządowej, pracowników regionalnych izb obrachunkowych, urzędów skarbowych, samorządowych kolegiów odwoławczych, organów kontroli.

W książce analizowane są takie zagadnienia, jak: teoretyczne aspekty systemu finansowego samorządu terytorialnego, podatki i opłaty samorządowe, udziały jednostek samorządu terytorialnego w podatkach, subwencje ogólne, dotacje celowe, wpłaty wyrównawcze, działalność gospodarcza samorządu, dług publiczny i deficyt budżetowy gmin, powiatów i województw, rodzaje, formy i podstawy prawne wydatków samorządowych, prawo dotyczące budżetu i procedury budżetowej samorządu, odpowiedzialność za naruszenie dyscypliny finansów publicznych, kontrola wewnętrzna i zewnętrzna w stosunku do samorządów, nadzór nad działalnością samorządową, źródła dochodów samorządu terytorialnego pochodzące z budżetu Unii Europejskiej. W pracy uwzględniono orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, Sądu Najwyższego, sądów administracyjnych.

Prof. zw. dr hab. Andrzej Borodo – nauczyciel akademicki, kierownik Katedry Prawa Budżetowego i Finansów Samorządu Terytorialnego na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Autor ponad 180 prac z zakresu prawa budżetowego, finansów samorządu terytorialnego, prawa podatkowego, prawa bankowego, prawa finansowego Unii Europejskiej. Ekspert komisji sejmowych, senackich i innych instytucji publicznych. Stypendysta naukowy Fundacji Friedricha Eberta. W latach 1993–1994 sędzia NSA Ośrodka Zamiejscowego w Gdańsku.

Stan prawny na 1 lipca 2012 roku.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Samorzàd terytorialny System prawnofinansowy Andrzej Borodo Wydanie 6 Warszawa 2012 Redaktor prowadzący: Anna Popławska Opracowanie redakcyjne: Anna Dudzik Opracowanie techniczne: Małgorzata Duda Projekt okładki i stron tytułowych: Agnieszka Tchórznicka © Copyright by LexisNexis Polska Sp. z o.o. 2012 Wszelkie prawa zastrzeżone. Żadna część tej książki nie może być powielana ani rozpowszechniana za pomocą urządzeń elektronicznych, mechanicznych, kopiujących, nagrywających i innych – bez pisemnej zgody Autora i wydawcy. ISBN 978-83-7806-531-9 LexisNexis Polska Sp. z o.o. Ochota Office Park 1, Al. Jerozolimskie 181, 02–222 Warszawa tel. 22 572 95 00, faks 22 572 95 68 Infolinia: 22 572 99 99 Redakcja: tel. 22 572 83 26, 22 572 83 28, 22 572 83 11, faks 22 572 83 92 www.lexisnexis.pl, e-mail: biuro@lexisnexis.pl Księgarnia Internetowa: dostępna ze strony www.lexisnexis.pl Spis treści Wykaz skrótów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11 Wstęp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13 ROZDZIAŁ I. Teoretycznoprawne zagadnienia stosunków finansowych pomiędzy państwem a samorządem terytorialnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15 1. Publiczna gospodarka finansowa państwa i samorządu terytorialnego . . . . . . . . . 15 2. Podział zadań, wydatków i dochodów pomiędzy państwo a samorząd terytorialny 17 3. Przesłanki wyznaczające zadania i wydatki państwa, gminy i innych wspólnot terytorialnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19 4. Trzy sfery kompetencji państwa i samorządu terytorialnego w dziedzinie podatków 22 5. Pionowy i poziomy podział dochodów pomiędzy państwo i samorządy terytorialne 24 6. Podział źródeł podatkowych pomiędzy państwo, gminy i inne wspólnoty terytorialne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 25 6.1. System konkurencji podatkowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 26 6.2. System rozgraniczenia źródeł podatkowych pomiędzy państwo, gminy i inne wspólnoty terytorialne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27 6.3. System dodatków do podatków . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 28 6.4. System udziałów podatkowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 29 6.5. Systemy mieszane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30 7. Dotacje, subwencje i składki jako źródła dochodów samorządu terytorialnego i innych wspólnot terytorialnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30 7.1. Dotacje i subwencje . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30 7.2. Składki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32 8. Zagadnienie decentralizacji administracji publicznej i finansów publicznych . . . . 33 ROZDZIAŁ II. Struktura samorządu terytorialnego w Polsce . . . . . . . . . . . . . . . . 36 1. Pozycja samorządu terytorialnego w Polsce . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 36 2. Samorząd gminny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 38 3. Samorząd powiatowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 43 4. Samorząd województwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 46 ROZDZIAŁ III. Ogólne zagadnienia prawne systemu finansowego samorządu terytorialnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 50 1. Pojęcie i kształt systemu finansowego samorządu terytorialnego . . . . . . . . . . . . . . 50 6 Spis treści 2. Konstytucyjne zasady dotyczące źródeł dochodów samorządu terytorialnego . . . . 54 3. Europejska Karta Samorządu Lokalnego i jej znaczenie prawne . . . . . . . . . . . . . . . 58 4. Problematyka władztwa finansowego, samodzielności finansowej i prawnych form działania samorządu terytorialnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 59 5. Polityka finansowa samorządu terytorialnego. Instrumenty wspierania rozwoju gospodarczego w samorządach . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 63 ROZDZIAŁ IV. Podatki i opłaty jako dochody własne samorządu terytorialnego 65 1. Podatki i opłaty samorządowe – zagadnienia ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 65 2. Rodzaje kompetencji podatkowych jednostek samorządu terytorialnego . . . . . . . 68 3. Podatek od nieruchomości – główny podatek samorządowy . . . . . . . . . . . . . . . . 70 4. Podatek rolny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 75 5. Podatek leśny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 76 6. Podatek od środków transportowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 76 7. Podatek od spadków i darowizn . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 76 8. Karta podatkowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 77 9. Podatek od czynności cywilnoprawnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 77 10. Opłata skarbowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 78 11. Opłaty za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych . . . . . . . . 78 12. Opłata eksploatacyjna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 79 13. Opłata od posiadania psów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 79 14. Opłata targowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 80 15. Opłata miejscowa i opłata uzdrowiskowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 80 16. Opłaty za korzystanie z dróg publicznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 81 17. Samoopodatkowanie mieszkańców . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 82 18. Dochody podatkowe samorządu terytorialnego w II Rzeczypospolitej . . . . . . . . . 83 ROZDZIAŁ V. Udziały w podatkach jako źródła dochodów samorządów gminnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 85 1. Udział samorządu gminnego w podatku dochodowym od osób fizycznych . . . . . . 85 1.1. Ogólna charakterystyka podatku dochodowego od osób fizycznych . . . . . . . 85 1.2. Konstrukcja udziału stosowana od 1991 do 1995 r. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 87 1.3. Konstrukcja udziału obowiązująca obecnie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 88 1.4. Niektóre problemy dotyczące przekazywania udziału . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 90 1.5. Problem roszczenia prawnego o udział w podatku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 91 2. Udział gmin w podatku dochodowym od osób prawnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 94 2.1. Ogólna charakterystyka podatku dochodowego od osób prawnych . . . . . . . . 94 2.2. Konstrukcja udziału stosowana do 1996 r. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 95 2.3. Obecna konstrukcja udziału gmin w podatku dochodowym od osób prawnych 96 3. Udział gmin w opłacie eksploatacyjnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 97 ROZDZIAŁ VI. Subwencja ogólna jako źródło dochodu samorządu gminnego . . 99 1. Znaczenie subwencji i wpłat wyrównawczych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 99 2. Subwencja ogólna – charakterystyka i rodzaje . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 100 3. Subwencja wyrównawcza . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 102 4. Subwencja uzupełniająca . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 105 5. Subwencja równoważąca . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 106 6. Wpłaty gmin na rzecz zwiększenia subwencji ogólnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 108 7. Część oświatowa subwencji ogólnej (subwencja oświatowa) . . . . . . . . . . . . . . . . . 110 Spis treści 7 8. Problem roszczenia prawnego o subwencję ogólną . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 112 9. Zmniejszenie i zwrot subwencji ogólnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 114 ROZDZIAŁ VII. Dotacje celowe jako źródła dochodów samorządów gminnych . . 116 1. Pojęcie i rodzaje dotacji celowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 116 2. Dotacje celowe na zadania zlecone z zakresu administracji rządowej . . . . . . . . . . 117 3. Dotacje celowe na finansowanie zadań własnych gmin . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 119 4. Dotacje celowe na finansowanie zadań gminy realizowanych na podstawie porozumień . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 121 ROZDZIAŁ VIII. Dochody z majątku i przedsiębiorstw jednostek samorządu terytorialnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 123 1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 123 2. Czynsze najmu i dzierżawy z tytułu najmu lub dzierżawy lokalu, budynku, gruntu będących własnością samorządu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 124 3. Opłaty z tytułu oddania gruntu stanowiącego własność jednostki samorządu terytorialnego w użytkowanie wieczyste . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 124 4. Opłaty z tytułu oddania gruntu stanowiącego własność jednostki samorządu terytorialnego w trwały zarząd . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 125 5. Wpływy ze sprzedaży nieruchomości stanowiących własność jednostki samorządu terytorialnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 125 6. Opłaty adiacenckie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 125 7. Opłaty za niezabudowanie bądź niezagospodarowanie nieruchomości gruntowych w określonym terminie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 126 8. Udział samorządu powiatowego w dochodach majątkowych Skarbu Państwa . . . 126 9. Zyski z zakładów i spółek . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 127 10. Inne dochody prywatnoprawne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 127 11. Przychody z prywatyzacji przedsiębiorstw komunalnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 127 ROZDZIAŁ IX. Źródła dochodów samorządu powiatowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . 129 1. Źródła dochodów powiatu – uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 129 2. Udział powiatu w podatku dochodowym od osób fizycznych . . . . . . . . . . . . . . . . . 131 3. Udział powiatu w podatku dochodowym od osób prawnych . . . . . . . . . . . . . . . . . 132 4. Subwencja ogólna dla powiatu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 133 5. Dotacje celowe jako źródła dochodów samorządu powiatowego . . . . . . . . . . . . . . 136 6. Wpłaty wyrównawcze powiatów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 138 7. Propozycje reform dochodów samorządu powiatowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 139 7.1. Dochody powiatów a dochody miast na prawach powiatu . . . . . . . . . . . . . . . 139 7.2. Składka powiatowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 140 7.3. Subwencje inwestycyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 141 ROZDZIAŁ X. Źródła dochodów samorządu województwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . 142 1. Ogólna charakterystyka źródeł dochodów samorządu województwa . . . . . . . . . . 142 2. Udziały samorządu województwa w podatku dochodowym od osób fizycznych i w podatku dochodowym od osób prawnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 144 3. Subwencja ogólna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 145 4. Dotacje celowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 149 5. Wojewódzka wpłata wyrównawcza . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 150 6. Środki z budżetu Unii Europejskiej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 151 8 Spis treści ROZDZIAŁ XI. Gospodarka komunalna i działalność gospodarcza samorządu terytorialnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 156 1. Zagadnienia ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 156 2. Działalność komunalna i gospodarcza samorządu terytorialnego – zakres i formy organizacyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 158 ROZDZIAŁ XII. Regulacje prawne w zakresie długu publicznego i deficytu budżetowego gmin, powiatów i województw . . . . . . . . . . . . . . . . 166 1. Pojęcie i ogólna charakterystyka długu publicznego jednostek samorządu terytorialnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 166 2. Kwestia przeznaczenia środków z tytułu kredytów, pożyczek i obligacji samorządowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 171 3. Przychody i rozchody budżetowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 172 4. Pożyczki i kredyty zaciągane przez jednostki samorządu terytorialnego . . . . . . . . 175 5. Finansowanie przejściowych potrzeb finansowych w trakcie roku budżetowego . . 177 6. Obligacje samorządowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 178 7. Poręczenia i gwarancje jednostek samorządu terytorialnego . . . . . . . . . . . . . . . . . 181 8. Granice zadłużenia jednostki samorządu terytorialnego i kompetencje organów samorządu w zakresie jego kształtowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 182 ROZDZIAŁ XIII. Prawo o wydatkach jednostek samorządu terytorialnego . . . . . 186 1. Zadania i wydatki jednostek samorządu terytorialnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 186 2. Struktura i formy prawne wydatków samorządu terytorialnego . . . . . . . . . . . . . . 189 3. Prawo zamówień publicznych w samorządach . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 191 4. Zagadnienie legalności wydatków samorządowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 194 ROZDZIAŁ XIV. Prawo budżetowe jednostek samorządu terytorialnego – pojęcia, zasady, formy organizacyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 198 1. Źródła prawa budżetowego jednostek samorządu terytorialnego . . . . . . . . . . . . . . 198 2. Rozwiązania II Rzeczypospolitej dotyczące budżetu samorządu . . . . . . . . . . . . . . 200 3. Pojęcie budżetu jednostki samorządu terytorialnego. Charakter prawny budżetu samorządowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 201 4. Zasady budżetowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 204 4.1. Zasada równowagi budżetowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 205 4.2. Zasada zupełności budżetu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 205 4.3. Zasada jedności budżetu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 205 4.4. Zasada szczegółowości budżetu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 206 4.5. Zasada specjalizacji budżetu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 206 4.6. Zasada jawności budżetu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 206 4.7. Zasada uprzedniości budżetu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 207 4.8. Zasada rocznego okresu budżetowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 207 5. Jednostki organizacyjne samorządowego sektora finansów publicznych . . . . . . . . 207 5.1. Samorządowe jednostki budżetowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 208 5.2. Samorządowe zakłady budżetowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 209 5.3. Samorządowe instytucje kultury, publiczne zakłady opieki zdrowotnej i inne formy organizacyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 210 6. Dochody i wydatki bieżące oraz dochody i wydatki majątkowe samorządu . . . . . . 211 7. Klasyfikacja budżetowa w samorządach – pojęcie i układ klasyfikacji . . . . . . . . . . 212 7.1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 212 Spis treści 9 7.2. Działy budżetowe i rozdziały budżetowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 213 7.3. Paragrafy dochodów, wydatków, środków, przychodów i rozchodów . . . . . . 214 8. Rachunkowość budżetowa jednostek samorządu terytorialnego . . . . . . . . . . . . . . 215 ROZDZIAŁ XV. Procedura budżetowa w jednostkach samorządu terytorialnego 219 1. Opracowanie projektu i uchwalanie budżetu samorządu terytorialnego . . . . . . . . 219 2. Wieloletnia prognoza finansowa samorządu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 223 3. Wykonywanie uchwały budżetowej jednostki samorządu terytorialnego . . . . . . . 225 4. Kontrola wykonania budżetu samorządu terytorialnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 229 ROZDZIAŁ XVI. Odpowiedzialność za naruszenie dyscypliny finansów publicznych w jednostkach samorządu terytorialnego . . . . . . . . 234 1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 234 2. Rodzaje naruszeń i kar . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 237 3. Organy i postępowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 240 ROZDZIAŁ XVII. Kontrola i nadzór nad działalnością finansową jednostek samorządu terytorialnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 242 1. Pozycja i zadania organów nadzoru i kontroli . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 242 2. Uwagi ogólne w sprawie nadzoru nad jednostkami samorządu terytorialnego . . . 245 3. Działalność kontrolna, nadzorcza i opiniodawcza regionalnych izb obrachunkowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 248 4. Skarga do sądu administracyjnego na rozstrzygnięcie nadzorcze oraz na uchwałę lub zarządzenie organu jednostki samorządu terytorialnego . . . . . . . . . . . . . . . . . 256 Bibliografia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 259 Skorowidz . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ??? Wykaz skrótów GUS k.c. k.p.a. k.p.c. – Główny Urząd Statystyczny – ustawa z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. 1964, Nr 16, poz. 93 ze zm.) – ustawa z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyj- nego (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – ustawa z  17 listopada 1964  r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ze zm.) Konstytucja RP – Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z  2 kwietnia 1997  r. Karta – Europejska Karta Samorządu Lokalnego (Dz.U.  z  1994  r. Nr  124, (Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze sprost. i ze zm.) poz. 607 ze sprost.) LexPolonica NSA ONSA ONSAiWSA – Serwis Prawniczy LexisNexis Polska Sp. z o.o. – Naczelny Sąd Administracyjny – Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego – Orzecznictwo Naczelnego Sąd Administracyjnego i  Wojewódzkich OSNC OSNCP OSP OSS OSwsG OTK OTK-A ord.pod. Sądów Administracyjnych – Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Cywilna – Orzecznictwo Sądu Najwyższego Izby Cywilnej, Pracy i  Ubezpie- czeń Społecznych – Orzecznictwo Sądów Polskich – Orzecznictwo w Sprawach Samorządowych – Orzecznictwo Sądów w sprawach Gospodarczych – Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego – Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego – seria A – ustawa z  29 sierpnia 1997  r. – Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) p.p.s.a. – ustawa z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami p.z.p. SN administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270) – ustawy z 29 stycznia 2004 r. – Prawo zamówień publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2010 r. Nr 113, poz. 759 ze zm.) – Sąd Najwyższy 12 u.g.n. – ustawa z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U. z 2010 r. Nr 102 poz. 651 ze zm.) Wykaz skrótów u.o.n.d.f. – ustawa z 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dys- u.r.i.o. – ustawa z 7 października 1992 r. o regionalnych izbach obrachunko- cypliny finansów publicznych (Dz.U. z 2005 r. Nr 14, poz. 114) wych (tekst jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 55, poz. 577 ze zm.) ustawa gminna – ustawa z  8 marca 1990  r. o  samorządzie gminnym (tekst jedn. ustawa o ofercie publicznej Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) – ustawa z 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wpro- wadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego syste- mu obrotu oraz o spółkach publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2009 r. Nr 185, poz. 1439 ze zm.) ustawa powiatowa – ustawa z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (tekst jedn. ustawa z 1998 r. o dochodach samorządu ustawa z 2003 r. o dochodach samorządu WSA ZN WSHE Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1592 ze zm.) – ustawa z  26 listopada 1998  r. o  dochodach jednostek samorządu terytorialnego w latach 1999–2003 (Dz.U. Nr 150, poz. 983 ze zm.) – ustawa z  13 listopada 2003  r. o  dochodach jednostek samorządu terytorialnego (tekst jedn. Dz.U. z 2010 r. Nr 80, poz. 526 ze zm.) – Wojewódzki Sąd Administracyjny – Zeszyty Naukowe Wyższej Szkoły Humanistyczno-Ekonomicznej we Włocławku Wstęp Samorząd terytorialny. System prawnofinansowy jest podręcznikiem akademickim z za- kresu finansów i prawa finansowego samorządu terytorialnego, skierowanym do stu- dentów wydziałów prawa i administracji, studentów wydziałów nauk ekonomicznych i zarządzania oraz uczestników studiów podyplomowych i specjalistycznych. Obejmuje zarówno teoretyczną problematykę stosunków finansowych pomiędzy państwem a sa- morządem terytorialnym, jak i instytucje prawne finansów samorządowych stosowane w Polsce po reaktywowaniu samorządu terytorialnego w 1990 r. oraz dalszym rozwi- nięciu systemu samorządowego w wyniku reform decentralizacyjnych 1999 r. W książce analizowane są ogólne problemy finansów jednostek samorządu terytorial- nego oraz takie zagadnienia, jak: podatki i opłaty samorządowe, udziały jednostek samorządu terytorialnego w  podatkach, subwencje ogólne, dotacje celowe, wpłaty wyrównawcze, dochody majątkowe samorządu, dług publiczny i deficyt budżetowy gmin, powiatów i  województw, rodzaje i  formy wydatków samorządowych, prawo budżetowe samorządu, działalność gospodarcza i gospodarka komunalna samorządu, odpowiedzialność za naruszenie dyscypliny finansów publicznych, kontrola wewnętrz- na i zewnętrzna w stosunku do samorządów, nadzór nad działalnością samorządową, źródła dochodów samorządu terytorialnego pochodzące z budżetu Unii Europejskiej. Jednocześnie praca zaadresowana jest do praktyków zajmujących się rozstrzyganiem konkretnych problemów prawnych z zakresu finansów samorządu terytorialnego. Zainteresuje więc radnych gmin, powiatów i  województw, wójtów, burmistrzów, prezydentów miast, członków zarządów, osoby zajmujące się obsługą prawną jedno- stek samorządu terytorialnego, pracowników samorządowych, urzędników zatrud- nionych w administracji rządowej, pracowników regionalnych izb obrachunkowych, urzędów skarbowych, samorządowych kolegiów odwoławczych, organów kontroli. Książka uwzględnia orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego. Toruń, maj 2012 r. Andrzej Borodo Rozdział I Teoretycznoprawne zagadnienia stosunków fi nansowych pomiędzy państwem a samorządem terytorialnym 1. Publiczna gospodarka fi nansowa państwa i samorządu terytorialnego 9 Niektóre potrzeby ludzkie mogą być zaspokajane indywidualnie, co wymaga indywidualnych starań danej jednostki. Łączy się to z  działalnością prywatnej gospodarki rynkowej – produkcją wielkiej liczby dóbr przez różnorodnych producen- tów, ich sprzedażą na rynku i nabyciem przez zainteresowane jednostki. Są jednak po- trzeby ludzkie zaspokajane publicznie, wspólnymi wysiłkami, tj. przez działalność państwa, gminy lub innej wspólnoty terytorialnej. Na przykład potrzeba bezpie- czeństwa publicznego może być zaspokojona w wyniku odpowiednio zorganizowanej działalności całej wspólnoty państwowej. Podział potrzeb zaspokajanych prywatnie (przez starania indywidualne) lub publicz- nie (przez aktywność państwa lub samorządu) nie jest sztywny ani wyraźny, zmienia się wraz z  przeobrażeniami cywilizacyjnymi i  kulturowymi; niektóre potrzeby mogą być przy tym dobrze zaspokajane, w  sposób wystarczający, zarówno indywidualnie, jak i zbiorowo, tj. przez działalność indywidualną bądź działalność władz i instytucji publicznych. 9 Świadczenie dóbr publicznych, zaspokajających część potrzeb ludzkich, zwią- zane jest z tym, że nie wszystkie dobra mogą być wytworzone w systemie pry- 1 2 3 16 I. Teoretycznoprawne zagadnienia stosunków finansowych pomiędzy państwem... watnych podmiotów działających na wolnym rynku, konkurujących pomiędzy sobą i dążących do maksymalizacji zysku. Podmioty prywatne działające na rynku, oferujące produkty po cenach zapewniających zysk, nie są w stanie wytworzyć dóbr publicznych niezbędnych do zaspokajania niektórych potrzeb. Rynek odmawia wytwarzania niektórych dóbr1. Takie dobra, jak: obrona kraju, bezpie- czeństwo wewnętrzne obywateli, zapobieganie powodziom, katastrofom i epidemiom oraz ich zwalczanie, a także dobra publiczne wyrażające się w działalności instytucji opiekuńczych i inne są efektem pracy sektora publicznego – państwowego i samorzą- dowego. Jednakże są też takie dobra, jak usługi zdrowotne lub edukacyjne, które mogą być świadczone zarówno w  systemie publicznym, jak i  prywatnym. Od dominującej w danym okresie koncepcji dotyczącej roli państwa, samorządów, rynku, jednostki i znaczenia odpowiednich dóbr w życiu społecznym zależy, jak będą one zaspokajane: przez działalność sektora prywatnego (przez mechanizmy rynkowe) czy przez działal- ność instytucji publicznych i mechanizmów parlamentarnych lub samorządowych bądź też zarówno w jeden, jak i drugi sposób. Pytanie o to, jaki zakres działalności posiada sektor prywatny, a jaki może mieć sektor publiczny, jest więc pytaniem, na które udzie- lane będą różne odpowiedzi w zależności od miejsca, czasu i kontekstu danej analizy związanej z postawionym pytaniem. 9 Publiczne zaspokajanie niektórych potrzeb jest zadaniem państwa i  innych przymusowych wspólnot terytorialnych (np.  samorządów gminnych, powia- towych, wojewódzkich), stąd też niezbędna jest odpowiednia działalność państwa i innych wspólnot terytorialnych w dziedzinie ekonomii, która w warunkach go- spodarki towarowo-pieniężnej przybiera postać gospodarki pieniężnej państwa, sa- morządów i innych podmiotów sektora publicznego. Działalność ta (w bardzo ogól- nym ujęciu) polega na dokonywaniu wydatków pieniężnych (nakładów na rzecz wytwarzania dóbr publicznych) i gromadzeniu dochodów niezbędnych do pokrycia tych wydatków. 9 Z tego wynika konieczność funkcjonowania publicznej gospodarki finansowej, tj. gospodarki finansowej państwa, innych wspólnot terytorialnych i innych pod- miotów publicznoprawnych. Przedmiotem tej gospodarki jest przymusowe (z  reguły) przejmowanie dochodów i finansowanie zadań (dokonywanie wydatków), związanych z wytwarzaniem dóbr zaspokajających potrzeby publiczne. Gospodarki publiczne osią- gają dochody w sposób zakładający możliwość stosowania przymusu państwowego. Główne dochody publiczne (podatki, opłaty) są świadczeniami przymusowymi. 9 Publiczną gospodarkę finansową prowadzi państwo, tj. jego organy (rząd, mi- nistrowie, organy terenowe) i  instytucje. Działalność finansową prowadzą także inne wspólnoty terytorialne, a  w  szczególności samorząd terytorialny: samo- rządy gminne, powiatowe i wojewódzkie (regionalne). Obok wspomnianych wspól- not terytorialnych (państwowej i samorządowych) występują również inne podmioty publicznej działalności finansowej, które sytuują się pomiędzy typowymi strukturami sektora publicznego a  jednostkami ze  sfery gospodarki prywatnej. Instytucje ubez- pieczeń społecznych i zdrowotnych (zakłady ubezpieczeń społecznych, fundusze eme- 1 Por. H.  Zimmermann, K.D.  Henke, Finanzwissenschaft. Eine Einfiihrung in die Lehre von der öffentlichen Finanzwirtschaft, München 1990, s. 39 i n. 4 5
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Samorząd terytorialny. System prawnofinansowy
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: