Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00163 005711 11251176 na godz. na dobę w sumie
Semantyczne modelowanie organizacji - ebook/pdf
Semantyczne modelowanie organizacji - ebook/pdf
Autor: , Liczba stron:
Wydawca: Difin Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-7641-292-5 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> naukowe i akademickie >> zarządzanie
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

W książce zaprezentowano możliwości doskonalenia organizacji w oparciu o modele semantyczne. Pokazano rolę semantycznego modelowania organizacji w dokumentowaniu rozwiązań informatycznych oraz podejmowaniu decyzji dotyczących ich rozwoju zgodnie z modelami rozwoju organizacji. Przedstawiono podejścia do rozwiązania wybranych problemów modelowania organizacji m.in.: tworzenia architektury korporacyjnej, opracowywania ontologii organizacji, a także semantycznego opisu procesów oraz aplikacji. Dodatkowo użyteczność modelowania semantycznego ilustrują przykłady zaczerpnięte z praktyki.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Semantyczne modelowanie organizacji pod redakcją Jerzego Gołuchowskiego i Marii Smolarek Difin Książka dofinansowana ze środków Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach. wstęp, zakończenie, rozdział 1, rozdział 5 Autorzy rozdziałów: Jerzy Gołuchowski Aleksander Billewicz rozdział 4 Anna Filipczyk rozdział 3 rozdział 2 Barbara Filipczyk rozdział 2 Grzegorz Filipczyk rozdział 4 Mariusz Jurowicz rozdział 3, rozdział 5 Krzysztof Kania Kinga Kajfosz rozdział 3 rozdział 1, rozdział 4.1 Maria Smolarek Copyright © by Difin SA Warszawa 2014 Wszelkie prawa zastrzeżone. Kopiowanie, przedrukowywanie i rozpowszechnianie całości lub fragmentów niniejszej pracy bez zgody wydawcy zabronione. Książka ta jest dziełem twórcy i wydawcy. Prosimy, abyś przestrzegał praw, jakie im przysługują. Jej zawartość możesz udostępnić nieodpłatnie osobom bliskim lub osobiście znanym, ale nie publikuj jej w internecie. Jeśli cytujesz jej fragmenty, nie zmieniaj ich treści i koniecznie zaznacz, czyje to dzieło. A kopiując jej część, rób to jedynie na użytek osobisty. Szanujmy cudzą własność i prawo. Recenzent: prof. dr hab. Witold Chmielarz Redaktor prowadząca: Iwona Kuc Korekta: Monika Baranowska ISBN 978-83-7641-292-5 Difin SA Warszawa 2014 00-768 Warszawa, ul. F. Kostrzewskiego 1 tel. 22 851 45 61, 22 851 45 62, fax 22 841 98 91 Księgarnie internetowe Difin: www.ksiegarnia.difin.pl, www.ksiegarniasgh.pl Skład i łamanie: Edit sp. z o.o., www.edit.net.pl Wydrukowano w Polsce Spis treści Wstęp 1. Rola semantycznego modelowania organizacji w procesie jej informatyzacji 1.1. Ewolucja modelowania organizacji na potrzeby informatyzacji 1.2. Architektura korporacyjna jako holistyczny model organizacji 1.3. Ramy architektury korporacyjnej 1.4. Język modelowania architektury korporacyjnej 1.5. Potrzeba i użyteczność semantycznego opisu organizacji 2. Ontologie w semantycznym modelu organizacji 2.1. Pojęcie ontologii i języki jej reprezentacji 2.2. Rodzaje ontologii w semantycznym modelu organizacji 2.3. Proces tworzenia ontologii 2.4. Tworzenie ontologii dziedzinowej dla organizacji 3. Semantyczne modelowanie procesów i reguł biznesowych 3.1. Dynamiczne zarządzanie procesami biznesowymi 3.2. Modelowanie procesów w organizacji 3.3. Semantyczny opis procesów organizacji 3.4. Reguły w procesach organizacji 3.5. Narzędzia modelowania i realizacji procesów oraz reguł 7 11 12 18 21 25 27 30 30 38 45 47 62 62 66 79 86 94 6 Spis treści 4. Semantyczne modelowanie architektury aplikacji zorientowanej na usługi 4.1. Pojęcie i ewolucja architektur aplikacji 4.2. Architektura aplikacji zorientowana na usługi sieciowe 4.3. Semantyczne usługi sieciowe 4.4. Przykładowe środowisko tworzenia aplikacji z wykorzystaniem semantycznych usług sieciowych 5. Wykorzystanie semantycznych modeli organizacji we wspomaganiu analiz i podejmowaniu decyzji 5.1. Kierunki wzbogacania systemów BI o technologie semantyczne 5.2. Obszary zastosowań aplikacji opartych na semantycznych modelach 5.3. Przykład semantycznej analizy procesu biznesowego Zakończenie Dodatek A – Notacja graficzna w języku UML Dodatek B – Notacja graficzna BPMN Dodatek C – Znaczniki języka RuleML Dodatek D – Składnia XML Concrete Syntax języka SWRL Dodatek E – Protokół Simple Object Access Protocol Dodatek F – Sposób opisu usługi w języku WSDL Literatura Spis rysunków i tabel 104 105 108 113 114 126 126 139 147 153 155 157 162 163 166 168 173 185 Wstęp Zarządzanie współczesną organizacją (zarówno gospodarczą, jak i administra- cyjną) nie może obejść się bez jego wsparcia rozwiązaniami informatycznymi. Wskazując znaczenie informatyzacji zarządzania w funkcjonowaniu i rozwoju organizacji, warto posłużyć się analogią informatyzacji zarządzania do forma- lizacji organizacji. Podobnie jak organizacje nie są w stanie funkcjonować bez struktur organizacyjnych porządkujących relacje władzy i kompetencji (odpo- wiedzialności) w organizacji tak współczesne zarządzanie organizacją nie może być skuteczne i efektywne bez niezbędnych „struktur” informatycznych. Informatyzacja organizacji (zarządzania organizacją) nie jest zadaniem pro- stym. Jej realizacja napotyka na wiele trudności, które tylko w niewielkim stopniu udało się dotychczas rozwiązać. Stąd niezadowolenie oraz poniesione porażki w procesach informatyzacji. Nieporozumieniem, prowadzącym do wielu niepo- wodzeń, jest traktowanie informatyzacji zarządzania organizacją jako jednorazo- wego aktu wdrożenia systemu zintegrowanego, traktowanego niczym akt stwo- rzenia świata. Należy wyraźnie podkreślić, że informatyzacja jest dynamicznym procesem, który trwa zazwyczaj tak długo jak długo funkcjonuje i rozwija się or- ganizacja. Organizacja bowiem zmienia się, zmienia się jej otoczenie, dostosowa- niu do nowych potrzeb muszą zatem podlegać także rozwiązania informatyczne. Permanentnie prowadzona informatyzacja potrzebuje dobrych metod i na- rzędzi do jej realizacji. Dotychczasowe rozwiązania w niewielkim stopniu od- powiadają jej potrzebom. Zazwyczaj wbudowuje się nowe systemy (rozwiązania, aplikacje) informatyczne w „tkankę” zarządzania organizacją, a gdy okazuje się, że coś nie funkcjonuje zadowalająco (nie współpracuje ze sobą), wprowadza się rozwiązania integrujące. To tak jakby inżynier, budując most nad rzeką, usiłował bez odpowiedniego projektu całości budować przęsła z przeciwległych stron rze- ki, a następnie usiłował je połączyć (zintegrować) ze sobą, aby uzyskać połączenie 8 Wstęp zbudowanych części mostu. Podejściem do informatyzacji, zgodnym z inżynier- skim myśleniem o informatyzacji, które zatem wychodzi naprzeciw potrzebom skutecznej informatyzacji, jest jej oparcie na modelach semantycznych organiza- cji, stanowiących przedmiot rozważań w tej książce. W rozdziale 1 przedstawiono potrzeby i możliwości modelowanie orga- nizacji w procesie jej informatyzacji. Wskazano na architekturę korporacyjną (AK) jako holistyczny model organizacji spełniający przestawione wcześniej zadania. W rozdziale uzasadniono potrzebę semantycznego opisu architektury korporacyjnej. Model semantyczny architektury korporacyjnej stwarza możliwości analizy tej architektury za pomocą narzędzi informatycznych. Opiera się na rozumie- niu przez komputer podstawowych pojęć opisujących organizację oraz relacji między nimi. Podstawą tego modelu są ontologie, stanowiące jawne specyfi kacje bytów tworzących organizację. Zagadnieniu tworzenia i użytkowania ontologii organizacji poświęcono rozdział 2. W rozdziale 3 omówiono architekturę procesową organizacji. Projektowanie i modelowanie procesów to zadanie menedżerów. To oni powinni dysponować możliwością projektowania i przeprojektowywania procesów we współpracy z informatykami. Aby mogli to robić, potrzebne są narzędzia do modelowania procesów, symulacji ich przebiegu oraz ich analizę. Wskazano także na rolę re- guł w procesach biznesowych a także możliwości ich modelowania. W rozdziale 4 przedstawiono sposób budowania współczesnych aplikacji umożliwiających realizację procesów biznesowych organizacji. Szczególną uwa- gę zwrócono na podejście do tworzenia aplikacji oparte na usługach (tzw. service oriented architecture) oraz zastosowaniu semantycznych usług sieciowych. W roz- dziale omówiono ideę tego podejścia oraz wskazano bariery, na jakie napotyka jego realizacja, a także przedstawiono eksperymentalne środowisko opracowa- ne do realizacji idei automatyzacji procesów tworzenia, uruchamiania i analizy procesów biznesowych. W rozdziale 5 dążono do pokazania rozwiązań wykorzystujących seman- tyczne modele organizacji. Scharakteryzowano możliwości wykorzystania semantycznych opisów organizacji w analizach na potrzeby podejmowania decyzji w organizacji. Rozważania zilustrowano przykładem analizy procesu rekrutacji kandydatów na studia. Załączniki uszczegółowiają zagadnienia przedstawione w poszczególnych rozdziałach, których treść ma charakter techniczny. Z pewnością będą one przy- datne osobom dążącym do zrozumienia technologicznych aspektów modelo- wania i poszukujących dalszych lektur pogłębiających wiedzę o współczesnych Wstęp 9 technologiach informatycznych, zwłaszcza technologiach semantycznych. Za- łączyliśmy je również z myślą o osobach, które nie znają omawianych technolo- gii, a chciałyby lepiej zrozumieć przedstawiane przykłady. Książka jest przeznaczona dla menedżerów organizacji, zwłaszcza zarzą- dzających procesami informatyzacji. Mamy nadzieję, że zainteresuje także tych, którzy poszukują nowych rozwiązań w zakresie tworzenia aplikacji bardziej dostosowanych do potrzeb biznesu. Może także być wykorzystana przez wy- kładowców i studentów kierunków informatycznych specjalizujących się w za- kresie informatyki ekonomicznej. Wskazane problemy badawcze mogą niewąt- pliwie być inspirujące dla osób prowadzących badania w zakresie modelowania organizacji, zwłaszcza modelowania architektur korporacyjnych i zastosowań metod semantycznych w praktyce gospodarczej. 1 Rola semantycznego modelowania organizacji w procesie jej informatyzacji Informatyzacja współczesnej organizacji, działającej w turbulentnym otoczeniu, jest zadaniem, które napotyka na wiele trudności. Wynikają one przede wszyst- kim z konieczności dopasowania rozwiązań informatycznych do dynamiki zmian, jakim podlega zarówno organizacja, jak i jej otoczenie. Istotne znaczenie ma również rozwój technologii informatycznych wykorzystywanych do groma- dzenia, przetwarzania i udostępniania wiedzy pracownikom oraz interesariu- szom organizacji. Chcąc przetrwać w dynamicznym otoczeniu, organizacje muszą minimali- zować koszty związane z obsługą istniejących procesów (z ich konfi guracją lub modyfi kacją) oraz z przygotowaniem nowych procesów. Dla informatyzacji, któ- ra powinna wspierać realizację procesów w organizacji, oznacza to konieczność systematycznego modyfi kowania wdrożonych rozwiązań jak i poszukiwanie no- wych, bardziej efektywnych i skutecznych dla danej organizacji. W konsekwencji, może się okazać, iż przeprowadzona analiza potrzeb informacyjnych i stworzony model organizacji dla danego etapu informatyzacji są już nieprzydatne w kolej- nych etapach, gdyż brakuje zgodności pomiędzy biznesowym i informatycznym odwzorowaniem procesów. Zatem dla przeprowadzania ciągłego doskonalenia procesów realizowanych w organizacji potrzebne są metody i narzędzia, które umożliwiają integrację wskazanych aspektów modelowania organizacji. W rozdziale przedstawiono istotę semantycznego modelowania współcze- snej organizacji. Po ukazaniu ewolucji modelowania organizacji stosowanego w procesie informatyzacji, scharakteryzowano modele architektury korpora- cyjnej jako holistyczne ujęcie organizacji. Dostrzegając korzyści wykorzysta- nia architektury korporacyjnej w procesie permanentnej informatyzacji orga- nizacji, wskazano na potrzebę i użyteczność semantycznego modelowania tej architektury. 12 1. Rola semantycznego modelowania organizacji w procesie jej informatyzacji 1.1. Ewolucja modelowania organizacji na potrzeby informatyzacji Stosowanie modeli w naukach społecznych, w tym w naukach o zarządzaniu, odwołuje się do zdolności ludzkiego umysłu do tworzenia pojęć abstrakcyjnie ujmujących przedmioty i zjawiska, z jakimi mamy do czynienia w codziennej działalności. Zasada abstrakcji polega przede wszystkim na koncentrowaniu się na tym, co istotne dla modelowanego przedmiotu, zjawiska lub procesu, a w tym kontekście na pomijaniu (na ukrywaniu) szczegółów. Stosowanie tej zasady wyni- ka nie tylko ze złożoności procesów poznawczych, przejawiającej się w niemoż- ności uchwycenia rzeczywistości w całej jej złożoności, ale także z zasad pragma- tyzmu: dostosowywania narzędzi poznawczych, jakimi są pojęcia i modele z nich zbudowane do potrzeb praktycznych. Stąd stosowanie abstrakcji jest nie tylko konsekwencją poznawczą, ale i praktyczną. Modelowanie organizacji jest więc nieuchronnie związane z ujmowaniem tego, co ważne i pomijaniem tego, co z punktu widzenia celów modelowania jest nieistotne. Dążenie do takiego spojrzenia na organizację owocuje tworzeniem jej modelu, który jest opisem tego, co istotne dla osiągnięcia celów, dla których model jest tworzony i który powinien odzwierciedlać kluczowe cechy, funkcjo- nalności, zachowania, procesy itp. oraz relacje organizacji z otoczeniem. Warto dostrzec dwa nurty w modelowaniu organizacji, które doprowadziły do dzisiej- szego podejścia opartego na rozwiązaniach semantycznych. Pierwszy nurt wywodzi się z teorii organizacji. Projektowanie organizacji i analiza modelu organizacji (dokonywana bardzo często z wykorzystaniem na- rzędzi informatycznych) miała pozwolić dostrzec nieprawidłowości i tzw. wąskie gardła, które mogą utrudniać działalność organizacji, a tym samym przyczyniać się do utraty jej pozycji na rynku lub hamować jej rozwój. Drugi nurt w modelowaniu organizacji wykształcił się w obrębie informatyki ekonomicznej. Myślenie w kategoriach modeli organizacji (zarządzania) zaczęło towarzyszyć procesowi tworzenia systemów informatycznych (oprogramowa- nia) systematycznie wraz z pojawieniem się technologii baz danych oraz projek- towania zintegrowanych systemów informatycznych. Modelowanie organizacji, realizowane na potrzeby tworzenia baz danych a także na potrzeby określonego systemu informatycznego, ujmowało i ujmuje nadal wycinek rzeczywistości go- spodarczej, która stanowi zakres projektowanego systemu. Wycinek ten przedsta- wia się z perspektywy danych, z perspektywy realizowanych funkcji oraz z per- spektywy rozwiązań implementacyjnych. Istotne jest, że modele te tworzone są 1.1. Ewolucja modelowania organizacji na potrzeby informatyzacji 13 na podstawie analizy wymagań użytkowników 1, które są odzwierciedlone w mo- delu biznesowym organizacji. Proces tworzenia tego modelu nazwano modelo- waniem biznesowym (business modeling) (zob. szerzej [Have2005]). Warto podkre- ślić, że modelowanie biznesowe przyczynia się do lepszego poznania struktury organizacji i procesów, jakie w niej zachodzą. Utworzone modele biznesowe odzwierciedlają również zależności zachodzące między poszczególnymi obsza- rami biznesu, a także ułatwiają określenie roli, jaką pełni w organizacji każdy pracownik. Umożliwia to diagnozę niedostatków i wąskich gardeł, które mogą utrudniać działalność organizacji. Tym samym modelowanie biznesowe dostar- cza modeli, które są bazą do wprowadzania zmian w organizacji. Zasadniczo modelowanie biznesowe, ze względu na notacje i metodyki, mo- żemy podzielić na modelowanie mające na celu [DSWo2009]: • analizę i optymalizację procesów biznesowych, • tworzenia systemów (aplikacji) informatycznych. Modelowanie organizacji, zorientowane na doskonalenie zarzadzania orga- nizacją z wykorzystaniem informatyzacji realizowanych procesów biznesowych i zarządczych, ewoluowało wraz ze wzrostem znaczenia technologii informa- tycznych w zarządzaniu oraz rozwoju metodyk tworzenia systemów informa- tycznych. Początki informatyzacji organizacji wiązały się z tworzeniem prostych pro- gramów realizujących wybrane zadania, takie jak np. ustalenie wynagrodzeń pracowników, zestawienie ich w listę płac czy także rejestracja obrotów mate- riałów (przychodów i rozchodów materiałów) w gospodarce materiałowej oraz ustalenie stanu materiałów w magazynie na koniec okresu bilansowego. Taki sposób informatyzacji nie wymagał złożonego aparatu do modelowania orga- nizacji. Wystarczały proste schematy realizacji zadania lub algorytmy. Nawet struktury danych były stosunkowo proste i nie wymagały skomplikowanej me- todologii modelowania. Obecnie informatyzacja organizacji jest nieodłącznie związana z tworze- niem coraz bardziej złożonych modeli organizacji. Konieczność posługiwania się modelami organizacji wynika ze złożoności procesów realizowanych w orga- nizacji i celów, jakie organizacja artykułuje wobec informatyzacji. Jednakże nie można tracić z oczu tego, że informatyzacja jest przeprowadzana jako zadanie mające na celu usprawnienie zarządzania organizacji jako całości, a nie tylko – jak 1 Analiza i specyfi kacja wymagań są uważane za jedną z najtrudniejszych faz tworzenia opro- gramowania. 14 1. Rola semantycznego modelowania organizacji w procesie jej informatyzacji formułowano dawniej – dokonanie lokalnej zmiany sposobu wykonywania pracy, zmiany mającej na celu zmniejszenie pracochłonności rutynowych prac przez ich przekazanie do realizacji systemom informatycznym (komputerom). Celem informatyzacji – jak najczęściej formułuje się go obecnie – jest uspraw- nienie procesów organizacji, co wiąże się z koniecznością ich przeprojektowania (zob. [Kani2013]). Należy podkreślić, że strategia informatyzacji musi być podporządkowana i wspierać realizację misji oraz strategii organizacji. Zakres modelowania systemu jest związany z przyjętą strategią informatyzacji; obejmuje albo pewien obszar działania organizacji (systemy dziedzinowe), albo całą organizację, a przynaj- mniej kluczowe z punktu widzenia biznesu procesy (system zintegrowany). Tworząc model organizacji, należy przede wszystkim odpowiedzieć na py- tania: • • kto ma być odbiorcą tworzonego modelu? jaki jest powód tworzenia modelu? Odpowiedzi na te pytania wyznaczają zakres i poziom szczegółowości kon- struowanego modelu. Modele na potrzeby tworzenia systemów informatycznych konstruuje się na różnych poziomach abstrakcji: od modeli konceptualnych (wysokopoziomo- wych), odzwierciedlających badaną rzeczywistość w języku zrozumiałym dla menedżerów (ludzi biznesu), po modele implementacyjne adekwatne do potrzeb informatyków: projektantów i programistów. W tabeli 1.1 przedstawiono ważniejsze wydarzenia z historii rozwoju mode- lowania organizacji związane z jej informatyzacją. Obrazują one zarówno kie- runek, jak tempo zachodzących zmian w metodologii modelowania systemów informatycznych. Tabela 1.1. Wybrane fakty z historii metod i narzędzi modelowania organizacji Rok 1970 1976 1984 Wydarzenie Pracownik firmy IBM E.F. Codd zaprezentował relacyjny model przechowywania danych; relacyjne bazy danych do tej pory stanowią podstawę wielu rozwiązań informatycznych P. Chen zaprezentował opracowany przez siebie język modelowania diagramów związków encji przeznaczony do konceptualnego modelowania danych W niemieckim Saarbrücken powstaje firma IDS Scheer zajmująca się tworzeniem metod i narzędzi programistycznych dla specjalistów informatyki ekonomicznej; głównym produktem jest ARIS Platform 1.1. Ewolucja modelowania organizacji na potrzeby informatyzacji 15 1987 John Zachman opublikował w „IBM Systems Journal” artykuł pt. A Framework for Information Systems Architecture. Opracowanie to uważa się za narodziny subdziedziny z pogranicza zarządzania i informatyki ekonomicznej (IT) określanej mianem „architektura korporacyjna” 1991 Ukazała się książka W.H. Inmona popularyzująca ideę hurtowni danych 1992 1996 1997 2002 Zespół pod kierownictwem A.W. Scheera zaprezentował opracowany język modelowania procesów biznesowych – łańcuchy zdarzeń (Event-driver Process Chains – EPC) Amerykański instytut badań rynkowych Gartner przedstawił ideę architektury zorientowanej na usługi (Service-Oriented Architecture – SOA) Zespół pod kierunkiem G. Boocha, I. Jacobsona oraz J. Rumbaugha zaprezentował pierwszą wersję Unified Modeling Language (UML) – języka modelowania stosowanego w analizie i projektowaniu systemów informatycznych Organizacja BPMI zaprezentowała pierwszą wersję nowego języka modelowania procesów biznesowych BPMN – Business Process Modeling Notation Źródło: opracowanie własne na podstawie [Wryc2010]. Proces informatyzacji organizacji wymaga zaangażowania wiele osób, grup, interesariuszy. Model organizacji powinien zatem stanowić podstawę komunika- cji szczególnie pomiędzy twórcami rozwiązań informatycznych a ich przyszły- mi użytkownikami. Prawidłowej komunikacji powinny sprzyjać przyjęta metoda i narzędzia wizualizacji projektu zinformatyzowanej (na nowo) organizacji. Model organizacji, tworzony na potrzeby modelowania informatyzowanej organizacji, powinien [Żeli2012]: • dać wgląd w strukturę organizacji i procesy w niej zachodzące, • stanowić repozytorium wiedzy o organizacji, które między innymi zapobie- ga wypływaniu i utracie wiedzy niejawnej (tacit knowledge) wraz z odejściem pracowników, • być bazą do wprowadzania wszelkich zmian, Jako cechy dobrze opracowanego na potrzeby informatyzacji modelu organi- zacji można wskazać [DSWo2009]: • zrozumiałość dla wszystkich odbiorców, dla których jest tworzony, • • odpowiednią szczegółowość, niewpływającą na zacieranie elementów, które jasność i przejrzystość formy wizualizacji, na danym etapie są ważne (odpowiedni dobór poziomu abstrakcji), spójność i logiczność. • 16 1. Rola semantycznego modelowania organizacji w procesie jej informatyzacji Jak wskazano wcześniej, początkowo modelowanie biznesowe koncentrowało się na prostych strukturach danych odpowiadających dokumentom stosowanych w odwzorowaniu stanów i zmian w rzeczywistości gospodarczej oraz na proce- sach (algorytmach) ich przetwarzania. Obecnie zasadniczym pojęciem w proce- sie modelowania biznesowego jest proces, a modelowanie biznesowe koncentruje się na modelowaniu procesów organizacji. Celem modelowania procesów biznesowych jest odwzorowanie, za pomocą przyjętych symboli, procesów zachodzących w organizacji. Dzięki temu możli- we jest udokumentowanie procesów i ich analiza pod określonym kątem (np. dla potrzeb diagnostycznych) a także doskonalenie oraz tworzenie nowych wzorców procesów2. Można zaryzykować stwierdzenie, że w kontekście licznych niepowodzeń wdrożeń systemów informatycznych, artykułowanych zastrzeżeń biznesu zwią- zanych z brakiem adekwatności ponoszonych wydatków na technologie infor- matyczne i osiąganych efektów najistotniejsze jest zintegrowanie rozwiązań in- formatycznych z rozwojem modeli biznesowych. Koncepcję integracji ujęcia biznesowego i informatycznego w procesie pro- jektowania systemów informatycznych przedstawił w połowie lat 80. John Za- chman. Zaproponował on wzorcowe podejście do tworzenia modeli organizacji, które zapewniało integrację i koordynację różnych ujęć modelowanej rzeczywi- stości w skali całej organizacji. Zaprojektowana przez Zachmana siatka umożli- wia wielopoziomową i wieloaspektową analizę potrzeb informacyjnych przed- siębiorstwa, poczynając od potrzeb strategicznych, przez architekturę aplikacji, skończywszy na istotnych cechach eksploatowanych systemów. Stanowi ramy modelowania organizacji z różnych perspektyw i na różnych poziomach abstrak- cji, jednocześnie zapewniając powiązania między tymi perspektywami i pozio- mami. Schemat siatki Zachmana przedstawiono w tabeli 1.2. Siatka Zachmana zapewniła ujednolicenie różnych punktów widzenia orga- nizacji. Stanowiła inspiracje dla stworzenia koncepcji architektury korporacyjnej, która integruje opis biznesowy organizacji z opisem informatycznym. Zachman określa obecnie zaproponowaną przez siebie siatkę (trzecia wersja, której publiczna premiera miała miejsce w sierpniu 2011), jako niezależną od technologii ontolo- gię organizacji (Enterprise Ontology), dzięki której możliwa jest klasyfi kacja i opis elementów organizacji, istotnych dla zarządzania i rozwoju systemów organizacji. Należy podkreślić, że propozycja Johna Zachmana jest podstawą budowy mo- delu organizacji w postaci tzw. architektury korporacyjnej [Zach2008]. 2 Szerzej to zagadnienie omawiamy w rozdziale 3. 1.1. Ewolucja modelowania organizacji na potrzeby informatyzacji 17 j ? o g e z c a D l ) a j c a w y t o M ( ? y d e i K ) s a z C ( ? o t K ) e i z d u L ( ? e i z d G ) i c e i S ( ) e ? k a J j c k n u F ( ? o C ) e n a D ( y w y t k e p s r e P a n a m h c a Z a k t a S . i . 2 1 a l e b a T y t n e n o p m o K h c y w o s e n z i b l w ó e c a t s i L i a g e t a r t s - o s e n z i b i l k y c i ń e z r a d z a t s i L h c y w k e t s o n d e j a t s i L h c y w o s e n z i b i j c a k o l a t s i L h c y w o s e n z i b w ó s e c o r p a t s i L h c y w o s e n z i b l n a p s e n z i B y m a r g o n o m r a H u w y ł p e z r p l e d o M y c a r p y n z c y t s i g o l m e t s y S i a n e z c ą ł o p w ó s e c o r p l e d o M h c y w o s e n z i b w ó t n e m e l e a t s i L l a d h c y n ż a w u s e n z i b j y c ą u n a l P d ą z r a Z e l e c / s e r k a Z y n z c y t n a m e s l e d o M h c y w o s e n z i b i j c a l e r y w o s e n z i b l e d o M o w l e i c i c ś a ł W t c i n w o r e i K e w o s e n z i b y z d e w i e w o s e n z i b y ł u g e r a r u t k e t i h c r A a r u t k u r t s a w o s a z C i a n a z r a w t e z r p a k e w o i ł z c g o a D i l m e r e t u p m o k z a r u t k e t i h c r A i j c u b y r t s y d a r u t k e t i h c r A i j c a k i l p a l e d o m y n z c i g o L h c y n a d l e d o m y n z c i g o L t n a t k e j o r P u m e t s y s ł u g e r t k e o r P j ł u g e r a j c a k i f y c e p S e i a n a w o r e t s y r u t k u r t S j c a k i f y c e p S e w o s a z c a n o ż o r d W i a g e t a r t s m a r g o n o m r a h y n o ż o r d W h c y n a d o d p ę t s o D o w t s ń e z c e p z e b i a w o r e t u p m o k ć e i S y m a r g o r P h c y n a d e j c i n i f e D a c w a n o k y W a t s i m a r g o r P a j c a k i f y c e p S j a c ą u n o j c k n u F a j c a z i n a g r o e w o k t y ż u i c e i S e j c k n u F e w o k t y ż u e n a D i k n w o k t y ż U . ] 1 . 1 W W W i [ e w a t s d o p a n e n s a ł w e n a w o c a r p o i : ł o d ó r Ź a r u t k e t i h c r A i j c a t n e z e r p y d r a d n a t s i j c k a r e t n i a r u t k e t i h c r A i i l g o o n h c e t u m e t s y s t k e o r P j e j c k n u f l e d o m y n z c y z i F h c y n a d , y n z c i g o o n h c e t l y n z c y z i f a c r ó w T l e d o M 18 1. Rola semantycznego modelowania organizacji w procesie jej informatyzacji 1.2. Architektura korporacyjna jako holistyczny model organizacji Z punktu widzenia celów biznesowych organizacji architektura korporacyjna stanowi układ wszystkich komponentów składających się na organizację oraz relacji i zależności pomiędzy nimi. Architekturę korporacyjną możemy rozpa- trywać w następujących ujęciach [SzSo2009]: • atrybutowym – architektura korporacyjna jest zbiorem właściwości organi- zacji i relacji pomiędzy nimi, który pozwala realizować jej misję, • rzeczowym – architektura korporacyjna jest formalnym opisem właściwości organizacji, • czynnościowym – architektura korporacyjna jest programem działania w za- kresie defi niowania, reprezentacji i zarządzania kluczowymi właściwościami organizacji. Opis pokazujący, czemu służy każdy z komponentów organizacji, w jaki sposób są podejmowane decyzje, jakie są zasady zarządzania i zapewniania spój- ności poszczególnych rozwiązań, nazywamy modelem architektury korporacyj- nej. W jego ramach jest opisana misja organizacji, informacje posiadane przez organizację i zasoby techniczne niezbędne do realizacji tej misji a także proces przejścia od stanu obecnego do stanu docelowego, mający na celu implementację nowych rozwiązań technicznych w odpowiedzi na zmiany strategiczne w orga- nizacji [PrGu2001]. Biorąc pod uwagę horyzont czasowy, architektura korporacyjna zawiera: • architekturę wyjściową (baseline architecture), • architekturę docelową (target architecture), • plan przejścia, stanowiący strategię zmian organizacji w zakresie transforma- cji jej architektury odniesienia do architektury docelowej. Należy wyraźnie podkreślić, że zakresem, który obejmuje architektura korpo- racyjna, jest cała organizacja, w szczególności jej procesy biznesowe, technologie, zbiory (repozytoria) danych i aplikacje. Można więc powiedzieć, że architektura korporacyjna stanowi holistyczny obraz organizacji [Lind2005].
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Semantyczne modelowanie organizacji
Autor:
,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: