Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00230 004015 12915113 na godz. na dobę w sumie
Serbia. Na skrzyżowaniu kultur. Wydanie 1 - książka
Serbia. Na skrzyżowaniu kultur. Wydanie 1 - książka
Autor: Liczba stron: 424
Wydawca: Bezdroża Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-246-8517-2 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> poradniki >> fotografia
Porównaj ceny (książka, ebook (-20%), audiobook).

Serbia to jedna z ostatnich „białych plam” na turystycznej mapie Europy. Tym bardziej warto ją odwiedzić – choćby po to, by przekonać się, jak mylne są stereotypy. Secesyjna Subotica, kosmopolityczny Nowy Sad i muzułmański, górzysty Sandżak – to tylko niektóre z intrygujących serbskich kontrastów. Jeśli dodamy do tego niezwykłe skarby przyrody, liczne zabytki, świadczące o wielokulturowości tego zakątka Europy, bałkańską muzykę, gościnność mieszkańców oraz kuchnię, w której grillowanie zyskało rangę sztuki, okaże się, że do Serbii po prostu jechać trzeba!

Przewodniki Bezdroży przybliżają historię, kulturę i przyrodę opisywanych regionów i krajów oraz oprowadzają po ich najbardziej fascynujących zakątkach. Treść uporządkowano dla wygody w układzie regionalnym. Opisom miast i innych atrakcji turystycznych towarzyszą przejrzyste mapy oraz ramki z ciekawostkami, czyniące z przewodnika pasjonującą lekturę nie tylko w czasie podróży. Informacje praktyczne pomagają zaplanować wyjazd i odnaleźć się w odwiedzanym miejscu. Całość zamyka praktyczny minisłowniczek.


Tomasz Kwoka pochodzi z Gorlic, obecnie mieszka w Krakowie. W 1999 r. rozpoczął studia slawistyczne na Uniwersytecie Jagiellońskim (filologia serbska), a już rok później odbył pierwszą, legendarną już, wyprawę do (Nowej) Jugosławii. Od tego czasu Serbię odwiedza co roku, stopniowo poszerzając terytorium eksploracji turystycznej o kolejne państwa bałkańskie i środkowoeuropejskie. W międzyczasie obronił pracę doktorską z historii języka serbskiego i obecnie pracuje w Instytucie Filologii Słowiańskiej UJ. Fascynuje go wszystko co znajduje się między Karpatami a Morzem Śródziemnym i Czarnym. Znawca filmów i muzyki serbskiej (i „bałkańskiej), promotor takich form kulturalnych w Krakowie. Wielbiciel wieloetnicznej Wojwodiny, naddunajskich restauracji rybnych i wyśmienitych win z Wojwodiny i Wschodniej Serbii. Miłośnik kuchni lokalnych - lubi jeść, czasem nawet sam gotuje.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

P r z e w o d n i k Serbia Na skrzyżowaniu kultur Ubezpieczenie w podróży Autor przewodnika: Tomasz Kwoka Dziękujemy również autorom, których teksty wykorzystano przy opracowaniu przewodnika: Beacie Kozerskiej, Dominice Zarębie i Krzysztofowi Dopierale. Redaktor prowadzący: Maciej Żemojtel Redakcja i korekta: Barbara Sikora, Jacek Okarmus Źródło danych kartografi cznych map przygotowanych przez DAKA – Studio Grafi czne: © OpenStreetMap contributors; www.opendatacommons.org/licenses/odbl Zdjęcia na okładce: Okł. I – Festiwal w Gučy, © ToskanaINC | Shutterstock.com Okł. II – Tradycyjna zabudowa wiejska we wsi Sirogojno, © Aleksandar Todorovic I Shutterstock.com Projekt okładki: Paweł Polański, Paweł Panczakiewicz Skład: DAKA – Studio Grafi czne Wszelkie prawa zastrzeżone. Nieautoryzowane rozpowszechnianie całości lub fragmentu niniejszej publikacji w jakiejkolwiek postaci jest zabronione. Wykonywanie kopii metodą kserografi czną, foto- grafi czną, a także kopiowanie książki na nośniku fi lmowym, magnetycznym lub innym powoduje naruszenie praw autorskich niniejszej publikacji. Wszystkie znaki występujące w tekście są zastrzeżonymi znakami fi rmowymi bądź towarowymi ich właścicieli. Autor oraz wydawnictwo Helion dołożyli wszelkich starań, by zawarte w tej książce informacje były kompletne i rzetelne. Nie biorą jednak żadnej odpowiedzialności ani za ich wykorzystanie, ani za związane z tym ewentualne naruszenie praw patentowych lub autorskich. Autor oraz wydawnic- two Helion nie ponoszą również żadnej odpowiedzialności za ewentualne szkody wynikłe z wyko- rzystania informacji zawartych w książce. Wydawnictwo Helion ul. Kościuszki c, - Gliwice tel.:   e-mail: redakcja@bezdroza.pl księgarnia internetowa: http://bezdroza.pl Drogi Czytelniku! Jeżeli chcesz ocenić tę książkę, zajrzyj pod adres: http://bezdroza.pl/user/opinie/?beser Możesz tam wpisać swoje uwagi, spostrzeżenia, recenzję. Wydanie I ISBN: ---- Copyright © Helion,  • Kup książkę • Poleć książkę • Oceń książkę • Księgarnia internetowa • Lubię to! Nasza społeczność m o c . k c o t s r e t t u h S | c i v o n a j r a M e l v a P © a i n d o h c a z a i b r e S Biały anioł – XIII-wieczny fresk, arcydzieło malarstwa ikonicznego (monaster Mileševa) Kup książkę Poleć książkę d a r g l e B d a r g l e B m o c . k c o t s r e t t u h S | y i k s v o k r a M l i a h k i M © m o c . k c o t s r e t t u h S | v e e t v e D © Monumentalna cerkiew św. Sawy Nabrzeże Sawy, widoczna strzelista wieża cerkwi pw. Archanioła Michała Plac Republiki z pomnikiem konnym księcia Mihaila Obrenovicia © Tijana photography | Shutterstock.com Kup książkę Poleć książkę Kup książkę Poleć książkę DN57 Moldova Nouă Moldova Nouă www.bezdroza.pl Kupinovo Kupinovo (Купиново) (Купиново) a (Сaвa) a (Сaвa) v v a a S S M22 M19 Obrenovac Obrenovac (Oбрeнoвaц) (Oбрeнoвaц) BELGRAD BELGRAD (БEOГРAД) (БEOГРAД) Avala Avala Grocka Grocka (Грoцкa) (Грoцкa) A1 Tambava Tambava Ub (Уб) Ub (Уб) Valjevo Valjevo (Вaљeвo) (Вaљeвo) Lajkovac Lajkovac (Лajкoвaц) (Лajкoвaц) Barajevo Barajevo (Бaрajeвo) (Бaрajeвo) Kosmaj Kosmaj К К o o л л у у б б a a р р a a Lazarevac Lazarevac (Лaзaрeвaц) (Лaзaрeвaц) M4 Mionica Mionica (Миoницa) (Миoницa) Ljig Ljig (Љиг) (Љиг) Ralja (Рaљa) Ralja (Рaљa) Sopot Sopot (Сoпoт) (Сoпoт) M23 Mladenovac Mladenovac (Млaдeнoвaц) (Млaдeнoвaц) Aranđelovac Aranđelovac (Aрaнђeлoвaц) (Aрaнђeлoвaц) Topola Topola (Тoпoлa) (Тoпoлa) Kovin Kovin (Кoвин) (Кoвин) M24 Smederevo Smederevo (Смeдeрeвo) (Смeдeрeвo) M24 Kostolac Kostolac (Кoстoлaц) (Кoстoлaц) Požarevac Požarevac (Пoжaрeвaц) (Пoжaрeвaц) M M l l a a v v a a ( ( М М л л a a в в a a ) ) Petrovac na Mlavi Petrovac na Mlavi (Пeтрoвaц нa Млaви) (Пeтрoвaц нa Млaви) Svilajnac (Свилajнaц) Svilajnac (Свилajнaц) Smederevska Palanka Smederevska Palanka (Смeдeрeвскa (Смeдeрeвскa Пaлaнкa) Пaлaнкa) Žabari Žabari (Жaбaри) (Жaбaри) Velika Plana Velika Plana (Вeликa Плaнa) (Вeликa Плaнa) M4 Rača (Рaчa) Rača (Рaчa) Lapovo (Лaпoвo) Lapovo (Лaпoвo) W W i i e e l l k k a a M M o o r r a a w w a a ( ( В В e e л л Golubac (Гoлубaц) Golubac (Гoлубaц) M25 Kučevo Kučevo (Кучeвo) (Кучeвo) Majdanpek Majdanpek (Мajдaнпeк) (Мajдaнпeк) Žagubica Žagubica (Жaгубицa) (Жaгубицa) M21 Kosjeric Kosjeric (Кoсjeрић) (Кoсjeрић) Ovčar Banja Ovčar Banja (Овчар Бања) (Овчар Бања) Požega Požega (Пoжeгa) (Пoжeгa) Arilje Arilje (Aриљe) (Aриљe) Rudnik Rudnik (Рудник) (Рудник) M22 Gornji Milanovac Gornji Milanovac (Гoрњи Милaнoвaц) (Гoрњи Милaнoвaц) M5 Knić (Кнић) Knić (Кнић) Čačak (Чaчaк) Čačak (Чaчaк) и и к к a a М М o o р р a a в в a) a) Jagodina Jagodina (Jaгoдинa) (Jaгoдинa) Batočina Batočina (Бaтoчинa) (Бaтoчинa) 24 Kragujevac Kragujevac (Крaгуjeвaц) (Крaгуjeвaц) M23 Monaster Kalenić Monaster Kalenić Rekovac Rekovac (Рeкoвaц) (Рeкoвaц) hhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhh oooooorrrr Varvarin Varvarin (Вaрвaрин) (Вaрвaрин) uuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuu JJJJJJJJJJJJJJJJJJJJJJJJJJJJJJJJJ Lučani Lučani (Лучaни) (Лучaни) Guča (Гуча) Guča (Гуча) Kraljevo (Крaљeвo) Kraljevo (Крaљeвo) M M o o r r a a vica vica Monaster Žiča Monaster Žiča Mataruška Banja Mataruška Banja (Мaтaрушкa Бaњa) (Мaтaрушкa Бaњa) M22 Vrnjačka Banja Vrnjačka Banja (Врњaчкa Бaњa) (Врњaчкa Бaњa) Ivanjica Ivanjica (Ивaњицa) (Ивaњицa) R116 Monaster Manasija Monaster Manasija Despotovac Despotovac (Дeспoтoвaц) (Дeспoтoвaц) BBBBBeeeelllllllllljjjjjjjjjjjjjjjjlllllllaaaaaaaaaaaaannnniiiicccc aaaa Monaster Ravanica Monaster Ravanica Ćuprija (Ћуприja) Ćuprija (Ћуприja) Paraćin Paraćin (Пaрaћин) (Пaрaћин) M5 Boljevac Boljevac (Бoљeвaц) (Бoљeвaц) Region 3 Serbia centralna i Sandżak  Topola (s. ) – mauzoleum dynastii Karađorđeviciów, gród Karađorđa, winnice  Kragujevac (s. ) – pierwsza stolica nowożytnej Serbii  Dolina Wielkiej Morawy (s. , , , ) – twierdza w Kruševacu i XV-wieczne monastery Ravanica, Manasija, Ljubostinja i Kalenić, winnice  Vrnjačka Banja (s. ) – najpopularniejsze uzdrowisko w Serbii  Monaster Žiča (s. ) – średniowieczny monaster i cerkiew koronacyjna  Monaster Studenica (s. ) – najważniejszy serbski monaster  Novi Pazar (s. ) – stolica Sandżaku, średniowieczny gród Stari Ras, cerkiew św.św. Piotra i Pawła, monastery Sopoćani i Đurđevi Stupovi  Kopaonik (s. , ) – zimowa stolica Serbii, największy ośrodek narciarski Najbardziej państwotwórczy region Serbii, żywa historia zamknięta w monasterach i cerkwiach, pomnikach i miastach. Region centralnej Serbii, który obejmuje historyczne regiony Raška, Szu- madia (Šumadija) i Morawska Serbia, wielokrotnie zapisał się złotymi literami w historii państwa. W średniowiecznej Rašce tworzyło się państwo serbskie pod panowaniem dynastii Nemanjiciów. W ciągu dwóch wieków stało się potęgą na Bałkanach, centrum duchowym i kulturalnym prawo- sławnych Słowian południowych. Od końca XIV w., gdy imperium osmańskie rosło w siłę, w doli- nie Wielkiej Morawy powstała Despotowina Serbska. Przez ponad pół wieku była oazą wolności na coraz bardziej zagrożonych inwazją turecką Bałkanach. Świadectwem średniowiecznej potęgi pań- stwa są niezwykłej urody budowle w Rašce, Kosowie oraz dolinie Wielkiej Morawy. Po prawie czterech wiekach niewoli bohaterscy Serbowie z Szumadii złapali oddech i na począt- ku XIX w. pod przywództwem Karađorđa i Miloša Obrenovicia podnieśli głowy, chwycili za broń i sprzeciwili się okupantowi. Dzięki bohaterskiej postawie i niesamowitej odwadze w ciągu XIX wieku wywalczyli niepodległość dla Serbii. Region wydał na świat słynnych władców średniowiecznych i zwierzchników duchowych Ser- bów, bohaterów pieśni ludowych i XIX-wiecznych przywódców narodowych. To region, który powinien odwiedzić każdy miłośnik historii Serbii i Bałkanów. Ale nie tylko… Na żyznych ziemiach uprawiane są serbskie śliwy – najważniejszy i jedyny składnik serbskiej śli- wowicy. Na nasłonecznionych stokach Topoli, Kruševaca, Aleksandrovaca, Trstenika i Paraćina, pod którymi leniwie wije się Morawa, dojrzewa winorośl, z której powstają królewskie wina… Kup książkę Poleć książkę  k a ż d n a S   i a n l a r t n e c a i b r e S 213 M8 Sjenica Sjenica (Сjeницa) (Сjeницa) ) ) р р a a б б И И ( ( r r a a Ib Ib ŽŽŽŽŽŽ eee llljjjjjjlll iiiiinnnnn Raška Raška (Рaшкa) (Рaшкa) KKKKKKKKKKKKKKKKKKKKKKKKKKKKKKKKKKKKK ooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooo ppppppppppppppppppppppppppppp aaaaaaaaaaaaa Monaster Monaster Studenica Studenica jjjjjjjjj GGGGGGGGGGGGGGGooooooooolll iiii iii aaaaaaaaaaaa Monaster Monaster Đurđevi Stupovi Đurđevi Stupovi M22 Novi Pazar Novi Pazar (Нoви Пaзaр) (Нoви Пaзaр) Monaster Monaster Sopoćani Sopoćani Тутин Тутин aia baniibanbbbAAAlbaAlbaAAlbani lbani llAA bbAlbanii AAAAAAAAllllllbbbbbbbbaanniiiiaaaa Ib a rIb a r M2 Stari Ras Stari Ras Leposavić Leposavić K o Kosowo sKoKoKKKKosKosKKKKKKKKKKKKKoKKoKKKKKKKKKKKKoKKoossowowooowowoowoo M2 Serbia centralna i Sandżak 0 20 km PLANY MIAST PećPeć Zobacz koniecznie Deçan Deçan Kup książkę Podujevë Podujevë Kosovska Kosovska Mitrovica Mitrovica Vushtrri Vushtrri M2 Skenderaj Skenderaj PRISZTINA PRISZTINA (PRISHTINË) (PRISHTINË) M9 Drenas Drenas M9 Lipjan Lipjan Monaster Monaster Ljubostinja Ljubostinja Trstenik Trstenik (Трстeник) (Трстeник) Stalać Stalać (Стaлaћ) (Стaлaћ) Kruševac Kruševac (Крушeвaц) (Крушeвaц) Rasin Rasin a a Aleksandrovac Aleksandrovac (Aлeксaндрoвaц) (Aлeксaндрoвaц) Ćićevac (Ћићeвaц) Ćićevac (Ћићeвaц) Ražanj Ražanj (Рaжaњ) (Рaжaњ) Sokobanja Sokobanja (Сoкoбaњa) (Сoкoбaњa) A1 Południo Południo (Јуж (Јуж н н w w а М а М M M OOOOOzzzzzzzOOOOOOrrrrrrreeeeeerrrrrrrnnnnnn DDDeeeevvvviiiiiiivvvvcccccaaaaa Aleksinac Aleksinac (Aлeксинaц) (Aлeксинaц) о о o o r r a a р р а а w w в в а) а) a a Brus (Брус) Brus (Брус) R102 2VVVVVVVVVVVVVVVVVVVVVVVVVVVVVVVVV eeeeeeeeeeee lll iiii kkkk iiii JJJ aaaasssssssttttttttrrrrrrrrrrrrreeeeeeeeeeeeeeeeebbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbaaaaaaaaaaaaaaaccccccccccccccc Brace (Блaцe) Brace (Блaцe) Тo Тo плицa плицa ooooooo nnnnnnnn iiiiiiiiiii kkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkk Prokuplje Prokuplje (Прoкупљe) (Прoкупљe) Kuršumlija Kuršumlija (Куршумлиja) (Куршумлиja) Nisz (Ниш) Nisz (Ниш) Merošina Merošina (Мeрoшинa) (Мeрoшинa) J J у у ж ж н н Žitorađa Žitorađa (Житoрaђa) (Житoрaђa) A1 a a м м o o р р a a в в a a Bojnik Bojnik (Бojник) (Бojник) Leskovac Leskovac (Лeскoвaц) (Лeскoвaц) M9 Lebane Lebane (Лeбaнe) (Лeбaнe) Medveđa Medveđa (Мeдвeђa) (Мeдвeђa) e n z c fi a r G o i d u t S – A K A D . c a r p o Kamenica Kamenica Vranje (Врaњe) Vranje (Врaњe) Poleć książkę  k a ż d n a S   i a n l a r t n e c a i b r e S a l o p o T 214 www.e-przewodniki.pl www.bezdroza.pl Topola (Топола)  Liczba ludności: , tys.; \ +  Małe miasto z wielką historią, jedno z najważ- niejszych miejsc nowożytnej historii politycz- nej Serbii. Od momentu powstania związa- ne z dynastią Karađorđeviciów. Mieściła się tutaj siedziba wodza Karađorđa, a obecnie znajduje się mauzoleum rodu Karađorđevi- ciów. Miasteczko jest idealnym miejscem na jednodniową wycieczkę, polecaną zarówno miłośnikom serbskiej historii, jak i dobrego wina z miejscowych winnic królewskich. Historia Choć pierwsze wzmianki o tym miejscu pocho- dzą z  r., to prawdziwa historia Topoli rozpo- czyna się pod koniec XVIII w., kiedy zamieszkał tutaj Karađorđe Petrović. W czasie I powstania serbskiego, na miejscu spalonego przez Turków domu, zbudował swoją otoczoną murem sie- dzibę. Rozbudowywany kompleks szybko stał się umocnionym grodem z koszarami, a Topo- la centrum państwa powstańczego, miejscem zgromadzeń ludowych i negocjacji z posłami różnych państw. Po upadku powstania Turcy zburzyli miasto, które dopiero kilkadziesiąt lat później odbudował książę Aleksander Karađor- đević, czyniąc zeń ważny ośrodek kupiecki przy głównym szlaku Belgrad–Kragujevac. Powrót do władzy konkurencyjnej dynastii Obrenovi- ciów oznaczał zahamowanie rozwoju miasta oraz powolne niszczenie twierdzy. Na lepsze czasy miasto musiało czekać aż do ponownej zmiany dynastii w  r. Kiedy po zamachu sta- nu na tronie Serbii zasiadł Piotr I Karađorđević, Topola znów odzyskała witalność, a na wzgó- rzu Oplenac powstało mauzoleum dynastii. Miejsca, które warto zobaczyć W centrum miasta, u stóp wzgórza Oplenac, znajduje się Karađorđev grad (Gród Czarne- go Jerzego) – kompleks składający się rezy- dencji wodza I powstania serbskiego i siedzi- by władz powstańczych. Zbudowany w latach –, był kilkakrotnie niszczony przez Tur- ków, a potem przez konkurencyjną dynastię Obrenoviciów. Umocniony gród Karađorđa sta- nowi przykład największego przedsięwzięcia budowlanego z czasów I powstania serbskie- go. Do dzisiaj zachowała się jedynie jego część: rezydencja wodza (Karađorđev konak) z basz- tą obronną, cerkiew oraz budynek koszarów (Karađorđeva kasarna), który mieści się poza Założyciel dynastii Karađorđeviciów Jerzy (Đorđe) Petrović (1768–1817) – przywódca I powstania serbskiego, przez Turków nazwany Kara- đorđe, czyli „Czarny Jerzy”. W młodości był pasterzem, potem zajmował się handlem bydłem, a w koń- cu jako serbski rozbójnik (hajduk) prowadził walkę partyzancką z tureckim najeźdźcą. W czasie wojny austriacko-tureckiej służył jako ochotnik w wojsku austriackim. Po zakończeniu wojny wrócił do swego zbójniczego fachu, a wkrótce z grupą przyjaciół zaczął organizować powstanie antytureckie. Podczas zgromadzenia ludowego w Orašacu 14 lutego 1804 r., na którym podjęto decyzję o wybuchu powsta- nia, został wybrany na jego przywódcę. Dowodził słynną bitwą pod Mišarem oraz w walkach o wyzwo- lenie Belgradu. Po upadku powstania w 1813 r. wyjechał do Austrii, a potem do Rosji. Do Serbii wrócił w 1817 r., ale nie spotkało go tu nic dobrego. Jego rywal, książę Miloš Obrenović, nakazał go zgładzić, a głowę wysłać do Stambułu jako dowód swej wierności sułtanowi. kompleksem, po drugiej stronie ulicy Vožda Karađorđa. W rezydencji wodza mieści się Muzeum Karađorđa, w którym można zoba- czyć jego rzeczy osobiste oraz poznać histo- rię powstania (› codz. .–.;  RSD, bilet ważny do wszystkich obiektów w mie- ście: mauzoleum, dom króla Piotra, wille pary królewskiej, gród Karađorđa, galeria oraz win- nice królewskie). Najciekawszymi obrazami w muzeum są portret Karađorđa autorstwa Mići Popovicia oraz Przemowa wodza pędzla Milicia od Mačve. Obok muzeum znajduje się cerkiew Narodzenia Bogurodzicy (Karađo- rđeva crkva) z lat –, a w niej grób wodza powstania (jego ciało przeniesiono do cerkwi na Oplenacu). W obrębie grodu znajduje się tak- że pomnik Karađorđa oraz armata z  r. Ponad grodem, na otoczonym parkiem wzgórzu Oplenac ( m n.p.m.), znajduje się mauzoleum rodziny królewskiej Karađo- rđeviciów (/ www.oplenac.rs; › codz. V–X .–., XI–IV .–.;  RSD). Historia tego miejsca zaczęła się na początku XIX w., kiedy założyciel dynastii Jerzy Petrović u stóp góry zbudował swoją rezydencję. Z począt- kiem XX w. król Piotr I, powróciwszy z wielo- letniej emigracji, postanowił uczynić Topo- lę miejscem wiecznego spoczynku swojego rodu. Wybudował na wzgórzu okazałą rezy- dencję i zainicjował wznoszenie mauzoleum. Autorem projektu świątyni w stylu serbsko- bizantyjskim był architekt Kosta Jovanović. Budowa rozpoczęła się w  r., jednak ze względu na wybuch wojen bałkańskich oraz I wojny światowej jej zakończenie znacznie się opóźniało. Król Piotr I nie doczekał jej ukoń- czenia (zmarł w ), a prace, według nieco zmienionego projektu, kontynuował jego syn – król Aleksander I. Jej ostateczna konsekracja Kup książkę Poleć książkę Kup książkę odbyła się w  r., a przez następne  lat, do czasu gdy udostępniono ją zwiedzającym jako miejsce pamięci, odprawiano w niej regu- larne nabożeństwa. Cerkiew pod wezwaniem św. Jerzego, zgodnie z tradycją Kościoła prawosławnego, zwrócona jest ołtarzem w kierunku wschod- nim. Zwieńczona jest pięcioma kopułami, a ściany wyłożone są słynnym białym mar- murem z pobliskiej góry Venčac. Wewnątrz cerkwi znajdują się dwa sarkofagi – założy- ciela dynastii Karađorđa oraz jego wnuka i ini- cjatora budowy mauzoleum, króla Piotra I. Pozostałe grobowce siedmiu pokoleń rodu Karađorđeviciów znajdują się w kościelnych kryptach. Świątynia znana jest właśnie dzię- ki tym niezwykłym kryptom, które w cało- ści zostały ozdobione przepięknymi mozai- kami, mieniącymi się  tysiącami kolorów i odcieni. Mozaiki obejmują  kompozycji i  postaci, zajmują powierzchnię  m, a wykonane zostały z  milionów kolorowych kostek przygotowanych na słynnej weneckiej wyspie Murano. Stanowią one swoistą „anto- logię” średniowiecznego malarstwa ścienne- go, których pierwowzory znajdują się w serb- skich monasterach Raški i Kosowa. Po drugiej stronie wzgórza, za cerkwią, rozciągają się słynne królewskie winnice. Poniżej świątyni mieści się letnia rezyden- cja króla Piotra I (), znana powszechnie jako Petrova kuća. Izby budynku były pierwot- nie przeznaczone dla konstruktorów pracują- cych przy budowie kościoła, przez jakiś czas jednak zamieszkiwał tu również król doglą- dający postępów ich pracy. W  r. budy- nek przekształcono w muzeum ze zbiorem przedmiotów osobistych należących do kró- lewskiej dynastii Karađorđeviciów. Obecnie Poleć książkę  k a ż d n a S   i a n l a r t n e c a i b r e S a l o p o T 215  k a ż d n a S   i a n l a r t n e c a i b r e S a l o p o T 216 znajduje się tutaj galeria sztuki oraz siedzi- ba fundacji Karađorđeviciów. Nieco dalej, na zboczach wzgórza, znaj- dują się wille króla Aleksandra I (Kraljeva vila) i królowej Marii (Kraljičina vila). Budo- wa pierwszej została ukończona w  r., a jej obecne wnętrze urządzono z dużą dba- łością o szczegóły, opierając się na inwenta- rzu pochodzącym z  r. Drugi dom powstał trzy lata później. Zarówno kiedyś, jak i dzisiaj, w tych rezydencjach pomieszkują członkowie rodziny królewskiej. Przykład tradycyjnego serbskiego domu zbudowanego w stylu szumadijskim znajduje się przed wejściem do kompleksu Oplenac, zaraz przy bramie do parku. To tzw. Vinogra- dareva kuća z  r. – zabytkowy dom nale- żący do opiekuna winnic królewskich, a dziś siedziba galeria Nikoli Graovaca (Legat Niko- le Graovaca). Będąc w Topoli, nie można nie spróbować popisowego dania serbskiej kuchni narodo- wej, jakim jest Karađorđeva šnicla. Ale uwa- ga! To spory, prawie półkilogramowy, kawałek mięsa z nadzieniem z sera, przypominający polskiego de volaille. Okolice Okolice Topoli to synonim dobrego wina, które produkowane było tutaj już w czasach rzymskich. Jednak rozkwit winiarstwa nastą- pił dopiero w XIX w., kiedy założono pierwsze winnice Karađorđeviciów. Piwnice i winni- ce królewskie (Kraljeva vinarija) zbudowa- no w  r. Posiadają dwa poziomy ukryte pod ziemią, w których utrzymywana jest sta- ła temperatura °C. Przechowuje się tutaj  starych, obecnie pustych, beczek wina (każda po  tys. l!). Piwnice królewskie, posiadające Kup książkę www.e-przewodniki.pl www.bezdroza.pl niewielką wystawę poświęconą tradycjom winiarskim okolicy, znajdują się  km od cen- trum miasta, przy drodze na Kragujevac. Każdego roku na początku października organizowane jest tutaj tradycyjne święto winobrania – Oplenačka berba, trzydniowy festiwal wina i jedzenia. W pobliskiej wsi VINČA (Винча),  km od Topoli, znajdują się piwnice Aleksandrović (Vinarija Aleksandrović; / www.vinarijaalek- sandrovic.rs), gdzie powstają wina o wyjątko- wym smaku i pięknych nazwach: Trijumf, Hari- zma, Euforija, Varijanta, Vizija. Informator  Dojazd: Autobus. Z  dworca autobusowego w Topoli (\ +381 34 811425), który znajduje się 500 m od centrum, przy wjeździe od strony Aran đelovaca, mniej więcej co godzina odjeżdża- ją autobusy do Belgradu (podróż trwa 1,5 godz.) oraz do Kragujevaca i Aranđelovaca. Samochód. Do miasta można dojechać z Belgradu autostradą do zjazdu Mali Požarevac (90 RSD), a potem przez Mladenovac drogą nr 23 (ok. 80 km). Z zachodu można dojechać drogą z Valjeva przez Aranđelo- vac, a z południa z Kragujevaca.  Informacja turystyczna: Siedziba informacji tury- stycznej mieści się przy ulicy Kralja Aleksandra 18; \ +381 34 811172; / www.topolaoplenac.org.rs; › pn.–pt. 7.00–15.00, sb. 10.00–15.00. Punkt informacyjny znajduje się także na wzgórzu Ople- nac, w hotelu Oplenac; › pn.–pt. 9.00–17.00.  Noclegi: W mieście i wokół niego sporo jest miejsc, gdzie można przenocować lub zjeść coś dobre- go. Najbardziej znany jest hotel Oplenac poło- żony na wzgórzu przy parkingu, mieszczący się w zabytkowym przedwojennym budynku, będą- cym przykładem bizantynizującego stylu moraw- skiego, ul. Oplenačka; \ +381 34 811430; / www. hotelstarioplenac.rs, www.hoteloplenac.rs; jedyn- ka 2200 RSD, dwójka 3600 RSD, trójka 4500 RSD ze śniadaniem. W centrum znajduje się pensjonat Trio O, ul. Vladike Nikolaja 3; \ +381 34 813790; / www.oplenacapartmani.rs; dwójka 5600 RSD ze śniadaniem. W podobnej cenie jest Stara Varoš plus, ul. Pilota Zorana Tomića 32; \ +381 34 812733, +381 63 1027339; / www.staravaros.com; nocleg 1560 RSD (nieco dalej od centrum, przy piw- nicach królewskich). 5 km na zachód od Topoli, przy drodze do Aranđelovaca, znajduje się kompleks Baikal, ul. Mije Todorovića; \ +381 34 540773, +381 63 300474; / www.rcbaikal.com; nocleg 2000 RSD ze śniadaniem (w kompleksie są basen, tereny sportowe, restauracja).  Wyżywienie: Smacznie i niedrogo można zjeść w Etno restoran Vožd, ul. Jovana Skerlića 1a; /  www.restoranvozd.com (w  centrum) oraz przy wyjeździe na Kragujevac, niedaleko winnic królewskich, w lokalach: Stara varoš, ul. Pilota Zorana Tomića 32; / www.staravaros.com; Sta- ro vino, ul. Pilota Zorana Tomića; / www.starovi- no.com. Obydwie restauracje oferują też noclegi. Aranđelovac (Аранђеловац)  Liczba ludności: , tys.; \ +  Położone niedaleko Topoli miasteczko powstało w XIX w. i od początku swego ist- nienia związane było z osobami księcia Milo- ša Obrenovicia i jego syna, Mihaila. Obecnie jest połączone z uzdrowiskiem Bukovička ba - nja, w którym znajduje się park uzdrowiskowy będący swoistą galerią sztuki. Z uzdrowiska pochodzi najbardziej znana marka wód mine- ralnych w Serbii – słynny Knjaz Miloš. Ta sama fi rma produkuje także energetyczne wzmoc- nienie nazwane „Guarana!”. Miejsca, które warto zobaczyć Typowe prowincjonalne miasteczko, którego życie skupia się wokół kilku centralnie umiesz- czonych uliczek. W Aranđelovacu są to ulice Knjaza Miloša i Kneza Mihaila, ciągnące się ze wschodu na zachód. Ulica Knjaza Miloša Poleć książkę Kup książkę kończy się w najpiękniejszej części miasta – parku zdrojowym Bukovička banja. Bukovička banja leży w samym centrum miasta, w parku o powierzchni ponad  ha. Na jego terenie znajdują się źródła wody mineral- nej, eksploatowane od  r. Lecznicze wła- ściwości wód odkrył już książę Miloš Obreno- vić, który nakazał ją butelkować i dostarczać na swój dwór. Na jego cześć ta najbardziej znana woda mineralna w Serbii nosi nazwę Knjaz Miloš. W uzdrowisku leczy się cukrzy- cę, choroby żołądka, dwunastnicy, wątroby i dróg moczowych, a także reumatyzm. Park zdrojowy należy do najpiękniejszych i najle- piej urządzonych tego typu parków w Ser- bii. Jego dodatkową atrakcją są liczne rzeź- by i pomniki wykonane ze słynnego białego marmuru z  pobliskiego wzgórza Venčac. Rzeźby Sfi nks, Obelisk, Fontanna, Lew i wiele innych tworzą jedną z najładniejszych serb- skich galerii pod gołym niebem, w otocze- niu której każdego lata odbywa się festiwal „Marmur i Dźwięki” (Mermer i zvuci; / www. mermerizvuci.rs). W parku znajduje się tak- że kilka zabytkowych budynków zdrojowych. Najbardziej znany to dwór Staro zda nje, let- nia rezydencja księcia Miloša, przekształco- na później w hotel, a obecnie popadająca w ruinę i czekająca na remont. Inne znane hotele uzdrowiskowe to hotel Izvor i hotel Šumadija, a także Dom Zdrojowy. Obok sce- ny amfi teatru, przy którym znajduje się gale- ria sztuki Galerija Aleksandar Alek Đonović, znajduje się Paviljon Knjaz Miloš. To zabyt- kowy budynek z  r., w którym mieścił się pierwszy zakład butelkowania wody. Nieste- ty, dzisiaj jest on w fatalnym stanie i niczym nie przypomina budynku powszechnie zna- nego z etykiet książęcej wody mineralnej. Poleć książkę  k a ż d n a S   i a n l a r t n e c a i b r e S c a v o l e đ n a r A 217  k a ż d n a S   i a n l a r t n e c a i b r e S c a v o l e đ n a r A 218 www.e-przewodniki.pl www.bezdroza.pl W pobliżu parku, w hotelu Izvor, znajdu- je się aquapark (ul. Mišarska B; / www. aquapark-izvor.com; › codz. .–.;  RSD, studenci  RSD, dzieci  RSD). Na zachód, za parkiem zdrojowym, mieści się siedziba Muzeum Narodowego (Narodni muzej Aranđelovac, ul. Mišarska ; / www. muzej-arandjelovac.org; › codz. .–.;  RSD, łączony z jaskinią  RSD), w której wystawiane są eksponaty archeologiczne (szkielet niedźwiedzia jaskiniowego i inne ska- mieniałości), historyczne i etnografi czne. We wschodniej części miasta, przy drodze do jaskini, znajduje się cerkiew św. Archa- nioła Gabriela z  r., także ufundowana przez księcia Miloša Obrenovicia. Przy wjeź- dzie do miasta od strony wschodniej, nad rze- ką Kubršnica, znajduje się jaskinia Risova- ča (› codz. .–.;  RSD lub łączony  RSD). Wewnątrz jaskini umieszczono fi gu- ry prehistorycznych zwierząt jaskiniowych, żyjących tu przed tysiącami lat. Nad miastem i uzdrowiskiem od strony zachodniej wznosi się lesista góra Bukulja ( m n.p.m.). Z centrum miasta do szczytu jest zaledwie kilka kilometrów – można tam dojechać samochodem, rowerem lub dojść jedną z kilku ścieżek rekreacyjnych. Informator  Dojazd: Samochód. Do uzdrowiska można doje- chać z Belgradu, kierując się jak na Topolę, ale we wsi Krčevac należy skręcić na zachód. Do miasta prowadzą dobre drogi z Valjeva oraz Kragujeva- ca przez Topolę. Autobus. Dworzec autobusowy znajduje się kilometr od centrum, przy wjeździe od strony Topoli (ul. Kneza Mihaila; \ +381 34 711152). Co godzina odjeżdżają stąd autobusy do Topoli, Kragujevaca i Belgradu, a także do Nowe- go Sadu (1 kurs), Valjeva (1 kurs), Gornjego Mila- novaca (2 kursy) i Niszu (2 kursy).  Informacja turystyczna: Centrum informacyjne znajduje się przy ulicy Knjaza Miloša 228; \ +381 34 715335; / www.bukovickabanja.com.  Noclegi: Hotel Izvor, ul. Mišarska; \ +381 34 70040; / www.a-hotel-izvor.com; jedynka 11800 RSD, dwójka 15800 RSD ze śniadaniem i kolacją (luksusowy hotel mieszczący się przy samym parku, z aquaparkiem i wellness spa). Dom Zdrojowy – Specijalna bolnica Bukovička banja, ul. Mišarska; \ +381 34 725251; / www. bukovickabanja.co.rs; jedynka 3600 RSD, dwójka 5400 RSD (pobyt z pełnym wyżywieniem i zabie- gami). Niedaleko hotelu Izvor znajduje się Pan- sion Major, ul. Mišarska 5A; \ +381 34 713102; nocleg 1200–1500 RSD; Vila Vidikovac, ul. Josifa Pančića 97; \ +381 34 6701701; / www.vilavidi- kovac.rs; nocleg 1900–3500 RSD (kilkaset metrów od parku Bukovička banja, u podnóża góry Bukul- je). Na zboczach Bukulja leży Etno selo Brestovi i Vizija, ul. Vojvode Putnika; \ +381 34 726999, +381 65 6445487; / www.bres tovi.com; dwójka 3400 RSD. W Orašacu zatrzymać się można w Kara- đorđev vajat, \ +381 34 6709501; / www.kara- djordjevvajat.com; dwójka 3200 RSD; Villa Aleksan- dar, Gajevački put; \ +381 34 6709600; / www. aleksandarwellness.rs; nocleg 3040–4540 RSD. Spis kwater prywatnych, których ceny zaczynają się od 600 RSD, posiada punkt informacji turystycznej.  Wyżywienie: W mieście jest sporo lokali, zwłasz- cza w okolicy uzdrowiska i głównej ulicy, np. piz- zeria Leonardo, ul. Knjaza Miloša 187, oraz Resto- ran Vajat, ul Knjaza Miloša 166. W pobliżu jest też restauracja Park, ul. Kralja Petra I. Na połu- dnie od parku polecamy restaurację Kod Vladi- mira i Etno selo Divljakovac (/ www.etnoselo- divljakovac.com). Okolice Kilka kilometrów na północny wschód od Aran đelovaca znajduje się ORAŠAC (Орашац), jedno z najważniejszych miejsc związanych z pierwszym powstaniem serbskim. To wła- śnie tutaj, na zgromadzeniu ludowych przy- wódców serbskich, podjęto decyzję o wybu- chu pierwszego powstania serbskiego oraz ogłoszeniu Karađorđa wodzem naczelnym. Miało to miejsce w dzień święta Spotkania Pańskiego,  lutego  r. (dzisiaj  lutego to Dzień Państwowości Serbii). Na pamiątkę tych wydarzeń powstał Kompleks Historycz- ny „Pierwsze Powstanie Serbskie” (Spomen- kompleks „Prvi srpski ustanak”; / www.ora- sac.rs; › pn.–sb. .–., nd. .–.;  RSD), który obejmuje: cerkiew Wniebo- wstąpienia Pańskiego (–), szkołę (), pamiątkową studnię (), a także muzeum poświęcone historii powstania i  górujący nad wszystkim pomnik wodza Karađorđа. Gornji Milanovac (Горњи Милановац)  Liczba ludności:  tys.; \ +  Gornji Milanovac to miasto powstałe na mocy ukazu księcia Aleksandra Karađorđevića w  r. Jego pierwotna nazwa Despotovi- ca została w  r. rozkazem księcia Miloša Obrenovicia zamieniona na Gornji Milanovac, na cześć krewnego – wojewody Milana. Mia- sto stworzone według wcześniej przygotowa- nego planu urbanistycznego, zaprojektowa- no tak, aby stało się centrum okręgu. Obecnie miasto jest ważnym ośrodkiem przemysłu spożywczego i siedzibą słynnej fi rmy Swiss- lion Takovo, produkującej słodycze, soki, raki- je i inne przetwory owocowo-warzywne. Miejsca, które warto zobaczyć Przy głównym placu – Trgu Kneza Mihai la znaj- duje się budynek dawnego Urzędu Okrę- gowego (Okružno načelstvo), który powstał w  r. i jest najstarszym budynkiem uży- teczności publicznej w mieście. Przed budyn- kiem znajdują się pomniki księcia Aleksandra Kup książkę Poleć książkę Kup książkę Karađorđevicia – założyciela miasta, woje- wody Milana Obrenovicia – na cześć które- go nazwano miasto, oraz wojewody Živoji- na Mišicia – dowódcy wojskowego z  r. Po drugiej stronie ulicy usytuowany jest park miejski, który wraz z głównym placem two- rzy centrum miasta. Przy placu stoi cerkiew św. Trójcy z lat – ufundowana przez Milošа Obrenovicia. Nieco dalej od placu usytuowane jest Muzeum Regionu Rudnicko-Takovskiego (Muzej Rudničko-takovskog kraja, ul. Sinđe- lićeva ; / www.muzejgm.org; › wt.–sb. .–.;  RSD), które powstało w przed- wojennym domu rodziny Brković z  r. W muzeum można obejrzeć wystawy poświę- cone dynastii Obrenoviciów oraz historii II powstania serbskiego. Kilometr na północny zachód od centrum, na końcu ulicy Takovskiej, znajduje się kom- pleks parkowy Wzgórze Pokoju (Spomen park Brdo mira) z pomnikami poświęcony- mi najważniejszym wydarzeniom związa- nym z miastem (np. pomnik żołnierzy pole- głych w II wojnie światowej, pomnik ofi ar obozu w Mauthausen, pomnik ofi ar konfl ik- tów w latach –). Najciekawszym jednak budynkiem w mie- ście jest Dom Norweski (Norveška kuća), zbudowany w  r. z drewna i szkła. Forma budynku łączy styl tradycyjnego serbskiego budownictwa ludowego z formą łodzi wikin- gów. Wewnątrz mieści się muzeum prezen- tujące eksponaty z obozów koncentracyj- nych istniejących w czasie II wojny świato- wej w  Norwegii. Inicjatywa budowy tego domu – symbolu przyjaźni serbsko-norwe- skiej, związana jest z pomocą, jaką Norwe- gowie udzielali obywatelom jugosłowiańskim Poleć książkę  k a ż d n a S   i a n l a r t n e c a i b r e S c a v o n a l i M i j n r o G 219  k a ż d n a S   i a n l a r t n e c a i b r e S c a v o n a l i M i j n r o G wywożonym do hitlerowskich obozów kon- centracyjnych w Norwegii. Informator  Dojazd: Samochód. Gornji Milanovac znajduje się 120 km od Belgradu, przy Ibarskiej Magistrali – głównej drodze łączącej stolicę z Serbią Zachod- nią i Czarnogórą. Autobus. Z dworca autobu- sowego (ul. Tihomira Matijevića 1; \ +381 32 717715) częściej niż co godzina odjeżdżają auto- busy do Čačaka, Kragujevaca, Kraljeva i Belgra- du, a kilka dziennie do Topoli (6 kursów) i Nowe- go Sadu (6 kursów).  Informacja turystyczna: Punkt informacji tury- stycznej znajduje się kilkaset metrów od cen- trum, przy ul. Cara Dušana 2; \ +381 32 720565; / www.togm.org.rs.  Noclegi: W samym mieście nie ma zbyt dużego wyboru noclegów. Poza hotelem Šumadija (ul. Vojvode Milana 1; \ +381 32 710021) można przenocować w pensjonacie Donna, ul. Karađo- rđeva 46; \ +381 32 713648, +381 64 1450766; / www.cbdonna.com; dwójka 5200 RSD ze śnia- daniem. Więcej kwater znajduje się przy Ibarskiej Magistrali, np. prenoćište Bosna, 3 km od Gornjiego Milanovaca we wsi Mlakovac, dom nr 46; \ +381 32 710489, +381 64 1113444; nocleg 1200 RSD. W okolicach miasta sporo miejsc noclegowych oferują też rejony góry Rudnik, jest tu np. hotel Neda, \ +381 32 741303, +381 60 4477901; / www.neda-zamid.rs; dwójka 5200 RSD. W znanej z agroturystyki wsi Koštunići niedaleko Ravnej gory znajduje się sporo gospodarstw agroturystycznych i kompleks turystyczno-rekreacyjny „Momčilo Čeković”, \ +381 32 846766; / www.ekoselo- kostunici.rs; nocleg 1500–1700 RSD. Bogatą ofertę kwater prywatnych i pensjonatów w okolicy miasta, góry Rudnik i Ravnej gory posiada lokalna infor- macja turystyczna oraz Towarzystwo Agrotury- styczne Turizam na selu, ul. Kosovska 7; \ +381 60 4144063; / www.turizamnaselu.rs. Okolice Kilka kilometrów od miasteczka znajduje się miejscowość TAKOVO (Таково), znana w całej byłej Jugosławii dzięki przedsiębiorstwu 220 www.e-przewodniki.pl www.bezdroza.pl przetwórstwa owocowo-warzywnego. To tutaj w  r. Miloš Obrenović ogłosił roz- poczęcie II  powstania serbskiego prze- ciw Turkom i stąd wezwał naród do walki. Temu wydarzeniu poświęcona jest wystawa w Muzeum Drugiego Powstania Serbskiego (Muzej Drugog srpskog ustanka, › wt.–nd. .–.;   RSD), które mieści się się w zabytkowym domu dawnej szkoły. Najcen- niejszym obrazem w zbiorach muzeum jest Takovski ustanak autorstwa słynnego serb- skiego malarza, Pai Jovanovicia. Nieco dalej na północ, przy drewnianej cerkwi z końca XVIII w. znajduje się najważ- niejsze miejsce w miasteczku – Takovski grm. To związany z wybuchem drugiego powsta- nia serbskiego kompleks historyczny, obej- mujący teren kilku hektarów. Pod najwięk- szym dębem rosnącym przy cerkwi, w której na zgromadzeniu ludowym w  r. podję- to decyzję o wybuchu powstania, znajduje się pomnik poświęcony temu wydarzeniu. W połowie drogi między Topolą a Gor njim Milanovacem znajduje się góra Rudnik, popu- larne miejsce wypoczynku weekendowego. Najwyższy szczyt, dominujący nad tą częścią Szumadii, to Veliki Šturac ( m n.p.m.), zna- ny także jako Cvijićev vrh. Na górze pozosta- ły ślady umocnień świadczące o obecności w tych okolicach Rzymian, potem serbskie- go państwa średniowiecznego i imperium tureckiego. Jak sama nazwa wskazuje (rud- nik to po serbsku „kopalnia”), w średniowie- czu istniały tu kopalnie eksploatowane przez Dubrowniczan oraz Sasów. Interesująca jest także pobliska góra Rajac ( m n.p.m.), będąca częścią masywu gór- skiego Suvobor. Znana jest przede wszyst- kim z corocznego festynu „Sianokosy na Rajacu” (Kosidba na Rajcu), który nawiązuje do starego ludowego zwyczaju bezpłatnej pomocy sąsiedzkiej w ciężkich pracach polo- wych (tzw. moba). W ramach imprezy organi- zowane są konkursy dla kosiarzy oraz prezen- tacje regionalnej kuchni, wyrobów ludowych i folkloru. Osobliwością okolic Rajaca są tak- że liczne stare młyny wodne, z których część działa także dzisiaj. Na zachodnim obrzeżu masywu Suvobor, między Gornjim Milanovacem a Divčibara- mi, znajduje się Ravna gora, miejsce majo- wych zgromadzeń serbskich monarchistów, czetników i nacjonalistów. Spotykają się tutaj na pamiątkę wydarzeń z  maja  r., kiedy generał Draža Mihailović zebrał swe wojsko i ogłosił powstanie przeciwko okupacji nie- mieckiej. Oddziały czetnickie, wywodzące się z królewskich wojsk jugosłowiańskich i dowo- dzone przez Mihailovicia nie tylko walczyły z Niemcami, ale też niechlubnie wsławiły się akcjami przeciwko ludności muzułmańskiej i partyzantom oraz kolaboracją z okupantem. Na Ravnej gorze istnieje kompleks poświę- cony ruchowi czetnickiemu, w skład którego wchodzi odsłonięty w  r. pomnik gene- rała Dražy Mihailovicia oraz nowo wybudo- wane cerkiew św. Jerzego i Dom Pamięci. Do Ravnej gory można dojechać od półno- cy z Valjeva lub od wschodu z miasta Gornji Milanovac, przez wieś Brajići. Čačak (Чачак)  Liczba ludności:  tys; \ +  Największe miasto w regionie, centrum okrę- gu moravičkiego. Położone w  zachodniej Kup książkę Poleć książkę Kup książkę części regionu Pomoravlje, w malowniczej kotlinie rzeki Zachodnia Morawa otoczonej górami Vujna, Jelica, Ovčar i Kablar. To świetne miejsce wypadowe zarówno do monasterów Raški, na festiwal do Gučy, jak i do zachodniej Serbii. Jest świetnie skomunikowane z całym państwem, gdyż na jego peryferiach znajdu- je się skrzyżowanie ważnych dróg łączących Czarnogórę i Serbię zachodnią z Belgradem, Sandżakiem i Kosowem. Historia Znaleziska archeologiczne na terenie i w pobliżu miasta wskazują na istnienie tu osadnictwa nieprzerwanie od co najmniej pięciu tysięcy lat. Szczególnie interesujące są znaleziska z epoki brązu i żelaza, a także z cza- sów rzymskich (np. termy w centrum miasta). W okresie średniowiecznego państwa serb- skiego osiedle Gradac wspomniane było na początku XIII w. Była to wówczas stolica żupa- na Stracimira, brata Stefana Nemanji. Najstar- sze zaś świadectwo o mieście Čačak znajduje się w spisie sądowym z archiwum dubrownic- kiego z  r. W czasie panowania tureckiego miasto przekształcono w osadę obronną. Po okresie powstań serbskich w latach . XIX w. i opuszczeniu miasta przez Turków nastąpił jego intensywny rozwój. Miejsca, które warto zobaczyć Wokół głównego placu Powstania (Trg Ustanka) skupione są instytucje administra- cyjne miasta i gminy oraz Biblioteka Miej- ska. W IV w. istniało tutaj osiedle rzymskie, o  czym świadczą odkryte i  prezentowa- ne na placu pozostałości rzymskich term (II i III w. n.e.), a także pomniki poświęco- ne Jupiterowi. Poleć książkę  k a ż d n a S   i a n l a r t n e c a i b r e S k a č a Č 221  k a ż d n a S   i a n l a r t n e c a i b r e S k a č a Č 222 Na północ od placu znajduje się cerkiew Wniebowstąpienia Pańskiego (crkva Vazne- senja Hristovog) wchodząca niegdyś w skład monasteru Gradac (tzw. Bogorodica Grada- čka), wokół którego rozwinęło się później- sze miasto Čačak. Cerkiew została zbudowa- na w XII w. jako fundacja żupana Stracimira. W  średniowieczu była siedzibą metropo- lii, a w okresie tureckim została zamieniona na meczet. Dziś nie zachował się niestety jej oryginalny wystrój. Niedaleko cerkwi znaj- duje się konak Jovana Obrenovicia, będący jednym z najstarszych budynków w mieście (). Rezydencja, zbudowana przez brata księcia Miloša w stylu bałkańsko-oriental- nym, posiada na froncie elewacji herb Obre- noviciów. Obecnie mieści się tu Muzeum Narodowe (ul. Cara Dušana ; / www.cacak- muzej.org.rs; › wt.–pt. .–., sb.–nd. .–., pn. niecz.), w którym znajdują się wystawy stałe prezentujące historię mia- sta i okolicy, a także oryginalny wystrój domu miejskiego z końca XIX w. Swój dawny wygląd zachowały budynki z przełomu XIX i XX w., m.in. budynek admi- nistracji okręgu (Okružno načelstvo), dom Towarzystwa Sportowego „Sokół” (Sokolski dom), gimnazjum, dom Hadžicia, pałac Dra- gomirovicia i dom majora Gavrilovicia. Więk- szość z nich usytuowana jest między placem Powstania a cerkwią. Zwiedzając miasto, warto obejrzeć wysta- wę poświęconą jednej z najbardziej znanych serbskich malarek, Nadeždzie Petrović. Wysta- wa prezentowana jest w Galerii Artystycznej Nadežda Petrović nieopodal cerkwi (ul. Cara Dušana  oraz Galeria Risim, ul. Gospodar Jovanova ; / www.nadezdapetrovic.rs). Urodzona w tym mieście malarka była jedną Kup książkę www.e-przewodniki.pl www.bezdroza.pl z pierwszych współczesnych malarek serb- skich, wybitną przedstawicielką moderni- zmu. Poza wystawą stałą galeria posiada także zbiory serbskiego malarstwa współ- czesnego, a od  r. organizuje Memoriał Nadeždy Petrović, jeden z najstarszych festi- wali malarskich w Serbii. Na cmentarzu miejskim znajduje się nie- typowy dla Serbii pomnik poświęcony żoł- nierzom I wojny światowej (), na którego czterech bokach umieszczono krzyż prawo- sławny, krzyż rzymskokatolicki, półksiężyc oraz gwiazdę Dawida. Informator  Dojazd: Samochód. Čačak leży na skrzyżowaniu głównych tras łączących Belgrad z Czarnogórą, Serbią Zachodnią i Kosowem. W miejscowości Prel- jina, kilka kilometrów na wschód od Čačaku, dro- ga M5 (Ibarska Magistrala) skręca w stronę Kralje- va, a dalej wiedzie do Novego Pazaru i Kosowa lub autostrady na Skopje i Sofi ę. W drugą stronę pro- wadzi na zachód, przez Čačak do Užic, Zlatiboru i Czarnogóry. Autobus. Położenie miasta zapew- nia mu optymalne skomunikowanie z większością miast w Serbii i Czarnogórze. Z dworca autobuso- wego, który znajduje się kilkaset metrów od pla- cu głównego (ul. Lomina; \ +381 32 222211), co godzinę odjeżdżają autobusy do Belgradu, Kraljeva i Požegi, a nieco rzadziej do Kraguje- vaca, Nowego Sadu, Užic, Niszu oraz Czarnogó- ry (Podgorica, Herceg Novi, Bar) i Bośni (Trebin- je). Pociąg. Przez miasto przechodzi linia kolejo- wa łącząca Požegę z Kraljevem, co stanowi łącz- nik z linią Belgrad–Bar. Ze stacji kolejowej, usy- tuowanej koło dworca autobusowego (ul. Žele- znička; \ +381 32 222518), codziennie kursuje sześć pociągów do Požegi i tyle samo do Kraljeva.  Informacja turystyczna: Punkt informacji tury- stycznej znajduje się przy placu głównym, Trg Ustanka 4; \ +381 32 342360; / www.turizam- cacak.org.rs; › pn.–pt. 9.00–14.00.  Noclegi: Hotel Beograd, ul. Gradsko šetalište; \ +381 32 224592; / www.hotel-beograd.rs; jedynka 4050 RSD, dwójka 5700 RSD (hotel z tra- dycjami, przy głównym deptaku); Centar Babić, ul. Dr Dragiše Mišovića; \ +381 32 365040; jedynka 1575 RSD, dwójka 2150 RSD (niedaleko centrum); motel Kole Čačak, Konjevići, ul. Bulevar Oslobo- dilaca; \ +381 32 5461030; jedynka 2650 RSD, dwójka 3900 RSD (przy obwodnicy miasta, na dro- dze Belgrad – Podgorica). Duży wybór pensjona- tów i hoteli znajduje się w uzdrowisku Gornja Tre- pča: Dom Zdrojowy – Specijalna bolnica za reha- bilitaciju (\ +381 32 822383; / www.atomska- banja.com) dysponuje obiektami Stacionar (jedyn- ka 2920 RSD, dwójka 4100 RSD) i Vujan (jedynka 3960 RSD, dwójka 5600 RSD z pełnym wyżywie- niem). Inne propozycje: Pаnsion Zdravljak, \ +381 32 822327, +381 32 822327; / www.mora- vacacak.com; jedynka 3700 RSD, dwójka 4400 RSD (blisko źródeł wód leczniczych); Kafana sa smešta- jem Atomski cvet, \ +381 32 822450; / www. atomskicvet.com; dwójka 3200 RSD. Kwatery pry- watne w uzdrowisku kosztują od 350 do 750 RSD.  Wyżywienie: Centrum pełne jest kawiarni, pie- karń i restauracji. Spośród tych najlepszych można polecić restaurację w hotelu Belgrad oraz kafa- nę Car Lazar, ul. Cara Lazara (najstarsza w mie- ście), a także kafanę Tri bagrema, ul. Kneza Milo- ša 23. Niedaleko centrum, przy ul. Vojvode Stepe 124, znajduje się kultowa kafana Belvi, mieszczą- ca się w budynku, w którym przed II wojną świa- tową znajdował się dom uciech. Między Čačakiem a Kraljevem, przy Ibarskiej Magistrali, znajduje się niewielka miejscowość Mrčajevci, znana ze wspa- niałego i zawsze świeżego pečenja – prosięciny lub jagnięciny z rożna (polecamy restaurację Baralić). Okolice Čačaka Malownicze okolice Čačaka proponują zarów- no odpoczynek w górach i relaks nad rzeką, jak i w uzdrowiskach. Najbardziej znane są dwa zdroje – GORNJA TREPČA (Горња Трепча) i Ovčar Banja (Овчар Бања). Atomska banja – Gornja Trepča znajduje się przy Ibarskiej Magistrali ( km na wschód od Čačaku), na wysokości  m n.p.m., u stóp gór Vujan i Bukovik. Znana jest ze źródeł  k a ż d n a S   i a n l a r t n e c a i b r e S c a v e j u g a r K termalnych, które, ponoć lekko radioaktyw- ne, zawierają pierwiastki takie, jak lit, kobalt, wanad, tytan, uran i rad. Stąd też nazwa uzdro- wiska – „atomowy zdrój”. Kragujevac (Крагујевац)  Liczba ludności:  tys.; \ +  Stolica Szumadii to ważny ośrodek przemy- słowy kraju i czwarte co do wielkości miasto w Serbii. Kragujevac odegrał znaczącą rolę w nowożytnej historii politycznej kraju. To miasto cieszące się opinią pierwszego w Ser- bii centrum przemysłu, kultury, oświaty i zdro- wia. Kragujevac był pierwszą stolicą polityczną i kulturalną nowożytnej Serbii księcia Miloša. Ogłoszono w nim pierwszą serbską konstytu- cję, powstał tu pierwszy sąd (), pierwsze gimnazjum (), pierwszy dziennik – „Novi- ne srbske” (), pierwszy teatr (), pierw- sza szkoła wyższa (), pierwsza orkiestra muzyczna i pierwsza apteka. W  r. prze- niesiono tutaj z Belgradu odlewnię, która była początkiem przemysłu w Kragujevacu i zaczątkiem industrializacji całej Serbii. Choć dzisiejsza sytuacja ekonomiczna mia- sta nie jest już tak doskonała jak w czasach jugosłowiańskiej prosperity, to jednak ciągle jest to ważne centrum przemysłowe i kultu- ralne regionu. Spośród licznych fabryk, naj- bardziej znana jest Zastava, niegdyś produ- kująca kultowe samochody osobowe marki zastava i yugo. Historia Nazwa miasta pochodzi od kragujów, czyli sokołów, w średniowieczu wykorzystywanych 223 Poleć książkę Kup książkę Poleć książkę  k a ż d n a S   i a n l a r t n e c a i b r e S c a v e j u g a r K 224 www.e-przewodniki.pl www.bezdroza.pl do polowań (dwa takie ptaki znajdują się w godle miasta). Tureckie dokumenty z  r. wspominają Kragujevac jako plac z  doma- mi, nazywany wówczas Kragujofča. Złote cza- sy dla miasta nastały na początku XIX w., kie- dy pod rządami księcia Miloša Obrenovicia w  r. (i aż do ) miasto ogłoszono sto- licą wybijającego się na niepodległość pań- stwa serbskiego (tę funkcję pełniło jeszcze raz w latach –). Od  r., w przenie- sionej z Belgradu odlewni armat, ruszyła tu przemysłowa produkcja dział wojskowych, co stało się początkiem industrializacji całego Księstwa Serbii. Zgodnie z opinią mieszkań- ców miasta Kragujevac był również miejscem, gdzie rozbłysnęła pierwsza żarówka w kra- ju, tuż po uruchomieniu elektrowni w  r. Na początku I wojny światowej Kragujevac był centrum administracyjnym i  wojsko- wym, w którym przebywał regent Aleksan- der I  Karađorđević, а najwyższe dowódz- two wojskowe miało siedzibę w budynku sądu. Podczas II wojny światowej niemiec- kie oddziały nazistowskie zapisały czarne karty w historii miasta.  października  r. odbyła się tu masowa egzekucja kilku tysię- cy mężczyzn, wśród których były także dzie- ci oraz osoby starsze. Šumadijski čaj na chłodne wieczory W  tygielku (np. džezvie) należy skarmelizo- wać cukier (1–2 łyżeczki na 100 ml alkoholu), a potem ostrożnie zalać przygotowaną w sto- sunku 1:1 mieszanką śliwowicy i wody (przy wlewaniu należy zachować ostrożność, gdyż płyn w  kontakcie z  karmelem pryska). Mie- szankę należy gotować jeszcze kilka minut na małym ogniu aż do całkowitego rozpusz- czenia karmelu. Jeśli śliwowica jest dobrej jakości to zbyteczne jest dodawanie jakich- kolwiek przypraw. Przemysłowy XX w. w Kragujevacu stał pod znakiem fabryki produkującej samochody marki zastava, która właściwie wyewoluowała z XIX-wiecznego przedsiębiorstwa wytwarza- jącego działa i broń. Była to największa fabry- ka motoryzacyjna w Jugosławii, w latach . XX w. montująca słynne yugo, sprzedawane (krótko) także na rynek amerykański. W  r. fabryka znacznie ucierpiała podczas bombar- dowań Serbii przez NATO, a w  r. kupił ją Fiat. Dziś zakład nie działa już na taką skalę jak dawniej, ale nadal produkuje się tu samocho- dy osobowe i ciężarowe (Zastava Automobili produkuje fi aty L). W nawiązaniu do tra- dycji motoryzacyjnej w Kragujevacu odbywa się festiwal samochodów zabytkowych Fića fest (fi ća to popularna nazwa małego samo- chodu zastava ). Miejsca, które warto zobaczyć W położonym nad rzeką Lepenica centrum miasta zachował się stary układ urbanistycz- ny, a w nim kilkadziesiąt kamienic z końca XIX i początku XX wieku. Wiele z nich wybudo- wano w stylu secesyjnym. Główna ulica Kralja Petra I prowadzi od Trgu Kod Krsta aż do Parku Pamięci  Paź- dziernika w dzielnicy Šumarice. Przy central- nym placu – Trgu Radomira Putnika, znaj- duje się siedziba sądu, zbudowana w  r. Był to pierwszy sąd w Serbii, który w  r. założył sam książę Miloš Obrenović. Przy pla- cu zaczyna się strefa piesza – deptak, która obejmuje kilka urokliwych uliczek (ulice Lole Ribara, Branka Radičevića i Miloja Pavlovića) wypełnionych kawiarniami i restauracjami. Kilkaset metrów od budynku sądu, na rogu ulic Kralja Petra I i Branka Radičevića, znajdu- je się cerkiew katedralna z  r., pierwsza w stylu bizantyjsko-romańskim wybudowa- na w wyzwolonej Serbii (/ www.sabornih- ram.com). Najważniejszy dla historii miasta kom- pleks historyczno-kulturowy znajduje się na końcu ulicy Branka Radičevicia, przy pla- cu Đački trg. Przy tym placu mieści się zało- żone w  r. pierwsze gimnazjum w Serbii. W jego obecnym budynku z  r. urządzo- no salę pamiątkową prezentującą historię tej instytucji. Przed budynkiem stoi pomnik dumnego Vuka Karadzicia, a nieco dalej, przy ulicy Kneza Miloša, usytuowana jest siedziba teatru założonego już w  r. (Knjaževsko- -srpski teatar; / www.joakimvujic.com). Przed obecnym budynkiem z  r. znajdu- je się pomnik Joakima Vujicia – pierwsze- go dyrektora i „ojca” serbskiego teatru. Na końcu ulicy Vuka Karadžića, za gimna- zjum, usytuowany jest targ miejski, a na nim pierwsza w Serbii hala targowa (). Obok targowiska, na małym skwerze nad rzeką, znajduje się monumentalny pomnik z  r. poświęcony mieszkańcom Szumadii pole- głym w latach –. Na przeciwko tar- gowiska znajdują się najbardziej godne uwagi zabytki Kragujevaca tworzące zespół XIX- -wiecznych budynków, zwany Kulturno isto- rijski kompleks „Milošev venac”. Zachowane budowle, usytuowane w ścisłym centrum po obu stronach rzeki i połączone zabytkowy- mi mostami, przypominają o czasach świet- ności miasta w okresie panowania księcia Miloša Obrenovicia. Przy ulicy Vuka Karadži- ća znajduje się Amidžin konak, wchodzący w skład dawnego zespołu dworskiego księcia. To okazała willa wybudowana w stylu orien- talnym w latach –, która była siedzibą zarządcy dworu księcia. W rezydencji samego Kup książkę Poleć książkę Kup książkę księcia Miloša, okazałym budynku z  r., usytuowanym za konakiem Amidžy, mie- ści się Muzeum Narodowe (/ www.muzej. org.rs; pn.–pt. .–., sb. .–.;  RSD). W ogrodzie otaczającym obydwa budynki znajduje się lapidarium, kolekcja nagrobków i krzyży kamiennych, a obok nich – galeria sztuki (Umetnička galerija; › pn.– wt. .–., sb. .–.). Druga część zespołu Milošev venac znaj- duje się na prawym (południowym) brzegu rzeki Lepenica. Możemy się do niego dostać jednym z dwóch zabytkowych mostów. W tej części, w obrębie placu cerkiewnego, mieści się cerkiew pw. Zesłania Ducha Świętego na Apostołów oraz budynek władz miejskich, sie- dziba pierwszego parlamentu Księstwa Ser- bii (Skupština kneževine Srbije; ). Świą- tynia powstała w  r. jako fundacja księcia Miloša. Wewnątrz znajdziemy dobrze zacho- wane malowidła na tzw. ścianie tęczowej roz- dzielającej nawę główną od prezbiterium. Na ścianach zewnętrznych cerkwi wmurowanych jest kilka tablic przypominających o wielkich wydarzeniach z historii świątyni (np. potwier- dzenie postanowień kongresu berlińskiego w  r. lub przyjęcie pierwszej serbskiej konstytucji, tzw. Sretenjski ustav w  r.). Zaraz za cerkwią i parlamentem znajduje się zabytkowa dzielnica przemysłowa. Nie- daleko świątyni stoi duży budynek admini- stracyjny fabryki Zastava, a zaraz za nim położone są hale fabryczne samochodów dostawczych oraz, umieszczona w zabytko- wym budynku, szkoła techniczna. Nieopo- dal odnajdziemy arsenał książęcy (Knežev arsenal), czyli zespół przemysłowo--wojskowy złożony z hal i pracowni z przełomu XIX i XX wieku. W ramach arsenału znajdują się dwa Poleć książkę  k a ż d n a S   i a n l a r t n e c a i b r e S c a v e j u g a r K 225  k a ż d n a S   i a n l a r t n e c a i b r e S c a v e j u g a r K 226 szczególnie ciekawe obiekty, w których mieści się obecnie muzeum Stara Odlewnia (Stara livnica, Trg Topolivaca ; › pn.–pt. .–.; wstęp wolny), oddział Muzeum Narodowego w Kragujevacu. Budynek muzealny powstał w  r. i stanowił wówczas własność odlew- ni armat, w którym odbywała się część pro- cesu produkcyjnego dział wojskowych. Poza centrum,  km na zachód od zabyt- ków Milošev venac, przy ulicach Laze Marin- kovića i Prvoslava Stojanovića, znajduje się ciekawy zespół budynków. To osiedle robot- nicze Sokolana, które zostało zbudowane po I wojnie światowej specjalnie dla sprowadza- nych do miasta robotników. Osiedle zaskaku- je ciekawą, nawiązującą do stylu ludowego, architekturą. Na obrzeżach Kragujevaca usytuowano wielki Park Pamięci  Października (Spomen park . Oktobar – Park Šumarice), który upa- miętnia ofi ary nazistowskiego ludobójstwa z października  r. Mieści się on na północny zachód od centrum ( km), w dzielnicy zwanej Šumarice, zaraz za parkiem miejskim i kom- pleksem sportowym. Na terenie parku pamięci znajduje się  masowych grobów, a  z nich przyozdobiono osobliwymi pomnikami o nie- codziennych nazwach, stworzonych w duchu monumentalizmu pomników jugosłowiań- skich: „Kryształowy kwiat”, „Przeciwko złu”, „Stu za jednego”, „W kamiennym śnie”, „Krę- gi”, „Opór i wolność” oraz „Ptak z podciętymi skrzydłami”. Przy wejściu do parku stoi budy- nek Muzeum  Października wyróżniający się niecodzienną, symboliczną konstrukcją. Muzeum zbudowane jest w formie  wybi- jających się w niebo wież, symboli masowych grobów w Kragujevacu i okolicznych wsiach. Czerwony kolor elewacji to symbol przelanej Kup książkę www.e-przewodniki.pl www.bezdroza.pl krwi ofi ar (ul. Desankin venac; › IV–VI, IX–X pn.–sb. .–., pozostałe miesiące, w tym nd. .–.;  RSD). Atrakcją nieco innego typu, która na pewno sprawi radość dzieciom, jest znajdujące się na północ od centrum Akwarium – najstarszy tego typu obiekt w Serbii (ul. Radoje Domano vića ; / www.pmf.kg.ac.rs/akvarijum; › wt.–nd. .–.;  RSD). Można się tu zapoznać z mieszkańcami podwodnych głębin nie tylko regionu bałkańskiego, ale również odległych zakątków Afryki, Azji czy Australii. Informator  Dojazd: Samochód. Przez Kragujevac przebie- ga droga nr 23 z Belgradu przez Topolę do pobli- skiej Jagodiny oraz prowadząca do Kraljeva pod- rzędna (chociaż w nie najgorszym stanie) dro- ga nr 1–11. Można tu zatem dojechać z Belgradu krótszą i darmową trasą krajową lub płatną i dłuż- szą (ale wygodniejszą) autostradą (zjazd w Lapo- vie; 330 RSD). Autobus. Dworzec autobusowy zlo- kalizowany jest na wschód od centrum (ul. Šuma- dijska; \ +381 34 6170025). Miasto jest dobrze skomunikowane ze wszystkimi regionami Ser- bii, a z dworca co 30–60 min kursują autobusy do Belgradu, Kraljeva, Novego Pazaru i Čačaku, a kilka razy dziennie do Zaječaru, Kruševaca, Užic, Zlatibo- ru, Nowego Sadu i Niszu. Do okolicznej Jagodiny i Lapova jeżdżą co godzinę. Pociąg. Dworzec kole- jowy znajduje się tuż obok autobusowego (\ +381 34 334791). Liczba połączeń nie jest imponująca, jedyne kierunki to Kraljevo (3 kursy) i znajdujące się na północy Markovac i Lapovo (3 kursy) – sta- cje przesiadkowe na pociąg do Belgradu lub Niszu.  Orientacja: Centrum miasta zlokalizowane jest w pobliżu rzeki Lepenica, głównie po jej północ- nej stronie. Charakterystycznym placem jest Trg Radomira Putnika (mieści się tam kawiarnia w sta- rym wagonie kolejowym), od którego odchodzi deptak zmieniający się w biegnącą na północ uli- cę Karađorđeva (potem Vojvode Putnika). Na pół- nocny zachód od centrum, w kierunku Akwarium i Parku Pamięci, prowadzi ulica Kralja Petra I, prze- chodząca w ulicę Kralja Aleksandra I Karađorđevića.  Informacja turystyczna: Biuro organizacji tury- stycznej można znaleźć przy ul. Dr Zorana Đinđi- ća 1, niedaleko głównego placu Radomira Putni- ka (schowane na parterze centrum handlowego); \ +381 34 335302; / www.gtokg.org.rs; › pn.– pt. 8.00–20.00, sb. 9.00–15.00. Sporo informa- cji znajduje się również na stronie internetowej: / www.kragujevacgreeters.com.  Noclegi: Hotel Kragujevac, ul. Kralja Petra I 21, przy głównym placu miasta; \ +381 34 335811; / www.hotelkragujevac.com; jedynka 4050 RSD ze śniadaniem (hotel mieści się w widocznym z daleka wieżowcu; pokoje jasne i przestronne); hotel Stari Grad, ul. Karađorđeva 10, w pobliżu hotelu Zelengora; \ +381 34 330591; / www. hotelstarigrad.rs; jedynka 3280 RSD, dwójka 4560– 5860 RSD ze śniadaniem (ceny w zależności od pię- tra budynku – pokoje na ostatnich piętrach są nie- co niższej kategorii; na miejscu stylowa restaura- cja); hotel Zelengora, ul. Branka Radičevića 22; \ +381 34 336254; / www.sumaricedoo.com; jedynka 4100 RSD, dwójka 7480 RSD ze śniada- niem (niski, zabytkowy budynek w centrum mia- sta, obok strefa dla pieszych z licznymi lokalami); hotel President de luxe, ul. Janka Veselinovića 52; \ +381 34 6305935; / www.hotelpresident.rs; jedynka 3075 RSD. W okolicy dworca autobuso- wego jest kilka noclegowni z niskimi cenami (ok. 1000 RSD/os.) i odpowiednio do nich niskim stan- dardem, np. Prenoćište Galović, ul. Šumadijska; \ +381 34 305325. Adresy kwater znaleźć moż- na w informacji turystycznej – ceny pensjona- tów i motelików wahają się od 1000 do 3600 RSD.  Wyżywienie: Mnóstwo kawiarni i lokali szybkiej obsługi znajduje się w okolicy pieszego depta- ku przy hotelu Zelengora. Dobre naleśniki zjemy w Palančikarnicy PIM (vis à vis hotelu), a obiad tuż obok, w restauracji regionalnej Stara Srbija. Nie- daleko punktu informacji turystycznej, w bocznej uliczce odchodzącej od ulicy Dr Zorana Đinđića, można odpocząć od zgiełku w pizzerii Lazaro. Cie- kawym miejscem jest też kawiarnia Peron urządzo- na w starym wagonie na placu Radomira Putnika. Okolice W  okolicy Kragujevaca znajduje się kilka średniowiecznych obiektów sakralnych,  k a ż d n a S   i a n l a r t n e c a i b r e S c a v o t o p s e D spośród których najbardziej interesujący jest XV-wieczny monaster Kamenac, fundacja despoty Stefana Lazarevicia ( km na połu- dnie od miasta). Według legendy powstał w miejscu, w którym w średniowieczu odpo- czywały karawany wiozące kamień na budo- wę mona
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Serbia. Na skrzyżowaniu kultur. Wydanie 1
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: